W roku 1998 sytuacja cenowa na rynku artykułów żywnościowych kształtowała się głównie pod wpływem wysokiego urodzaju w rolnictwie i utrzymywania się wzrostowych tendencji w produkcji przemysłowej artykułów rolno-spożywczych, przy równoczesnym załamaniu się ich eksportu do Rosji i krajów b. ZSRR oraz ograniczonej chłonności rynku wewnętrznego. Istotne znaczenie miał także napływ konkurencyjnego eksportu.
Konkurencyjność to "zdolność do konkurowania", w sensie ekonomicznym zdolność do rywalizacji producentów, dostawców i sprzedawców towarów i usług o pozyskanie odbiorców przez przedstawienie oferty jak najkorzystniejszej pod względem ceny, jakości i warunków dostawy [Sobol 2005]. Jednym z podstawowych czynników wpływających na konkurencyjność oferty (producenta, czy też w skali makro - gospodarki) jest zachowanie przewag cenowych nad ofertą konkurentów. Przez ostatnich kilka lat wydawało się, że na rynku Wspólnoty Europejskiej czynnik ceny - jako decydujący o konkurencyjności danego produktu - tracił na znaczeniu. Wskazywano na inne czynniki jako bardziej znaczące (np. jakość, stopień dopasowania produktu do wymagań odbiorcy/konsumenta, dywersyfikacja produktu). W ostatnim jednak roku wysoki wzrost cen żywności na świecie spowodował, że czynnik ceny będzie kluczowym w walce konkurencyjnej o rynki zbytu także w UE. W pracy porównano poziom cen żywności w państwach UE. (abstrakt oryginalny)
EN
Competitiveness may be defined as an ability to compete, in economic terms as an ability of producers, suppliers and sellers of goods and services to rival in offering the most favorable prices, quality and conditions of delivery [Sobol 2005]. One of the basic factors which determines the competitiveness of offers (competitiveness of producers or in the macroeconomic scale - economy) is maintenance of the price advantages over the competitors' offer. Within the several past years, it might have been concluded that in the Common European Market price advantages have been losing their importance in determining the competitiveness of the products. In the same time, the other factors (i.e. quality of goods, fulfilling the requirements of consumers, product diversification) were indicated as more important. However, in the last year the high rise in the world food prices has resulted in restoring the significance of the price factor as a determinant of competitiveness. The paper discusses the food price level within the EU. (original abstract)
W artykule przedstawiono najnowszą prognozę zespołu ekspertów Agencji Rynku Rolnego dotyczącą cen podstawowych produktów rolniczych do końca I półrocza 2003 r.
Najwyższy od 30 lat wzrost światowych cen żywności w latach 2006-2008, a następnie gwałtowny ich spadek, spowodował konieczność weryfikacji czynników regulujących kształtowanie się cen rolnych i żywnościowych. Na tym tle powstają liczne pytania m.in., czy kryzys ten był zjawiskiem przejściowym i jednorazowym? Czym współczesne mechanizmy regulujące rynki rolne różnią się od dotychczasowych? Jakie środki zaradcze może podjąć społeczność międzynarodowa dla zapobiegania tragicznym konsekwencjom podobnych kryzysów w przyszłości? W dyskusjach nad tymi zagadnieniami można wyróżnić kilka dominujących obszarów tematycznych, m.in.: środki polityk narodowych zastosowane w reakcji na kryzys, konkurencję energetycznych surowców rolnych o ziemię i ich wpływ na ceny rolne, wyniki rokowań rolnych WTO oraz próby minimalizowania zakłóceń w światowym handlu rolnym, jakie powoduje polityka wpierania krajowego rolnictwa. W artykule autorzy omawiają powyższe zagadnienia uwzględniając punkty widzenia różnych grup krajów, reprezentowanych na forum ONZ-FAO. (abstrakt oryginalny)
Artykuł zawiera oryginalną propozycję metody oceny nasilenia asymetrii rozkładów obserwacji statystycznych. Opiera się ona bezpośrednio na definicji centralnej symetrii względem punktu. Jej główną zaletą jest precyzja rezultatów — w przeciwieństwie do popularnie stosowanych wskaźników rozstrzyga ona jednoznacznie, czy zachodzi symetria rozkładu, czy też nie. Ponadto daje się ona łatwo uogólnić na przypadek wielowymiarowy (w którym zbiór danych postrzegany jest jako integralna całość), umożliwiając także wyznaczenie kierunku ewentualnej asymetrii w tej skomplikowanej sytuacji. Rozważania zilustrowano empiryczną analizą skośności zestawu cech opisujących sytuację transportu i łączności w województwach polskich w 2004 r. (abstrakt oryginalny)
EN
