Milk and fermented milk drinks are foods rich in a range of essential nutrients. They include, among others highly digestible proteins, B vitamins, vitamins A and D, calcium, potassium and phosphorus. It is also worth noting that the use of bacterial starter cultures in the production of fermented milk drinks increases the bioavailability of some of these nutrients. The fermentation leading to the formation of such beverages therefore results in the end-products gaining not only a texture, aroma and taste different from milk, but also other properties. Increases, among others digestibility of their proteins, and as a result of the partial breakdown of lactose, they become more affordable for people with intolerance to this disaccharide. The nutritional value of milk and fermented milk drinks has a positive impact on human health. Among other things, the beneficial effect of the ingredients of these products on bone health and the ability to lower blood pressure have been proven, and the preventive role of milk in the risk of developing metabolic syndrome diseases has been confirmed.
PL
Mleko i mleczne napoje fermentowane to produkty bogate w szereg niezbędnych składników odżywczych. Należą do nich m.in. wysoce przyswajalne białka, witaminy z grupy B, witaminy A i D, wapń, potas i fosfor. Warto także zauważyć, że użycie kultur starterowych bakterii podczas produkcji mlecznych napojów fermentowanych przyczynia się do zwiększenia biodostępności niektórych z tych składników odżywczych. Fermentacja prowadząca do powstania takich napojów sprawia zatem, że końcowe produkty zyskują nie tylko odmienną od mleka teksturę, zapach i smak, ale także inne właściwości. Zwiększa się m.in. strawność ich białek, a w wyniku częściowego rozpadu laktozy, stają się one bardziej przystępne dla osób z nietolerancją tego dwucukru. Wartość odżywcza mleka i mlecznych napojów fermentowanych ma swoje przełożenie na ich pozytywny wpływ na zdrowie człowieka. Udowodniono, między innymi korzystne oddziaływanie składników zawartych w tych produktach spożywczych na zdrowie kości, zdolność obniżenia ciśnienia krwi, a także potwierdzono prewencyjną rolę mleka w przypadku ryzyka rozwoju chorób zespołu metabolicznego.
Coffee and tea are among the most consumed beverages in the world, including in Poland. Coffee, apart from caffeine, contains biologically active substances such as: polyphenols, minerals and vitamin PP. Tea, right after water, is the most-consumed drink in the world. There are several dozen biologically active compounds in tea, including: polyphenols, organic acids, alkaloids as well as vitamins and minerals. The changing preferences of consumers also result in the growing popularity of herbal infusions. Many compounds such as: flavonoids, organic acids, saponins, tannins, essential oils, vitamins and minerals are responsible for the bioactive properties of herbs. However, it should be remembered that these drinks may also contain oxalates and acrylamide in coffee, tannins in tea, and heavy metals and pesticide residues in herbal infusions.
PL
Kawa i herbata należą do najchętniej spożywanych napojów na świecie, w tym również w Polsce. Kawa oprócz kofeiny zawiera substancje biologicznie aktywne, takie jak: polifenole, składniki mineralne oraz witaminę PP. Herbata, zaraz po wodzie, jest najchętniej spożywanym napojem na świecie. W herbacie występuje kilkadziesiąt związków biologicznie aktywnych, są to m.in.: polifenole, kwasy organiczne, alkaloidy oraz witaminy i składniki mineralne. Zmieniające się preferencje konsumentów skutkują również wzrostem popularności naparów z ziół. Za właściwości bioaktywne ziół odpowiadają liczne związki takie jak: flawonoidy, kwasy organiczne, saponiny, garbniki, olejki eteryczne, witaminy i składniki mineralne. Należy jednak pamiętać, że w napojach tych mogą również występować nieobojętne dla zdrowia człowieka szczawiany i akryloamid w kawie, garbniki w herbacie oraz metale ciężkie i pozostałości pestycydów w naparach z ziół.
Dynia należy do rodziny Cucurbitaceae i może być uprawiana na całym świecie – nie tylko ze względu na walory sensoryczne, ale także z uwagi na cenne właściwości prozdrowotne. Udowodniono, że jako roślina lecznicza ma właściwości: przeciwcukrzycowe, przeciwzapalne, przeciwwirusowe, przeciwbólowe, przeciwwrzodowe, przeciwutleniające, przeciwdziała chorobom serca oraz wspomaga leczenie chorób układu moczowego, gojenie się ran i poprawia przemianę materii. Ze względu na swoje walory odżywcze i brak dominujących cech sensorycznych miąższ dyni jest coraz częściej wykorzystywany w gastronomii oraz produkcji żywności. W ostatnich latach dynia zyskała status cennego materiału używanego w procesie wzbogacania matrycy roślinnej w różne składniki, m.in. związki mineralne i witaminy, ukierunkowanym na uzyskanie produktu wspomagającego dietoterapię wielu chorób.
