Interdyscyplinarne badania wykazały wiele możliwości zastosowania biotechnologii laserowej w inżynierii środowiska. Eksperyment miał na celu sprawdzenie możliwości zwiększenia siły kiełkowania nasion i odporności na zasolenie pieprzycy siewnej oraz określenie optymalnych algorytmów fotostymulacji zrzezów wierzb energetycznych pod kątem wykorzystania ich do rekultywacji gleb o podwyższonym zasoleniu. Wyniki badań potwierdziły, iż przy wykorzystaniu stymulacji laserowej o odpowiednio dobranych parametrach możliwe jest zmniejszenie negatywnego oddziaływania podwyższonego stężenia soli na kiełkowanie i wzrost niektórych roślin.
Przeprowadzono badania zasolenia kilku krajowych smół koksowniczych i podziału tych soli między produktami ich destylacji. Zasolenie badanych smół wynosiło od 6 do 16 mmol/kg, z czego ponad 90 % to sole, które z AgNO3 tworzą związki trudno rozpuszczalne (chlorki, siarczki, rodanki). Stwierdzono, że podczas destylacji sole nieorganiczne rozdzielają się między poszczególne frakcje. Zasolenie olejów smołowych i paku jest proporcjonalne do ich uzysku.
EN
Investigations have been carried out on salinity of several home high-temperature tars and division of salts among the products of tar distillation. The salinity of tars was from 6 to 16 mmol/kg out of which 90 % are the salts that form with AgNO3 hardly soluble compounds (chlorides, sulphides, and rhodanates). It has been determined that during distillation inorganic salts separate themselves among particular fractions. Salinity of tar oils and pitch is proportional to their yield.
The termomechanical description of transportation of salts in building materials was introduced. The balances of mass and electric load was considered. Own investigations representing the influence of salinity on the transportation of moisture were also presented.
Artykuł dotyczy problematyki zasolonych wód kopalnianych. Na tle poszczególnych rodzajów górnictwa wybijają się szczególne problemy zanieczyszczenia wód Wisły i Odry słonymi wodami z kopalń Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Woparciu o dane posiadane w związku z prowadzonym nadzorem urzędów górniczych nad ruchem zakładów górniczych przedstawiono postęp prac w latach 1990-1996 dla ograniczenia zrzutu zasolonych wód kopalnianych do cieków powierzchniowych.
EN
The article deals with the problems of saline mine waters. Against the background of the other types of mining, especially outstanding are the problems of pollution of the waters of Vistula and Oder rivers with saline waters from collieries of the Upper Silesia Coal Area. On the basis of the data collected in connection with the supervision of mining operations, in the units concerned, conducted by the Inspectorates of Mines presented is the progress of work conducted in the years I990-1996 with the aim to reduce the amount of discharge of saline mine waters to the surface water courses.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono ogólny model zasolenia wody obiegowej, pozwalający na symulacyjną analizę, optymalizację oraz sporządzanie raportów, w tym m.in. nowego typu ujednoliconych bilansów wodno-solnych, opartych na tzw. tablicy przepływów międzywydzialowych w hutnictwie, a także w innych przemysłach. Model zweryfikowano w stosunku do stabilnych i niestabilnych składników zasolenia, a następnie wykorzystano dla przeanalizowania różnych wariantów układu wodnego Huty Katowice. Pozwoliło to w rezultacie na wstępne określenie rozwiązania optymalnego oraz sprecyzowanie zespołu dodatkowych warunków dla jego realizacji.
EN
A mathematical model is presented for salt contents in waters in combined once-through and recirculation systems. The model was derived from a system of materials balance equations written in the canonical form making it possible to present the model in a determinant form based on the so-called table of inter-plant streams. The model is applicable for any complex water system in the steel industry and other industries for simulation, optimisation, reporting and rationalisation or minimising of the number of necessary experiments. The model was verified with respect to stable and unstable salt components and used to analyse various variants of the water system in Huta Katowice. A preliminary solution for an optimised water system in Huta Katowice was obtained together with a set of additional conditions necessary for its implementation.