The paper presents an analysis of seasonal fluctuations of purchase prices of rye and barley. In addition cyclic and seasonal fluctuations of purchase prices of hog livestock and cyclic and seasonal fluctuations of prices of piglets were analysed, the preparation of short-term forecasts followed. Research material included month market prices of purchase of hog livestock, market prices of piglets and market prices of purchase of rye and barley in the period from January 1990 to March 2006. Data for the investigation were taken from market reports (2002 - market analysis) "Market of meat - state and perspectives" and "Market of cereal - state and perspectives" from 1990-2005, as well the Statstical Bulletin (2006) from the Central Statistical Office (GUS). (original abstract)
W latach 1990-2008 ceny detaliczne żywności realnie zmalały o ponad 30%, a realny indeks cen otrzymywanych przez rolników wyniósł niespełna 40%. Towarzyszył temu szybki wzrost cen detalicznych środków produkcji, które w tym okresie realnie zdrożały o prawie 19%. Na podstawowych rynkach rolno-żywnościowych zdecydowanie dominują przepływy impulsów cenowych od cen surowców, poprzez ceny zbytu w zakładach przetwórczych, aż po ceny detaliczne. Transmisja cen w odwrotnym kierunku miała miejsce rzadko. Po akcesji zwiększyła się szybkość reakcji cen między rynkiem polskim a rynkami zagranicznymi, aczkolwiek jak wykazała analiza statystyczna, rynek polski z reguły jest biorcą cen, a słaby wpływ rynku polskiego na niektóre rynki zagraniczne można zauważyć jedynie na rynku wieprzowiny. Wpływ cen surowców rolnych na ceny detaliczne produktów rolno-spożywczych uległ w badanym okresie wyraźnemu osłabieniu. Marże cenowe części produktów co prawda wzrosły, jednak jedynie w przypadku produktów mleczarskich stwierdzono wyraźne zaburzenia w procesach transmisji, które mogą wynikać z odchylenia funkcjonowania rynków od warunków konkurencyjnych. (abstrakt oryginalny)
Celem opracowania jest zbadanie głównych kierunków zmian cen dóbr podstawowych w handlu międzynarodowym w obecnej dekadzie. Szczególny nacisk położono na ukazanie cech charakterystycznych boomu surowcowego, jego przyczyn i konsekwencji oraz - na tym tle - odmienności obecnego okresu kształtowania się cen (lata 2008-2009). W opracowaniu wykorzystano materiały źródłowe oraz publikacje ONZ (zwłaszcza UNCTAD), MFW oraz WTO. Starano się uwzględnić najbardziej aktualne dane statystyki międzynarodowej. Nie zawsze było to jednak możliwe. O ile bowiem dane dotyczące ruchu cen dostępne są na bieżąco, to w odniesieniu na przykład do struktury obrotów (zwłaszcza towarowej) statystyki publikowane są ze sporym niekiedy opóźnieniem. (fragment artykułu)
EN
This paper shows the directions of primary commodities' price changes in international trade in the present decade, especially stressing the last boom in the mineral product market. Analytical results confirm that price increase - no matter how strong and long lasting had been - caused less noticeable consequences than were predicted. Moreover, this price surge hadn't triggered substantial changes in volume structure of international trade. Currently experienced primary commodities' price decrease involves the recession processes and a significant weakening of global demand for this commodity group. It is also an indication of interdependency between financial sector and the processes occurring in world economy and international trade. (original abstract)
Obecny kryzys gospodarczy w sposób niepokojący wpłynął na zapasy i ceny żywności na świecie. Bogata Europa zetknęła się z problemem pogarszającej się ekonomicznej dostępności żywności, zwłaszcza w nowych krajach członkowskich. W artykule pokazano dysproporcje w sile nabywczej, dochodach i cenach artykułów spożywczych w Unii Europejskiej i ich wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe w aspekcie ekonomicznym. (abstrakt oryginalny)
EN
The aim of this paper was to analyze of factors, which determine economic access to food, i.e. incomes, consumer goods and services prices, of which food and non-alcoholic beverages prices. It was also the attempt an assessment of these factors influence on the European Union citizens purchaising power. (original abstract)
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The work relates to changes of the eggs prices in European Union member states since 2004 to 2010. The analysis is based on annually, monthly and weekly average eggs prices. Correspondence analysis is applied to analyze the direction and structure of the changes with reference to all considered states. The unexpected and violent price changes are captured with respect to particular states. Moreover in the reference to chosen states, the model of structural time series analysis is applied to show the price changes in a more detail. (original abstract)
