Żele spożywcze to najczęściej układy złożone, których właściwości zmieniają się w czasie oraz pod wpływem różnych czynników. Aby dokładnie śledzić zachodzące w nich zmiany, celowe wydaje się wykorzystanie najnowszych metod pomiarowych, jakich dostarcza nam nauka. W artykule przedstawiono możliwości wykorzystania technik teksturalnych, reologicznych oraz termicznych do badania struktury i właściwości żeli spożywczych. Omówiono m.in. test przebijania, TPA oraz test ekstruzji wstecznej i współbieżnej w badaniach teksturalnych. Scharakteryzowano pomiary dynamiczne, pełzania i powrotu oraz reksację naprężeń jako metody reologiczne. W przypadku pomiarów termicznych poruszono takie zagadnienia, jak termograwimetria, termiczna analiza różnicowa, skaningowa kalorymetria różnicowa oraz metody kombinowane.
EN
Food gels are, most frequently, the complex systems the properties of which change over the time and under the influence of different factors. To accurately trace the changes that take place in them, it is advisable to use the newest methods of measurement, which are provided by the science. The paper presents the possibilities of the application of textural, rheological and thermal techniques to study the structure and properties of food gels. There have been discussed the following problems: puncture test, TPA and retrograde and concurrent extrusion tests in the texture studies. Dynamics, creeping and return measurements and strain relaxation as rheological methods were characterized. In case of thermal measurements, such problems as thermogravimetry (thermogravimetric analysis), differential thermal analysis and differential scanning calorimetry were discussed.
W artykule przedstawiono badania oceny liczby Reynoldsa (Re) oraz przebiegów teoretycz-ch rozkładów profili liczby Reynoldsa (Rez) wyznaczonych na drodze pomiarów prowadzonych rzeczywistych warunkach procesu wytłaczania. Urządzenie pomiarowe stanowiła głowica wy-zarska z wymiennymi cylindrycznymi dyszami o przekroju kołowym. W badaniach użyto lietylen małej gęstości PE-LD FABS 23-D022, polietylen średniej gęstości PE-MD HF513 oraz h mieszaninę (PE-LD/PE-MD, FABS 23-D022/HF513) w stosunku masowym 1/1.
EN
This paper presents the investigations of the Reynolds number (Re) and theoretical estimation courses of the profiles of Reynolds number (Rez) on the basis of measurements in the extrusion process. The measurement instrument was an extrusion head with exchangeable cylindrycal dies. The Reynolds profiles were determined for the screw rotation speed (v;) varied in the range between 0,17 and 0,76 s -1 Low density polyethylene (PE-LD FABS 23-D 022), middle density polyethylene (PE-MD HF513) as well the blend of both in a concentration 1/1 were used in our experiment.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono wyniki badań dotyczących oceny liczby Reynoldsa, przeprowadzonych w rzeczywistych warunkach procesu wytłaczania, za pomocą reometru wytłaczarkowe-go, przy użyciu dysz cylindrycznych o przekroju kołowym i różnym stosunku L/D. W badaniach zastosowano polietylen małej gęstości (PE-LD FABS 23-D 022), polietylen średniej gęstości (PE-MD HF513) oraz ich równowagową mieszaninę (PE-LD/PE-MD). Oceniono wpływ wymiarów kanału dyszy oraz właściwości przetwarzanych polimerów na wartość liczby Reynoldsa. Charakter przepływu określono na podstawie wartości liczby Reynoldsa (Re), którą wyznaczono opierając się na średniej liniowej prędkości przepływu. Pomimo dużych prędkości przepływu polimerów wynoszących nawet 0,30 m/s (PE-LD, dysza: L = 20 mm, D = 2 mm), przepływ miał zawsze charakter laminarny. Analiza porównawcza wykazała istotne zmiany liczby Reynoldsa wynikające ze zróżnicowania wartości wykładnika płynięcia (n) oraz współczynnika konsystencji (k). Wyznaczenie przebiegów krzywych płynięcia umożliwiło również określenie zależności pomiędzy wartością Re, a lepkością η zastosowanych polimerów.
EN
The determination of the Reynolds number from experiments performed under real extrusion conditions with an extrusion Rheometer equipped with special cylindrical heads and exchangeable dies of varying L/D ratios has been presented. Low density (PE-LD FABS 23-D 022), middle density (PE-MD HF513) polyethylene and a blend of equal amounts of both were chosen for the rheological studies. The influence of the die dimensions and the properties of the extruded polymers on the Reynolds number was evaluated. The flow parameters were determined on the basis of the Reynolds number (Re) which was estimated on the basis of the average linear flow velocity. In spite of the high flow velocity of the polymer, attaining even 0.30 m/s for PE-LD through a die 20 mm in length and 2 mm in diameter, a laminar flow was maintained. A comparative analysis revealed significant changes of the Reynolds number resulting from the different values of the power flow index (n) and the consistency index (k). The determination of the flow curves also allowed for the evaluation of the dependence between the Re values and the viscosity η of the studied polymers.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono aparaturę pomiarowo-badawczą stosowaną w ocenie właściwości reologcznych polimerów termoplastycznych. Opisano podstawowe typy reometrów oraz odpowiadające im pomiarowe zakresy szybkości ścinania.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The influence of real density of polymers in molten state on the rheological values is presented. The investigations were performed by means of extrusion rheometer, using a rheological dye with exchangeable channel with various length and diameter ratio (L/D). The materials used in the experiments were low density polyethylene (PE-LD), middle density polyethylene (PE-MD) and the blend of PE-LD with PE-MD in 1:1 ratio, for which p-v-T diagrams were determined. Based on p-v-T measurements the real specific volume and the density of the molten polymer in defined processing conditions (p, T), were found (Fig. 4). Density was used for determination of the real mass flow ratio Q. A significant influence of the channel L/D ratio on changes of density was stated (Fig. 5, Table 1). The dependence of changes of density values on the type of polymer used was confirmed.