W artykule opisano gleby słone na świecie według międzynarodowego systemu WRB oraz klasyfikację polską. Przedstawiono wpływ zasolenia na glebę i rośliny. Podkreślono negatywny wpływ zasolenia na fotosyntezę, oddychanie, przyswajanie asymilatów i wzrost roślin. Opisano procesy rekultywacji gleb słonych.
EN
The article describes the classification of saline soils in the world according to World reference base for soil resources and Polish Soil Systematics. The influence of salinity on soil and plants has been presented. Special attention has been paid to negative affects of salinity on the photosynthesis, respiration, absorption of assimilates and growth of plants. The salty soil remediation processes has been characterized.
This paper presents the results of research work referring to the effect of medium salinity with sodium chloride (NaCl), sodium nitrate (NaNO3) and their mixture on the proteolytic activity of soil fungi. All genera of isolated fungi hydrolysed the protein found in medium with high intensity, with the exception of Fusarium sp. and Trichoderma sp. This was manifested by the formation of hydrolysis zones, surpassing considerably the colony limits. Medium salinity affected the growth and the proteolytic activity of analyzed fungi, depending on a dose and type of salt, as well as on the respective strain. The increase in salt concentration in medium reduced the growth of surface mycelium, affecting at the same time protelytic activity stimulation.
PL
Przedstawiono wyniki badań dotyczące wpływu zasolenia podłoża chlorkiem sodu (NaCl), azotanem sodu (NaNO3) i ich mieszaniną na aktywność proteolityczną grzybów glebowych. Wszystkie rodzaje wyizolowanych grzybów z wyjątkiem Fusarium sp. oraz Trichoderma sp. hydrolizowały białko obecne w podłożu z dużą intensywnością. Uwidaczniało się to tworzeniem stref hydrolizy wykraczających znacznie poza obręb kolonii. Zasolenie podłoża wpływało na wzrost i aktywność proteolityczną testowanych grzybów zależnie od dawki i rodzaju soli, a także od poszczególnych szczepów. Wzrost stężenia soli w podłożu ograniczał wzrost grzybni powierzchniowej wpływając jednocześnie na stymulację aktywności proteolitycznej.
Zmieniające się warunki ekonomiczne i restrukturyzacja górnictwa wymuszają na kopalniach zwracanie szczególnej uwagi na ograniczanie kosztów produkcji i przestrzeganie wymogów ochrony środowiska. Jednym z ważących obciążeń finansowych kopalń są opłaty za korzystanie ze środowiska i kary za przekraczanie ustalonych poziomów dopuszczalnych zanieczyszczeń. Naliczane są przede wszystkim za odprowadzanie do wód powierzchniowych wód kopalnianych, których zasolenie często przewyższa dozwolone poziomy. Zmusza to kopalnie do kontrolowania stężenia soli w odprowadzanych wodach. W pracy przedstawiono koncepcję systemu monitorowania stopnia zasolenia wód kopalnianych, który może być również integralnym elementem układu optymalnej gospodarki wodą w zakładzie wydobywczym. Quasi modułowa budowa i możliwość skalowania rozwiązania pozwala łatwo dostosować go do wymagań konkretnej kopalni w oparciu o rozwiązanie ramowe. Ciągły pomiar, podwyższenie niezawodności i wiarygodności pomiarów, łatwość generowania raportów zestawień statystycznych, mogących być podstawą do obliczania opłat za korzystanie ze środowiska, to zalety takiego systemu.
EN
Changing economic conditions and restructuring of hard coal mining force the mines to pay special attention to reduction of production costs and observance of environment protection requirements. Fees for utilisation of the environment and penalties for exceeding of determined levels of allowable pollution are one of meaningful financial burdens for the miens. The are calculated mostly for disposal of mine waters the salinity of which often exceed allowable levels to surface waters. It forces the mines to control the concentration of salt in waters. The article presents a concept of a monitoring system of mine waters salinity degree that can also be an integral element of optimum system of water management in a mining entity. Quasi-modular construction and possibility of scaling of the solutions enables to adjust it easily to requirements of a particular mines basing on the framework solution. Continuous measurement, improvement in reliability and credibility of measurements, ease of reports generation of statistical sets that could be a basis for calculation of fees for utilisation of the environment are the merits of the system.
