W artykule przedstawiono wyniki badań doświadczalnych docierania powłoki ceramiczej trójtlenku chromu w warunkach tarcia ślizgowego. Powłokę [wzór], nakładaną na stalowe podłoże, badano przy zmiennych parametrach tarcia w warunkach smarowania olejem parafinowym, wodą oraz przy tarciu technicznie suchym.
EN
Results of experimental research on wear-in [formla] are described in the paper. Friction couples were investigated in the form of vertical rings with ceramic layers in paraffin oil, water and air. The experiments were performed under conditions of linearly increased friction parameters, i.e. load and sliding velocity of the friction couple elements.
Podczas pracy silnika spalinowego warunki smarowania tłoka i osadzonych na nim pierścieni tłokowych nieustannie się zmieniają. Zmienne siły gazowe i masowe działające na elementy układu tłokowo-cylindrowego, jak również zmieniająca się temperatura powodują że zmianie ulega również rozkład filmu olejowego. Wykonując obliczenia rozkładu grubości filmu olejowego można wskazać obszary na gładzi cylindra, w których dochodzi do zerwania ciągłości filmu ole.jowego i zmiany tarcia płynnego w tarcie mieszane. Na rodzaj tarcia, oprócz wymienionych warunków współpracy, będą miały wpływ jeszcze inne czynniki, związane np. ze stanem powierzchni elementów oraz ilością i rodzajem oleju smarowego i jego charakterystyką lepkościowo-temperaturową W opracowaniu omówiono problemy związane z modelowaniem rozkładu filmu olejowego na gładzi cylindra oraz wyznaczono związki łączące stan powierzchni współpracujących elementów oraz gatunek stosowanego oleju smarowego z wielkościami charakteryzującymi współpracę pierścienia tłokowego z gładzią cylindra, w tym w szczególności z mocą tarcia.
EN
Conditions of engine piston and rings lubrication vary continuously at engine start and further run. Varying gas and inertia forces acting upon the elements of piston-cylinder assembly together with changeable temperature cause the changes in oil film distribution. When carrying out the computations of oil film distribution it is possible to point those regions where the oil film rupture occurs and the fluid friction becomes the mixed one. Beside the mentioned above conditions of collaboration also other fac.tors affect the type of friction. They are related to the conditions of moting surfaces as well as the volume, grade and viscosity-temperature characteristics of lube oil. The paper presents problems connecting with the modeling of oil film distribution over the bore surface, and relations between the condition of moting surfaces and lubricating oil grade with the data characteristic for cooperation of ring and bore, the friction power in particular.
W pracy przedstawiono koncepcje przedziałami liniowego modelowania układu dynamicznego kierowca - samochód - droga. Proponowana metoda modelowania oparta jest na specjalnych odwzorowaniach luz(...), tar(...) i związanym z tymi odwzorowaniami aparacie matematycznym. Takie podejście nie tylko istotnie ułatwia syntezę modeli opisujących działanie tarcia i luzu w mechanizmach kierowniczych (w układach ze wspomaganiem i bez, w pojazdach 2WS i 4WS), opisujących elementy progowe i ograniczenia kierowcy, ale upraszcza także procedury symulacyjne, jak również analizę osobliwych zjawisk nieliniowych (np. efekty stick-slip i opóźnienia).
EN
The paper presents a conception of piecewise linear modeling of the driver - car - road dynamical system. The method of modeling bases on special luz(...) and tar(...) projections and their mathematical apparatus. It makes easy not only synthesis (with formal simplifications) of models describing friction and freeplay actions in steering mechanisms (with or without power assistance, 2WS and 4WS vehicles), describing threshold and limiter elements of driver, but also simplify the simulation procedures, as well as some analytical studies of singular non-linear phenomena (e.g. stick-slip and time delay effects).
Analizowano proces kucia odkuwki felgi przedniego koła samolotu wykonywanej z dwufazowego stopu tytanu Ti-6AI-2Mo--2Cr-Fe-Si. Założono stałą temperaturę wsadu i narzędzi oraz prędkość odkształcania. Zmiennym parametrem był czynnik tarcia, determinowany zastosowanym środkiem smarującym. Porównano wyniki obliczeń numerycznych procesu dla trzech wariantów tarcia. Oceny procesu dokonano opierając się na mapach rozkładu pracy plastycznego płynięcia, temperatury i naprężeń średnich.
