Energia geotermalna jest wiarygodnym źródłem energii a została odkryta na zdecydowanej większości naszego globu. Jest ona użytkowana przez konwencjonalne technologie. Energia wód geotermalnych jest stosowana, w ogromnej skali, w komunalnych systemach ciepłowniczych przez ponad 50 lat, a do produkcji elektryczności w skali setek MWe przez ponad 30 lat. Prawidłowe udostępnianie energii geotermalnej zapewnia jej długotrwałe wykorzystywanie. W porównaniu do większości innych źródeł, energia geotermalna jest względnie czysta, chociaż nie zawsze wolna od wpływu na środowisko. Najbardziej groźnymi skutkami, które mogą być spowodowane przez wykorzystywanie energii geotermalnej są: zakłócenia powierzchniowe, osiadanie grunty w wyniku wydobywania cieczy ze skał zbiornikowych, efekty termiczne i emisyjne substancji chemicznych.
EN
The geothermal energy is a reliable source of energy that has been found at most ports of the globe. It is utilised by classical technologies. Since more than 50 years the geothermal water energy is used on a large scale in municipal heat engineering systems, and for 30 years plus it has been utilised to generate hundreds of MW of electric energy. Proper provision of geothermal energy ensures its long-lasting utilisation. In comparison with most of other sources of energy, the geothermal not always free of impact on the environment. Most hazardous effects that can be generated by usage of the geothermal energy are: subsidence due to extraction of liquid from reservoir rock, thermal effects, and emission of chemicals.
Geothermal energy is a reliable eneergy source and found in most parts of the world.It isharnessed by conventional technology.Most problems which have come up so far have been solved.It has been used for large scale district heating schemes for over 50 years and produce electricity on the scale of hunndreds of MWe for over 30 years.Properly implemented geothermal energy is sustainable and begin to the environment.In comparison with most other energy sources,geothermal energy is relatively clean although it is not always free from environmental impact.The most serious environmental effects that may be caused by geothermal utilization are: surface disturbances.land subsidence due to fluid withdrawal from the recevoir,thermal effects and emission of chemicals.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule scharakteryzowano budowę geologiczno-strukturalną i warunki występowania wód geotermalnych w województwie małopolskim na podstawie budowy geologicznej 6 regionalnych jednostek geostrukturalno-geotermalnych: 1) monokliny częstochowsko-krakowskiej, 2) niecki miechowskiej, 3) zapadliska przedkarpackiego, 4) nasuniętych Karpat fliszowych, 5) Pienińskiego Pasa Skałkowego, 6) niecki podhalańskiej (ryc. 1-3). W poszczególnych jednostkach omówiono zbiorniki wód geotermalnych i możliwe do uzyskania temperatury wód. Charakterystykę litologiczną utworów kenozoicznych, mezozoicznych i paleozoicznych zawierają tabele 1-3.
EN
Geological-structural build and occurrence conditions of geothermal waters in Małopolskie Voivodeship are characterized on the basis of geological setting ot 6 regional gestructural-geothermal units: 1) Częstochowa-Cracow Monocline: 2) Miechów Basin, 3) Carpathian Foredeep, 4) overthrusted Flysch Carpathians, 5) Pieniny Klippen Belt, and 6) Podhale Basin (Figs. 1 to 3). Individual units are discussed for geothermal water reservoirs and possible water temperatures. Lithological characteristic of Cainozoic, Mesozoic and Paleozoic formations is given in Tables 1 to 3.
Temperature of groundwater was its earliest recognized healing property and indication for using it for therapeutic bath and other treatments. Later on the chemical composition of water was found to have influence on human body by intensifying the thermal impact of water. The chemical composition may also reduce the suitability of water for general use. Geothermal waters were used in Poland for therapeutic bath until the end of the 20th century, mainly in Cieplice, Lądek-Zdrój, Ciechocinek i Ustroń Śląski. As a result of geological research carried out during the last 20 years, geothermal waters having temperature > 90°C were found in several places, mainly in Polish Lowlands (also in the vicinity of Łódź). Fairly large resources of these waters and their diversity in terms of chemical composition create possibilities of their exploitation for many purposes, especially if water intakes are placed near large cities or in areas attractive for tourists. Uniejów – the youngest thermal spa in Poland and the only such health resort in Łódź voivodship – is an example of using thermal water for balneotherapeutic purposes.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono popozycję oceny energetycznej lokalnych zasobów wody geotermalnej za pomocą przewidywanej oszczędności energii,możliwej do uzyskania dzięki wykorzystaniu tejże energii geotermalnej.