EN
Pumpkin, belonging to the family Cucurbitaceae, can be grown all over the world not only because of its sensory qualities, but also for its valuable health-promoting properties. As a medicinal plant, it has proven anti-diabetic, anti-inflammatory, antiviral, analgesic, anti-ulcer, antioxidant properties, prevents heart disease and supports the treatment of urinary tract diseases, wound healing and improves metabolism. Due to its nutritional value and lack of dominant sensory features, pumpkin pulp is widely used in gastronomy and food production. In recent years, pumpkin has gained the status of a valuable material used in the process of enriching the plant matrix with various ingredients, including mineral components and vitamins, aimed at obtaining a product supporting diet therapyof many diseases.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Kwas cykoriowy to naturalny kwas fenolowy, stosowany jako nutrauceutyczny składnik żywności w związku z wykazywanym działaniem prozdrowotnym o charakterze przeciwutleniającym, przeciwwirusowym, przeciwnowotworowym, przeciwzapalnym, przeciwcukrzycowym oraz przeciwmiażdżycowym. Zdolność do dezaktywacji wolnych rodników, generowanych w nadmiernych ilościach w komórkach w odpowiedzi na niekorzystne czynniki środowiskowe i niewłaściwą dietę, jest kluczową jego cechą, określającą potencjał aplikacyjny. W celu zwiększenia efektywności antyutleniającej zaproponowano m.in. zmiany w strukturze elektronowej cząsteczki kwasu poprzez tworzenie kompleksów z nietoksycznymi metalami. Dokonano przeglądu właściwości kwasu cykoriowego i oceny dotychczas przeprowadzonych prób mających na celu zwiększenie aktywności antyutleniającej poprzez poprawę biodostępności.
EN
A review, with 61 refs., of curative properties of chicory acid and its derivatives esp. metal complexes.
Choroby układu krążenia (ChUK) stanowią poważny problem cywilizacyjny. Od wielu lat są główną przyczyną przedwczesnych zgonów na świecie, a dyslipidemia jest najczęściej występującym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego. Celem profilaktyki i leczenia ChUK jest skupienie działań na normalizacji wartości lipidow i lipoprotein we krwi. Przedstawiono dowody działania wybranych nutraceutyków, takich jak β-glukan, sterole i stanole roślinne, wielonienasycone kwasy tłuszczowe n-3, polifenole oraz czerwony ryż drożdżowy, ukierunkowanych na prewencję i leczenie chorób sercowo-naczyniowych, przez wpływ na wartości parametrów profilu lipidowego. Dostępne dane naukowe potwierdzają skuteczność działania nutraceutyków, a ich stosowanie, wraz z odpowiednio skomponowaną dietą, stanowi istotny element profilaktyki i leczenia chorób układu krążenia.
EN
Cardiovascular diseases (CVD) constitute a serious civilization problem. They have been a major cause of premature deaths in the world for many years, and dyslipidemia is the most frequently occurring modifiable cardiovascular risk factor. The purpose of CVD prevention and treatment is to focus on normalizing the value of lipids and lipoproteins in blood. The article presents evidence of the action of selected nutraceuticals, such as β-glucan, plant sterols and stanols, n-3 polyunsaturated fatty acids, polyphenols and red yeast rice, directed to prevention and treatment of the cardiovascular diseases by influencing the parameters of lipid profile. Available scientific data confirm their effectiveness. The use of nutraceuticals, along with a properly composed diet, is a significant element in the prevention and treatment of cardiovascular diseases.
Ostatnie lata cechuje dynamiczny rozwój nowych trendów żywieniowych, wśród których najpopularniejszy wydaje się trend spożywania żywności kreowanej jako superfood. Na rynku produktów spożywczych znajduje się wiele surowców i przetworów, które są propagowane jako remedium na błędy żywieniowe, nieodpowiedni styl życia oraz oferujące konsumentowi dobrostan i długowieczność. Choć promowane są głównie egzotyczne produkty superfood, warto zwrócić szczególną uwagę na rynek lokalny, oferujący produkty o walorach żywieniowych i prozdrowotnych.