EN
Forging process of aircraft nose wheel made of two-phase titanium alloy Ti-6AI-2Mo-2Cr-Fe-Si was analysed. Assumed stock forging and tools temperature and strain rate. Variable parameter was friction factor determined by used lubricant. Comparison of results numerical calculations of forging process to three variant of friction was shown. The process estimation was carried out based on maps of distribution for plastic work, temperature and mean stress.
The friction properties of vulcanized rubber were investigated. The friction force between planar sample and chosen surface at various values of sliding velocity and normal pressure was measured. The experimental equipment based on standard tensile machine 1NSTRON 4302 was used. The samples of tread compQunds and some materials (asphalt, concrete, glass, steel) were tested. The experimental dependencies of the friction coefficient to the sliding velocity show good agreement with published experimental and theoretical results.
We review the research results concerning the effect of current concentration on the transition of the solid armature of railguns in hybrid-plasma armature. In the first part of the paper we summarise a theory that explains analytically the effect of the motion of the armature on the distribution of the current in the rails and in the armature, the so-called "velocity skin effect". In the second part we present the three-dimensional integral approach that we have used to predict the performance of the launch package. This numerical approach takes into account the mechanical, thermal and magnetic balance, and the phase transitions from solid to liquid and from liquid to vapour. The melt-front progression and the velocity, when the solid armature becomes a plasma, predicted by this approach, has been confirmedby experimental verifications.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przy projektowaniu i eksploatacji węzłów tarcia istotna jest znajomość charakterystyk cierno-zużyciowych par ciernych. Charakterystyki te zwykle są wyznaczane w badaniach doświadczalnych prowadzonych często na modelach. W badaniach tych winny być zachowane kryteria podobieństwa mechanicznego, by wyniki tych badań można było przenosić na obiekty rzeczywiste. Analiza wymiarowa pozwala wyznaczyć te kryteria, uwzględniające podstawowe parametry tarcia oraz cechy materiałów ciernych. W artykule przedstawiono przykłady jej wykorzystania do modelowania tarcia oraz zużycia.
EN
Essential question on rational design and exploitation of wear pairs is among others the knowledge of friction and wear materials. These characteristics are usually assigned in experimental tests, very often carried out on models. The criteria of mechanical similarity of these tests ought to be respected in the aim to utilise their results in a wider field. The dimensional analysis allows to assign the mechanical similarity criteria which take into consideration the basic parameters of wear and friction materials characteristics. It can be used for laboratory tests in friction and wear characteristic assignment. The examples of applications are presented in the paper.
W pracy przedstawiono model dynamiczny ruchu pojazdu szynowego jako układu nieholonomicznego, przy uwzględnieniu zjawiska odbicia, występującego pomiędzy kołem a szyną. Rozpatrzono więzy nieholomiczne w postaci "sań Czapłygina", opisujące ukosowanie pojazdu i jego ruch wężykowy, zwany shimmą. Różniczkowe równania ruchu pojazdu sformułowano na podstawie metody równań Lagrange'a i rodzaju. W pracy rozpatrzono wpływ zjawiska odbicia w układzie koło - szyna na wartości sił tarcia poślizgowego i sił bocznych. Przedstawiono wyniki obliczeń numerycznych w zakresie charakterystyk amplitudowo - częstotliwościowych oraz przebiegów sił bocznych i sił tarcia podczas ruchu pojazdu.
W artykule przedstawiono wyniki badań właściwości tribologicznych materiału regeneracyjnego Chester Metal Slide, w skojarzeniu ze stalą 45 w stanie ulepszonym cieplnie. Wyznaczono graniczną wartość tarcia i nacisku jednostkowego.
EN
The article presents results of investigations of tribological properties of the Chester Metal Slide regenerative material, in relation to the heat treated 45 steel. Limit values for friction speed and unit pressure were determined.
Własności mechaniczne materiałów sypkich transportowanych pod dużymi kątami zależą w dużej mierze od współczynnika tarcia pomiędzy powierzchniami nośnymi, co znacznie ogranicza maksymalny kąt wzniosu transportowanych materiałów. Typowy kąt wzniosu w przenośnikach taśmowych nie może być większy od 18 - 20 stopni C. Jednakże specjalnej konstrukcji przenośniki, a zwłaszcza taśmy umożliwiają osiągnięcie większych kątów transportu. Jednym z możliwych rozwiązań konstrukcyjnych to przenośniki z taśmą z przegrodami, jak pokazano to na rysunkach 1 i 2.
