Przedmiotem artykułu jest ocena wpływu eksploatacji o zwiększonych postępach na obiekty budowlane o zwartej budowie i niedużych rozmiarach, jakimi są najczęściej budynki jednorodzinne. Przedstawiono rezultaty niektórych polskich badań naukowych z zakresu tej tematyki oraz podano przykład analizy skutków szybkiej eksploatacji o postępie ok. 5,5 m/dobę na powierzchnię terenu i zabudowę jednorodzinną. Stwierdzono, że nie istnieje jakościowy wpływ prędkości postępu frontu ścianowego na kształt niecki obniżeniowej oraz że nie występuje istotny związek pomiędzy prędkością eksploatacji a wielkościami szkód w budynkach jednorodzinnych zabezpieczonych na wpływy III i IV kategorii.
EN
The paper presents the assessment of fast advance mining process on building development of compact character and small size, commonly represented by such building structures ad single houses. The results of some Polish investigation studies covering that subject have been presented, as well as an example of the analysis involving the influence of fast advance mining, with the advance rate ca. 5.5 m/24h, on surface area and single family houses. The obtained results show that there is no qualitative influence of the rate of longwall front advance on the shape of subsidence trough, and that there is no significant connection between the advance rate and damage done to single family houses protected against the influence of the III and IV categories.
W artykule przedstawiono problematykę związaną z procesem naprawiania szkód powodowanych ruchem zakładów górniczych w 1999 roku, według rodzajów górnictwa i rodzajów obiektów. Przedstawiono również tryb postępowania w sprawach o naprawę szkód.
EN
In the article presented are the problems related to the process of repair of the mining damage, caused by operation of mining units in 1999, by the types of mining technology and facilities. Also presented is the mining damage repair procedur
W artykule przedstawiono sposób aktualizacji rzeźby terenu górniczego za pomocą analizy wpływów eksploatacji dokonanej i projektowanej na ten teren. Wykorzystano w tym celu pakiet programów komputerowych opracowanych w Instytucie Eksploatacji Złóż Politechniki Śląskiej. Wykazano na dwóch przykładach, że taka aktualizacja może być przydatna przy rozwiązywaniu szeregu zagadnień z zakresu szkód górniczych w ochrony środowiska.
EN
The paper presents the method for updating of topographic profile of mining areas by means of the analysis of mining effects, both completed and planned, with respect to that area. A pack of computer programs elaborated in the Institute of Mining Deposits of the Technical University of Silesia was applied for that purpose. The two examples provided in the paper prove that such an updating procedure could be useful to solve a number of problems involving mining damage and environment protection.
W artykule przedstawiono ocenę wpływu szybkiej eksploatacji górniczej prowadzonej w jednej z kopalń ROW na obiekty posadowione na powierzchni terenu wykonana w oparciu o przeprowadzone obserwacje geodezyjne i budowlane. Pozwoliła ona na wysunięcie generalnego wniosku, że szybka eksploatacja zawałowa i to przeprowadzona na niezbyt dużej głębokości , której towarzyszą maksymalne prędkości obniżeń większe od 60 mm/dobę, nie musi prowadzić do znacznych uszkodzeń w budynkach i infrastrukturze, pod warunkiem, że sa to obiekty o podwyższonej odporności.
EN
The paper presents evaluation of the influence of fast carried out in one of the ROW (Rybnik Coal Basin) mines on the surface infrastructure, basing on geodetic and building observations. That avowed to draw a conclusion that a fast caving mining, especially the one carried out at a smaller depth, accompanied by maximum subsidence rates bigger than 60 mm/24 hrs does not necessary lead to considerable damage to buildings and infrastructure, provided that these are objects of higher resistance.
W referacie przedstawiono inżynierski sposób modelowania oraz obliczeń:- stanu deformacji podłoża gruntowego, wywołanego odwodnieniem górotworu,- i związanej z powyższym oceny wytężenia rzeczywistej konstrukcji budowlanej.
EN
Engineering task of numerical modeling and calculations concerned with:- a subsoil deformation state by dewatering of ground- and evaluation of building safety have been presented
W referacie przedstawiono systematykę metod obliczeń budynków, przeprowadzanych w sposób standardowy inżynierski, bardziej zaawansowanych oraz służących analizom o charakterze badawczym lub eksperckim. Omówiono sposoby zabezpieczeń oraz podano przykłady.
