Małe miasta położone w Krakowskim Obszarze Metropolitalnym to lokalne ośrodki gospodarcze, administracyjne itd. mające wiele problemów przestrzennych, funkcjonalnych i społecznych. Zmiana ustroju społeczno- gospodarczego po 1989 r. z jednej strony stworzyła nowe szanse, dając możliwości rozwojowe, z drugiej natomiast była przyczyną powstawania licznych zagrożeń. Powodem tych przemian były m.in. brak skutecznie działających narzędzi planistycznych oraz przyzwolenie na wszelką aktywność mieszkańców i władz miasteczek . często szkodliwą dla unikatowych małomiejskich wartości kulturowych czy przyrodniczych. Włączenie małych miast w strukturę Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego na początku XXI w. stwarza nowe szanse, ale i zagrożenia. Zjawiska metropolizacji prowadzą do zmian w przestrzennej strukturze układów urbanistycznych, które mogą wpływać niekorzystnie na tożsamość miasteczek. Jednocześnie małe miasta znajdujące się w obszarze oddziaływania Krakowa, poprzez zrównoważony rozwój ukierunkowany na właściwe wykorzystanie ich naturalnej specyfiki i zachowanie małomiasteczkowych walorów, mogą odegrać istotną rolę w krystalizacji sieci osadniczej KrOM.
EN
Small towns situated in the Kraków Metropolitan Area are local economic, administrative etc. centers with accumulated numerous spatial, functional and social problems. The change of the social and political system, taking place after 1989, created new chances and a new potential of growth on the one hand, but on the other hand it gave rise to numerous dangers. The reason for these transformations was i.a. lack of effective planning instruments as well as permissive attitude towards any activities undertaken by the town inhabitants and local governments . which frequently proved harmful to the unique small-town cultural or natural values. Inclusion of small towns into the structure of the Kraków Metropolitan Area at the beginning of the 21st century creates new chances but also new dangers. Phenomena accompanying metropolization lead to changes in the spatial structure of urban systems that may have adverse influence on small town identities. On the other hand, however, small towns situated within the range of Kraków's influence, through balanced growth oriented towards making proper use of their specific natural character and preserving the small-town qualities, may play a major role in the process of the KrOM settlement lay-out crystallization.
Tematem artykułu są wybrane działania służące indywidualizacji rozwoju miast poprzez wykorzystanie inicjatyw kulturalnych. Aktywności te omówione zostały w odniesieniu do współcześnie powstających obiektów, oraz inicjatyw kulturalnych (m.in. festiwali artystycznych). Fenomen aktywizacji poprzez kulturę zaprezentowany został na tle zmian zachodzących w zasadach prezentacji sztuki w przestrzeni miejskiej.
EN
Subject of this article is to describe chosen activities attending individualization of cities development due to using cultural initiatives. Those activities are decribed in relation to contemporary erecting buildings cultural initiatives (e.g. artistic festivals). Phenomenon of increesing activity through the culture presented is on the background of changes in the rules of presentation of art in the urban space.
Na wystawach międzynarodowych na przestrzeni lat prezentowano bieżący stan wiedzy, technologii, potęgi gospodarczej, były one miejscem demonstracji sił i ideologii, będąc jednocześnie ośrodkiem wymiany kulturalnej między reprezentantami narodów skupionymi na relatywnie niewielkim obszarze w ściśle określonych ramach czasowych. Wystawy międzynarodowe są jednym z czynników kształtujących świadomość globalną jednocześnie wpływając na tożsamość i wizerunek miasta, w którym są organizowane. Miasto takie jest wyróżnione na tle innych, odnosi korzyści ze wzmożonego ruchu turystycznego i promocji na arenie międzynarodowej, a także często przez sam fakt przygotowania obszarów wystawienniczych jego infrastruktura zostaje przekształcona na bardziej nowoczesną. Wraz z organizacją wystaw tematycznych wybór tematu czy motta wystawy stał się pretekstem do zmiany wizerunku miasta. Wizerunek ten zostaje wzbogacony o tematykę wystawy mającą często charakter humanistyczny czy proekologiczny.
EN
International Expos along the time have created an image focused on science, technology and economic growth, being power and ideology demonstration as well as an intercultural interchange melting pot between representatives who were gathered in a relatively small space, during a given time. International Expos are one of the factors defining global consciousness, having an influence on the creation of city's image and identity. Therefore, such city is distinguished within others, taking the benefits of a touristic visits increase and international promotion, and very often, winning modem infrastructures due to the structural changes within the city thanks to the Expo site works. Since thematic Expos began, they were associations consciously created between the city and the Expo's motto, enriching city’s image with a new factor often ecologic or humanistic.