Kryzys żywnościowy 2007-2008 zakończył trzy dekady relatywnie niskich cen produktów rolno-spożywczych na rynkach międzynarodowych. Czynniki, które wpłynęły na wzrost cen żywności, mają wielowymiarowy charakter i można je zaklasyfikować zarówno do tych o charakterze podażowym i popytowym, jak i krótko- i długoterminowym. Niemniej trudno wskazać przyczyny, które mają największy i bezpośredni wpływ na wzrost cen tych dóbr. Kryzys żywnościowy 2007-2008 unaocznił niedoskonałości globalnego łańcucha dostaw żywności i potrzebę przebudowy architektury i zasad, na jakich funkcjonują międzynarodowe instytucje odpowiedzialne za monitoring międzynarodowych rynków rolnych. (abstrakt oryginalny)
EN
The world food crisis 2007-2008 ended three decades of relatively inexpensive food on the world agricultural commodity markets. Factors which caused the surge of food prices are multidimensional. They can be categorized as both supply and demand-driven as well as short and long-term ones. It is somehow speculative and problematic at the same time to indicate the main causes which had a direct impact on this price surge. The world food crisis 2007-2008 showed that global food chain was always imperfect and therefore it requires a deep reconstruction, especially in the area of world institutions (organizations) which are responsible for monitoring these markets. (original abstract)
W 2009 r. sytuacja gospodarcza w Polsce została w dużym stopniu zdeterminowana procesami zachodzącymi w gospodarce światowej. Trwający od IV kwartału 2008 r. kryzys na międzynarodowych rynkach finansowych i globalna recesja doprowadziły do znacznego spowolnienia wzrostu gospodarczego w Polsce. Spadek popytu zagranicznego, związany z załamaniem koniunktury u głównych partnerów handlowych Polski, przyczynił się do zmniejszenia polskiego eksportu. Jednocześnie, na skutek istotnego pogorszenia koniunktury w kraju, osłabła dynamika popytu wewnętrznego i zmalał import. Pogorszeniu się nastrojów podmiotów gospodarczych towarzyszył spadek wydatków na inwestycje. Istotnie zmniejszył się także napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Polski. Spadek popytu eksportowego, wyhamowanie dynamiki konsumpcji i ograniczenie inwestycji zaważyły na spadku produkcji. (fragment tekstu)
EN
In her article, the author presented the macroeconomic determinants of demand for foods under the conditions of economic recession, i.e. in the period of 2009-2010. She also discussed formation of prices for foods in 2009 and foods consumption in 2004-2009 as well as the anticipated trends in 2010. (original abstract)
Autorka twierdzi, że wprowadzenie mechanizmu rynkowego do gospodarki w Polsce wywołało wystąpienie trendów cenowych podobnych do obserwowanych w gospodarkach krajów wysoko rozwiniętych. Jej zdaniem, w długim okresie ceny żywności, podobnie jak ceny produktów rolnych, mają tendencję do relatywnego spadku, przy czym ceny surowców maleją także w stosunku do cen produktów finalnych. Stąd spadek cen realnych (korygowanych wskaźnikiem inflacji) produktów rolnych jest większy niż produktów spożywczych. W krótkich okresach tendencje do zmian cen surowców rolniczych i cen detalicznych produktów żywnościowych mogą przebiegać rozmaicie, tzn. w odmiennych kierunkach, jak również w tempie przewyższającym stopę inflacji. Zdaniem autorki, ogólną prawidłowością rozwoju cen w długim okresie jest wolniejszy wzrost cen produktów rolnych i żywnościowych niż łącznych cen towarów i usług konsumpcyjnych.
EN
In her article, the author presents the current and anticipated changes in prices for agri-food products. In Poland, in the years to come, the level of prices for foods will be determined by the size of internal and external demand. The observation of prices for foods in the world market in the last years and the analysis of current terms and conditions of growth thereof in this country show that, in the years to come, we have to face their real growth due to the structural changes taking place in the economy. (original abstract)
Przed nowym parlamentem i rządem rysuje się perspektywa koniecznych działań przeciwdziałających negatywnym tendencjom w gospodarce ukraińskiej. Nasilająca się inflacja i wzrost cen na rynku ukraińskim sprawiły, ze przez 9 miesięcy ceny artykułów żywnościowych wzrosły o 12,4%, a usług o 8,7%. Według ekspertów trzeba stymulować produkcję tanich wyrobów lub państwo powinno przeznaczyć bezpośrednie środki na pomoc dla ubogich warstw społeczeństwa.