EN
Physical mechanical quality transport materials and especially angle outer friction material about surfice the belt is to a great extent restricted maximum angle of classical belt conveyor. The angle classical conveyer cannot exist greater than 18 as far as 20 along transport material, adjustment conveyer or strip however it is possible reach for slant essentially higher most often with edits teak only strip. One of possible variant enhancement permission slant conveyer is strip poowered transverse rib, see picture 1 and picture 2
W referacie omówiono wpływ obciążeń oporów przesuwu koła wagonu na czopie osi w czasie regulacji rozstawu oraz wykazano potrzebę stosowania wartości dopuszczalnego współczynnika tarcia w ruchowym połączeniu czop-piasta. Zaproponowano nową postać konstrukcyjną mechanizmu automatycznej regulacji rozstawu kół na czopach osi wagonu kolejowego.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W pracy przedstawiono metody budowania liniowych modeli systemu obrabiarka procesy tarcia w warunkach ruchu jałowego oraz systemu obrabiarka proces skrawania proces tarcia w warunkach ruchu roboczego (podczas skrawania). Równania opisujące wymienione systemy wyprowadzono dla współrzędnych uogólnionych oraz współrzędnych stanu. Mogą być one wykorzystywane np. do wstępnego szacowania warunków utraty wibrostabilności przez system, ich rozwiązania mogą być także bardzo pomocne w tworzeniu nieliniowych modeli systemu. Modele zapisane we współrzędnych stanu mogą być z powodzeniem wykorzystywane w rozwiązywaniu zagadnienia sterowania zespołami ruchowymi obrabiarki w ujęciu mechatronicznym.
EN
Paper presents the methods of the construction of the linear machine tool-friction processes system models in the conditions of dead movement and machine toolutting process-friction processes in the conditions of the work movement (machining). Equations that describe these systems are derived in the qeneralized coordinates and state space. They can be used in the preliminary estimation of the vibrostability loss conditions and can be very helpful in creation of nonlinear system models. Model defined in the state space can be used in solving the problems of control of machine tool units movement applying mechatronical approach.
Artykuł dotyczy aplikacji osiągnięć tribologii i nanotechnologii w eksploatacji środków transportu. Zostały w nim przedstawione wybrane metody konstytuowania warstw ochronnych na współpracujących tarciowo powierzchniach elementów węzłów kinematycznych, minimalizujące niekorzystne skutki tarcia, takie jak opory ruchu i zużycie. Zaproponowano wytwarzanie tych warstw bezpośrednio w procesie eksploatacji urządzenia technicznego, z zastosowaniem - jako materiału warstwotwórczego - nanocząstek miedzi, dodawanych do środków smarowych, stosowanych w węzłach tarcia. Skuteczność proponowanej metody dokumentują zaprezentowane w artykule wyniki badań własnych.
EN
The paper concerns application of tribology and nanotechnology achievements in means of transport operation. Selected methods were presented of protective layers constituting on rubbing surfaces of kinematic joints elements minimizing effects of friction like motion resistance and wear. The proposal was presented of these layers generation directly at the beginning period of technical equipment operation process with using copper nanoparticles as layer-forming material added to lubricants applied in friction joints. Effectiveness of proposed method is proved by the results of own examination presented in the paper.
W pracy przedstawiono wyniki analizy wpływu przesuwania się dociskanego stempla po powierzchni półprzestrzeni sprężystej, osłabionej pojedynczym pęknięciem. Zaprezentowano układ algebraicznych równań liniowych, do którego można sprowadzić układu równań całkowych reprezentujący zagadnienie ogólne (Savruk i Yevtushenko, 2005). Zbadano wpływ współczynnika tarcia na rozkład naprężeń kontaktowych pod stemplem i wpływ odległości szczeliny od stempla oraz kata nachylenia szczeliny na wartości współczynników intensywności naprężeń.
EN
The paper is concerned on effects produced by moving of punch pressed down to semi-space surface including single crack. Integral equations system represents general problem described by Savruk and Yevtushenko (2005) has been reduced to system of linear algebraic equations. Influence of friction coefficient on contact stress distribution and also dependence of crack angle and distance between crack and punch is discussed.