EN
The proposal of energy evaluation of local geothermal sources is presented using the possibility of energy sawing due to the use of geothermal energy.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Na tle przeglądu krajowych warunków hydrogeologicznych podano szczegółowy opis i charakterystykę techniczną przypadku, dotyczącego wzajemnie wpółpracujących przedsiębiorstw: dysponującego miejskim systemem ciepłowniczym oraz dysponującego infrastrukturą geotermalną. Wydawało się, że oparta na ekonomicznych zasadach współpraca tych firm przyczyni się znakomicie do osiągnięcia różnorodnych efektów, poprzez istotne ograniczenie zużycia węgla kamiennego w klasycznej ciepłowni miejskiej w wyniku wykorzystania energii geotermalnej. Jednak splot różnych przyczyn technicznych i geologicznych uniemożliwił osiągnięcie spodziewanych i oczywistych efektów energetycznych, ekologicznych i ekonomicznych wynikających z takiej współpracy. Doprowadził także do upadku ciepłowni geotermalnej.
EN
In the background of domestic hydrological conditions detailed description and technical characteristic of two cooperating companies are presented. One of them is company which posses a municipal heating system and second one is which posses geothermal system. There was planned that, based on economical principles, cooperation of these companies will improve ecological conditions by decrease of black coal consumption in conventional municipal heating plant due to utilization of geothermal energy. But the coincidence of technical and geological caused that there was impossible to obtain planned and obvious thermal, ecological and economic effects as a result of this cooperation. It also conducted to bankruptcy of geothermal heating plant.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono ogólną charakterystykę nowo realizowanej inwestycji - obiektu sportowo-rekreacyjnego w Mszczonowie w województwie mazowieckim. Projekt ten realizowany jest w oparciu o miejscowe wody geotermalne.
EN
The general characteristic of new realised investment recreation - sporting object in Mszczonów in mazowiecki district, was presented in the article. This design is realised based on local geothermal waters.
Budowa ciepłowni geotermalnej w Stargardzie Szczecińskim była elementem projektu ciepłowniczego dla tego miasta, pozwalającego wykorzystać zasoby czystej ekologicznie energii wód geotermalnych i zastąpić w części konwencjonalną energię cieplną pochodzącą ze spalania węgla. Projekt zakładał wykorzystanie wód geotermalnych jako źródła ciepła współpracującego z istniejącą ciepłownią węglową zarządzaną przez PEC Sp. z o.o. W celu realizacji projektu geotermalnego w roku 1999 powstało Przedsiębiorstwo Usług Ciepłowniczych GEOTERMIA Stargard Sp. z o.o. W referacie zostaną przedstawione prace i działania podjęte w celu realizacji projektu, od etapu rozpoznania i udokumentowania zasobów wód geotermalnych (skały zbiornikowe: piaskowce, wydajność eksploatacyjna: 300 m3/h wody o temperaturze na wypływie 86,9°C), koncepcji pracy ciepłowni geotermalnej, poprzez etap opracowania inżynierii finansowej całokształtu przedsięwzięcia związanego z budową ciepłowni geotermalnej, wyliczonego efektu ekologicznego aż do rzeczywistej sytuacji technicznej i ekonomicznej dotyczącej produkcji ciepła geotermalnego od uruchomienia ciepłowni w maju 2005 r. Okoliczności eksploatacyjne (w tym przede wszystkim znaczny spadek przepływu do 80 m3/h, spowodowany trudnościami z zatłaczaniem wody do otworu chłonnego, pomimo podejmowania zabiegów czyszczenia otworu) i różnorodne problemy ekonomiczne, które były następstwem m.in. tego faktu doprowadziły – pomimo starań ze strony Zarządu Spółki i części wierzycieli – do konieczności złożenia w marcu 2007 r. wniosku do sądu o upadłość Spółki z możliwością zawarcia układu z wierzycielami. Jednakże, we wrześniu 2007 r. NFOSiGW w Warszawie (główny wierzyciel Spółki) zażądał wypłaty gwarancji z tytułu udzielonej pożyczki doliczając prawie 3 mln zł kary za nie wykonanie efektu ekologicznego, przyczyniając się do likwidacji przedsiębiorstwa. W takiej sytuacji, przedsiębiorstwo ciepłownicze o najwyższych w kraju (obok Podhala) parametrach eksploatacyjnych wody geotermalnej przestanie istnieć.
