Regulation (EC) No 1082/2006 of the European Parliament and of the Council of 5 July 2006 on the European grouping of territorial cooperation (EGTC) provides a new instrument for cross-border cooperation in the European Union–EGTC, which has legal character. The objective of the EGTC is to reduce the significant difficulties encountered by Member States and, in particular, by regional and local authorities in implementing and managing territorial cooperation. The objective of an EGTC shall be to facilitate and promote cross-border, transnational and/or interregional cooperation between its members, with the exclusive aim of strengthening economic and social cohesion. An association may have as its members Member States, regional authorities, local authorities or bodies governed by public law according to the second subparagraph of Article 1(9) of Directive 2004/18/EC of the European Parliament and of the Council of 31 March 2004 on the coordination of procedures for the award of public works contracts, public supply contracts and public service contracts. Associations consisting of bodies belonging to one or more of these categories may also be members, so an EGTC can be homogeneous or non-homogeneous. An EGTC shall be made up of members located on the territory of at least two Member States. An EGTC shall act in accordance with the tasks given to it, which shall be limited to the facilitation and promotion of territorial cooperation to strengthen economic and social cohesion and be determined by its members on the basis that they all fall within the competence of every member under its national law. The tasks all fall within the competence of every member under its national legal means, which in the case of the grouping of non-homogeneous can act only the task common for all members of grouping, and in addition the tasks entrusted by the public authorities to other than EGTC members.
Rozwój regionów transgranicznych w Europie stanowi ważny element zarówno europejskich, jak i narodowych polityk poszczególnych państw. Szczególnym wyzwaniem działań w tym zakresie są regiony położone na zewnętrznej wschodniej granicy UE, zwłaszcza wzdłuż granic z Białorusią i Ukrainą. Wynika to z uwarunkowań geopolitycznych, asymetrii systemów gospodarczych oraz różnic ustrojowo-politycznych. Sytuacja ta istotnie ogranicza wiele procesów rozwojowych oraz możliwości wykorzystania endogennych potencjałów rozwojowych. Jednym z celów polityk spójności UE jest europejska współpraca terytorialna, która ma za zadanie wspierać przezwyciężanie tych ograniczeń oraz przeciwdziałać peryferyzacji regionów przygranicznych. W artykule podjęto próbę analizy i oceny przyjętej polityki i wykorzystania Programu Współpracy Transgranicznej PBU na lata 2007–2013 oraz próbę oceny przygotowania do nowej edycji programu na lata 2014–2020. Wskazano zarówno na pozytywne, jak i negatywne aspekty funkcjonowania tego instrumentu, a także zasadność uwzględniania tej problematyki w celach polityki spójności, celowość jej współfinansowania z poziomu UE, wzmacniania pozycji i rangi współpracy transgranicznej pomiędzy regionami z państw UE oraz spoza tej organizacji. We wnioskach i rekomendacjach stwierdza się, że uzyskane efekty rozwojowe, wynikające z tej interwencji dla wskazanego w artykule regionu transgranicznego, co do ich istotności, są małe i nieadekwatne do potrzeb tego obszaru. Dla uzyskania tzw. „efektu skali” w tym zakresie wymagana jest większa koncentracja i ukierunkowanie interwencji oraz program o zdecydowanie większym wymiarze finansowego wsparcia z pozycji KE.
EN
The development of cross-border areas in Europe is an important component of European as well as national policies of individual countries. A real challenge for these actions are the regions located on the EU external eastern border, especially along the Belarusian and Ukrainian borders. It results from the geopolitical conditions, asymmetry in economic systems as well as constitutional and political differences. Such circumstances substantially restrict the ability to use the endogenous development potential. One of the aims of the EU cohesion policy is the European territorial cooperation, which intends to limit these constraints and prevent the peripheralisation of the cross-border areas. The article aims to analyse and assess the adopted policy, the use of the Cross-border Cooperation Programme Poland–Belarus–Ukraine 2007–2013 and tries to evaluate preparations for a new edition of the programme for the years 2014–2020. It addresses the good and bad sides of functioning of the instrument as well as the validity of including such issues in the aims of cohesion policy, the purpose of co-financing from the EU funds, enhancing the position and weight of territorial cooperation among the regions within the EU and outside its borders. In conclusion and recommendations it is stated that achieved results of development, which stem from the intervention in the discussed cross border area, are minimal and inadequate for the needs of the region as far as their relevance is concerned. To achieve the so called economies of scale, there is a need for greater concentration and targeting of the intervention as well as a programme with visibly increased scope of financing by the European Commission.
Współpraca transgraniczna ma w Unii Europejskiej ponad pięćdziesięcioletnią historię, która często warunkuje powodzenie kooperacji. W związku z dołączaniem kolejnych krajów do struktur unijnych współpraca na szczeblu transgranicznym rozwija się terytorialnie. Długość trwania współpracy jest jednym z wielu czynników świadczących o jej przestrzennym zróżnicowaniu. Celem badawczym pracy jest ukazanie przestrzennego zróżnicowania współpracy transgranicznej realizowanej w obrębie siedmiu programów operacyjnych na terenie Polski. Za pomocą metody wskaźników przyrodniczych Perkala uszeregowano obszary wsparcia pod względem najlepszego i najgorszego poziomu współpracy. Przedstawiono także harmonijność realizacji poszczególnych wskaźników uwzględnionych w badaniu. Wyniki są zbieżne z wysokością finansowania programów, a także wykazują się ogólną harmonijnością realizacji.
EN
Cross-border cooperation has over fifty years of history in the European Union. Often, the history determines the success of cooperation. As more countries join the EU structures, they also establish cooperation at the cross-border level. The duration of cooperation is one of many factors proving its spatial diversity. The aim of the work is to show the spatial diversity of cross-border cooperation implemented within seven operational programs in Poland. Using Perkal’s natural indicator methods, the areas of EU support were ranked in terms of the best and worst level of cooperation. Harmonization of the implementation of individual indicators was also included in the study. The results coincide with the amount of financial help, and also show a general harmonious implementation.
Od niemal dekady Unia Europejska oferuje i promuje nową formę współpracy transgranicznej – Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej (EUWT). Aktualnie ich liczba przekroczyła sześćdziesiąt i są uruchamiane kolejne. W Polsce już działają cztery EUWT, a jest planowanych jeszcze kilka. Wśród tych ostatnich szczególnie interesująco przedstawia się inicjatywa uruchomienia EUWT na pograniczu polsko-litewskim, co wiąże się z możliwością dokooptowania partnerów z sąsiednich państw trzecich (zwłaszcza rejon grodzieński). Przed nowym EUWT pojawiają się znakomite perspektywy, lecz, obok nich, także liczne przeszkody do pokonania. Perspektywa wydaje się jednak optymistyczna, szczególnie dzięki racjonalnemu wykorzystaniu potencjału, wiedzy i doświadczeń partnerów.
EN
For almost a decade, the European Union has provided and promoted a new form of crossborder cooperation – the European Grouping of Territorial Cooperation (EGTC). The number of such groupings has currently exceeded 60, and is still growing. In Poland, four EGTCs are already operational, and several more are to be established. Among the latter, the recent initiative to launch an EGTC in the Polish-Lithuanian borderland is particularly interesting, implying the possibility of coopting partners from the neighbouring third countries (especially from the area of Grodno). The new EGTCs have excellent prospects but also many obstacles to overcome. The outlook seems, however, optimistic, especially providing a rational use of the potential, knowledge and experience of the partners.