Autor przedstawił dwie koncepcje faktu. Pierwsza koncepcja ma charakter subiektywny, zrelatywizowany do konkretnego podmiotu. Druga natomiast charakter obiektywny, z założenia nie obciążony podmiotowością ponieważ istnieje w teoriach naukowych. Potoczne rozumienie faktu balansuje między pierwszym i drugim wariantem. Terminem łączącym te dwa warianty jest pojęcie Lebenswelt'a, które wiąże w sobie świat życia codziennego i związane z nim fakty.
EN
The author of article discuss a specific antinomy which arise between two kinds concepts of facts. First of them is concept of fact as subjective appearance which exists only in human mind (like sense-data, impressions, etc.). Second concept of facts is concept of objective state of things. The fact in this second meaning is scientific conception but facts like them are not certain because they exist only in scientific theory. This antinomy is resolve by phenomenological conception of Lebenswelt. Conception of Lebenswelt explain the problem of identity of object when the object is differently describe by different theories. (original abstract)
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Niniejszy artykuł stanowi kontynuację części 1 pracy o tym samym mule ogólnym, zatytułowanej szczegółowo: "Ustalenia podstawowe" (po angielsku - "The rudiments"). Większość współczesnych przyrodników cechują dwie. krańcowo różne postawy: 1. Poszukiwanie "teorii ostatecznych", których tezy dopiero stanowiłyby naukę we właściwym sensie i których tezy nigdy nie mogłyby już być obalane i odwoływane; 2. Poszukiwanie teorii tylko na pewien czas pożytecznych, których tezy stanowiłyby naukę tylko w sensie zbioru jakichś bliżej nieokreślonych, "przybliżonych prawd" i których tezy (być może zawsze) byłyby obalane i odwoływane. Metodolodzy z rozmaitych szkól filozoficznych i ich odcieni, bezskutecznie starają się wesprzeć jedną z tych krańcowych postaw, w konsekwencji zaś - obronić nauki przyrodnicze z pozycji zwykle dawno już przegranych, bądź też - deprecjonować wartość tych nauk. Autor pracy sądzi, że owe skrajne postawy i związany z nimi zamęt spowodowany został pomieszaniem koncepcji tzw. pewności fizycznej (a więc - pewności w sensie relatywnym) z (a) pewnością w sensie absolutnym oraz ze (b) stanem częściowo racjonalnego upewnienia się (takim, jaki występuje przy wydawaniu zwykłych opinii). Ogólniej, - że został on spowodowany błędami, co do roli koncepcji związanych z rachunkiem prawdopodobieństwa. Autor pracy proponuje korekcję obu skrajnych postaw oraz stara się zestawić, doprecyzować, zharmonizować i usprawiedliwić wybrane poglądy współczesnych twórców nauk przyrodniczych i starożytnych początkodawców tychże nauk. (abstrakt oryginalny)
EN
This paper is a continuation of Part 1 of the work, with the same general title and with subtitle "The rudiments". Majority of contemporary natural scientists manifests the two. extremely diverse attitudes towards scientific inquiry in their domains: 1. Search for "final theories", theses of which constitute science in proper sense of this word. These theses never would be abolished and retracted: 2. Search for theories useful only throughout certain period of time, theses of which constitute science only in sense of some undefined "approximate truths". These theses (probably always) would be finely abolished and retracted. Methodologists of various philosophical schools are striving to support, but in vain, one of these extreme positions and attitudes. Consequently, they are trying either to defend natural sciences from the positions which are already lost (long ago), or they are seeking to depreciate great value of these sciences. The author is of opinion that these extreme positions are