Otrzymano analityczne rozwiązanie zagadnienia przewodnictwa cieplnego i odpowiedniego zagadnienia quasi-statycznej termosprężystości dla układu tarciowego, złożonego z podłoża (półprzestrzeni) i ślizgającej się po jego powierzchni ze stałą prędkością warstwy. Dla pary tarciowej aluminium-stal zbadano ewolucję i rozkład po głębokości od powierzchni tarcia temperatur, strumieni cieplnych i przemieszczeń.
EN
The analytical solution of a boundary-value problem of heat conductivity and corresponding boundary problem of thermoelasticity for tribosystem, consisting of semi-infinity substrate and sliding on its surface a layer is obtained. For materials of frictional pair aluminum-steel it is studied evolution and distribution on depth from a surface of friction of temperatures, thermal fluxes and thermoelastic displacements.
The research showed in this paper lead to presentation of hydrodynamic HDD micro-bearing with orthogonal curvilinear profile of journal for example for conical, hyperbolic and other cooperating micro-bearing surfaces. Pressure distributions and load carrying capacity values on the conical micro-bearing journals are calculated. The formulae describing the friction forces and friction coefficients for micro-bearing curvilinear journals are derived. Up to now, the dynamic behavior of HDD micro-bearings was considered mostly by Jang at al. (2005). Presented paper indicates that on the memory capacity have influence not only herringbone or spiral grooves but in many cases the shapes of micro-bearing journals and sleeves too.
Istotnym problemem eksploatacji przenośników taśmowych jest zapewnienie właściwego centrowania taśmy. W pracy dla przyjętych charakterystyk tarcia przeanalizowano wpływ wybranych parametrów konstrukcyjno-ruchowych krążnika i taśmy na jej siłę centrującą oraz dodatkowe opory ruchu.
EN
An essential of operation of belt conveyor is to quarante sight alingnment of belt. For assumed friction characteristics the analysis was done in the paper. Within it the influence of both idler and belt selected structural-operational parameters on centring for on additional resistance to motion.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W pracy przedstawiono właściwości tribologiczne powłok tlenkowych, przy współpracy ślizgowej z kompozytem zawirającym politetrafluoroetylen oraz napełniaczw postaci grafitu. badania przeprowadzono w warunkach tarcia technicznie suchego. Określono zuzycie masowe oraz współczynnik tarcia.Wyniki przeprowadzonych badań pozwalają na progarmowanie właściwości tribologicznych nowo opracowanych materiałów przeznaczonych do współpracy ślizgowej na etapie ich wytwarzania
EN
Inthis paper the tribological properties of the composition containing polytetrafluoro-ethylene with graphite under sliding cooperation against the oxide cover are presented.The researches were conveyed under the circumstances of technically dry friction.Weight-wear and friction coefficient have been determunated. Results of research conducted will make it possible to program tribological properties of newly preparated materials designed for slide cooperation in stage of their production. The method of hard anodic treatment at raised temperatures developed in the Institute of Engineering Problems of the University of Silesia does not require cooling and the heat is used for oxide coatings properties control.At the right amount of electrolyte in relation to the area of surfaces under oxidation , it is possible to carry on oxidation without additional expaenses on heat abstraction. According to the method begig propased oxidation is carried out in trenary woder electrolyte called SAS.The SAS electrolyte consist of, among oderthings, sulfarine acid, adipic acid and oxalic acid. Temperature of the electrolyte during oxidation is within the range from 293K to 313K ,where as the anodic current denisity is within the range 2-4 A/dm2. Under the conditions technically dry friction the sliding film forms on AHC during operating.The sliding film changes character of the cooperation from from plastic/AHC to plastic/plastic.The materials containing polytetrafluoroetthylene (PTFE),which is characterized by the small friction factor, are used for sliding elements of machines and devices. Pure PTFE has some disdrantagenos properties like e.g. creep under load, small hardness and bad heat conduction.To supres these shortcomings partially the special types of plastics for mating with AHC have been designed.PTFE is only the lubricating agent not constructional material in these plastics. To improve tribological properties of PTFE a little amount of graphiteis usually added.The most profitable tribological characteristics one can obtain for the graphite admixture in amount of 15% (TG15-type plastic).
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW