Zainteresowanie cementowaniem odwiertów geotermicznych ostatnio wzrasta, wraz z rosnącą potrzebą wytwarzania innych alternatywnych źródeł energii niż paliwa kopalne. Jednym z tych alternatywnych źródeł jest energia geotermiczna, która może być wykorzystywana do celów grzewczych, względnie do zamiany na inne postacie energii, jak np. elektryczność. Cementowanie odwiertów geotermicznych nie miało w ostatnich latach wysokiego priorytetu w porównaniu z cementowaniem odwiertów naftowych i gazowych. Jednak wobec następującego obecnie wzrostu zainteresowania wykorzystaniem energii geotermicznej trzeba przypomnieć, że odwierty geotermiczne zwykle trudno jest cementować z pełnym powodzeniem. Jest tak w przypadku odwiertów wykonywanych w utworach skalnych kruchych lub słabo zwięzłych i występowania wahań temperatury i ciśnienia w głębi odwiertów. Omówiono cementy, które mogą być stosowane do cementowania odwiertów geotermicznych, uwzględniając różne dostępne rozwiązania. Poruszono także problem koniecznej odporności cementów do odwiertów geotermicznych na działanie węglanów i siarczanów.
EN
Interest in geothermal well cementing has risen in recent years with increased needs to produce more alternative sources of energy than fossil fuels. One of these alternative sources is geothermal energy, which can be used for heating purposes, or alternatively for its conversion into other forms of energy such as electricity. The cementing of geothermal wells has not been a high priority in well cementing activity in recent years. However, with renewed interest now taking place, it is important to remember that geothermal wells are normally critical wells for cementing successfully. This is because of the weak or unconsolidated formations in which geothermal wells need to be drilled and because of the temperature and pressure fluctuations that can arise in such wells. Cements that can be used for cementing geothermal wells are discussed in terms of the different options available. Reference to the needs for carbonate and sulphate resistance of the geothermal well cements is given.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Omówiono raport Grupy Ekspertów do spraw thaumasytu i przedyskutowano czynniki decydujące o zagrożeniu tym rodzajem korozji siarczanowej w przypadku budowli naziemnych jak i podziemnych. Przedstawiono wpływ dodatku do cementu popiołów lotnych i mielonego żużla granulowanego na zapobieganie korozji siarczanowej z utworzeniem thaumasytu. Także przedyskutowano najnowsze pozycje literaturowe omawiające badania w tym zakresie. Artykuł kończy się praktycznymi zaleceniami dotyczącymi korozji siarczanowej w warunkach zagrożonych powstawaniem thaumasytu.
EN
The report of Thaumasite Export Group is presented and the risk factors of thaumasite sulphate attack for under-ground as well as above ground constructions are discussed. The role of pfa and ggbs content in cement on combatting TSA is largely presented. Also recent studies which were published in technical literature are described. The paper ends with practical guidance concerning thaumasite sulphate attack.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono zagadnienie przeprowadzania płuczek wiertniczych z dodatkiem polimeru w stwardniałe zaczyny cementowe. Omówiono pięć patentów opublikowanych w literaturze technicznej i oceniono obecny stan rozwoju tej technologii. Do przeprowadzania kompozycji zawierającej wraz z płuczką najczęściej glinę bentonitową w stwardniały cement wiertniczy stosowane było napromieniowywanie z użyciem źródła promieniotwórczego, inicjacja chemiczna albo oba te czynniki razem. Za najkorzystniejsze źródło promieniowania gamma uznano izotop kobalt-60. Emisja promieniowania gamma wywołuje powstawanie wolnych rodników. Te ostatnie reagują z podwójnymi wiązaniami obecnymi w polimerze i pozwalają mu reagować, w obecności monomerycznego czynnika sieciującego z utworzeniem stwardniałego produktu o wystarczającej wytrzymałości na ściskanie. Stosowane alternatywnie inicjatory chemiczne również wymagają monomerycznych czynników sieciujących, którymi mogą być katalizatory wytwarzające wolne rodniki. Może być także stosowane napromieniowywanie wiązką elektronową.