PL
Pomiary przeprowadzono za pomocą reometru wytłaczarkowego używając dysz cylindrycznych o przekroju kołowym z różnym stosunkiem długości do średnicy (L/D). Badano polietylen małej gęstości (PE-LD), polietylen średniej gęstości (PE-MD) oraz ich mieszaninę w stosunku 1:1 wyznaczając diagramy p-v-T. Na podstawie wykresów p-v-T określano objętość właściwą, a następnie gęstość (&ro;) polimeru, w warunkach ciśnienia i temperatury (p, T) odpowiadającym wartościom tych parametrów podczas pomiarów reologicznych (rys. 4). To umożliwiło ocenę rzeczywistej wartości objętościowego natężenia przepływu Q. W przeprowadzonych badaniach wykazano istotny wpływ charakterystycznych wielkości kanału dyszy pomiarowej (L i D) na zmiany gęstości polimeru (rys. 5, tabela 1). Potwierdzono również zróżnicowanie &ro;, w takich samych warunkach przetwórczych, dla różnego typu polietylenu.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono wyniki badań wpływu poprawki Rabinowitscha na przebiegi krzywych płynięcia i krzywych lepkości dwóch typów polietylenu (PE-LD i PE-MD) oraz ich mieszaniny w stosunku 1:1. Badania reologiczne przeprowadzono w rzeczywistych warunkach procesu wytłaczania za pomocą reometru wytłaczarkowego, przy użyciu dysz cylindrycznych o przekroju kołowym i różnym stosunku L/D. Wykazano zmienność wykładnika płynięcia n w zakresie od 0,28 do 0,86, zależną od badanego układu. Zróżnicowanie wartości wykładnika płynięcia wynika z odmiennych wartości naprężenia stycznego ... oraz rozmaitych zakresów nieskorygowanej szybkości ścinania podczas przepływu tworzyw polimerowych przez dyszę danej długości i średnicy. Uwzględnienie wykładnika płynięcia w postaci poprawki Rabinowitscha wprowadziło korekty położenia krzywych lepkości odpowiadające zmianie lepkości sięgającej 75%. Wyznaczone w badaniach wielkości reologiczne (wykładnik płynięcia, poprawka Rabinowitscha, naprężenie styczne, skorygowana szybkość ścinania, lepkość pozorna oraz lepkość skorygowana) zestawiono w postaci danych tabelarycznych.
EN
The results of investigation of the effect of Rabinowitsch correction on the courses of flow curves and viscosity curves for two polyethylene grades (PE-LD and PE-MD) as well as their blend in the ratio 1:1 were presented (Table 1, Fig. 1-6). Rheological investigations were performed in the real conditions of extrusion process, using extrusion rheometer and cylindrical dies of circular cross-sections and various L/D ratios (Table 2 and 3). Power low index n was found to vary from 0.28 to 0.86 (Table 5), dependently on the system investigated. The differentiation in power low index values is due to different values of shear stress ... and various ranges of uncorrected shear rate during the polymer flow through the die of defined length and diameter. The application of real n-values in evaluation of the Rabinowitsch correction factor, related to changes of viscosity in the range of 75% relative to non corrected values, reveals in a significant viscosity curves shift. Experimentally determined rheological values (power low index, Rabinowitsch correction, shear stress, corrected shear rate, apparent viscosity and corrected viscosity) are given in Tables 5-7.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W badaniach reologicznych przeprowadzonych za pomocą reometru wytłaczarkowego (rzeczywiste warunki przetwórcze) dokonano oceny zjawiska poślizgu polimeru przy ściance dyszy oraz jego wpływu na przebieg krzywych płynięcia i krzywych lepkości. Ocena szybkości poślizgu metodą Mooneya wymagała zastosowania dodatkowej procedury pomiarowej i obliczeniowej, wynikającej ze sposobu działania układu uplastyczniającego wytłaczarki jednoślimakowej. Zbadano dwa rodzaje polietylenu małej gęstości (PE-LD FABS 23-D 022 i PE-LD 402L). Analiza porównawcza przeprowadzona w zakresie naprężenia stycznego od 212 do 300kPa, wykazała istotne różnice szybkości poślizgu (Vs) obu badanych rodzajów polietylenu, wynikające ze zróżnicowania ich lepkości. Wprowadzenie korekty efektu ubocznego reometrii kapilarnej, jaki w tym przypadku stanowi poślizg przy ściance, powoduje wyraźne przesunięcie położenia krzywych lepkości. Różnice lepkości polimeru po uwzględnieniu poślizgu przy ściance, w przypadku przeprowadzonych pomiarów, sięgały 70%.