Przedstawione wyniki badań uzyskano w czasie prowadzonych pomiarów monito-ringowych przy współpracy z Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska w Szczecinie, na obszarze Zalewu Szczecińskiego, w 2003 roku. W pracy opisano pionowe i przestrzenne zmiany parametrów fizycznych wody (zasolenie, temperatura) w wybranych punktach pomiarowych. Wykorzystując metodę mikroskopową, wyznaczono również rozkłady dyspersyjne emulsji substancji ropopochodnych w badanych punktach. Podjęto próbę wykazania wpływu wód rzecznych na rozkłady tych substancji w wodach Zalewu Szczecińskiego. Prezentowana praca ma charakter wstępny. Wyniki zostaną poddane dalszej, bardziej wnikliwej analizie.
Obszary europejskie są w znacznym stopniu zantropogenizowane, nawet na obszarach użytkowanych przyrodniczo. Jednym z wszechobecnych elementów są w tym zakresie sieci przesyłowe. Jednymi z groźniejszych są rurociqgi przesyłające ciecze nieobojętne dla środowiska przyrodniczego. Do takich należą linie przesyłowe zasolonych wód kopalnianych, kierowanych na wylewiska. Rozszczelnienia tych rurociqgów powoduje dewastację środowiska gruntowo-wodnego, flory i fauny. Problemem jest czas oddziaływania. Trzeba pamiętać, że przebieg tych linii jest na ogół podziemny, a efekty rozszczelnienia widać dopiero po zamieraniu roślin głębiej korzeniących się. W tym czasie gleby i ich materiały macierzyste są w znacznym stopniu zmienione chemicznie i fizycznie. Zmniejsza się przepuszczalność gleb, zwiększa przewodność elektryczna, degradacji ulega sorpcja glebowa, a równowaga jonowa ulega daleko posuniętemu naruszeniu.
EN
European areas are in high level antropogenic transformed, even on covered with green areas. The nets are in this range one of ubiquitous elements. One from more dangerous pipelines are these sending not indifferent for natural environment liquids. To such pipelines belong these transported salted mine waters, steered to the lagunes. Damages of these pipelines causes the devastation of ground-water environment, flora and fauna. The problem is the time of influence. It should be remembered that course of these lines is mainly on underground, and visible effects of damges are after decay of more deeply rooting plants. In this time soils and their parent materials are in considerable degree chemically and physically altered. The penetrability of soils is gets smaller, electric conductivity enlarges, soil sorption undergoes and ion equilibrium goes violated.
Przedmiotem badań była ocena wpływu zasolenia NaCl dodawanego do podłoża hydroponicznego w ilościach (0,17; 0,26 i 0,34 mol, dm-3, w porównaniu do roztworu bez NaCl) na koncentracje chlorofilu w trzech klonach wierzby wiciowej Salix viminalis Tora, Bjor, Jorr. Uzyskane wyniki wskazują, że badane klony wierzby są na ogół odporne na zastosowane w doświadczeniu stężenia chlorku sodu. Spośród badanych klonów wierzby, jedynie Tora charakteryzowała się największą zawartością karotenoidów.
Potok Goławiecki (a river in the province of Silesia) is polluted in a way typical for the Upper Silesian industrial zone. It is the river into which the Ziemowit coal mine discharges its salt waters and it also receives municipal sewage. Changes in the values of selected indicators of water quality for Potok Golawiecki along its course were determined in the paper. It was found that the hydrochemical character of the water in Potok Golawiecki depended strongly on salt water discharges from mines, which were the main factor disturbing the river's natural environment. The pollution of the river makes its water non-potable, and excludes its use even in industry
PL
Potok Gołowiecki (województwo śląskie) jest zanieczyszczony w sposób typowy dla Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Jest on odbiornikiem rzutowych wód dołowych kopalni "Ziemowit" oraz ścieków komunalnych. W pracy określono zmiany wybranych wskaźników jakości wody Potoku Goławieckicgo wzdłuż jego biegu. Stwierdzono, że charakter hydrochemiczny wody rzeki jest współkształtowany przez zrzuty wód kopalnianych, które przyczyniają się do zakłócenia jej naturalnego reżimu wodnego. Zanieczyszczenie wody tego odbiornika eliminuje możliwość jej wykorzystania do celów pitnych, a nawet przemysłowych.