EN
The current situation for conversion of polymer drilling muds into hardened well cements has been discussed. Five published patents have been reviewed, so that the state-of-the-art technology can be basically appreciated. Irradiation with nuclear source, chemical initiation, or combinations thereof have been used for convert drilling mud compositions (mostly containing bentonite clay) into hardened well cements. A cobalt-60 gamma ray source is the preferred means for initiating the setting and hardening of drilling muds. The gamma-ray emissions produce propagating free radicals. The latter react with double bonds present and allow the polymer and a monomeric cross-linking agent to react, thereby solidifying the drilling mud to give a material with an acceptable compressive strength. Alternatively, chemical initiators can be employed. These also require monomeric crosslinking agents and can be free-radical generating catalysts. Electron beam curing can also work.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Omówiono odkrycie naturalnego minerału thaumasyt i wyjaśnienie jego struktury. Kluczem do opracowania jego struktury były badania w podczerwieni przeprowadzone przez Moenkego jak również rentgenograficzne prace Laffaille'a z Protesem i Taylora z Edgem. Udokumentowały one nietypową, sześciokrotną koordynację krzemu przez tlen, lub grupy OH. Począwszy od 1960 roku thaumasyt stał się bardziej znany jako produkt w zniszczonym betonie. Główne mechanizmy korozji siarczanowej z utworzeniem thaumasytu zostały także przedstawione. Nowoczesne metody analizy stwarzają dobre warunki do identyfikacji thaumasytu w przyszłości. Trzeba podkreślić, że korozja siarczanowa z utworzeniem thaumasytu jest znacznie rzadsza od klasycznej korozji siarczanowej.
EN
The history of natural mineral thaumasite and its structure examination was presented. Key, in gradual unfurling of proper structure of thaumasite was infrared examination by Moenke as well as X-ray crystallographic works of Laffaille and Protes together with Taylor and Egde. As a result the sixfold was established coordination of siliceous with oxygen/OH. Starting from 1960 year thaumasite became more generally known as a deterioration product of cement mortar and concrete. Main mechanisms of thaumasite sulphate attack was also discussed. Modern methods of analyses offer much improved resolution and the ability to identity thaumasite in the future. However thaumasite sulphate attack is much rarer in practice than normal sulphate attack.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Cementy oparte na krzemianie dwuwapniowym i krzemionce wzbudzają większe zainteresowanie w ostatnim czasie z uwagi na mniejsze zużycie energii na ich produkcję. Omówiono głownie te cementy należące do cementów wiertniczych klasy J w Północnej Ameryce oraz cement belitowo- krzemionkowy w Rosji i w innych krajach tego bloku. Cementy te były pierwotnie przeznaczone do cementowania odwiertów w warunkach wysokiej temperatury i ciśnienia. Przeprowadzono w laboratorium badania hydratacji cementu wiertniczego klasy J w warunkach hydrotermalnych wykazały obecność C-S-H (II), tobermorytu i śladów xonotlitu i scawtytu.
EN
Dicalcium silicate-silica cements have been atlracting more interest in recent times, because of the reductions possible in lowering energy expenditure during their manutacture. The main dicalcium silicate-silica cements discussed are Class J oilwell cement in North America and belite-silica cement (BSC) in Russia and the various CIS countries. These cements were originally designed for high temperature-high pressure well cementing conditions. Hydrated phases present under hydrothermal conditions for Class J oilwell cement in laboratory studies undertaken have included C-S-H (II), tobermorite and small traces of xonotlite and scawtite.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Środki ułatwiające mielenie oddziaływują na powierzchnie różnych faz obecnych w cemencie z utworzeniem warstewki, która zapobiega aglomeracji cząstek cementu. Korzyści ze stosowania tych środków polegają na skróceniu czasu przebywania materiału w młynie, zmniejszenie oklejania mielników cementem, zwiększenie sprawności separatorów i poprawę zdolności do "płynięcia" cementu w trakcie transportu i załadunku do cystern. Środki ułatwiające mielenie są z reguły stosowane do wytwarzania cementów wszystkich rodzajów, a ostatnio coraz częściej do produkcji cementów wiertniczych.