the results of mixing up the so called "physical certitude" with (a) certitude in an absolute sense and with (b) state of partially rational ascertainment (such a state, which happens in case of our ordinary, everyday opinions). More generally, these positions are effects of common errors concerning the role of conceptions related to probability theory. The author proposes corrections of both extreme attitudes and endeavours to collect, make more precise, harmonize and justify selected views of contemporary founders of natural sciences, as well as their ancient predecessors. (original abstract)
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Współcześnie odróżnia się dwa typy nauk ścisłych: (1) nauki doświadczalne oraz (2) nauki dedukcyjne. Odpowiada to starożytnemu podziałowi wszystkich nauk "teoretycznych" na: (1) fizykę (w sensie najogólniejszym, czyli tzw. przyrodoznawstwo) - z jednej strony oraz (2) matematykę (i "metafizykę") - z drugiej strony. W obu typach nauk osiągamy pewność lub co najmniej dążymy do osiągnięcia pewności (w jakimś sensie tego słowa). Odpowiednio - tzw. "pewności fizycznej" (dla której co do udowodnionych stwierdzeń dopuszcza się wyjątki) oraz tzw. "pewności absolutnej", inaczej "nierelatywnej" (dla której wyjątków już się nie dopuszcza). Wobec ogromnego rozwoju wiedzy pojawiła się obecnie dość pilna potrzeba przemyślenia na nowo podstaw i metodologii nauk ścisłych. Szczególnie ważne wydają się być badania roli rozmaitych pojęć prawdopodobieństwa i pewności, związanych z rachunkiem prawdopodobieństwa. Badania te są szczególnie ważne nie tylko dla tworzenia podstaw, ale również dla sprecyzowania i odróżnienia od siebie metod nauk doświadczalnych i metod nauk dedukcyjnych. Obecna, część 1 pracy stanowi wprowadzenie do takich badań z punktu widzenia starożytnego, nieco uwspółcześnionego realizmu. Autor sygnalizuje treści zasadniczych pojęć, starając się przygotować przyszłą, konkretną dyskusję dotyczącą tego tematu. Część 2 pracy uzupełnia fragmenty części 1 oraz nieco dokładniej precyzuje rolę pewności w naukach przyrodniczych. (abstrakt oryginalny)
EN
At present there are two types of exact sciences distinguished: (1) experimental sciences and (2) deductive sciences. This distinction corresponds to the ancient division of all "theoretical sciences" into: (1) physics (in most general sense of the world: natural science) on one side and (2) mathematics (with "metaphysics") on the other side. In both types of sciences we strive to achieve certitude or at least we tend to achieve something what we call certitude. Respectively, this is so called "physical certitude" (for which exceptions from the proven statements are allowed) and so called "absolute certitude" (for which exceptions are not allowed). In the face of the tremendous development of human knowledge there appeared an urgent need to think over the foundations and methodology of the exact sciences. Particularly important here are investigations concerning the role of various concepts of "probability" and "certitude", associated with probability theory. Those investigations are principally important not only for foundations of exact sciences, but also for accurate defining of and distinction between methods of the experimental and deductive sciences. The present part (Part 1) of this work is an introduction to such investigations, from the positions of ancient, though updated and modernized realism. (original abstract)
W artykule omówiono zjawisko fragmentaryzacji w filozofii i naukoznawstwie. Przedstawiono naukową perspektywę świata oraz praktykę społeczną, scharakteryzowano historię wewnętrzną i zewnętrzną nauki oraz zaprezentowano wyznaczniki fragmentaryczności nauki.
