Od początku istnienia Katedry Geografii Politycznej i Studiów Regionalnych prowadzone są w niej studia nad stworzeniem „Atlasu przemian politycznych na świecie w XX wieku”, rozszerzone w ostatnich latach również na pierwsze dekady wieku XXI. Zgromadzone doświadczenie pozwala dokonać przeglądu przyjętej metodyki oraz omówić trudności i bariery z nią związane, występujące w toku zarówno gromadzenia materiału faktograficznego, jak i jego przetworzenia i prezentacji, tak w postaci tekstowej, jak i kartograficznej. W artykule, na podstawie własnych doświadczeń empirycznych, omówiono niektóre aspekty procesu przeprowadzania kwerend faktograficznych, krytycznej oceny wartości pozyskanych informacji, wiarygodności źródeł, trudności związanych z obowiązującymi w różnych częściach świata systemami pomiaru powierzchni oraz odmiennymi sposobami rachuby czasu (kalendarzami). Podjęto analizę rangi dokumentów uchwalanych w tej samej sprawie przez różne instytucje sprawcze, przy uwzględnieniu odmienności ustrojowych w poszczególnych państwach i okresach historycznych. Dokonano krytycznej analizy dostępnych źródeł, ukazując zarazem zmienność dostępności do nich wynikającą z postępu cywilizacyjnego, który nastąpił od czasu podjęcia badań nad „Atlasem” w końcu lat 70. XX wieku. Odniesiono się także do kwestii związanych z procesem prezentacji kartograficznej zmian politycznych w całej ich złożoności, podejmując krytykę niektórych już wydanych atlasów historycznych i wskazując na dobre i złe metody przedstawiania zjawisk na mapie, które mogą być zastosowane w przyszłej publikacji opracowywanego „Atlasu”. Czas, który upłynął od podjęcia studiów nad Atlasem, przyniósł w tej dziedzinie wiele nowoczesnych rozwiązań, które można dziś z powodzeniem zastosować, łącznie z rezygnacją z tradycyjnej drukowanej formy edycji i zastosowaniem formy elektronicznej, w której możliwa jest do uzyskania ruchomość obrazu. Rozważania zilustrowano konkretnymi przykładami opartymi na uzyskanych już wynikach badań i ich dotychczasowej (jakkolwiek w ograniczonej formie) prezentacji.
EN
Since the very beginning of the Department of Political Geography and Regional Studies the study of the creation of the “Atlas of political changes in the World in the 20th century” are conducted, expanded in recent years, also for the first decade of the 21st c. Accumulated experience allows us to revise the used methodology and the difficulties and barriers related thereto occurring during both the accumulation of factual material and its processing and forms of presentation both in text form and cartographic. The article based on own empirical experience discusses some aspects of the process of performing factual queries, critical appraisal of the value of the obtained information, the reliability of sources, difficulties associated with surface measurement systems existing in different parts of the world and different calendars. Author analyzed the rank of documents enacted in the same case by different institutions taking into account the political differences in individual countries and historical periods. There have been critical analysis of available resources and their variable availability resulting from the progress of civilization, which occurred since starting research on “Atlas” in the late 70s. Issues related to the process of cartographic presentation of political change in all their complexity were discussed, taking criticism already issued some historical atlases and pointing out the good and bad methods of presenting phenomena on the map that can be used in future publications of the “Atlas”.
W artykule przedstawiono przestrzenny obraz wyników badań preferencji społeczeństwa ziemi wieluńskiej w odniesieniu do podziału administracyjnego kraju i regionu. Omówiono stosunek do aktualnego krajobrazu administracyjnego, jak również do proponowanych wersji jego reformy, różnicując badaną próbę na przeciętnych obywateli oraz osoby stanowiące lokalne elity. Analizie poddano również bazę infrastrukturalną miast - ewentualnych siedzib przyszłych powiatów pod kątem możliwości pełnienia tej funkcji.