EN
Grinding aids function by interacting with the surfaces of the different phases present in cements, by effectively forming a film that prevents significant agglomeration of the cement particles. The benefits of grinding aids include lower mill retention times, reduced ball coatings within the grinding mills, improved separator efficiency and improved cement flow properties during handling, conveyance and transportation. Grinding aids are normally used in the manufacture of construction cements (Portland, slag, pozzolanic, composite, decorative and high alumina) and increasingly so in oilwell cements.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Barwnik z ultramaryny może być stosowany do wytwarzania dekoracyjnych materiałów dobrej jakości, opartych na cemencie. Do ich wyrobu można stosować cement portlandzki, cementy wieloskładnikowe, lub glinowe, także w układach z wapnem. Materiały cementowe z zastosowaniem niebieskiej ultramaryny mają szansę znalezienia dla siebie miejsca na rynku, szczególnie do wykonywania zewnętrznych i wewnętrznych ścian w budynkach. Dotyczy to budynków, w przypadku których względy estetyczne odgrywają znaczną rolę. Barwniki z ultramaryny są same w sobie pucolanami i wymagają tylko małych dodatków aby rozwinąć właściwości pucolanowe. Wyeliminowanie wykwitów zapewnia stosowanie odpowiednich cementów, na przykład z dodatkiem żużla lub popiołów lotnych, w układach z wapnem.
EN
Ultramarine pigments can be utilised for high quality decorative cementitious products. The cements employed for decorative purposes can be Portland, composite, extended, or high alumina, together with lime-based formulations. Cementitious products made using ultramarine pigments like ultramarine blue could find a niche market with usage for external or internal walls of buildings where aesthetic considerations are very important, and also for garden furniture. The ultramarine pigments are themselves pozzolans and only require small additions to generate real pozzolanicity. Efflorescence can normally be avoided by suitable usage of cements, such as extended cements (like slag and fly ash types), composite ones and HACs, together with lime-based products.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Zestawy plastycznych cementów są aktywnymi hydraulicznie zaczynami cementowymi, zdolnymi do dłuższego przechowywania. Mogą one zapewnić dobre zestawy do cementowania, jeżeli są należycie przygotowane i zawierają odpowiednie aktywatory. Kluczową zaletą tych zestawów są ich właściwości plastyczne, które zapobiegają skurczowi cementu i migracji gazów oraz wnikaniu cieczy i powstawaniu mikrospękań w warstwie stwardniałego zaczynu, w przestrzeni pierścieniowej w otworze. LCS mają duże znaczenie w zapewnieniu strefowej izolacji w otworze i z tego powodu stwarzają ekologiczne warunki procesom cementacji i tym samym zapewniają długą trwałość otworom.
EN
Liquid cement systems (LCSs) are storable hydraulically active, pre-mixed cement slurries, which are prepared in advance and can deliver good well cementing formulations with properly prepared slurries and activators. A key advantage of LCSs is their ductile behaviour, which militates against cement shrinkage, gas migration, ingress of formation fluids and development of microannuli in the hardened cement sheaths. LCSs are important in securing zonal isolation downhole and thus "greening" the well cementing process, thereby allowing longer-term durability downhole.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Opóźnione powstawanie ettringitu (OPE) powinno być odróżnione od wtórnego powstawania ettringitu. OPE obejmuje znane od dawna zjawisko cieplnego powstawania spękań. OPE nie występuje normalnie w przypadku dojrzewania betonu w pokojowej temperaturze. OPE można uniknąć jeżeli dojrzewanie betonu przeprowadza się w możliwie niskich temperaturach, nie przekraczających 60°C. OPE jest przeważnie formą wewnętrznej korozji siarczanowej, lecz czasem może być także spowodowane zewnętrzną agresją. OPE nazywa się często "słabą" korozją siarczanową. Jednak powstawanie pęknięć może umożliwić dostęp wilgoci i pociągnąć za sobą inne procesy korozyjne. Dobre zaprojektowanie i wykonanie konstrukcji ma podstawowe znaczenie w uniknięciu OPE, szczególnie w przypadku niskiego stosunku w/c. Potrzeba więcej badań w celu lepszego poznania tego zjawiska.
