Pośród 10 nowych członków poszerzonej Unii Europejskiej Polska wykorzystuje największą pulę środków finansowych, przeznaczonych na realizację polityki spójności UE. W województwie małopolskim, podobnie jak w całym kraju, głównymi odbiorcami środków pomocowych są jednostki samorządu terytorialnego. Jak wynika z badań, najwięcej funduszy w ramach dostępnych programów unijnych wydano na inwestycje komunikacyjne (40%), tj. budowę i modernizację dróg, węzłów i wiaduktów; następnie na infrastrukturę środowiskową (30%), tj. budowę i modernizację sieci wodno-kanalizacyjnej, oczyszczalni ścieków i wysypisk śmieci. Wszystkie inne działania mieszczą się w pozostałych 30% funduszy. Jak wynika z tych danych oraz z analizy obecnych przemian przestrzennych, duże inwestycje drogowe, realizowane z udziałem funduszy unijnych, powodują dwa rodzaje skutków: [i] skutki okresowe, towarzyszące realizacji inwestycji, które okresowo utrudniają [ii] funkcjonowanie obszaru, [iii] skutki trwałe, wynikające często z nieprzemyślanych decyzji i niewłaściwych rozwiązań, które bezpowrotnie niszczą różnorodne walory przestrzeni. Omówione przykłady budowy "Trasy Galicyjskiej" przez śródmieście Krakowa oraz przebudowy trasy do Zakopanego jedynie pod kątem usprawnienia ruchu kołowego spowodowały błędne rozwiązania przestrzenne tych inwestycji. Wielopoziomowe węzły, estakady, szerokie zjazdy zniszczyły przestrzeń śródmiejską Krakowa. Podobne rozwiązania trasy turystycznej do Zakopanego, przechodzącej przez historyczne wsie wzdłuż rzeki Raby, spowodowały trwałą degradację krajobrazu, pogorszenie warunków życia mieszkańców i zniszczenie walorów rekreacyjnych rzeki. Można generalnie stwierdzić, że pomimo dużych efektów ilościowych realizacji inwestycji wspomaganych funduszami Unii Europejskiej ich ukierunkowanie na jednostkowe cele sektorowe przynosi trwałe, negatywne skutki dla przestrzeni. Aby w tym zakresie nastąpiła oczekiwana poprawa, konieczne jest zespolenie i koordynacja strategii rozwoju na wszystkich szczeblach zarządzania (w tym także strategii sektorowych) z odbudowanym systemem planowania przestrzennego.
EN
Among 10 new members of European Union Poland has been using the greatest pool of the funds within the EU cohesion policy. In the małopolskie voivodeship, like in the whole country, main beneficiaries are units of the local governments. Research shows that most funds of available EU programms are allocated to communication investments (40%), that is construction and modernisation of roads, interchanges and flyovers; to environmental infrastructure (30%) that is construction and modernisation of water and sewage systems, sewage treatments plants and rubbish dumps. This Information and analysis of present spatial transformations allow the conclusion that big roads investments realised with the use of EU funds give results of two kinds: [i] temporary results accompanying investments hindering the areas functioning only in definite period, [ii] pemanent results effects on incautious decisions and improper solutions irreversibly destroying various values of the space. The presented examples show how construction of the Galician Route in Kraków city centre and reconstruction of the route to Zakopane only to improve the traffic have resulted the wrong spatial solutions in these investments. Multilevel interchanges, gantries, wide exits have destroyed the city centre space in Kraków. Similar solutions in the construction of touristic route to Zakopane running through historical villages along Raba river have caused lasting degradation of landscape, deterioration of inhabitants' living conditions and destruction of recreational values of the river. This leads to general conclusion that despite great number of investments realised with use of the EU funds they have permanent negative influence on the space as they are oriented to individual sector aims. To observe the expected improvement it is crucial to combine and coordinate the development strategies (including sector strategies) on every governance level with rebult spatial planning system.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Od momentu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej nastąpił wzrost liczby działań zmierzających do pozyskiwania funduszy na podnoszenie jakości przestrzeni małych miast poprzemysłowych. W artykule, na przykładzie wybranych małych miast południowej Polski, zostały zilustrowane działania władz lokalnych w celu pozyskania dofinansowania z funduszy Unii Europejskiej na różnorodne projekty. Na podstawie przedstawionych wzorcowych miast można stwierdzić, że zrealizowane inwestycje różnorodnie wpływają na strukturę miasta i jego otoczenie. W większości przypadków są to działania liniowe oraz punktowe, zazwyczaj poprawiające infrastrukturę techniczną miasta. Nieliczne są natomiast projekty kompleksowe, które mogą poprawić jakość przestrzeni w mieście oraz stymulujące wpłynąć na perspektywiczny rozwój regionu.
EN
Since Poland's access to EU an increase of number of activities aiming at gaining funds for improving quality of small post-industrial towns' space may be noticed. In the article the measures taken by local governments to raise the funds for various projects have been presented on chosen examples of small southern towns. Those models allow a conclusion that realised investments may diversely influence the town's structure and surroundings. Most measures were of linear or point type usually improving technical infrastructure of the town, while few were comprehensive measures which may improve the quality of town's space and stimulate region's development.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.