Wymiana walut w Brazylii z 1993 r., miała istotny wpływ na zmiany siły nabywczej pieniądza. Zmiany, które nastapiły w okresie 5 II - 15 IX 1993 r. poddano analizie kinetycznej, aby w jej wyniku przedstawić praktyczne i teoretyczne wnioski. Zastosowane metody analizy nie są powszechnie znane, tymczasem przynoszą one szczególnie ważne wyniki. W analizie wzięto pod uwagę, dla przykładu, zmiany cen cukru, ziemniaków, mleka i oleju jadalnego, tj. produktów pierwszej potrzeby. Cały analizowany okres podzielono na etapy, zależne przede wszystkim od rodzaju obowiązującej waluty, a także przebiegu zmian cen Jt w czasie. Nie było wskazane łączenie fragmentów krzywych świadczących o występowaniu zdecydowanie różnych mechanizmów badanych procesów.
EN
The results of the kinetic analysis of changes in the purchasing power of the real and prices of sugar, potatoes, milk and edible oil in Brazil over the period of February 5 - September 15, 1993 are presented. An increase in the prices and a decrease in the purchasing power of the real took various courses and ran at varied speed, indicating the disordered state of the economy faced with serious problems, in few months even in danger of a disaster. Descriptive models for empirical sets and values of the parameters of these models are presented. (original abstract)
W opracowaniu przedstawiono zagadnienie transmisji cen w łańcuchu produktów mleczarskich w Czechach. Analizę przeprowadzono w kilku etapach za lata 1998-2004. Te etapy to: producent mleka -przetwórca -handlowiec - konsument. (abstrakt oryginalny)
EN
One of the main characteristic features of contemporary development of agribusiness is increasinly significant impact of successive stages on competitiveness of agricultural enterprises. Processors of agricultural products gain greater market power as the consequence of their horizontal, or vertical integration within agri-food chains. An alternative approach to the identification of market power within agri-food chains is the approach based on analysis of price transmission; inelastic price transmission (especially in case of price growth) can imply the existence of market power at certain market level of the chain. This approach is applied to milk supply chain in the Czech Republic; with the distinction between low or high value added dairy products. (original abstract)
W artykule przedstawiono wyniki badania dotyczącego cykliczności zainteresowania funkcjonowaniem mechanizmu cenowego na rynku żywnościowym oraz tworzenia cen detalicznych żywności i udzału w tym uczestników łańcucha żywności. Problem ten podjęto w odniesieniu do podstawowych rynków rolnych: zbóż, mięsa oraz mleka. Badaniami objęto lata 1990-2009 wykorzystując miesięczne notowania cen, prowadzone prze GUS. Skupiono się na ocenie udziału marży producenta, marży przetwórczej oraz marży handlowej w cenie detalicznej wybranych przetworów. Tę ocenę poprzedziła analiza zagregowanych wskaźników zmian cen na poziomie producenta, zbytu i detalu na poszczególnych rynkach.
Autorzy poddali analizie w ujęciu dynamicznym wartość końcowej produkcji rolniczej, wartość spożycia żywności oraz relacje cen artykułów spożywczych do cen produktów rolnych w Polsce i w Niemczech. Analiza ma charakter porównawczy, a do porównania z Polską autorzy wybrali Niemcy ze względu na podobną strukturę produkcji oraz konsumpcji żywności w obu krajach.