Agresywność korozyjna wody geotermalnej zależy od składu chemicznego oraz jej temperatury i szybkości przepływu. W pracy omówiono termodynamiczne podstawy trwałości metali, korozji oraz tworzenia się produktów korozji, a także wpływ własności środowiska korozyjnego. Podstawę interpretacji procesów korozji dla układu geotermalnego stanowi diagram E-pH (Pourbaix). Skład produktów korozji jest konsekwencją składu chemicznego wody, która zawiera rozpuszczony CO_2 i H_2S. Wykazano, że zawarty w wodzie siarkowodór może być pochodzenia biogennego. Stwierdzono korelację szybkości korozji od ciśnienia parcjalnego CO_2. W wodach zawierających nawet małe ilości siarkowodoru konkurencyjnym procesem jest tworzenie się siarczkowych produktów korozji. Wówczas produktami korozji stali są: FeS, FeS_2, FeCO_3, a produkty korozji miedzi zawierają CuS. Stwierdzana niekiedy obecność tlenków żelaza może wynikać z wtórnego przetworzenia produktów korozji lub zapowietrzenia instalacji w okresie przestojów i remontów. Oceniając szybkość korozji stwierdzono, że stopień mineralizacji wody oraz stężenie jonów chlorkowych są czynnikami drugorzędnymi.
EN
Corrosion properties, composition and structure of corrosion products were discussed for carbon steel and copper by means of thermodynamic analysis of metal-geothermal water system. Potential - pH diagrams (Pourbaix diagrams) of Fe and Cu are presented for some Polish geothermal waters (Geotermia Podhalańska S.A., Geotermia Mazowiecka S.A.). Electrochemical measurements, investigations of chemical composition and structure of corrosion products (SEM, EDX analysis) allowed to present the mechanism of corrosion of carbon steel in geothermal water (H_2O-CO_2-H_2S system). The small content of H2S in geothermal water is of biogenic origin. In water containing dissolved CO_2, H_2S iron was covered by non-protective (FeS, FeS_2, FeCO_3) layer. The formation of sulfides was also observed on copper alloys (CuS).
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Temperatura jest ważnym czynnikiem w życiu każdego organizmu zamieszkującego Ziemię. Zbyt wysoka lub za niska powoduje śmierć. Podniesienie temperatury wywołuje m.in. rozkład ważnych metabolitów komórkowych, uszkodzenie struktury białek budujących komórkę, zniszczenie kwasów nukleinowych będących zapisem wszystkich informacji dotyczących danego organizmu. Zwierzęta i rośliny nie mogą żyć w temperaturze powyżej 50°C. Żaden mikroorganizm eukariotyczny nie wytrzymuje długo powyżej 60°C. Ograniczenia te nie dotyczą jednak niektórych mikroorganizmów prokariotycznych. Istnieją bakterie i archeony zdolne do życia we wrzącej wodzie, a nawet o temperaturze 121°C. Ekstremofilne mikroorganizmy odkryto w bardzo gorących środowiskach, takich jak gejzery czy kominy hydrotermalne na dnie oceanów, a także w wodach ujętych otworami wiertniczymi. Enzymy produkowane przez te mikroorganizmy są szeroko wykorzystywane w wielu dziedzinach nauki oraz w przemyśle. Prawdopodobnie w zbiornikach geotermalnych też żyją mikroorganizmy zdolne wytrwać w panujących tam warunkach. Mogą one posiadać nowe, jedyne w swoim rodzaju właściwości. Jednak mikrobiologiczny świat wód geotemalnych nie został jeszcze wnikliwie zbadany.
