Artykuł omawia rolę i działalność laboratoriów drogowych oraz wyzwania, z jakimi się one spotykają. Praca przedstawia zakres działalności laboratorium drogowego, który obejmuje: badania gruntów, geotechnikę, kruszywa, beton, stabilizację drogową i wiele innych aspektów związanych z budową dróg. Autor zwraca uwagę na znaczenie prawidłowego pobierania próbek gruntów i norm, które regulują ten proces. Porusza także kwestię interpretacji wyników badań i braku jednoznacznych norm w niektórych przypadkach. Wyjaśnia, że często laboratoria są zmuszone działać w oparciu o brakujące lub niejasne przepisy, co może prowadzić do nieporozumień z klientami.
EN
The article discusses the role and operation of road laboratories and challenges they face. The paper presents the scope of activities of a road laboratory including soil testing, geotechnics, aggregates, concrete, road stabilisation and many other aspects related to road construction. The author draws attention to the importance of proper soil sampling and the standards that regulate this process, and also raises the issue of interpreting test results and the lack of clear standards in some cases. He explains that laboratories are often forced to operate based on lacking or unclear regulations, which can lead to misunderstandings with customers.
Jednym z tych obszarów działalności laboratoryjnej, któremu w ostatnim czasie poświęca się najwięcej uwagi, jest aspekt spełnienia przez laboratoria realizujące pobieranie próbek jako "stand-alone activity" wymagań normy ISO/IEC 17025:2017 dotyczących oceny i raportowania niepewności pomiaru.
Techniki pasywne są wygodnym i wydajnym sposobem pobierania próbek w monitoringu środowiska wodnego, i mogą z powodzeniem zastąpić metody punktowego pobierania próbek. Popularne próbniki pasywne posiadają wiele zalet, m.in.: pozwalają na oznaczanie związków organicznych występujących w wodach w śladowych ilościach, umożliwiają monitorowanie szerokiej grupy związków chemicznych oraz znacznie skracają czas przygotowania próbki do analizy instrumentalnej.
Jednym z tych obszarów działalności laboratoryjnej, któremu w ostatnim czasie poświęca się najwięcej uwagi, jest aspekt spełnienia przez laboratoria realizujące pobieranie próbek jako "stand-alone activity" wymagań normy ISO/IEC 17025:2017 dotyczących oceny i raportowania niepewności pomiaru.
Poprawa jakości powietrza wiąże się z między innymi z stosowaniem wysokiej jakości paliw węglowych dla celów grzewczych. Jakość węgla nie rozwiązuje problemu bez stosowania odpowiednich nowoczesnych instalacji cieplnych szczególnie w sektorze komunalno-bytowym. Jednakże stosowanie węgla opałowego wysokiej jakości jest właściwym działaniem w kierunku ochrony powietrza. System nadzoru jakości produkowanego węgla realizowany jest w PGG S.A. przez Działy Kontroli Jakości i jest zgodny z obowiązującymi normami technicznymi i przepisami prawa. W ramach Zintegrowanego Systemu Zarządzania funkcjonują procedury jakościowe implementujące rozwiązania formalno-prawne i określające zasady nadzoru jakości produkcji w PGG S.A. W swojej ofercie produktowej PGG S.A. posiada węgiel wysokiej jakości dedykowany na rynek komunalno-bytowy. To wysokiej jakości węgiel odpowiadający wymaganiom EKO (Qir ≥ 24 000 kJ/kg) i spełniający wymagania obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.
EN
The improvement of air quality is associated, among others, with the use of high quality carbon fuels for heating purposes. The quality of coal does not solve the problem without the use of appropriate modern thermal installations, especially in the municipal sector. However, the use of high-quality heating coal is an appropriate action in the direction of air protection. PGG S.A. has a system for monitoring and controlling the quality of coal, providing coal for the needs of customers with an installation up to 1 MW. The quality control system for the produced coal is carried out at PGG S.A. by the Quality Control Department and complies with the applicable technical standards and legal regulations. As part of the Integrated Management System, there are quality procedures implementing formal and legal solutions and defining the principles of quality control of production at PGG S.A. In its product offer PGG S.A. has high-quality coal dedicated to the communal housing market. It is a high quality coal corresponding to the requirements of eco coal (Qir ≥ 24,000 kJ/kg) and fulfills the requirements of applicable laws in this area.
