Celem opracowania jest analiza obecności szeroko rozumianego wychowania do życia w rodzinie w doświadczeniu osobistym jednostek na tle charakterystyki ponowoczesności. Autorka poddaje analizie treść przekazów emitowanych przez wybrane agendy socjalizacji oraz prezentuje wyniki badań własnych przeprowadzonych w roku 2014 wśród 50 kobiet i mężczyzn zamieszkujących różne typy środowiska lokalnego, o zróżnicowanym poziomie wykształcenia, pozostających w związku małżeńskim nie dłużej niż 24 miesiące. Uzyskane wyniki świadczą o tym, że współcześnie wiedza o małżeństwie i rolach małżeńskich nie wydaje się młodym ludziom ani potrzebna, ani atrakcyjna, a edukacja i proces wychowania do życia w rodzinie i pełnienia ról społecznych stają przed wyzwaniem, z jakim nigdy wcześniej się nie zetknęły.
EN
The aim of the study is to analyze the presence of broadly understood education for family life in personal experience against the backdrop of postmodernity. The authoress analyzes the content of some messages emitted by selected agencies of socialization and presents the results of her own research carried out in 2014 among 50 women and men living in different types of local environment, having different levels of education, and being married for no longer than 24 months. The results suggest that knowledge about marriage and marital roles seems to young married people neither necessary nor attractive, and education and the process of education for family life and performing social roles face an entirely new challenge for them.
The aim of this publication is to discuss the current state of sexuality education in Poland, officially referred to as “preparation for family life”. Its core curriculum is based on maintaining sexual abstinence, preferably until marriage. Hence, it tries to impose a fixed model of sexuality by providing cultural scenarios that, with reference to moral reasoning, focus mostly on the negative effects of becoming sexually active before marriage. These scenarios also tend to support traditional gender roles and point to the family as the most important part of social life. However, according to studies both experts and young people stress that “preparation for family life” is being taught in a poor manner, failing to introduce reliable, age-adjusted sexuality education. Therefore this paper points out that by trying to impose a fixed and unified model of what sex and sexuality should be, “preparation for family life” fails to take into account the conditions of late modernity, which provide both a diversity of accessible sources of knowledge about sexuality and a plurality of cultural scenarios available to young people through these sources. Consequently, this paper stresses the importance of designing a tailor-made sexuality education program which would be based on reliable information and supported by up-to-date, scientific research. Hence, it would not only meet young people’s expectations but also provide apparatuses corresponding both with young peoples’ actions and other, available sources of knowledge on sexuality. This would deliver a plurality of cultural patterns as a valuable resource to construct one’s sexual scripts.
PL
Artykuł omawia aktualny stan edukacji seksualnej w Polsce, realizowanej w czasie lekcji „wychowania do życia w rodzinie”. Podstawa programowa przedmiotu oparta jest na zachowaniu abstynencji, najlepiej do momentu zawarcia ślubu. W efekcie jest on próbą narzucenia stałego modelu seksualności poprzez dostarczanie scenariuszy kulturowych, które w odniesieniu do moralnego rozumowania, głównie skupiają się na negatywnych skutkach rozpoczęcia życia seksualnego przed ślubem. Scenariusze te opierają się także na tradycyjnym podziale ról płciowych, który jednocześnie wspierają, oraz przedstawiają rodzinę, jako najważniejszą cześć życia społecznego, do której każdy człowiek powinien dążyć. Badania jednak pokazują, że zarówno eksperci, jak i sami młodzi ludzie podkreślają, że „Wychowanie do życia w rodzinie” nie spełnia swojej funkcji, ponieważ często nie przekazuje dostosowanej do wieku, rzetelnej edukacji seksualnej. W artykule podkreśla się zatem, że próbując narzucić stały i jednolity model tego, czym powinny być seks i seksualność, program „wychowania do życia w rodzinie” nie bierze pod uwagę realiów późnej nowoczesności obejmujących zarówno różnorodność dostępnych źródeł pozyskiwania wiedzy o seksualności, jak i pluralizmu scenariuszy kulturowych dostępnych za pośrednictwem tych źródeł. Analiza skupia się również na wykazaniu znaczenia, jakie ma „szyta na miarę” edukacja seksualna, która przekazywałaby rzetelne informacje poparte najnowszymi badaniami naukowymi. Taka edukacja nie tylko wyszłaby naprzeciw oczekiwaniom młodych ludzi, ale dostarczyłaby narzędzi, które korespondowałyby zarówno z działaniami młodych ludzi jak i innymi źródłami, z których czerpią oni wiedzę o seksualności.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
