W artykule omówiono wyniki badań rozpoznawczych w wybranych przedsiębiorstwach przemysłowych, mających na celu ustalenie występowania czynników dehumanizacyjnych w pracy bezpośrednio produkcyjnej i w procesach pomocniczo-obsługujących. Ocenę istniejącej sytuacji przedstawiono w odniesieniu do czterech form rewaloryzacji pracy określonych jako elastyczne formy organizacji pracy. (abstrakt oryginalny)
EN
As the result of the preliminary investigation of ten industrial enterprises the differences in the characters of these factors which dehumanize the elementary and auxiliary labour processes have been found out. In the auxiliary processes the dehumanizaing factors typical for the mechanized production processes such as high rate, one pattern and a short time of operations are of lees significance. More essential influence on a frame of mind, fatigue and lack of satisfaction of the worker exert: hard physical work, environmental conditions, time pressure, insignificance of work and a low level of payment also unadequate organization of work. In the investigated enterprises no controlled actions aiming at humanization of labour by means of the elastic forms of organization of work, have been found out. (original abstract)
Właściciele oraz kadra kierownicza przedsiębiorstw, chcąc w pełni osiągać postawione sobie cele, muszą dostrzegać potrzeby swoich pracowników, postawić na ich umiejętności oraz zadbać, aby osiągali zadowolenie z wykonywanej pracy. Obok przebudowy potencjału produkcyjnego, konieczna jest przebudowa psychiki pracowników, powiązanie systemu motywacyjnego z rzeczywistymi efektami pracy. Projektowanie pracy powinno zawierać w sobie również elementy humanizujące ją. Podstawowymi metodami humanizacji pracy są: rotacja, rozszerzanie i wzbogacanie pracy. Na podstawie tych metod powstało szereg metod będących ich rozwinięciem i uszczegółowieniem. Czemu poświęcono opracowanie.
EN
Social and economic requirements imposed on labour cause that one of the main aims while designing (redesigning) labour is offsetting its dehumanizing influence manifesting itself in the course of its performing. An attempt made at the classification and description of tasks carried out in the sphere of management is caused by the necessity of possessing an ability of identyfying dehumanizing elements to plan assignments in a correct way. Three basic groups of tasks were distinguished (conceptual-clerical, decisional-clerical and executive-clerical) and next analyzed from the point view of their complexity applying various criteria. On this basic the author formulated conclusions concerning the shaping of the scope and depth of work, presence of dehumanizing elements and a course of action aimed at their elimination. (original abstract)
Autor w tym artykule odnosi się do pojęcia „wyścig szczurów” oznacza to określenie pozbawionej sensu, bezwartościowej i niekończącej się pogoni (najczęściej wyczerpującego wysiłku współczesnych ludzi, dążących do osiągnięcia materialnego i zawodowego sukcesu). Ponieważ praca jest rzadko właściwie doceniana i wynagradzana staje się celem "samym w sobie" (praca tylko w tym celu, żeby nie stracić posady).
EN
Coming out from the characteristic of a phenomenon known as 'Rat Race' the authors introduce its problem of the psychosomatic and social costs in the category of normality's pathology so in other words the analytical social psychology. They propose to open the mutual area of social psychology and economics problems contemplation. Referring to the administration based on economic doctrines they find its original sources of insufficiency in the pathology of normality: in taking of the resources and single sided optimization of economic effects achieving. It shows the way leading to integral and global psychological and economic problems solution referring to an own formulated human science system concept kept in the frames of historical myth theory.(original abstract)
W artykule przedstawiono metodę diagnozy stopnia dehumanizacji pracy, która służy do określania nieprawidłowości mających negatywny wpływ na pracowników. Zaprezentowana metoda jest narzędziem pozwalającym zgromadzić różnorodną informację o sytuacji panującej w organizacji. Autor przedstawia etapy przeprowadzenia diagnozy za pomocą kwestionariusza oraz analizę wyników przy pomocy wskaźników oceny.
EN
In the article the author presents a method of diagnosing the degree of dehumanization of labour organization modified in such a way as to investigate administrative work. The diagnosing of labour organization is understood as taking in the situation in an organization with respect to the mutual adjustment of the carried out work and paople employed to do it, comparing it with the state viewed as a model (desirable) one, identyfying the degree of discrepancy and its causes and making the diagnosis which provides the basis for the determination of the remedial measures. Apart form the presentation of this procedure the author also includes in the article samples of questionnaires which have been prepared specifically for this research, and outlines how to handle the numerical data and draw conclusions. (original abstract)
Autor podkreśla, że starzenie się pewnych metod w teorii zarządzania nie oznacza obumierania całej dyscypliny. Przebrzmiałe koncepcje i metody zastępowane są nowymi. W oparciu o literaturę przedmiotu wskazuje na rozbieżność ocen co do aktualności tayloryzmu, nadużywanie terminu "rewolucja" w odniesieniu do nowych koncepcji w zarządzaniu oraz utrzymujące się zjawisko dehumanizacji pracy.