The collection of representative samples of grained materials is necessary to determine the quality parameters of this material. This operation is carried out in difficult conditions (dustiness, noise, atmospheric precipitation), which is a nuisance to the staff taking samples and adversely affects accuracy. In addition, the quality of representative samples is affected by the care of personnel. Therefore, to ensure a higher quality of sampling operations and to eliminate the work of people in difficult conditions, systems have been developed for the automatic collection of representative samples from conveyor belts. The work gives examples of automatic sampling systems equipped with samplers and other auxiliary devices. The work contains descriptions of construction, classifications, an example of selection and examples of construction solutions for automatic sampling of grained materials.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Artykuł jest pierwszym z cyklu o renowacji zawilgoconych budynków. Przedstawiono w nim schemat postępowania w procesie diagnostyki, tj. oględziny, inwentaryzację, plan i metodykę badań, badania i ocenę i wyników, a także planowanie działań naprawczych.
EN
The article is the first in a series concerning the refurbishment of damp buildings. It presents a diagram of procedure in terms of diagnosis, e. g. a general analysis, inventorying, the planning and methods of testing, the analysis and evaluation of results as well as the planning of repair work.
Etap pobierania i przygotowania próbek do badań żywności ma znaczący wpływ na jakość badań mikrobiologicznych. W artykule omówione zostały zagadnienia związane z wyborem metody pobierania próbki w zależności od rodzaju matrycy żywności oraz określeniem planu pobierania próbek. Przedstawiono również dokumenty opisujące postępowanie z próbką laboratoryjną i analityczną.
EN
The stage of sampling and preparation of samples for food examination has a significant impact on the quality of microbiological analysis. The paper discusses issues relating to the choice of sampling method depending on the type of food matrix and specifying the sampling plan. Documents describing the laboratory and analytical sample were also presented.
W artykule omówiono prawodawstwo w zakresie pobierania próbek gleby, obowiązujące podczas prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi. Dokonany przegląd pokazał, że na szczeblu unijnym problem regulacji prawnej związanej z ochroną gleb został dostrzeżony, lecz nadal nie doszło do wprowadzenia jednej dyrektywy poruszającej ten temat. W przypadku regulacji krajowych istnieje rozporządzenie podejmujące zagadnienia związane z pobieraniem próbek gleb w celu dokonania oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi, która powinna być prowadzona na podstawie wiarygodnych wyników wraz z oszacowaną niepewnością, uwzględniającą wszystkie kluczowe składowe. Zaprezentowano wyniki badań otrzymane dla próbek gleby, pobranych zgodnie z omówionymi regulacjami prawnymi. Na podstawie wyników analiz czterech parametrów otrzymanych dla próbek pobranych zgodnie z projektem zrównoważonym (polegającym na wykonaniu dwukrotnych analiz dla dwukrotnie pobranych próbek z ośmiu obiektów), oszacowano niepewność procesu oraz jej składowe (stosując analizę wariancji robust ANOVA). Najbardziej znaczącym udziałem w oszacowanej niepewności procesu (Umeas) była niepewność pochodząca z etapu pobierania próbek.
EN
The article discusses the legislation in the field of soil sampling, which is obligatory during the assessment of soil surface pollution. The review showed that at the EU level, the problem of legal regulation related to soil protection has been noticed, but a single directive dealing with soil protection has not yet been implemented. In the case of national regulations, there is one that deals with issues related to the sampling of soils in order to assess the pollution of the Earth surface. The assessment of ground contamination should be based on reliable results together with estimated uncertainty, which takes into account all key components. The results of the tests obtained for the soil samples that have been collected according to mentioned legal regulations have been presented and discussed. The article shows the results of empirical methodology (robust ANOVA) using data from balanced experimental design, which includes duplicate samples analyzed in duplicate from 8 sampling targets. Robust ANOVA methodology is used for the estimation of the uncertainty arising from the manual sampling of soils and determination of four tested parameters. Based on the results of the study, it was found that the most significant contribution to the estimated uncertainty of the process (Umeas), was the uncertainty arising from sampling.