Miasta wschodnich landów Niemiec po 1990 r. uzyskały możliwość podjęcia działań zmierzających do odbudowy swojej tożsamości oraz wsparcie finansowe ze strony rządu federalnego i UE. Władze socjalistyczne w okresie kilkudziesięciu lat sprawowania władzy dążyły do usunięcia śladów pruskiego dziedzictwa. W latach 70., w miejscu dawnego Pałacu Królewskiego przy Starym Rynku, utworzono przeskalowane rozwiązania komunikacyjne, co zniszczyło historyczne założenie urbanistyczne tej części miasta. Po zjednoczeniu Niemiec w 1990 r. podjęto działania na rzecz rewitalizacji historycznego centrum miasta. Celem projektów realizowanych w ramach programu rewitalizacji w Poczdamie jest między innymi odzyskanie ważnych dla tożsamości miasta elementów jego historycznej struktury urbanistycznej.
EN
After 1990 towns of the eastern states of Germany acquired the possibility to undertake the activities aiming at regaining their identity, as well as financial support for these projects from federal government and EU. Revitalization program of Potsdam's central areas consists of regeneration projects leading to recollecting city's identity. After WW II socialistic government strived for removing the traces of Prussian architectural heritage, not attempting at reconstruction of historical buildings destroyed during the war, but substituting them with new objects. In 1970ties in the place of the Royal Palace the over-scaled traffic intersection was constructed, that completely distorted the historical urban setting of the Old Market. After reunion of Germany in 1990, local authorities and community, with significant participation of local architects and town planners, took up the idea of revitalization of city's historical areas and reclaiming its identity.
W artykule przeanalizowano wpływ wykorzystania środków unijnych na przemiany przestrzenne gmin, których głównym ośrodkiem jest małe miasto lub miejscowość bez praw miejskich, lecz o miejskim charakterze. Badaniami objęto trzy gminy (Lanckoronę, Słomniki i Alwernię), które wykazują odmienny charakter funkcjonalno-przestrzenny. Głównymi ośrodkami gmin są: Lanckorona (miejscowość o charakterze turystycznym i rekreacyjnym), Słomniki (pełnią funkcję obsługi otaczających je terenów rolnych) i Alwernia (miasteczko o charakterze przemysłowym). Przedłożone przez powyższe gminy wnioski o wykorzystanie unijnych subwencji zestawiono zarówno pod kątem skuteczności (wnioski przyznane–wnioski odrzucone) oraz pod kątem ich przestrzennego charakteru (inwestycje punktowe, inwestycje liniowe i inwestycje kompleksowe). W niniejszym artykule przy pomocy przykładów zobrazowano także przestrzenne oddziaływanie realizowanych inwestycji, a następnie sformułowano spostrzeżenia dotyczące wykorzystania środków unijnych oraz oddziaływania realizowanych przy ich pomocy inwestycji zarówno obecnie, jak i w dalszej perspektywie czasowej.
EN
This paper analyses the effect of using EU funds for spatial transformations of urban-rural communes, rural communes and small towns (main commune’s centre). The research included three communes (Lanckorona, Słomniki and Alwernia) which feature different functional and spatial character. Lanckorona is a place of tourist and recreation nature, Słomniki support the surrounding agricultural areas, and Alwernia is an industrial location. The applications filed by the above communes for using EU subventions are summarised in terms of effectiveness (the applications accepted vs. rejected), and then the applications financed in terms of their spatial nature (spot investments, linear investments and comprehensive investments). This paper, with examples, also depicts the spatial effect of the executed investments, and then presents observations related to the use of EU funds and the effect of the investments executed with them, both at present and in the future perspective.
Tożsamość miasta jest aktualnym rozpoznaniem jego swoistości wyrażonym jako cechy identyfikowane zarówno przez jego mieszkańców, jak i turystów oraz różnego rodzaju publiczność. Tożsamość miasta odwołuje się do jego tradycji, a także potencjału przyszłości. Te trzy wymiary czasu skupia w sobie duch miejsca, którego identyfikacja wymaga szczególnej empatii przestrzennej i nie jest dla wszystkich oczywista. Kategorie opisane przez Norberga-Schulza pozwalają łatwiej dotrzeć do fenomenu ducha miejsca. Szczególnie istotne jest to w tak skrajnych przypadkach jak Warszawa, której substancja fizyczna była w przeważającej części unicestwiona w czasie II wojny światowej. Miasto przeżywało kolejne fazy odtwarzania i przekształcania swojej tożsamości, co odbywało się przy mniej lub bardziej świadomym czerpaniu z ducha miejsca. Współczesne procesy globalizacyjne tym silniej oddziaływają na tożsamość miasta, im mniej politycy i władze miejskie są świadomi jego genius loci. Przykład Warszawy w relacji do innych miast polskich europejskich i światowych jest bardzo, a może bardziej niż inne przykłady, pouczający.