EN
An evaluation of the phenomenon of polymer slippage at die wall and its effects on the courses of flow and viscosity curves has been done as a result of rheological investigations carried out in extruding rheometer i.e. in the actual processing conditions. The evaluation of slippage velocity (Vs) by Mooney method required the use of additional measurement and calculation procedures resulted from the method of operation of single-screw extruder plastifying system. Two types of low-density polyethylene (PE-LD FABS 23-D 022 and PE-LD 402L) were investigated. Comparative analysis for shear stress in the range 212-300kPa showed significant differences in slippage velocity (Vs) of both polyethylenes tested, what resulted from viscosity differentiation. An introduction of the correction of capillary rheometry side effect, in this case wall slippage effect, causes significant shifts of viscosity curves positions. The differences in polymer viscosity, allowing for wall slip effect, reached 70% in the measurements carried out.
Obiektywna ocena właściwości reologicznych polimerów termoplastycznych, wyznaczanych podczas przepływów przez kanały cylindryczne o przekroju koło-wym, wymaga uwzględnienia poprawek takich jak poprawka Rabinowitscha, Bagleya, a także poślizgu na ściance dyszy. Wielkości te są bezpośrednio związane z właściwościami materiału oraz warunkami przepływu i mogą być określane wyłącznie doświadczalnie.
EN
The true determination of rheological properties, measured during the flow of molten polymers through channels with a circular cross-section, necessitate the taking into account of several correction factors like Rabinowitsch or/and Bagley correction, as well the slippage on the wall. These values are directly related to the properties of the polymers and therefore may be established only on the experimental way.
Pomiary reologiczne stopionych polimerów prowadzone są zazwyczaj przy uży-ciu reometrów kapilarnych. Charakterystyka reologiczna wyznaczana standardo-wymi metodami pomiarowymi nie odzwierciedla zachowania się polimerów w rzeczywistych warunkach przetwórczych. Artykuł przedstawia opis specjalnej tech-niki pomiarowej typu in-line, w której parametry reologiczne określane są bezpo-średnio podczas procesu wytłaczania.
EN
The rheological measurements of molten polymers usually are done using capillary rheometers. The rheological characterization of the processing behavior of commercial polymers, by use of standard methods, doesn't allow applying the measured values directly in the processing. This paper presents a special measurements technique type in-line. In this method the rheological parameters are determined on the basis of measurements in a real extrusion conditions.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Pomiary poprawki Bagleya (eB) tradycyjnie realizuje się za pomocą reometrów kapilarnych, natomiast w artykule przedstawiono metodę wyznaczania wartości eB na podstawie pomiarów prowadzonych w rzeczywistych warunkach przetwórczych. Jako urządzenie pomiarowe zastosowano reologiczną głowicę z wymiennymi dyszami, zamontowaną do korpusu wytłaczarki jednoślimakowej. Badania przeprowadzono przy użyciu dwóch handlowych rodzajów polietylenów małej gęstości (PE-LD). Specyfika działania układu uplastyczniania wytłaczarki, dalece różniącego się od układu uplastyczniania reometru kapilarnego, wymusiła konieczność opracowania odpowiedniej procedury pomiarowo-obliczeniowej umożliwiającej ocenę eB w trakcie trwania procesu wytłaczania. Poprawkę Bagleya wyznaczono w zakresie szybkości ścinania 27-629 s-1. Wymienność dysz pomiarowych pozwoliła na określenie wpływu elementów geometrycznych kanału na wartość eB. Na podstawie przebiegu profili prędkości dokonano interpretacji różnic wartości poprawki Bagleya w zależności od rodzaju PE-LD i wymiarów dysz pomiarowych.
EN
Bagley correction (eB) measurements usually are done using capillary rheometers. In this article a method of eB value determination on the basis of the measurements done in real processing conditions is presented. Extrusion head with exchangeable dies (Fig. 3, Table 2) installed to the single-screw extruder was used as a measuring device. Two commercial grades of low-density polyethylene (PE-LD) (Table 1) were used. The peculiarity of the action of plastifying system of an extruder, far different from plastifying system of capillary rheometer, forced us to elaborate the special measuring - computational procedure allowing to evaluate eB during the process of extrusion (Fig. 4-6). Bagley correction was determined for shear rate range from 27 s-1 up to 629 s-1 (Table 3). Ability of dies to be exchanged allowed estimating the effect of geometric elements of the channel on eB value (Fig. 7-9). On the basis of velocity profiles courses (Fig. 10 and 11) the interpretation of differences in Bagley correction value, dependently on PE-LD grades and measuring dies' dimensions, has been done.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.