EN
The reaserch was carried out in the Wieluń area among 9 communes and towns. It dealt with social inclinations of the areas to the potential capitals voivodships (Łódź, Opole, Katowice, Częstochowa, Poznań, Kalisz) as well as to potential district chief towns (Wieluń, Wieruszów, Kępno, Olesno, Kluczbork, Pajęczno). The specific of the Wieluń area is an inclination to the Łódź voivodship and being under influence of Wieluń at the same time. The reaserch revealed a very poor knowledge of the inquired population on the current tendency of the administrative division. Less then a half of respondents acknowledged the need of changing the administrative division of the country, nearly 37% regarded that project as a needless. Among the establishment 57% of respondents were for the reform, about 38% were against it. The largest groups of followers of the reform were in the towns which have aspirations to become district chief towns Wieluń and Wieruszów (each 63%). The idea of three-grade administrative division was slightly more popular (42%) then the idea of two-grade division - 40%. The opinion of the establishment was different 49% of the establishment prefercd two-grade division, 44% - three-grade. In case of the radical administrative reform (12 voivodships) most respondents declared for affiliation to the Łódź voivodship (over 73%). Two groups (over 13%) were in favour of two different options - Poznań voivodship and Katowice voivodship. The inquiry among the establishment gave very similar results. In case of acceptance of the idea of division the country into 17 voivodships most respondents were for affiliation to the Łódź voivodships. Only 13% of respondents were for Opole voivodship, over 11% for Poznań voivodship, less then 11% for Katowice voivodship. Among the establishment prevailed the adherents of the Łódź voivodship (nearly 69%). In the matter of choice of the potential district chief town in the Wieluń area there were 4 dominate centres - Wieluń (48%), Wieruszów (nearly 29%), Olesno (nearly 12%) and Kępno (nearly 6%). Undoubtally, Wieluń and Wieruszów are the main candidates for this function but the communes in Częstochowa voivodship inclínate to Olesno, and the communes in Kalisz voivodship inclínate to Kępno. The picture of inclination to voivodships appearing from analysis of permanent and temporary migrations of the inhabitants of Wieluń area, is completly different from declared by respondents. None of the examined commune has strong migration connections with Łódź. As regards inclinations to districts, the analysis of migration inclinations — permanent, temporary and oscillatory does not show so big divergences as in the case of voivodship (Tab. 5). In recapitulation one can asertain that the Wieluń district should definitely incorporate communes such as Pątnów, Działoszyn (the Sieradz voivodship), Łubnice (the Kalisz voivodship) and maybe Praszka, Rudniki (the Częstochowa voivodship). The Wieruszów district, which probably will not be created could incorporate Galewice, Bolesławiec and maybe Łubnice. The Olesno district can try to gain over Praszka and Rudniki. The Wieluń influence zone is large clear it crosses the borders of two voivodship. It even encroach a bit onto Wieruszów influence zone. The Wieruszów zone is small and the planed Wieruszów district will be one of the smallest in the country.
W artykule rozważana jest kwestia zróżnicowania wyznaniowego społeczeństwa polskiego, ujęta na tle struktury narodowościowej Polski. Kwestionowane są przy tym, funkcjonujące w świadomości społecznej stereotypy, wiążące przynależność do grupy narodowościowej z konkretnym, jakoby immanentnym temu etnosowi wyznaniem. Ukazano także nowe dla naszej tradycji nurty wyznaniowe, powoli znajdujące swe miejsce w naszym społeczeństwie. Badania problematyki mniejszości religijnych i narodowych w naszym kraju, z racji braku wiarygodnych statystyk, od lat już muszą się opierać na szacunkach i analizach badań o charakterze przyczynkowym.
W artykule zaprezentowano zmiany granic w Afryce, począwszy od ostatnich lat panowania kolonialnego, przez okres wyzwalania się kolonii i kształtowania nowej mapy politycznej kontynentu, aż po okres stabilizowania się ukształtowanych po 1960 r. nowych państwowości afrykańskich. We wszystkich tych okresach w pewnym stopniu występowała zmienność granic państwowych, zdominowana jednak przez zmianę rangi granic politycznych, a w małym tylko stopniu przez rzeczywiste zmiany granic w przestrzeni. W tym czasie obowiązywała bowiem zasada, usankcjonowana w różnej rangi dokumentach międzynarodowych, głosząca nienaruszalność granic państwowych w Afryce. Jej kwestionowanie przez nielicznych przywódców, którzy dążyli na drodze siły do rewizji granic, spotykała się zawsze z powszechnym międzynarodowym potępieniem, a podejmowane próby, prowadzące niekiedy do krwawych wojen, kończyły się ostatecznie utrzymaniem przebiegu granic odziedziczonym po epoce kolonialnej.
EN
The paper presents the border changes in Africa, beginning with the last years of colonial rule, throughout the period of liberation of colonies and the formation of a new political map of the continent, until the period of stabilisation of new African states formed after 1960. In all of these periods, some degree of variability could be seen in state borders, though it was dominated by the shift in the significance of political borders, while actual spatial changes were slight. This was due to the principle, sanctioned by various international documents of different rank, of the inviolability of state borders in Africa. The violation of this rule by the few rulers that tried to use force to revise the borders was always met with universal international condemnation, and the attempts, sometimes leading to bloody wars, ultimately ended in the maintenance of borders inherited from the colonial period.