EN
In the task the systematic of methods of building structure calculations has been presented. These are standard and advanced, engineering and research calculation procedures. The examples also there are given.
Skutki eksploatacji górniczej w budynkach maja niekorzystny wpływ na warunku ich użytkowania. W nawiązaniu do koncepcji Przejściowych Stanów Granicznych Użytkowalności budynków na terenach górniczych omówiono główne czynniki oceny tego wpływu oraz niektóre wnioski z badań.
EN
Mining effects have unprofitable on use conditions of buildings. With reference to the concept of Temporary Serviceability Limit States of buildings in mining areas, the evaluation actors of this influence are discussed and some investigation results are presented.
Przedstawiono metodę elektromagnetyczną badania obszaru zawartego pomiędzy dwoma odwiertami. Podano jej zasadę działania, przykładowe rezultaty pomiarów oraz ich sposób interpretacji z wykorzystaniem metod tomografii. Podano przykład jej zastosowania na obszarze ze stratami górniczymi.
EN
The electromagnetic method of investigating the area between two bore-holes is presented. Its principle of operation, the exemplary results of measurements and the way of its interpretation by means of tomography methods are presented. The example of its using in the mining damage area is shown.
Wskazano okoliczności, które zachęcają do wprowadzenia u progu XXI wieku nowej jakości do oceny opłacalności stosowania podsadzki hydraulicznej oraz innych sposobów profilaktyki szkód górniczych. Wskazano na system minimalizacji kosztu kolizji między podziemną eksploatacją złóż a warunkami funkcjonowania zagospodarowanej powierzchni - w skrócie system MKK - jako na rozwiązanie, które ma szansę tę nową jakość zapewnić. Omówiono ogólną charakterystykę systemu MKK oraz niektóre realizacyjne aspekty przewidywanych prac. Scharakteryzowano podstawowe funkcjonalnezadania systemu MKK. W zakończeniu wskazano na okoliczności sprzyjające pracom nad systemem MKK i sformułowano wnioski.
EN
Indicated here are the circumstances that ecourage introduction, at the threshhold of the XXI century, of a new quality in assessment of profitability of the application of hydraulic stowing and other mining damage prevention measures. Presentd is a system of minimizing the cost of collision between the underground operation of mning deposits and the conditions of functioning of the developed land surface - the MKK System in short - as a solution for which there is a chance to ensure the reaching of that new quality. Discussed is a general characterization of the MKK System and some aspects of realization of the works provided for.
Budynki poddawane są różnym drganiom i odkształceniom pochodzącym od codziennej aktywności człowieka oraz wpływów środowiska naturalnego. Pomierzone w budynkach drgania parasejsmiczne charakteryzowały się niespodziewanie wysokimi amplitudami przyspieszenia i prędkości. W szczególności drgania od codziennej aktywności człowieka (trzaskania drzwiami, skakanie) mogą być znaczne i są porównywalne z drganiami od wstrząsów górniczych. Przykładowo zarejestrowane przyspieszenia drgań ściany działowej podczas trzaskania drzwiami wynosiły 445 mm/s2 (drgania w paśmie do 10Hz) oraz 1240 mm/s2 (drgania w paśmie do 20Hz). Zjawiska takie należy uwzględniać przy ocenie skutków drgań w budynkach na terenach górniczych.
EN
Houses are subjected to a variety of vibrations and strains human's everyday activities and natural environmental influences. Results of measurement of vibrations from human activities and traffic were surprisingly high level. It was found that vibrations from human's everyday activities (i.e. door slam, jumping) could produce significant level and were comparable to vibration produced by mining tremors. The acceleration from human activities have reached 445 mm/s2 (frequency range to 10Hz) and 1240 mm/s2 (frequency range up to 20Hz). Such phenomena have to be taken into account, when we want to estimate damage in the buildings located on the mining area.
Zapobieganie szkodliwemu oddziaływaniu robót eksploatacyjnych na otoczenie jest aktualnie istotnym elementem działalności kopalń odkrywkowych. Świadomość skali tego problemu jak i dokumentowanie stanu faktycznego jest rozwiązaniem pozwalającym na podejmowanie efektywnych decyzji. W publikacji przedstawiono sposoby realizacji takich prac, które znalazły już zastosowanie w przemyśle
EN
The prevention of harmful influence of strip mining operations on the environment is at present an essential element of the activity of opencast mines. The awareness about the scale of the problem and documenting the actual condition provide a solution that allows for making effective decisions. In this publication presented are the ways of and means, for carrying the work, that have already found their application in the industry.