EN
Temperature is an important factor in the life of every living organism on Earth. Too high or too low temperature causes death. The temperature increase causes decomposition of important cellular metabolites, damage of the structure of cell-building proteins, the destruction of nucleic acids which bear all information concerning a given organism. Animals and plants cannot live in temperatures above 50°C. No eukaryotic microorganism can exist in temperature above 60°C for a long period of time. These limitations do not concern some prokaryotic microorganisms. There are Archaea and Bacteria which have the ability of living in boiling water, and even in 121°C. Extremophile microorganisms were discovered in very hot environments such as geysers or hydrothermal chimneys on oceans floors, also in waters encoutered boreholes. Enzymes produced by these microorganisms are widely used in many sectors of science as well as in industry. It is possible that geothermal reservoirs are inhabited by microbes which are capable to survive in those conditions. They can possess new unique proprieties. However, the microbiological world of geothermal waters has not yet been thoroughly examined.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Korozyjność wód geotermalnych wymaga stosowania właściwych zabezpieczeń i metod ochrony przed korozją. W pracy przedstawiono zagrożenia korozyjne konstrukcji metalowych oraz sposoby podniesienia odporności korozyjnej instalacji poprzez zastosowanie stali odpornych na korozję oraz powłok i wyrobów polimerowych stanowiących barierę ochronną. Przedstawiono wyniki testów przemysłowych stali chromowych zawierających 4 do 9% Cr, wewnętrznych powłok malarskich epoksydowych, wyłożeń z polietylenu oraz zbrojonych włóknem szklanym rur epoksydowych przeprowadzonych "in situ" w instalacji PEC Geotermia Podhalańska S.A. Omówiono ponadto możliwość zastosowania ochrony inhibitorowej.
EN
High corrosivity of thermal water requires the use of corrosion resistant materials and special techniques for corrosion protection of geothermal installations (wells, pipes, heat exchangers, pumps etc). Our work presents the corrosion hazard in Polish geothermal plants and methods of corrosion protection of metallic equipment. Corrosion resistance of low chromium steels (4% to 9%Cr), epoxy fiberglass composite materials, epoxy and polyethylene linings were investigated "in situ" in monitoring system of PEC Geotermia Podhalańska S.A. The possibility of application of low chromium steels, lining systems and epoxy fiberglass is discussed.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Ciepłownia gazowo-geotermalna w Mszczonowie została oddana do użytku w 2000 r. Została wybudowana w ramach projektu celowego współfinansowanego przez Komitet Badań Naukowych. Wnioskodawcą i wykonawcą projektu był Urząd Miasta i Gminy Mszczonów, natomiast realizatorem był Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN w Krakowie, pełniący nadzór naukowy nad inwestycją. Środki inansowe na jej realizację pochodziły z KBN, Fundacji EKOFUNDUSZ, Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie i w Łodzi. Eksploatowany w systemie jednootworowym dla celów ciepłowniczych i pitnych geotermalny poziom wodonośny znajduje się w piaskowcach dolnej kredy na głębokości 1,6-1,7 km. Mineralizacja wody geotermalnej nie przekracza 0,5 g/dm3. Woda ma jakość wody pitnej i jest eksploatowana z otworu Mszczonów IG-1, który był wykonany w latach siedemdziesiątych, natomiast w latach 1996-1997 został zrekonstruowany i przystosowany do eksploatacji wody geotermalnej (co znacznie ograniczyło nakłady inwestycyjne). Maksymalna wydajność wody eksploatowanej przy zastosowaniu wielostopniowej pompy głębinowej wynosi 55 m3/h. Ciepłownicza część zakładu działa w układzie skojarzonym: woda sieciowa jest podgrzewana do odpowiedniej temperatury za pomocą ciepła z wody geotermalnej i kotłów gazowych wraz z absorpcyjną pompą ciepła. Całkowita moc ciepłowni wynosi około 7,5 MW, w tym około 2,7 MW pochodzi z absorpcyjnej pompy ciepła wykorzystującej wodę geotermalną. Produkcja ciepła wynosi około 55 000 GJ/rok, przy czym w sezonie grzewczym około 40% ciepła dostarczanego odbiorcom pochodzi z wody geotermalnej. Schłodzona w części ciepłowniczej woda geotermalna jest kierowana do miejskiej sieci wodociągowej jako woda pitna wysokiej jakości. Dzięki uruchomieniu ciepłowni gazowo-geotermalnej w Mszczonowie zamknięte zostały trzy położone w centrum miasta przestarzałe technologicznie kotłownie opalane miałem węglowym. W skali roku wyeliminowano blisko 4500 ton tych paliw spalanych uprzednio dla celów grzewczych. W referacie zostaną przedstawione doświadczenia Geotermii Mazowieckiej S.A. w zakresie eksploatacji i wykorzystani energii geoternalnej, jak i poruszone niektóre uwarunkowania prawne i ekonomiczne generujące podstawowe problemy i bariery szerszego wykorzystania energii geotermalnej dla celów ciepłowniczych w Polsce.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Artykuł przedstawia krótką historię energetyki geotermalnej na Podhalu, opis systemu ciepłowniczego PEC Geotermia Podhalańska S.A. ze szczególnym uwzględnieniem obiegu geotermalnego oraz efekty ekologiczne, jakie osiągnięto dzięki wykorzystaniu wód geotermalnych do produkcji ciepła. Opisano również działalność Geotermii Podhalańskiej w aspekcie ekonomicznym oraz przedstawiono pokrótce sprzyjające uwarunkowania i bariery energetyki geotermalnej na Podhalu z uwzględnieniem perspektyw rozwojowych.