We współczesnej katechetyce coraz częściej zwraca się uwagę na problematykę wychowania młodzieży do życia w rodzinie. Odwołując się do katechetycznych dokumentów Kościoła, badacze określają cele, zadania i treści tego wychowania. Jednocześnie zwracają uwagę na nowe wyzwania w zakresie wychowania młodzieży do życia w rodzinie. Wiążą je wprost z ukazywaniem katolickiej koncepcji małżeństwa i rodziny oraz z formacją postaw prorodzinnych. Słusznie zwracają uwagę na potrzebę korelacji z edukacją szkolną, w której ma miejsce realizacja zajęć z wychowania do życia w rodzinie. Korelacja ta polega głównie na uzupełnianiu treści oraz na podejmowaniu polemiki z zagadnieniami, które są sprzeczne z katolicką koncepcją małżeństwa i rodziny. Analizy podjęte w niniejszym artykule bazują głównie na wytycznych zawartych w najnowszych dokumentach katechetycznych i w prawie oświatowym. Mają one na celu poszukiwanie odpowiedzi na następujące pytania: na czym polega istota wychowania katechizowanej młodzieży szkół ponadgimnazjalnych do życia w rodzinie? czym różni się to wychowanie od przygotowania do małżeństwa? dlaczego obecnie w katechezie należy mówić o wychowaniu, a nie o przygotowaniu do życia w rodzinie? jakie są założenia programowe katechezy w zakresie wychowania młodzieży szkół ponadgimnazjalnych do życia w rodzinie? Na czym polega realizacja tych założeń? Poszukiwanie odpowiedzi na wyżej wymienione pytania wymaga krótkiego wprowadzenia w problematykę dotyczącą realizacji wychowania do życia w rodzinie w edukacji szkolnej. Dopiero w tym kontekście zostaną podjęte kwestie szczegółowe.
EN
In contemporary catechetics more and more attention is paid to the issue of educating teenagers to family life. Referring to catechetical documents of the Church researchers determine tasks, aims and contents of this education. At the same time, they underline new challenges as far as educating teenagers to family life is concerned. They directly connect them with showing the Catholic concept of marriage and family and with forming family attitudes. They also rightly emphasise the need of correlation with school education where the education to family life takes place. This correlation mainly consists in completing the contents and discussing issues that are at variance with the Catholic conception of marriage and family. The analyses conducted in this article rely on guidelines included in recent catechetical documents and educational law. They aim at seeking answers to the following questions: What is the essence of educating teenagers from secondary schools to family life? What is the difference between this educating and preparation for marriage? Why nowadays one ought to discuss eduacating during religion lessons and not preparation for family life? What are the curricular assumptions of catechesis as far as educating secondary school teenagers to family life? What is this assumption data about? Searching for answers to the above-mentioned questions requires a short introduction to problems concerning accomplishment of educating to family life in the school education. Only in this context detailed issues are taken into account.
DE
In der heutigen Katechetik wird erhöht die Aufmerksamkeit auf die Problematik der Erziehung der Jugendlichen für das Leben in der Familie gelenkt. Anhand der katechetischen Dokumente der Kirche benennen die Forscher Ziele, Aufgaben und Inhalte dieser Erziehung. Gleichzeitig wird auf neue Herausforderungen im Bereich dieser Erziehung verwiesen. Sie hängen direkt mit dem Aufzeigen der katholischen Sicht der Ehe und Familie sowie mit der Formung der profamiliären Haltungen zusammen. Es wird richtig auf die Korrelation mit der schulischen Bildung verwiesen, da die genannte Erziehung gerade in der Schule stattfindet. Diese Korrelation besteht vor allem in der Ergänzung der Inhalte, aber auch in der Polemik mit Konzepten, die der katholischen Sicht der Ehe und Familie widersprechen. Die durchgeführten Untersuchungen gründen auf Richtlinien, die in den neuesten katechetischen Dokumenten der Kirche sowie im Bildungsrecht enthalten sind. Sie verfolgen das Ziel, Antworten auf folgende Fragen zu finden: Worin besteht das Wesen der Erziehung der nachgymnasialen Heranwachsenden für das leben in der Familie? Warum sollte man heute eher über eine Erziehung, denn über eine Vorbereitung zum Familienleben sprechen? Wie sind die programmatischen Voraussetzungen im Bereich der Erziehung der nachgymnasialen Jugend für das Leben in der Familie? Wie sollen sie realisiert werden? Die Suche nach Antworten auf die genannten Fragen verlangt nach einer kurzen Einführung in die Problematik der Erziehung für das Familienleben in der gesamten schulischen Bildung. Erst in diesem Kontext werden die Einzelfragen erörtert.