A study of a simulation-calculation character has been undertaken in order to determine one of the uncertainty components of the gravimetric measurement of the mass concentration of total particulate matter in flue gas flowing through a conduit. This uncertainty component is attributed to the degree of representativeness of the isokinetic or anisokinetic sampling of polydisperse particulate matter in the situation when the granulometric composition and density of dust are not known in detail, which is common in routine dust emission field tests. In such cases, the quantitative description of this representativeness, being part of global measurement accuracy analysis, is either ignored or overestimated in practice. Well estimated, the uncertainty component in question is therefore needed for practical purposes. In the study reported here, many dusts of diverse particle size distributions have been simulated representing dusts actually occurring in typical places of dust removal plants, i.e. before and after the dust collectors. Defi nite aspiration characteristics, pertaining to a really existing and used sampling nozzle, have been applied for the calculations. Typical dust densities and isokinetic sampling rates have been adopted. Using the above, the total dust concentration error recorded for the simulated sample taken has been calculated. Based on the distributions of the obtained errors, the uncertainty (along with a necessary correction factor) of the measured concentration has been established as being dependent on the general type of dust, the dust density range, isokinetic rate, and nozzle size. The discussed measurement uncertainty component is estimated to be up to 12% and should be appropriately taken into account in measurement results of total dust concentration in ducts and stacks.
PL
Celem pracy było wyznaczenie składnika niepewności grawimetrycznego pomiaru masowego stężenia pyłu całkowitego w gazach odlotowych odpowiadającego za nie w pełni zidentyfikowany pobór pyłu mający miejsce, gdy nie są dokładnie znane: jego skład frakcyjny i gęstość. Wykonano obliczenia symulacyjne poborów próbki zapylonego gazu. Przyjęto zróżnicowane składy frakcyjne pyłów pogrupowane w cztery typy oddające realne pyły w instalacjach gazów odlotowych: I. gruboziarniste przed odpylaczami, II. średnioziarniste przed odpylaczami, III. za odpylaczami średnioskutecznymi, IV. za odpylaczami wysokoskutecznymi. Przyjęto, iż pobór próbki gazu realizowany jest przy pomocy końcówek aspiracyjnych o znanej charakterystyce zasysania. Obliczono wartości błędu stężenia całkowitego odnotowanego w pobranej próbce dla dwóch zakresów gęstości pyłu, przy zmiennych: stopniu izokinetyczności i średnicy końcówki aspiracyjnej. Na podstawie rozkładów uzyskanych wartości błędu ustalono niepewność pomiaru stężenia całkowitego uzależnioną od danych pomiarowych: zakresu gęstości pyłu, typu pyłu, stopnia izokinetyczności i wielkości końcówki aspiracyjnej. Wyznaczono także towarzyszący niepewności niezbędny współczynnik korekcyjny zmierzonego stężenia. Sporządzono graficzne postaci zmienności niepewności i współczynnika. Ich wartości odczytuje się w zależności od dysponowanych danych pomiarowych. Dla zidentyfikowanych pomiarów niepewność wynosi 0,4-8%. Dla metody grawimetrycznej jako całości, bez rozpatrywania szczegółowych przypadków pomiarowych, niepewność wynosi ok. 10±2%. Generalnie: w pomiarach grawimetrycznych zapylenia gazów odlotowych, w sytuacjach braku szczegółowych informacji o składzie frakcyjnym i gęstości pyłu można szacować składową niepewność pomiaru masowego stężenia pyłu całkowitego z tytułu braku powyższych danych na 0,4-11,5%, a więc w pewnych przypadkach na wysokim poziomie. Składnik ten powinno się wprowadzać do budżetu końcowej niepewności.