EN
The paper presents a brief history of geothermal energy development in the Podhale region, describes the heating system of PEC Geotermia Podhalańska SA with special focus on geothermal circulation system as well as ecological effects achieved thanks to geothermal water's use for heat production. Economic aspects of Geotermia Podhalańska's activities, factors that facilitate geothermal energy development and main barriers are also described taking into account the further development prospects.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Badania wód geotermalnych występujących w rejonie Zatoki Suezkiej stanowią realizację współpracy pomiędzy Instytutem Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk w Krakowie oraz Akademią Badań Naukowych i Technologii Arabskiej Republiki Egiptu w ramach tematu: "Badania geochemiczne i mineralogiczne wód głębinowych ze szczególnym uwzględnieniem wód geotermalnych oraz skał zbiornikowych tych wód i skał zbiornikowych ropy i gazu". Aktywność wód geotermalnych w tym rejonie związana jest z systemami uskoków, które przecinają zarówno skały obu wybrzeży zatoki, jak i sam zbiornik. Wody te nie spełniają warunków stawianych wodom pitnym. Są w różnym stopniu zmineralizowane, również temperatury tych wód są zróżnicowane od 30 do około 70°C. Rozpoznanie parametrów chemicznych tych wód i wydajności źródeł stanowi podstawę zrozumienia warunków hydrologicznych i hydrochemicznych tego rejonu. Stanowić ono będzie podstawę dalszych prac dotyczących wykorzystania tych wód.
EN
Investigations of thermal waters at the region of Suez Bay are the realization of scientific collaboration between Institute of Raw Materials and Energy (Polish Academy of Science) and Academy of Scientific Investigations and Technolog of Arab Republic of Egypt. This collaboration concerns realization of programme: Geochemical and mineralogical investigation of water aspacially of geothermal waters, rocks of the basins of these waters as well as rocks collecting oil and gases. Activity to thermal waters is the effect of the presence of systems of faults cutting both banks of the bay as well as the bonom of the basin (Fig. 1, 2, 3). Temperatures of these waters ranging between 30 and 70°C. Chemically waters are strongly mineralized (see Tab. 1, 2). Conducted investigation of chemistry and hydrological conditions of hot waters is the brie for future works concerning their practical use for destillation of sea waters and production of fresk water for consumption.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W Polsce wzrasta stopień wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych. Coraz większego znaczenia nabiera lokalna energetyka geotermalna. Ciepło wód geotermalnych wykorzystuje się do celów grzewczych w ciepłownictwie, suszarnictwie, hodowli i obiektach uprawowych. Wykorzystanie ciepła Ziemi sprzyja poprawie stanu środowiska naturalnego. W pracy przedstawiono metodę obliczeń cieplnych instalacji agrotermicznej wykorzystującej ciepło wody geotermalnej do celów grzewczych.
EN
Rate of using energy from renewable resources is increasing in Poland. Local geothermal power industry is going to be meaningful. The heat from the geothermal waters is used in order to warming in heat engineering. dehydration industry, breeding and cultivation areas. The use of the heat of the Earth favours improvements in state of the environment. A method of thermic calculations for agrothermal installation using heat of geothermal waters with the purpose of warming is presented in this paper.
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule omówiono specyficzne znaczenie energii geotermalnej, stan jej wykorzystania w świecie, warunki występowania wód geotermalnych w Polsce, zasady projektowania rozwoju geoenergetyki, znaczenie wód geotermalnych w strategii zrównoważonego rozwoju gmin, historię pozyskania energii z wód geotermalnych w Polsce, charakterystykę polskich części prowincji geotermalnych i stan aktualnego wykorzystania wód geotermalnych w Polsce.
EN
The paper deals with such issues as: specific role of geothermal energy, its utilization in the world, conditions of occurrence of geothermal waters in Poland, development of geoenergy industry, significance of geothermal waters and strategies of sustained development of counties, history of energy production from geothermal waters in Poland, characteristic of Polish geothermal provinces and present state of geothermal waters utilization in Poland.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.