EN
Delayed ettringite formation (DEF) needs to be properly distinguished from secondary ettringite formation (SEF). DEF embraces thermal cracking that has been around for a long time. DEF does not normally occur in concrete cured at normal temperatures. Avoidance of DEF can be facilitated by keeping the curing temperatures as low as possible, below around 60°C. DEF is mostly internal sulphate attack, but sometimes there can be external attack too. DEF is often called a 'weak' form of sulphate attack. However, upon cracking, other deleterious phenomena can access the concrete within the cracks, especially with moisture transport. Good design and execution of the construction is essential for militating against DEF by lowering water/cement ratios as far as is practical. More research and development are needed to understand this phenomenon better.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Nazwanie azbestu materiałem "niezniszczalnym" i "nie do zniweczenia" tak dawno jak w roku 50 naszej Ery określiło przyszłość tego materiału. W tym świetle jest sprawą ciekawą, że już Grek Pliniusz zapisał, że niektórzy niewolnicy, pracujący przy przeróbce azbestu mieli trudności z oddychaniem. Pomimo różnych problemów na jakie napotykano przy stosowaniu wyrobów azbestowo-cementowych w wiekach XX i XXI są jeszcze w tym zagadnieniu wyzwania i jak zawsze możliwości w znalezieniu nowych kierunków rozwoju. Będzie to jednak możliwe jedynie pod warunkiem jeżeli nastąpi znaczne ożywienie w badaniach, szczególnie obejmujących połączone dyscypliny medyczne i chemiczne. Generalnie, celem tego artykułu jest wywołanie dyskusji, w jaki sposób spuścizna azbestowa wpłynie na przyszłość tego materiału.
EN
The naming of asbestos as 'indestructible' or 'inextinguishable', as long ago as 50AD, was uniquely apt in defining the minerals future. Interestingly, even then the Roman Pliny, made a note that some slaves working in its environment developed respiratory problems. With the varied asbestos-cement combinations for the 20th and 21st Centuries there are existing challenges to be met, and always the possibility of exciting new developments. But this will only take place if there is a revived impetus in research - particularly combing medical and scientific disciplines. Overall, this paper aims to promote discussion on how the legacy of asbestos impacts on future prospects.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Cementowanie odwiertów o małych średnicach jest trudne ale ma duże znaczenie. Do cementów stosowanych w celu uzyskania strefowej izolacji w odwiertach o małej średnicy zaliczyć należy dobrej jakości cementy wiertnicze klas G i H, cementy żużlowe i pucolanowe oraz polimerowe, które wszystkie składają się z małych cząstek. Należy także stosować w małych ilościach dodatki upłynniające i opóźniacze. Wiercenie i cementowanie odwiertów o małych średnicach jest dużo tańsze od tradycyjnego prowadzenia wierceń i cementowania odwiertów, a także znacznie korzystniejsze dla środowiska. Cementowanie odwiertów o małych średnicach ma duże znaczenie w przypadku powtórnego otwarcia opuszczonych odwiertów w celu wznowienia wydobycia ropy i gazu i może być przydatne w przyszłości w celu lokowania dwutlenku węgla przez otwory wylotowe lub odwierty. Wzrasta znaczenie cementowania odwiertów o małych średnicach dobrej jakości cementami, jednak jest ono bardziej złożone niż tradycyjne cementowanie za pomocą cementów wiertniczych.
EN
The cementing of slimhole wells is difficult but important. Cements utilised for giving zonal isolation in slimhole wells include good quality Class G or H oilwell cements, slag or pozzolanic cements, or ionomer cements that all have low particle sizes. Additives like fluid loss controllers and retardes need to be pesent in small quantities. Slimhole well drilling and cementing is much cheaper than conventional drilling and well cementing, and is much more environmentally friendly. Slimhole well cementing is advantageous in re-opening previously abandoned wells for extracting more oil and gas, and could be useful in future for trapping unwanted carbondioxide through flood holes or wells. Utilisation of good quality cements for slimhole well cementing is increasing in importance, but is more complex than for the conventional use of standard oilwell cements in normal cementations.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Cement został zastosowany po raz pierwszy w wiertnictwie w 1859 roku przez G. Romanowskiego z Snęli Oil Company przy pracach poszukiwawczych w rejonie morza Kaspijskiego w Azerbejdźanie. Cement portlandzki został tu użyty jako środek do budowy bariery oddzielającej wodę od złoża ropy naftowej. Przełom nastąpił gdy A. Bogushchevsky opracował w 1905 r. metodę cementowania otworów wiertniczych opatentował tę metodę w 1906r. i sprzedał licencję firmie Perkins Cement Company z Kalifornii w 1910 r. Cementy wiertnicze opracowane prze Amerykański Instytut Ropy Naftowej pojawiły się na rynku w 1948 roku. Od 1968 roku stosowane są cementy klasy G i H. Normy ISO na cementy wiertnicze opracowane zostały w latach dziewięćdziesiątych. Prace cementacyjne prowadzi się obecnie z użyciem rozmaitych mieszanek spełniających różnorodne wymagania. Nie ma łatwo dostępnych złóż. Cementy dostosowywane są na do potrzeb prac w różnych typach szybów, w trudnych warunkach w odpowiedzi na wyzwania związane z rozwojem wiertnictwa w skali globalnej.