Stare płytko zalegające pustki poeksploatacyjne i wyrobiska górnicze aktywizują się po wielu latach, stwarzając poważne zagrożenie dla obiektów powierzchniowych zlokalizowanych na obszarze ich oddziaływania. Z reguły są przyczyną szczególnie groźnych dla infrastruktury powierzchniowej deformacji nieciągłych, takich jak zapadliska, szczeliny czy uskoki. Z tego powodu wymagają bardzo dokładnej lokalizacji i solidnej likwidacji, w referacie omówiono sposoby likwidacji płytko zalegających pustek poeksploatacyjnych i wyrobisk górniczych za pomocą otworów wiertniczych, rodzaje i własności materiałów wypełniających oraz metody kontroli i oceny stopnia
EN
Old shallow mining voids and workings may activate after many years and create a serious hazards for surface structures located on their influence range. On most cases they generate the most dangerous for surface infrastructure non-linear subsidences like cavities, faults, and fractures. The paper discusses methods of liquidation of shallow mine voids and workings by filling them though bore holes with different fill materials. The properties of fill materials as well as control and assessment of fill rate have been also analysed
Przeanalizowano współdziałanie obiektów z podłożem poddanym nieustalonym deformacjom i określono przypadki, w których zwiększona prędkość eksploatacji jest dla nich niekorzystna. Wprowadzono kompleksowy współczynnik m, uwzględniający reologiczne właściwości górotworu i konstrukcji obiektów i charakteryzujący wzrost zagrożenia obiektów związany ze wzrostem prędkości eksploatacji.
EN
The co-operation has been analyzed of the structures with the foundation subjected to transient deformations and the cases specified in which the increased mining speed is disadvantageous to them. A complex coefficient m has been introduced which includes rheological properties of the rock-mess and construction of the buildings and characterized by an increase of the hazard to them related to the increased mining speed.
Pomiar i opis deformacji powierzchni terenu wynikających z działalności górniczej to zagadnienie złożone, technicznie niejednorodne, często spóźnione w czasie i nie zawsze spełniające wymagania dokładnościowe. Dlatego należy prowadzić badania nad doskonaleniem metod oceny wpływu eksploatacji górniczej na powierzchnię terenu i obiekty. Zagadnienie to zostało podjęte w artykule, w którym sklasyfikowano nowoczesna techniki pomiarowe służące do badania deformacji i opisano badania z zastosowaniem GPS do wyznaczania przemieszczeń punktów sieci obserwacyjnej. Wyniki badań potwierdziły w pełni przydatność tej technologii w pomiarach deformacji.
EN
The survey and description of surface area deformation, which is an effect of a mine exploitation, is a complicated issue, technically heterogenous, often carried out too late and not always fulfilling precision demands. That is why researches should be carried out to improve methods of estimation how mine exploitation influences surface area and structures. Modern survey technics were presented and classified. Surveys with the use of GPS technics were carried out to calculate the point's translation on an observational net. Findings proved GPS method's usability in deformation surveys which are going to be pursued.
W procesie likwidacji zakładu górniczego występują specyficzne dla tej fazy zagospodarowania złoża zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, zakładu górniczego i środowiska. Nakładają one na organy nadzoru górniczego zadania związane z zapobieganiem wypadkom, niebezpiecznym zdarzeniom oraz z zabezpieczeniem przyszłych potrzeb użytkowników powierzchni. Szczególny rodzaj zagrożeń w ruchu likwidowanego zakładu górniczego stwarzają roboty rozbiórkowe obiektów budowlanych. Na terenach pogórniczych kopalń węgla kamiennego mogą występować zagrożenia gazowe oraz zagrożenia deformacjami będącymi wynikiem oddziaływania pustek poeksploatacyjnych. Zasadniczym zmianom ulegać będą stosunki wodne na powierzchni. Przeciwdziałanie tym zagrożeniom należy do obowiązków przedsiębiorcy, który wydobywał kopalinę.
EN
In the process of mine closure specifically for this phase of deposit development treats for human life and health, as well as for the mine and environment occur. The threats lay an obligations on mining authorities to prevent accidents and to protect future needs of land users. Work connected to dissembling of buildings create particular kind of mining threats. In the post-mining areas of hard coal mines gas threats and subsidence threats connected to post-mining caverns can occur too. Essential changes can be also observed in surface hydrogeology. Neutralization these threats is a duty of entrepreneur who extracted the mineral.