EN
The recent years have been characterized by the dynamic development of new food trends, among which the trend of consuming superfood seems to be the most popular. The food market offers a variety of raw materials and products that are advertised as remedies for dietary mistakes, improper lifestyle, and offering the consumer a wellbeing and longevity. Despite the promotion of exotic superfood products, a special attention should be paid to the local market, offering a wide range of products with high nutritional and health-promoting benefits.
β-glukany są polisacharydami o zrożnicowanej budowie i właściwościach. Związki te wykazują właściwości antyoksydacyjne, immunomodulujące i przeciwnowotworowe. Cechują się rownież ciekawymi właściwościami technologicznymi. Są zdolne do wiązania wody i tworzenia żeli. Mogą być zatem stosowane do modyfikowania struktury oraz właściwości reologicznych żywności. Są one też dobrymi zamiennikami tłuszczu oraz nadają się do tworzenia powłok ograniczających wyciek cieplny. Z uwagi na swoje właściwości, są atrakcyjnym składnikiem do tworzenia produktow o właściwościach prozdrowotnych.
EN
β-glucans are polysaccharides of diversified structure and properties. These compounds show antioxidant, immune-modulating and anti-carcinogenic properties. Glucans also have interesting technological properties. They are able to bind water and form gels. They can, therefore, be used for modifying the structure and technological properties of food. They are also good substitutes of fat and can be used for creating coatings that limit thermal drip. Due to their properties, these compounds are an attractive component for creating products with health-promoting properties.
Czarny bez (Sambucus nigra) stanowi ważny element medycyny tradycyjnej ze względu na walory zdrowotne i sensoryczne. Owoce czarnego bzu są zaliczane do grupy tzw. superowoców, które charakteryzują się wysoką zawartością składników odżywczych o udowodnionej wysokiej aktywności biologicznej. Jego właściwości prozdrowotne obejmują przede wszystkim działanie przeciwutleniające, ochronne w chorobach układu krążenia, cukrzycy i otyłości. Pomimo wielu korzystnych właściwości należy jednak pamiętać, że spożycie niedojrzałych owoców czarnego bzu może powodować reakcję alergiczną.
EN
Elderberry (Sambucus nigra) is an important element of traditional medicine because of its health and sensory values. Fruits of elderberry belong to a group of „super fruits”, characterized by a high content of nutritional components with a high biological activity. Its medicinal properties include, e.g. antioxidant activity, protection against cardiovascular disease, obesity and diabetes. Besides beneficial influence for human body, consumption of unripe elderberry fruits might lead to some allergic reactions.
Jagody goji (Lycium barbarum) to pomarańczowoczerwone owoce o słodko-cierpkim smaku, które stają się coraz częstszym składnikiem diety przeciętnego Europejczyka. Jak podaje literatura, są one zaliczane do grupy tzw. superowoców, cechujących się znaczną zawartością cennych składników odżywczych o udowodnionej wysokiej aktywności biologicznej. Ich właściwości prozdrowotne obejmują przede wszystkim działanie przeciwmiażdżycowe, hipoglikemiczne, immunostymulacyjne, przeciwutleniające oraz przeciwnowotworowe. Pomimo wielu korzystnych właściwości należy jednak pamiętać, że spożycie jagód goji może wiązać się z wystąpieniem reakcji alergicznej oraz interakcji z przyjmowanymi lekami.
EN
Goji berries (Lycium barbarum) are orange-red colored fruits with bitter-sweet taste, which become a part of European daily diet. Literature shows that Goji berries are included in a group of “superfruits”, characterized by a high content of nutritional components with high biological activity. Its health promoting values include hypolipidemic, hypoglycemic, immunomodulatory, antioxidant and anticancer activity. Besides beneficial influence for human health Goji berries could cause an allergic reaction and interactions with consumed drugs.
Żywność o działaniu profilaktycznym, względnie wspomagającym leczenie, wynikającym z obecności w niej specyficznych substancji prozdrowotnych (bioaktywnych) musi spełniać kryteria stawiane żywności konwencjonalnej, to znaczy ma być nie tylko źródłem składników odżywczych i funkcjonalnych, ale również musi charakteryzować się pożądanymi cechami sensorycznymi. Do jej produkcji niezbędne są więc takie składniki recepturowe, które z jednej strony zapewniałyby deklarowane działanie prozdrowotne produktu, a z drugiej strony charakteryzowałyby się wysoką, akceptowaną przez konsumentów jakością sensoryczną.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.