Interdyscyplinarne korzenie są powodem terminologicznego i teoretycznego zróżnicowania, a nawet zamętu wokół teorii PR, której proponuje się wskutek tego korzystanie z teoretycznych ustaleń wymienionych nauk, zamiast wysnucia własnych. Pole badawcze PR składa się z elementów rzeczywistości, którymi zajmują się naukowo wymienione dyscypliny: podmiotów życia społecznego, których zarządzaniem zajmuje się nauka o organizacji, grup ich publiczności, którymi jako grupami społecznymi interesuje się socjologia, procesów komunikacji publicznej, które stanowią przedmiot zainteresowania nauki o komunikacji, mechanizmów wpływu społecznego - dział psychologii, zasady moralnego postępowania wyłonione przez etykę, promocja podmiotów rynkowych jako część marketinu-mix. W centrum badań PR znajdują się jednak fakty rzeczywistości odbite w świadomości publicznej oraz zachowania celowych grup publiczności. I to jest właśnie przedmiot PR. (fragment tekstu)
Pomimo wielu naukowych badań podejmowanych przez teoretyków komunikacji public relations nie posiada jeszcze wystarczającej własnej bazy naukowo-teoretycznej. Specjaliści public relations nie dysponują jednolitymi koncepcjami wprowadzenia tej dyscypliny do systematyki nauk teoretycznych. Konieczny jest rozwój badań strategicznych, które spowodują wzrost wiarygodności tej dyscypliny. (fragment tekstu)
Artykuł prezentuje najczęstsze określenia związane z pieniędzmi, funkcjonujące we współczesnym slangu amerykańskim. Zostały one zdefiniowane, pogrupowane w kategorie semantyczne i zilustrowane autentycznymi przykładami użycia, zebranymi w trakcie badań nad slangiem na New York University i Universiry of Miami. Forma, znaczenie i kontekstowe użycie tych określeń niosą ze sobą ciekawe implikacje. Artykuł jest więc próbą spojrzenia na słownictwo związane z finansami z punktu widzenia socjolingwistyki i leksykografii. (abstrakt oryginalny)
EN
This article presents some of the most frequently encountered terms for money found in contemporary American slang. The terms are defined, classified into several semantic categories, and illustrated with real-life examples that I found while doing research at New York University and University of Miami. The form, meaning, and contextual use of these terms carry some interesting implications. In that, the article is an attempt to look at the vocabulary connected with finance from the viewpoint of sociolinguistics and lexicography. (original abstract)
Omówiono podstawową terminologię metodologiczną, pojęcie logiki, metodologii i nauki, metodę formalizacji w poznawaniu naukowym, sens ejdetyczny i operacyjny wyrażeń, formalizację jako metodę poznawania.
Omówiono w artykule wątpliwości dotyczące stosowania terminu "demografia przedsiębiorstw". Autorzy zachęcają do podjęcia dyskusji nad słownictwem stosowanym w literaturze statystyki, zmierzając do tworzenia i upowszechnienia prawidłowej terminologii. Zaznaczono, iż o prawdziwość znaczenia słów troszczyć się powinni przede wszystkim naukowcy, dla których precyzja i jednoznaczność są warunkiem koniecznym wzajemnego zrozumienia się w swoich badaniach. W innym przypadku będzie to marnowanie wysiłku na wyjaśnianie terminów i kategorii, które na samym wstępie powinny być jednoznacznie zdefiniowane.
EN
The article discusses doubts concerning use of the term "enterprise demography" due to the word "demography" connected with social science. This form is popular in economic statistics of Poland and Europe. It is used in regulations of European Parliament as well. The purpose of the Authors' initiative is to wrote out a terminology which could replace terms borrowed from other science areas. (original abstract)
Pojęcie "demografia przedsiębiorstw" budzi wątpliwości ze względu na wykorzystanie powiązanego z naukami społecznymi słowa "demografia". Sformułowanie to jest jednak powszechnie używane przez statystykę gospodarczą, zarówno polską jak i europejską (jest to jeden z elementów strukturalnej statystyki przedsiębiorstw), a także w publikacjach naukowych. Zostało ono również zapisane w rozporządzeniach Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczących statystyki strukturalnej przedsiębiorstw w wersji językowej angielskiej (business demography) i polskiej. (fragment tekstu)
Autorzy przedstawili rozwój wzorcowej koncepcji teorii naukowych. Powstała ona dzięki próbom odpowiedzi na pytanie Duhema. Zauważył on, że natury teorii naukowej nie można określić na gruncie tradycyjnej epistemologii zdominowanej przez założenia metafizyki.
