The collection of autographs of the former Prussian State Library in Berlin – now held by the Jagiellonian Library – contains a valuable autograph of Alexander Humboldt – fragment from Humboldt’s travel diary entitled Sobre algunos puntos interessantes para la Navegación, o extracto de las observaciones de longitud deducida de Eclipses del Sol y de la Luna de Satellites de Jupiter, distancias lunares y Chronometros en los annos de 1799–1803. The Humboldt’s manuscript travel diary was acquired by the Stiftung Preußischer Kulturbesitz Foundation in Berlin from a private owner in 2013. The part which is discussed in the present article (pp. 71–84) was cut out of Fascicle VIII of the notebook in the nineteenth century – most probably by Humboldt himself – after which it was annotated and given as a present to General Radowitz, who was a collector of autographs. It eventually found its way to the Royal Library in Berlin together with Radowitz’s entire collection.
PL
W Zbiorze Autografów z byłej Pruskiej Biblioteki Państwowej w Berlinie, przechowywanym w Bibliotece Jagiellońskiej znajduje się cenny autograf Aleksandra Humboldta Sobre algunos puntos interessantes para la Navegación, o extracto de las observaciones de longitud deducida de Eclipses del Sol y de la Luna de Satellites de Jupiter, distancias lunares y Chronometros en los annos de 1799–1803. Fragment ten pochodzi z rękopiśmiennego dziennika podróży Humboldta. Rękopis samego dziennika pozyskała Fundacja Stiftung Preußischer Kulturbesitz w Berlinie z rąk prywatnych w 2013 roku, natomiast omawiany w artykule fragment (s. 71–84) został wycięty w XIX wieku z zeszytu nr VIII dziennika najprawdopodobniej przez samego Humboldta, opatrzony komentarzem i ofiarowany kolekcjonerowi autografów gen. Radowitzowi, po czym razem z całym Zbiorem Radowitza trafił do Biblioteki Królewskiej w Berlinie.
W swym artykule Tokarz podejmuje refleksję nad filmową wyobraźnią w filozofii i socjologii Jeana Baudrillarda. Dokonuje zderzenia hipotez badawczych oraz teorii społecznych Baudrillarda, który zgłosił akces do ruchu postmodernistycznego, z wieloma odmianami kina współczesnego. Metoda pisarstwa Baudrillarda została zestawiona z metodą twórczą reżysera francuskiej Nowej Fali Jean-Luca Godarda. Tokarz przeprowadza analizę nawiązań Baudrillarda do awangardy wysokiego modernizmu oraz jego spojrzenia przez pryzmat filmów na USA w reportażu filozoficznym „Ameryka”. Ponadto autor rozpatruje kwestie filmu nostalgicznego, aplikacji teorii uwodzenia Baudrillarda, zestawienia jego myśli z filmem „Paryż, Teksas” oraz parkosyzmów systemu medialnego. Kluczowa jest hipoteza o możliwości manipulowania historią dzięki doskonałej operacyjności zapisu cyfrowego. W świecie Baudrillarda spełniły się wszystkie utopie i dystopie. Pozostała nostalgia za autentycznością.
EN
In his article, Tokarz reflects on cinematic imagination in philosophy and sociology of Jean Baudrillard. He confronts Baudrillard’s research hypotheses and social theories, on basis of which he claimed membership of the postmodernist movement, with many varieties of contemporary cinema. Baudrillard writing method is compared with creative method of the French New Wave director – Jean-Luc Godard. Tokarz analyses Baudrillard’s references to the avant-garde of high modernism and his view of America through the prism of films in his philosophical report “America”. The author also considers the question of nostalgic films, the application of Baudrillard’s theory of seduction, confrontation of his ideas with the film “Paris, Texas” and the paroxysms of media system. The key hypothesis concerns the possibility of manipulating history thanks to the excellent operationality of digital recording. In the world of Baudrillard all utopias and dystopias come true. What remains is the nostalgia for authenticity.
Celem artykułu jest pokazanie, w jaki sposób polskie i amerykańskie dowcipy przedstawiają zagadnienia dotyczące najnowszej wojny w Iraku. Autorkę interesuje zwłaszcza społeczno-polityczne tło omawianych tekstów i ich międzykulturowe uwarunkowania. Świat ukazany w dowcipach analizowany jest w relacji do świata kreowanego za pomocą relacji medialnych, a osią prezentowanych rozważań jest pytanie o najnowszy stereotyp Amerykanina oraz o jakość współczesnych stosunków polskoamerykańskich i polsko-unijnych. Na przykładzie analizowanego materiału ukazany zostaje ambiwalentny stosunek do wojny tych, którzy się dowcipami posługują. Są dowcipy wyśmiewające George'a Busha i jego politykę oraz takie, z których wyczytać można poparcie dla amerykańskiej inwazji. Najliczniejsze z nich potępiają Saddama Husajna oraz wypominają Francuzom, a w paru przypadkach również Niemcom, że nie przystąpili do wojny. Refleksja nad problemami poruszonymi w dowcipach nasuwa pytania o przyczyny nieodwzajemnionego uwielbienia Polaków dla Amerykanów oraz o zasadność określania Polski mianem „konia trojańskiego Ameryki”. Końcowa część artykułu poświęcona jest próbom odpowiedzi na pytanie o przyczyny powstania stosunkowo niewielkiej liczby rodzimych dowcipów o Iraku oraz o powody słabej żywotności wielu przetłumaczonych tekstów w obiegu ustnym. Mogą nimi być: inna niż amerykańska wrażliwość; mniejsze zaangażowanie emocjonalne polskiego społeczeństwa w wojnę w Iraku; a także duża łatwość przejmowania wytworów innego kręgu kulturowego, hamująca potrzebę tworzenia własnych tekstów.
EN
The article attempts to show in what way Polish and American jokes present the war in Iraq. The author is mainly interested in the sociopolitical and intercultural background of the jokes. The world presented in the jokes is analyzed in relation to the world created by the media and the research attempts to identify the contemporary stereotype of an American as well as the quality of Polish-American and Polish-EU relations. The attitude of joke-makers to the war is ambivalent. Some of the jokes ridicule George W. Bush and his politics, while others seem to support the American involvement in Iraq. Most condemn Saddam Hussein and criticize the French, but also Germans, for not joining the war. The considerations of those problems makes one wonder about the causes of the unrequited adoration of the Americans by the Poles and the justification for calling the latter a “Trojan horse of America”. An attempt is made to answer the question why there is a relatively small number of Polish jokes about Iraq and why the translated ones have not gained wide circulation. The possible causes include: a type of sensitivity different from American, a smaller emotional engagement of the Polish society in the war, and an ease of accepting the products of another cultural sphere, which hinders the need to create one’s own.