EN
The paper analyses the final agricultural output value, the foodstuffs consumption value and the price relations of primary agricultural products and food in Poland and Germany in years 1960-2001. The difference between the value of final agricultural output and foodstuffs consumption has increased in both countries. In Germany this difference has been more important than in Poland. The share of the final agricultural output value in the foodstuffs consumption value has decreased in both countries. Although it has been lower in Germany, the rate of its decrease is bigger in Poland. In Poland and Germany the differences in prices between primary agricultural products and food have been increasing. At the same time the margin of profit for processing and trade has been growing up in both countries. The price discrepancies of primary agricultural products and food are more important in Germany than in Poland, as a result most of food products is still relatively more expensive in Germany. The falling share of the final agricultural output value in the foodstuffs consumption value, as well as increasing differences in prices between primary agricultural products and food are the result of growing requirements of consumers and expanding marketing chain of food. (original abstract)
Struktura spożycia żywności w gospodarstwach domowych ludności wiejskiej wynika głównie z ich przynależności do grupy dochodowej. Ostatnie lata charakteryzowało pogłębianie się zróżnicowania dochodowego mieszkańców wielkopolskiej wsi. Polaryzacja społeczeństwa pod względem dochodowym wpływała na sposób i kompletność zaspokojenia potrzeb żywnościowych, należy jednak zauważyć, że pomimo istnienia dużych dysproporcji dochodowych spożycie większości artykułów żywnościowych nie było już tak zróżnicowane pod względem ilościowym. Widoczne jest natomiast zróżnicowanie pod względem jakościowym. W grupach o najniższych dochodach spożywano mniej żywności wysokogatunkowej, a cena jednostkowa nabywanych artykułów z reguły była niższa, niż w grupach najzamożniejszych. (abstrakt oryginalny)
EN
In his article, the author presents the level of consumption in 1999-2003. There is also discussed differentiation of income and expenses within particular quintile and socioeconomic groups of households in the years being surveyed as well as their impact on volume of consumption. The author also remarks that income is less differentiated within individual groups than in the whole rural population. Hę presents volume and pattern of food consumption by the rural population in quintile groups. Hę notes that in the groups with the lowest income, volume of consumption is formed at an insufficient level, and it often does not allow meeting all essential needs. (original abstract)
Celem artykułu jest określenie dynamiki cen wybranych podstawowych produktów spożywczych na tle wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Realizacja tego celu ma wskazać, jak zmieniały się ceny poszczególnych produktów żywnościowych w porównaniu z inflacją. Chcąc zbadać wpływ zmian cen towarów i usług (tu: żywności) na poziom życia ludności, autorzy w analizie uwzględnili również dynamikę płac. Dlatego drugim celem jest porównanie dynamiki cen wybranych produktów spożywczych z dynamiką wynagrodzeń. Badanie prowadzone w tym ujęciu pozwoliło określić siłę nabywczą średniego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Podstawowe produkty żywnościowe są dobrami konsumpcyjnymi o niskiej elastyczności popytu, dlatego wzrost ich cen nie prowadzi zwykle do znaczącego spadku popytu.
EN
The objective of the article is to compare the dynamics if prices for essential foods with the index for consumer goods and services as a whole and with the dynamics of wages and salaries. In the surveys, there are taken into account 10 products and covered the period of 1990-2005. It is stated that till 1996, prices for foods as well as prices for goods and services as a whole were growing at a similar pace. In next years, prices for goods were growing considerable slower, and prices for services were growing at a pace similar to the previous one, till 2000, and then the both indices presented an approximate dynamics again. The both indices were growing slower than average wages and salaries in the national economy. This has caused an increase in the wages and salaries purchasing power. (original abstract)
Niekorzystne uwarunkowania w gospodarce światowej, kryzys zadłużeniowy i recesja w strefie euro doprowadziły do spowolnienia polskiej gospodarki. Znalazło to odzwierciedlenie w osłabieniu tempa wzrostu PKB, nasileniu się negatywnych zjawisk na rynku pracy, pogorszeniu sytuacji dochodowej ludności, wyhamowaniu popytu konsumpcyjnego i spadku popytu na żywność. Potwierdzeniem niekorzystnych tendencji w rozwoju popytu na żywność są dane makroekonomiczne GUS o spożyciu w sektorze gospodarstw domowych, statystyki sprzedaży żywności i wyniki badań budżetów gospodarstw domowych. Pod wpływem nasilającej się bariery popytu spadły ceny detaliczne artykułów żywnościowych oraz ceny surowców rolniczych w ostatnich miesiącach 2012 roku Utrzymująca się spadkowa tendencja popytu na żywność będzie głównym czynnikiem hamującym tempo wzrostu cen artykułów żywnościowych w 2013 roku. (abstrakt oryginalny)
EN
The unfavourable determinants in the global economy, the debt crisis and recession in the Eurozone have led to slowdown of the Polish economy. This is reflected in weakening of the GDP growth rate, increase of negative phenomena in the labour market, aggravation of the population's income situation, slowdown in consumer demand and decline of demand for food. The unfavourable trends in development of demand for food are confirmed by the CSO's macroeconomic data on consumption in the sector of households, the statistics of sales of food and results of surveys of households' budgets. Under the influence of growing demand barrier, there have dropped retail prices for food articles as well as prices for agricultural commodities in the last months of 2012. The continuing downward trend in demand for food will be the main factor limiting the rate of growth of prices for foods in 2013. (original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.