EN
This research presents a revisit of the formal approach to scientific theories. The considerations are based on a comprehensive review of previous and current beliefs regarding the nature of science. In the traditional approach to scientific theories empirical elements are carefully connected to a theory with aspiration of logical rigor. (short original abstract)
The purpose of this text is to gain a new perspective on the „University in Exile” established 1933 at New School for Social Research (New York) to endow some of Europe’s most brilliant social scientists of the epoch a safe area of intellectual discourse beyond the oppressions of the Fascist regimes in their native countries. The authors analyse the distribution and characteristics of the members’ power to shape faculty’s collective conduct concerning the quest for the nature of politics and society. The method applied is a cluster analysis factoring in the dimensions of occupational continuity, internal visibility, functional representation and interfacultative participation.
PL
Celem tekstu jest spojrzenie z nowej perspektywy na „Uniwersytet na Wygnaniu” założony w 1933 r. przy New School for Social Research (New York), by zapewnić kilku najznakomitszym europejskim naukowcom epoki z obszaru nauk społecznych bezpieczne miejsce intelektualnego dyskursu, z dala od represji faszystowskich reżimów w ich ojczystych krajach. Autorzy analizują podział i cechy wpływu członkow „Uniwersytetu” na kształt kolektywu Wydziału w odniesieniu do pytań o naturę polityki i społeczeństwa. Zastosowano metodę analizy klasterowej dla czterech wymiarów działalności naukowej: okres zatrudnienia, aktywność naukowa, pełnione funkcje i zaangażowanie międzywydziałowe.
W artykule autor dokonuje przeglądu, mającego w przeważającej części charakter historyczny, paradygmatów nauki języku, osadzając je w modularnym myśleniu o formowaniu wiedzy społecznej, którego ważnym elementem jest formowanie języka komunikacji społecznej. Refleksja nad językiem, będąca przedmiotem badań lingwistyki, od momentu jej powstania, wpływała nie tylko na opis struktur i desygnatów językowych, lecz także nadawała im pewne funkcje normatywne. Znaczenie nauki o języku wzrasta, gdy uświadomimy sobie, że każda wiedza jest tworzona, komunikowana i przechowywana w jakimś języku, który bada się w różnorakich ujęciach lingwistycznych. Punktem wyjścia publikacji są paradygmaty nauki, ujęte w teorie rewolucji naukowych Thomasa Kuhna. W rozwo- badań nad językiem można wyróżnić cztery takie paradygmaty: tradycyjny - indukcjonistyczny, weryfikacjonistycz- ny- strukturalny, falsyfikacjonistyczny - gramatykę generatywną oraz kognitywny. Wraz z rozwojem lingwistyki daje się zaobserwować silne dążenie do objęcia nią innych nauk, w szczególności nauk społecznych. Współcześnie, w nauce o języku możemy odnaleźć elementy wielu paradygmatów. Ta złożoność utrudnia precyzyjne wskazanie paradygmatu, który wedle Kuhnowskiej wersji rozwoju nauki, determinowałby jej funkcje i zadania. Nie przekreśla ona jednak, nawet wzmacnia, znaczenie nauki o języku, jako ważnym czynniku kreowania wiedzy społecznej, którą następnie jest stanie komunikować oraz przechowywać. (abstrakt oryginalny)
EN
The paper offers a predominantly historical review of paradigms in language research, and attempts to anchor them in modular thinking about social knowledge formation, especially formation of the language of social communication. The reflexion on language, constitutive of linguistic research since the beginning of its existence, has not only impacted language structures and designates but also provided them with some normative functions.The significance of linguistics is all the more apparent if we realize that all knowledge is created, communicated and preserved in a language whose different linguistic aspects we can analyze. The author describes scientific paradigms based on the theory of scientific revolutions developed by Thomas Kuhn. In the course of history of linguistics, there were four such paradigms: traditional (inductivism), structural (verificationism), one derived from generative grammar (falsificationism), and a cognitive one. The development of language research enables us to perceive its strong tendency to encroach on other domains, especially those of social sciences. Nowadays, there are elements of many paradigms in linguistics. Such complexity makes it difficult to define a single paradigm which, according to the Kuhn, is able to determine its functions and tasks. However, it does not undermine the significance of language as a fundamental factor in social knowledge creation, which is a tool of its communication and preservation. Indeed, it makes language research all the more important. (original abstract)
