Polska i inne kraje Europy Środkowej i Wschodniej, które wkroczyły na drogę transformacji ustrojowej i gospodarczej zostały objęte od 1989 roku programem pomocowym Unii Europejskiej, nazwanym Phare. Rząd Polski jako pierwszy z tej grupy krajów, wynegocjował w 1993 roku z Komisją Europejską uruchomienie pierwszego programu inwestycyjnego o charakterze regionalnym pod nazwą Phare-STRUDER. Większość środków z tego programu przeznaczono na bezpośrednie dofinansowanie inwestycji produkcyjnych w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz inwestycji w zakresie infrastruktury gminnej. Program był adresowany do regionów szczególnie dotkniętych przez restrukturyzację gospodarki. W ramach programu Phare-STRUDER w jego strukturze finansowej wyodrębniono następujące grupy instrumentów: 1) wsparcie struktur i operacji regionalnych; 2) szkolenia i usługi doradcze; 3) instrumenty finansowe skierowane do inwestorów: ź fundusz dotacji, ź regionalne fundusze inwestycyjne, ź fundusz poręczeń, ź pomoc techniczna dla banków obsługujących projekty; 4) wsparcie małych projektów infrastrukturalnych na szczeblu gmin. Program podlegał znacznej decentralizacji. Rolę koordynatora na obszarze kraju pełniła Polska Agencja Rozwoju Regionalnego (PARR), jednak większość obowiązków związanych z jego realizacją wypełniały agencje rozwoju regionalnego, funkcjonujące w województwach objętych programem. Program Phare-STRUDER zakończył się formalnie w 1997 roku, lecz praktycznie niektóre jego elementy funkcjonują do chwili obecnej, np. Fundusz Poręczeń. Pełne rozliczenie finansowe nastąpiło w 1999 roku. Za wielki sukces programu należy uznać m.in. dofinansowanie ponad 1000 małych i średnich przedsiębiorstw, wsparcie blisko 200 projektów inwestycji w infrastrukturę gminną i stworzenie ponad 11 tys. nowych miejsc pracy. Ponadto pozytywne efekty programu Phare-STRUDER miały wpływ na uruchomienie podobnych programów w innych krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Na obecnym etapie współpracy z UE, który rozpoczął się w 1997 roku, unijna pomoc koncentruje się na projektach przyspieszających integrację europejską. Program Phare-STRUDER, wspierający rozwój i restrukturyzację regionów, okazał się swoistą innowacją w polskiej polityce regionalnej, a jego dorobek służy obecnie realizacji wielu innych przedsięwzięć. Agencje rozwoju regionalnego pełnią obecnie funkcję węzłowych elementów sieci instytucji działających w regionach. Można zakładać, że utworzona na bazie doświadczeń tego programu sieć agencji rozwoju regionalnego stanie się istotnym czynnikiem instytucjonalnym przyspieszającym wejście Polski do Unii Europejskiej. Program Phare-STRU-DER był swoistym eksperymentem, w którym poddano adaptacji do polskich warunków, zasady i instrumenty polityki regionalnej, wypracowane w Unii Europejskiej. Eksperyment ten zakończył się powodzeniem, stanowiąc istotny krok w procesie dostosowawczym warunkującym włączenie Polski do Unii Europejskiej. Analiza dotyczy lat 1989-1997, w których program był realizowany.
EN
The Phare Programme has been so far the biggest financial instrument of irreclaimable help given to the countries of Central and Eastern Europe. In 1993 Polish Government negotiated with the European Committee the commencement of the first investment programme, in regional range, which was called Phare-STRUDER. The means available within the programme were used in 80% for direct financing of production investments of Polish small and middle-size businesses and the investments in communal infrastructure. The purpose of Phare-STRUDER was to finance enterprises in the regions which were most affected by the restructing of the economy. Six provinces were involved with the programme: the province of Łódź, of Olsztyn, of Suwałki, of Wałbrzych and of Katowice. There are four groups of instruments in the structure of Phare-STRUDER: 1) supporting of the regional structures and activities on a regional level; 2) training and advisory services; 3) financial measures a) grant capital, b) regional investment capitals, c) guarantee capital, d) technical (training) help for banks 4) supporting of the small infrastructure projects. The big successes of the programme were: financial help to over 1000 small and middle-size businesses, supporting almost 200 investment projects into a communal infrastructure and creating more than thousand new workplaces. Within the STRUDER programme two venture-capital funds were established as well as a guarantee capital which will be functioning after the programme has finished.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.