EN
Despite of some opinions the theory of management is not getting old because the place of obsolete knowledge take new ideas. Also some of the old theories are still maintaining their scientific values. In spite of many changes in our enterprises the dehumanize of work there still egists.
Niniejsze opracowanie poświęcone jest niektórym zagadnieniom związanym z problemami humanizacji pracy i odzwierciedleniem tej kwestii w systemie mentalnych rolników polskich. Uzasadnieniem pojęcia tematu są głębokie przemiany, w jakich uczestniczy wieś w Polsce, które wyznaczają nowe miejsce w systemie pracy osobom związanym z pracą w gospodarstwie rolnym. Omawiany problem koncentruje się wokół trzech obszarów: 1) Pierwszy dotyczy miejsca pracy w systemie wartości świata chłopskiego, gdyż klucz do zrozumienia współczesnych problemów leży w cechach tradycyjnej kultury chłopskiej; 2) drugi związany jest ze szczególnym kontekstem społeczno-ekonomicznym charakterystycznym dla polskiej transformacji, odbijającym się na sytuacji wsi i rolnictwa, doprowadzając do dehumanizacji pracy rolnika; 3) trzeci odnosi się do nowej sytuacji obszarów wiejskich po wejściu do Unii Europejskiej. Jest to próba wskazania perspektyw i możliwości humanizacji pracy rolnika, jak i wspierania procesów upodmiotowienia mieszkańców wsi. (fragment tekstu)
EN
The article concerns the problems of humanization of work and its place in the mental system of the Polish farmers. The author concentrates on the farmers' system of values, acknowledging its importance for understanding contemporary problems. They are mainly connected with the social-economic issue of the rural areas transformation, influencing dehumanization of farmers' work. The author reflects on the new situation within the rural areas, following the European Union accession. She makes an attempt to indicate the perspectives and opportunities for the work humanization. (original abstract)
Elastyczny czas pracy powszechnie uznawany jest za koncepcję sprzyjającą humanizowaniu pracy i jako taki promowany jest w różnych przedsięwzięciach, także w ramach polityki społecznej Unii Europejskiej. Na szczególną uwagę zasługują trzy powiązane ze sobą aspekty wykorzystania elastycznego czasu pracy, a mianowicie jako: miernik jakości pracy, element programów praca-życie, element strategii zatrudnienia w Unii Europejskiej. Humanizacja pracy została w niniejszym artykule przyjęta jako działanie na poziomie przedsiębiorstwa i w odniesieniu do jednostki, człowieka, pracownika, ponieważ ocena stopnia humanizacji/dehumanizacji pracy zależy od indywidualnego odbioru oraz oceny istoty i warunków pracy. Chodzi tu zatem o tzw. małą czy mikrohumanizację, a nie humanizację dużą, makro, poprzez zmianę stosunków przemysłowych, realizowaną na poziomie polityki społecznej państwa. Organizacja pracy aby być uznaną za sprzyjającą humanizowaniu pracy, powinna zapewnić zarówno dostosowanie środowiska pracy do potrzeb i możliwości pracownika, jak i ukształtowanie dobrych relacji społecznych. (fragment tekstu)
EN
Flexible working time is commonly considered to favour humanization of work and as such is being promoted in all kinds of undertakings, including the EU Social Policy. The article aims at showing that in reality the assessment of such practices cannot be entirely positive. Work organization, including working time, to be considered as humanized, must allow for adjustment of working environment to the needs and abilities of an employee, and for the creation of good social relation-ships. Having those criteria in mind, flexible working time possesses four potentially de-humanizing characteristics: increased work load per time unit, possible lengthening of working time, increased employee responsibility and deregulation of professional and private life. Those observations do not exclude flexible working time from possible managerial options, but they certainly show the need for a more realistic approach, and consideration of not only economic but also human aspects in the organization of work. (original abstract)
Artykuł omawia istotę, źródła i skutki dehumanizacji pracy biurowej oraz metodę diagnozy tego zjawiska. Autor przedstawia wyniki badań poziomu humanizacji organizacji pracy przeprowadzonych w dwóch przedsiębiorstwach.
EN
The articles deals with the problems relative to the phenomenon of dehumanisation of the organisation of clerical works. There have been presented the gist of the phenomenon of dehumanisation which restricts the development of the entity and increases its operating costs, as well as possible consequences of its effect exerted upon the man. Furthermore, there are presented both an outlined procedure of diagnosing the dehumanisation effect and synthetic results of the investigation carried out in two Polish enterprises. The investigations indicate that work dehumanisation is a phenomenon occurring in Polish companies, and its level is likely to exceed the decencies. (original abstract)