EN
Portland cement was initially utilised by Romanovsky in 1859, when the Shell Oil Company was prospecting for oil in the Caspian Region of Azerbaijan. The cement was employed as a barrier to divert water away from the oil being extracted. A major breakthrough arose when Bogushchevsky invented the two-plug cementing technique during 1905 and licensed this to the Perkins Cement Company in California during 1910 for producing better zonal isolation. API oilwell cements first appeared in 1948 with Class G and H cements being introduced from 1968 onwards. International (ISO) standards for well cements started in earnest in the 1990s. Today there are more complex well cementing formulations requiring more stringent requirements to obtain a good well cement job. Easy-to-access reservoirs are not so commonly encountered nowadays. Different types of well configurations, improved ductility for cements used in critical wells and greater usage of special cements have also arisen. Well cements are continuing to meet the challenges that successful cementing downhole now demands in increasingly difficult operational activities on a global basis.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Krzemionkowe popioły lotne znalazły różnorodne zastosowania w produkcji cementów wiertniczych i w pracach cementacyjnych w wiertnictwie. Materiały te deponowane są od wielu lat w specyficznych warunkach panujących w odwiertach, co stało się przedmiotem badań i dyskusji, w których wskazano na pozytywne i negatywne strony ich aplikacji. Znacznie mniejsza jest jednakże skala zastosowań wysokowapniowych popiołów lotnych w porównaniu z popiołami krzemionkowymi i dlatego powinny one zostać poddane odpowiednim testom, które pozwolą na określenie ich stosowalności w wiertnictwie na dużych głębokościach.
EN
Pulverised fuel ash, commonly known as fly ash or pfa, has a wide versatility in its applications to oilwell cements and well cementing where high silica fly ash is employed. It has been utilised periodically for many years as a cement extender under a variety of downhole conditions. These applications are discussed and the advantages and drawbacks highlighted. High silica fly ash is shown to have considerable benefits for numerous types of usage. However, high lime fly ash has far less applicability in comparison within this particular area, and needs to be carefully checked out in simulated tests for suitability when it is being considered for downhole utilisation.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Charakterystyka cementów wiertniczych w trakcie pompowania zaczynów do przestrzni pierścieniowej w głębi odwiertu jest bardzo ważna. Zaczyn cementowy powinien normalnie znajdować się w ruchu turbulentnym, aby zapewnić dobre związanie cementu ze stalowym orurowaniem, jak i ze ścianami otworu odwiertu. Niezależnie od zwyczajowych badań reologicznych prowadzonych w laboratoriach cementowych, pomiary w warunkach polowych nie mogą mieć powszechnie obowiązujących granic, gdyż warunki w odwiercie zależą od występujących temperatur i ciśnień oraz oprzyrządowania zastosowanego w trakcie cementowania odwiertu.
EN
Rheological characteristics of oilwell cements during pumping the slurries into position in the well annuli down hole are very important. The cement slurries should normally be in turbulent motion for achieving good cement bonding with both the steel casing and the borehole walls. Apart from the customary rheological tests undertaken in the cement laboratories, field tests cannot have mandatory limits on a global basis, because actual field conditions are dependent upon the precise temperatures, pressures and equipment employed during the well cementing jobs carried out in the field operations.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.