The oncoming celebrations of 60 years of geographical academic centre in Łódź provide an opportunity to examine its scientific achievements. One of the most original fields of scientific researches conducted in Łódź is political geography, in particular studies on borders and border regions. This paper outlines the formation of the politicogeographical school of Łódź founded by M. Koter and presents its main research specializations such as studies of historical and contemporary international borders, inner administrative boundaries, special divisions and borderlands. In the course of these studies the notion of ‘administrative landscape’ has been formulated. It denotes genetic and spatial structure of local, state, and ecclesiastic administration as well as all kinds of special divisions of the country. Administrative landscape along with electoral behaviour of the citizens forms political landscape of a region. The author has distinguished a few research currents pursued in the Łódź centre in the field of border and borderland studies. Of particular importance here are studies of administrative division of the country carried out at different levels: regional administrative reform (in 1975 and 1999), municipal structures in the region of Łódź and administrative transformations within the city itself. The second major specialization is geography of relic (historical) borders and their implications for contemporary cultural landscape of Poland. The third specialization is study of international borders worldwide and their classifications. Apart from the studies of borders, the Łódź geographical centre has developed investigations over borderlands and transborder cooperation. This was the theme of a few international conferences on political geography organised by the Department of Political Geography and Regional Studies of the University of Łódź. The output of these investigations has been published in several volumes of the ‘Region and Regionalism’ series.
PL
Niedawno obchodzona 60. rocznica istnienia w Łodzi uniwersyteckiego ośrodka geograficznego skłania do refleksji nad jego dorobkiem naukowym. Jednym z unikalnych w skali kraju nurtów badawczych, rozwijanym w Łodzi, jest geografia polityczna, a w jej ramach studia nad problematyką granic i pograniczy. W artykule przedstawiono zarys kształtowania się łódzkiej szkoły geografii politycznej założonej przez Marka Kotera oraz zaprezentowano zasadnicze nurty badawcze realizowane w ramach tej szkoły, a także poza nią, przez łódzkich geografów w zakresie badań nad historycznymi i współczesnymi granicami międzynarodowymi, wewnątrzkrajowymi granicami administracyjnymi, podziałami specjalnymi, jak również nad ukształtowanymi przez owe granice strefami pograniczy.
The article presents author’s own methodology of studying ethnic and religious minorities in the specific research conditions in Poland. The interaction of “researchersubject”, presented on the basis of sociological methodology, was considered a foundation for such studies. A review of main geographical studies of minorities in Poland was also conducted and the fundamental research approaches and most often used research techniques were discussed. The paper takes a critical look at the research approaches taken in the West by showing their limited applicability in the case of minority studies in Poland. It also points out the most important obstacles faced by a researcher in Poland during their contacts with institutions gathering data concerning minorities, as well as the representatives of ethnic and religious minorities.
PL
W artykule zaprezentowano autorską koncepcję metodologii badań mniejszości etnicznych i religijnych w specyfice polskich uwarunkowań badawczych. Za podstawową dla takich badań uznano interakcję „badacz–podmiot badania”, którą zaprezentowano na gruncie metodologii socjologicznej. Dokonano także przeglądu głównych geograficznych studiów nad mniejszościami w Polsce oraz omówiono zasadnicze podejścia badawcze i najczęściej stosowane techniki badań. Odniesiono się krytycznie do stosowanych na Zachodzie podejść badawczych, wykazując ich ograniczoną przydatność w przypadku studiów nad mniejszościami w Polsce. Wskazano także najważniejsze przeszkody, na które natrafia badacz w Polsce w trakcie kontaktu zarówno z instytucjami gromadzącymi dane na temat mniejszości, jak i z przedstawicielami mniejszości narodowych i religijnych.
In the article the processes of the assimilation and acculturation occurring among representatives of the Amazonian tribe Sateré-Mawé, which until recently remaining in isolation from the main society of the Brazil were analyzed. In the study were included both the part of tribe still living in the core area and part of them which migrated to the neighbourhood of the main urban centres of the Amazonia. Field observation was conducted in November 2006 in the area around the city of Manus and in a tribal village in municipality Iranduba on the Ariaú river which is a tributary of Rio Negro.
PL
W artykule zanalizowano procesy akulturacji i asymilacji zachodzące pośród przedstawicieli amazońskiego plemienia Sateré-Maué, pozostającego do niedawna w izolacji od głównej masy społeczeństwa Brazylii. Badaniem objęto zarówno część plemienia nadal żyjącą na obszarze rdzennym, jak i tę część, która migrowała w okolice dużych ośrodków miejskich Amazonii. Obserwację terenową prowadzono w listopadzie 2006 r. w okolicach Manaus oraz w wiosce plemiennej w gminie Iranduba nad rzeką Ariaú, dopływem Rio Negro.
W artykule rozważana jest kwestia zróżnicowania wyznaniowego społeczeństwa polskiego ujęta na tle struktury narodowościowej Polski. Kwestionowane są przy tym, funcjonujące w świadomości społecznej stereotypy, wiążące przynależność do grupy narodowościowej z konkretnym, jakoby immanentnym temu etnosowi wyznaniem. Ukazano także nowe dla naszej tradycji nurty wyznaniowe, powoli znajdujące swe miejsce w naszym społeczeństwie. Badania problematyki mniejszości religijnych i narodowych w naszym kraju, z racji braku wiarygodnych statystyk, od lat już muszą się opierać na szacunkach i analizach badań o charakterze przyczynkowym.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.