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W społeczeństwie wiedzy kluczową rolę spełnia oświata i nauka. Wzrasta też rola wiedzy teoretycznej w przygotowaniu specjalistów w różnych zawodach. Za istotną uznaje się autoedukację związaną z pracą zawodową. Ta aktywność edukacyjna odnosi się także do nauczycieli wychowania do życia w rodzinie. Są oni zobowiązani do poszerzania wiedzy merytorycznej i doskonalenia umiejętności. Praca zawodowa nauczycieli wychowania do życia w rodzinie wiąże się wprost z dążeniem do podnoszenia efektywności nauczania i wychowania oraz z wdrażaniem uczniów do kształcenia ustawicznego. Rzetelne wykonanie obowiązków zawodowych wynikających z bycia nauczycielem i wychowawcą wymaga aktywnego zaangażowania we własny profesjonalny rozwój poprzez autoedukację. Autoedukacja nauczyciela wychowania do życia w rodzinie dotyczy głównie kwestii merytorycznych i metodycznych. Wynika nie tylko z wymagań programowych oraz oczekiwań podmiotów odpowiedzialnych za edukację (np. dyrekcji szkoły, kuratorium, ministerstwa edukacji narodowej) i społeczeństwa, ale także z uznawanego sytemu wartości, własnych zainteresowań i doświadczeń zawodowych. W praktyce nauczyciel wychowania do życia w rodzinie sam decyduje o wyborze treści, metod i środków autoedukacji. Szkoła jako miejsce pracy wspomaga go w dokonywaniu wyboru poprzez motywację do twórczej aktywności i stawianie zobowiązań związanych z doskonaleniem zawodowym.
EN
In the knowledge-based society, education and science play a key role. Also, the significance of theoretical knowledge in training specialists in various professions is increasing. Self-education in professional life is considered important. Such educational activity also applies to Preparation for Family Life teachers who are under the obligation to expand their knowledge and to develop their skills. Professional career of Preparation for Family Life teachers is directly linked to the need of increasing the efficiency of teaching and educating, as well as introducing pupils to lifelong learning. Diligent fulfilment of professional duties, which result from being a teacher and educator, requires an active commitment to one’s professional development through self-education. Self-education of a Preparation for Family Life teacher concerns mainly knowledge-related and methodological issues. It results not only from curricular requirements and expectations of institutions responsible for education (e.g. headmasters, education office, Ministry of Education) and the society, but also from the established system of values, teachers’ own interests and professional experience. In practice, Preparation for Family Life teachers decide themselves on the issues, methods and means of self-education. The school as their workplace supports them in making the choices by motivating them to creative activity and by setting requirements for professional development.
DE
In der Wissensgesellschaft spielt die Bildung und Wissenschaft eine Schlüsselrolle. Die Bedeutung der theoretischen Bildung für die Vorbereitung der Fachkräfte in verschiedenen Berufen wächst ständig. Die Weiterbildung im Bereich des eigenen Berufes wird für wichtig gehalten. Dies bezieht sich auch auf die Lehrer für das Fach Erziehung zum Leben in der Familie. Sie sind verpflichtet, ihr Fachwissen zu erweitern und Fertigkeiten zu verbessern. Die berufliche Tätigkeit der Lehrer für das Fach Erziehung zum Leben in der Familie ist direkt mit der Erhöhung der Lehr- und Erziehungseffekte verbunden sowie mit der Einübung der Schüller in die ständige Selbstbildung. Eine solide Erfüllung der Berufspflichten, die aus dem Lehrer- und Erzieherberuf resultieren, verlangt nach einem aktiven Engagement für die eigene professionelle Entfaltung durch die Selbstbildung. Die Selbstbildung des Lehrers für das Fach Erziehung zum Leben in der Familie bezieht sich hauptsächlich auf Sachfragen sowie methodische Dinge. Dies ergibt sich nicht nur aus den Erfordernissen der Programmgrundlage sowie aus den Erwartungen der Verantwortlichen für die Erziehung und Bildung (Schuldirektion, Kuratorium, Bildungsministerium) und der Gesellschaft, sondern auch aus dem Wertesystem, eigenen Interessen und der Berufserfahrungen. Praktisch entscheidet der Lehrer für das Fach Erziehung zum Leben in der Familie selbst über die Auswahl der Inhalte, der Methoden und Mittel der Selbstbildung. Die Schule als sein Arbeitsort unterstützt ihn in dieser Entscheidung durch die Motivierung zur kreativen Aktivität sowie durch Forderungen, die mit der Berufsweiterbildung verbunden sind.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.