Przedmiotem artykułu jest przegląd bieżących tendencji w automatyzacji procesów analitycznych. W pierwszej części pracy nacisk został położony na problematykę pobierania próbek, ze szczególnym zwróceniem uwagi na automatyzację przygotowania próbek do końcowej analizy. Omówione i porównane zostały trzy podstawowe tryby przygotowania próbek: on-line, at-line i off-line. W drugiej części artykułu opisane zostały techniki łączone i ich zastosowanie w nowoczesnych laboratoriach analitycznych. Zwrócono przy tym uwagę na konieczność integracji systemów obsługujących urządzenia analityczne. Porównano dwa najbardziej obiecujące rozwiązania: skryptowanie i wprowadzanie ujednoliconych standardów.
EN
The subject of the article is a review of current trends in the automation of analytical processes. In the first part of the work the problem of sampling was carried out, with particular attention to the automation of sample preparation for analysis. Three basic methods of sample preparation were discussed and compared: on-line, at-line and off-line. The second part of the article describes combined techniques and their application in modern laboratories. Attention was paid to the need to integrate systems that support research devices. Scripting and introducing standards were compared as the most promising solutions.
Pomimo całkiem długiej historii badań obecności tworzyw sztucznych w środowisku wydaje się, że ten obszar jest ciągle w początkowym etapie rozwoju. Przede wszystkim metodologia pobierania próbek oraz sposób przedstawiania uzyskanych wyników wymagają standaryzacji.
Detekcja i identyfikacja skażeń wywołanych przez czynniki biologiczne, chemiczne i radiologiczne w warunkach polowych jest zadaniem o wyjątkowym znaczeniu ze względu na brak odpowiedniej ilości czasu potrzebnego do przeprowadzenia analiz, braku zaplecza laboratoryjnego, a także pracy w warunkach silnego stresu. W obszarze zabezpieczenia medycznego państwa niezwykle istotne jest tworzenie grup tzw. szybkiego rozpoznania skażeń.
EN
Detection and identification of contaminations caused by radiological, chemical, and biological agents in the field, is a task of exceptional importance, due to the lack of the time needed to carry out the analysis, the lack of laboratory facilities and also working under high-stress conditions. In the area of medical security of the state, it is very important to create groups called "quick recognition of contaminations".
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Coraz większe znaczenie dla stabilnego wzrostu i osiągnięcia konkurencyjności zakładów przemysłowych ma maksymalizacja wydajności i ograniczanie kosztów produkcji. Działy utrzymania ruchu zdecydowanie częściej skłaniają się do szukania nowych sposobów optymalizacji kosztów. W konsekwencji coraz więcej zakładów dostrzega korzyści płynące z używania wysokowydajnych olejów i smarów. Stosując dobrej jakości środki smarne w połączeniu z regularnymi analizami oleju, można znacząco wydłużyć okresy pomiędzy wymianami oleju, chronić elementy urządzenia przed nadmiernym zużyciem i skuteczniej zapobiegać nieplanowanym przerwom w produkcji.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule poruszono problemy związane z procesem pobierania i przygotowywania do dalszych analiz próbek materiałów uziarnionych. Przedstawiono zależności pomiędzy minimalną masą próbki a jej uziarnieniem w zależności od rodzaju wykonywanej analizy. Dokonano analizy porównawczej składów granulometrycznych próbek pobranych ręcznie i automatycznie. Opisano błędy występujące przy pobieraniu i pomniejszaniu próbek, mające wpływ na uzyskiwane wyniki badań.
EN
The paper addresses the problems of sampling and preparation of grained material samples for further analyses. In the first sections the relationships between the minimal mass of the sample and its particle size composition, depending on the type of analysis, were presented. It was also presented a comparative analysis of particle size compositions of samples collected manually and with using of automatic sampling devices. There were also discussed common errors occurring at sampling and sample reduction, affecting the obtained results.