Na wstępie podjęto próbę objaśnienia sposobów wytwarzania subiektywności postrzegania świata społecznego oraz możliwości godzenia wielości odzwierciedleń tego świata. Opisano reguły i mechanizmy procesu, w którym subiektywność przeobraża się w obiektywność społeczną. Zamysł ten przeprowadzono poprzez analizę paradygmatu wielości i jego dwóch tradycji: różnicującej oraz scalającej. W części końcowej opisano podstawowe ustalenia wynikające z analizy tego paradygmatu, wskazano jego walory i ograniczenia oraz relację z paradygmatem pozytywistycznym. (abstrakt oryginalny)
EN
The paper is an attempt to explain how the subjectivity of perceptions of the social world is generated, and clarifies some issues related to the reconciliation of its multiple reflections. The author describes the rules and mechanisms inherent in the process through which subjectivity is transformed into social objectivity. This is effected by exploring the paradigm of the multitude and its two traditions - differentiating and consolidating ones. The paper concludes with a description of the basic findings resulting from the analysis of this paradigm as well as a discussion of its advantages, limitations and its relation to the positivist paradigm. (original abstract)
Przedstawiono podejście do public relations Klausa Mertena z wykorzystaniem teorii systemów i konstruktywizmu. Zaprezentowano koncepcję public relations jako zbiorowego retora oraz omówiono teorię publicznego zaufania. Przeanalizowano stan literatury w Polsce i za granicą na temat szeroko pojętej dziedziny PR.
Czy zarządzanie jest teorią naukową? Szukając odpowiedzi na to pytanie autorzy zastanawiają się nad genezą nauk o zarządzaniu. Próbują wyjaśnić dlaczego jest potrzebna nauka o zarządzaniu, gdyż spotyka się pogląd, że teorie w naukach o zarządzaniu są nieużyteczne. W drugiej części artykułu zastanawiają się czym jest nauka, z jakich elementów powinny składać się teorie naukowe, i jakie powinny mieć cechy. W trzeciej części artykułu podkreślono znaczenie metody naukowej w budowaniu teorii naukowych. W konkluzji autorzy uznają, iż sprawą kluczową dla nauk o zarządzaniu jest sprecyzowanie ich zakresu i przedmiotu badań, oraz pilne opracowanie specyficznych dla nich metod badawczych po to, aby w naukach o zarządzaniu mogły powstawać teorie wielkie i aby wzrosła ich użyteczność. (abstrakt oryginalny)
EN
Is management a scientific theory? To answer this question, the authors reflect on the genesis of management science. They try to explain why science of management is necessary, in the face of existing view that theories of management science are useless. In the second part of the article they deliberate what is science, what elements should form part of scientific theories, and what should be their features. The importance of scientific method in building scientific theories is stressed in the third part of the article. In conclusion the authors assure, that for management science the key is to clarify their scope and matters of research, to intensify the development of specific for them investigating methods, so that could be created great theories in the science of management with the purpose to increase their utility. (original abstract)
Autor przedstawił problem badania empirycznego sensu terminów w modelowaniu ekonometrycznym. Zaproponował skonstruowanie jednolitej teorii operacyjnego definiowania w naukach empirycznych.
EN
In the article an equivocality of ontological approach to the problem of defining in doctrine of operationalism is pointed. New ontological postulates in economics and econometrics methodology to construct the uniform theory of operational defining in empirical sciences are proposed. They are introduced in methodology of empirical sciences by the relation of representation localized in semiotic space. The property of real process as the fundamental designatum for the constructing of the theory of operational defining is accepted. The specific term representing it in empirical theory language as a subject of operational defining is stated. (original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.