EN
Identity of city is actual identification of his specific character of features who are recognized by citizens as by tourists and others. Identity of city build his image from tradition and reveal potential of future. This three dimensions of time concern spirit of place. Identification of genius loci is possible by means of spatial empathy and is not accessible for all people. This is so important in such cases as Warsaw where physical substance was even completely demolished during II World War. This city survived following phases of reconstruction and transformation of his identity with more or less conscious sourcing of his spirit of place. Contemporary process of globalization are stronger when politicians and city authorities are no so much conscious of genius loci existence. Example of Warsaw in relation to others Polish and European cities is very and may be more then other examples, instructive.
Celem artykułu było zidentyfikowanie głównych instrumentów strategii kształtowania wizerunku, stosowanych w miastach polskich. Dlatego wyodrębniono i scharakteryzowano najważniejsze instrumenty budowania pożądanego wizerunku miasta związane z wizualizacją, komunikacją oraz systemem zachowań, w tym działań marketingowych. Instrumenty te powinny ogniskować się wokół najważniejszych atrybutów miasta. Ustalono natomiast, iż miasta eksponują w swoich strategiach zbyt wiele wyróżników tożsamości, przez co ukształtowany wizerunek może stać się mało wyraźny i nieczytelny. Opracowanie oparto na wynikach badań empirycznych, dotyczących problemu budowania pożądanego wizerunku miasta przeprowadzonych w 206 wybranych polskich urzędach miejskich w latach 2003–2005.
EN
The paper is based on the results of empirical studies concerning town identity building conducted in 206 selected town administration offices in Poland during the years 2003–2005. The paper aimed at identifying the main identity strategy instruments applied in Polish towns. For that purpose the major town identity building instruments related to visualization, communication and pattern of behaviours including marketing activities, were identified and characterized. Those instruments should be focused around the most important attributes of a given town. It was established, however, that towns expose too many attributes of identity in their strategies hence the image created can become unclear and illegible.
Ponowoczesna koncepcja tożsamości miasta nie zakłada, że jest ona kumulatywnym zbiorem zdarzeń przestrzennych i historycznych. Stosunek do dziedzictwa minionych pokoleń warunkujący jego przetrwanie lub wymazanie z kolejnej warstwy miasta-palimpsestu zależy od czynników emocjonalnych i racjonalnych. Problem niechcianego dziedzictwa występuje wtedy, gdy społeczeństwo nie identyfikuje się z nim w warstwie kulturowej, gdy symbolizuje ono utratę suwerenności i obcą dominację oraz gdy jego standard i estetyka nie odpowiadają współczesnym aspiracjom. Zagadnienie to zostało przedstawione na przykładach dziedzictwa obarczonego stygmatami: prowincjonalności (zabudowa wemakulama w mieście), obcej władzy i kultury (architektura z czasów zaborów), ideologii (architektura socrealizmu). Odniesiono się także do bieżących problemów związanych z dziedzictwem modernizmu. W konkluzji stwierdzono, że stosunek do dorobku przeszłości zależy od perspektywy, z jakiej dokonujemy oceny. W krótkiej dominują kryteria etyczne i ideologiczne, w średniej - kryteria pragmatyczne, w dłuższej - uniwersalne kryteria kulturowe.
EN
Postmodern concept of identity of the city does not imply that it is a cumulative set of spatial and historical events. Relationship to the heritage of past generations, conditioning its survival, depends on the emotional and rational factors. The problem of "unwanted" inheritance occurs when society does not identify with it: when it represents strange culture, symbolizes the loss of sovereignty, or its standard and aesthetic value do not correspond to modem aspirations. This issue are illustrated in the examples of heritage saddled by stigmata of: provincialism (regional architecture in the city), a strange domination (architecture from the time of annexation), ideology (socrealism architecture). The conclusion was that the evaluation of haritage depends on time perspective. In short perspective- is dominated by ethical and ideological criteria, in the middle - by pragmatic attitude, in the long - by universal cultural criteria.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.