W artykule omówiono starania polskich grup pozarządowych, zmierzające w kierunku podjęcia przez Główny Instytut Górnictwa, Instytut Chemii Przemysłowej i Politechnikę Śląską badań nad zastosowaniem elastomeru w konstrukcji izolatora anty wstrząsowego. Montowany byłby on w poziomie posadowienia budowli na terenach dużych wydatków energetycznych górotworu, spowodowanych eksploatacją kopalin. Zaprezentowano nawiązane kontakty z sejsmicznymi instytutami świata oraz omówiono konkretne działania inżynierii anty sejsmicznej prowadzone w Azji Południowo-Wschodniej pod auspicjami ONZ. Ideą artykułu jest zaproponowanie górnikom, geofizykom ściślejszej współpracy z chemikami, mechanikami oraz specjalistami budownictwa, której wymiernym efektem będzie polski, elastomerowy izolator wykorzystywany na terenach Dolnego i Górnego Śląska, ale także, a może przede wszystkim, eksportowany będzie w sejsmiczne rejony świata.
EN
Poland is a few seismic zone, but coal and copper exploitation on southern and south - western regions causes very severe seismic effects. It is especially dangerous to buildings. We are foreseeing that quake - manece will be rice. Lately Polish Television produced a short tv - film, titled "Earthquake by Polish", in which my modest person reported consequences of ground acceleration in building, during rock mass shock in Upper Silesian Region. Our idea is prognosticate the parameter of ground acceleration and project, put into practice, the antiseismic isolation on the basement. It will be elastomer - isolator produced on the base of POLASTOSIL ABM.
W artykule przedstawiono problematykę związaną z procesem naprawiania szkód powodowanych ruchem zakładów górniczych w 2002 roku - według rodzajów górnictwa i rodzaju obiektów. Omówiono również tryb postępowania w sprawach o naprawę szkód.
EN
Presented in the article, by the kinds of mining and type of the structures involved, are the issues related to a process of remedying the damage caused as a result of running the mining operations in 2002. Also discussed is the procedure of raising claims for damages.
W artykule przedstawiono uprawnienia i obowiązki przedsiębiorcy przy wykonywaniu przysługującego mu uprawnienia do poszukiwań, bądź wydobywania kopalin, a także odpowiedzialności za szkody spowodowane ruchem zakładu górniczego.
EN
In the article presented are the rights and obligations of the Mine Operator when exercising his right to conduct either prospecting work or extraction of minerals, as well as the liabilities for any damage caused by operation of the mining unit.
Przytoczono pełny opis najczęściej stosowanej w Polsce skali MSK-64 oraz wyjaśniono na czym polega jej istota i jakie błędy interpretacyjne mogą być popełniane przez osoby zajmujące się problematyką szkód. Omówiono niektóre możliwości prognozy oddziaływań wstrząsów górniczych na powierzchnię terenu. Wskazano na potrzebę badań nad opracowaniem nowej skali oddziaływań wstrząsów górniczych, której podstawą mogłaby być werbalna (opisowa) część skali MSK-64 lub nowszej Europejskiej Skali Makrosejsmicznej - 1998 (EMS-98).
EN
In the paper some misunder-standings about the application of macroseismic scales for the assessment of the effects of mining induced tremors were indicated. Full description of most popular in Poland MSK-64 scale was given and its substance was explained. Also related to the scale interpretation errors committed be some persons dealing with mining damage to surface structures were pointed out. Further some possibilities of prediction of impact of mining tremors on the surface were presented. In particular a phenomenological formula for assessment of amplification coefficient, based on empirical data, was given. At the end an urgent necessity of working out a new scale of effects of mining induced tremors on surface environment was emphasized, because the data known from general seismology are not very useful or are even misleading. The basis of this new scale could be the descriptive part of the MSK-64 scale or of the newest European Macroseismic Scale-1998.
Artykuł zawiera dyskusję na temat wybranych problemów z dziedziny ochrony terenów górniczych, której celem jest zwrócenie uwagi na pewne aspekty działań dokonywanych w zakresie rozpoznawania, przewidywania i minimalizowania ujemnych skutków działalności górniczej.
EN
The article contains a discussion on selected problems in the field of protection of mining areas with the purpose of drawing attention to certain aspects of the measures taken as regards recognition, forecasting and minimizing the negative effects of conducting a mining operation.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.