Technologie wzbogacania stosowane w zakładzie przeróbczym zmierzają do uzyskania produktu końcowego o własnościach wymaganych przez odbiorcę finalnego. Kontrola produktu wymaga stosowania wiarygodnych i obiektywnych metod laboratoryjnych. Pobieranie próbek kontrolnych w analizie jakościowej powinno być uniezależnione od subiektywnej oceny pracownika. W tym celu zmierza się do automatyzacji procesu poboru próbki.
EN
Technologies of beneficiation being applied in mineral processing plant tend to getting final product of characteristics required by customer. The product control requires application of reliable and objective laboratory methods. The collection of control samples in qualitative analysis should be dependable on subjective analyst evaluation. That is why the sampling process is going to automation.
W artykule przedstawiono metodykę badań stężeń włókien azbestu w powietrzu, na stanowiskach pracy i w środowisku. Omówiono regulacje prawne, uzasadniające tego typu badania oraz doświadczenia Laboratorium Badań Środowiska Pracy i Ochrony Powietrza Głównego Instytutu Górnictwa (powstało w 1998 r.) z zakresu badań, kontaktów z inwestorami i wykonawcami prac związanych z usuwaniem wyrobów zawierających azbest Badania są wykonywane na stanowiskach pracy, podczas usuwania wyrobów z azbestem z różnych obiektów, głównie z budynków mieszkalnych, oraz w środowisku, na przykład w rejonach remontowanych obiektów, w celu oceny poprawności wykonywanych prac. W artykule przedstawiono także informacje o wyposażeniu Laboratorium, metodyce pobierania próbek powietrza oraz dokumentowaniu i niepewności wyników. Laboratorium Badań Środowiska Pracy i Ochrony Powietrza posiada Certyfikat Polskiego Centrum Akredytacji nr AB 301. Od 2003 roku zakres akredytacji obejmuje między innymi pobieranie próbek do oznaczania stężeń liczbowych włókien respirabilnych azbestu w środowisku pracy i środowisku zewnętrznym. Próbki są pobierane według opracowanej w Laboratorium procedury badawczej (PB-11), w systemie zarządzania zgodnym z normą PN-EN ISO 17025:2005. W ramach wewnątrzinstytutowej współpracy, oznaczenia liczby włókien azbestu w próbkach są wykonywane metodą mikroskopii optycznej w Laboratorium Pomiarów Zapylenia Powietrza GIG według akredytowanej w Polskim Centrum Akredytacji procedury KD-2205-1.
EN
The paper presents the methodology for determining the concentrations of asbestos fibres in the atmosphere, at workstations and in the environment. There have been discussed the legal regulations, that substantiate this type of tests, and the experience of the Testing Laboratory for Work Environment and Atmosphere Protection of the Central Mining Institute, within the scope of testing, relations with the investors and contractors for works connected with the removal of asbestos-containing produets. The tests are being conducted at workstations, when removing the produets with asbestos from various buildings, mainly from dwelling houses, as well as in the environment, for example in the areas of renovated buildings, for estimation of correetness of performed work. In the article, there have also been presented the information on the equipment of the testing laboratory, methodology of collecting air samples, as well as on documenting, and uncertainty of results. The Testing Laboratory for Work Environment and Atmosphere Protection holds the Certificate of the Polish Centre for Accreditation No. AB 301. Since 2003, the scope of accreditation includes among other things, collecting the samples with the aim to determine the numerical concentrations of respirable asbestos fibres in the work and in the outer environment. The samples are being taken in accordance with the testing procedure (PB-11), worked out in the Laboratory, in the management system corresponding with the PN-EN ISO 17025:2005 standard. Within the range of intrainstitute cooperation, determination of the numbers of asbestos fibres in the samples are made by using the optical microscopy method in the Laboratory for Measurements of Atmospheric Dust, according to the KD-2205-1 procedure, aceredited in the Polish Centre for Accreditation.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.