Badania przeprowadzano w celu rozpoznania głównych procesów hydrochemicznych na tle warunków geomorfologicznych, hydrologicznych i glebowych, a także w celu zbadania wpływu zanieczyszczeń rolniczych na wody obiektu melioracyjnego Konowały i jego okolic. Badany teren zajmuje północną część starowistuliańskiego basenu wytopiskowego, wchodzącego w skład dzisiejszej doliny Narwi. Otoczony jest on piaszczystymi i gliniastymi wysoczyznami morenowymi, a w jego dnie i na obrzeżach występują liczne formy kemowe. Obiekt melioracyjny Konowały jest polderem odwadnianym przez system rowów melioracyjnych, z których woda przepompowywana jest od doliny Narwi. Zwierciadło wód podziemnych zalega płytko (0,5 - 1,0m.) w obrębie basenu, a znacznie głębiej pod wysoczyznami (2 - 5 do poniżej 10m.). W obiekcie Konowały występują obecnie gleby torfowo-murszowe MtII, utworzone głównie z torfów olesowych silnie rozłożonych i turzycowiskowych średnio rozłożonych. W celu identyfikacji głównych procesów hydrochemicznych posłużono się analizą czynnikową. Największy wpływ na chemizm wód badanego obiektu ma proces zanieczyszczania antropogenicznego, którego źródła zlokalizowane są na wysoczyznach. Mniejsze znaczenie ma wzbogacanie tych wód w wyniku procesów naturalnych. Zarówno ilość zanieczyszczeń antropogenicznych, jak też substancji naturalnych w wodach zmniejsza się radykalnie w miarę przesuwania się ku środkowej części torfowiska.
EN
The aim of the researches was recognition of main hydrochemical processes on background of geomorphological, hydrological and soil conditions, and also examining of influence of agricultural pollution on water of the reclaimed peatland Konowały and surroundig area. The investigated area occupies Northern part of old Vistulian melt-out basin entering in composition today's Narew river valley. It is surrounded by sandy and clayey morainic plateaus, and there are numerous kames in its bottom and on the edges. This is a polder drained by the drainage ditches, from which water is pumped to the Narew river valley. The groundwater table is not deep within the basin, and considerably deeper in the morainic plateau. Nowadays peat-muck soils of the second degree of mucking process mostly formed from strongly decomposed wood peats and moderate decomposed sedge peats predominate in the Konowały polder. Factor Analysis was used in order to identify of main hydrochemical processes. The contamination of the investigated area with anthropogenic pollution from the surrounding uplands is the most important process. The natural process of enriching by compounds is less significant. The amount of both antropogenic pollution and natural substances in water decrease intensely from the moraine to the center of the reclaimed peatland.
W pracy badano zmiany aktywności enzymatycznej dehydrogenazy, ureazy, amylazy i inwertazy. Grunty powstałe w wyniku eksploatacji kruszywa budowlanego wykazały niskie aktywności tych enzymów. Zastosowano zmienne, wysokie nawożenie mineralne pod jęczmień i rzepak ozimy. Zastosowane czynniki już po upływie roku bardzo wyraźnie zwiększyły aktywność ureazy. Zmiany aktywności inwertazy i amylazy były mniejsze. Aktywność dehydrogenazy zmniejszyła się, czego przyczyną było pogorszenie się warunków tlenowych w badanych gruntach.
EN
In the paper is shown the change of enzymatic activity of dehydrogenase, urease, amylase and invertase. The ground, which are formed as a result of builder material exploitation, have a very activity of enzymes mentioned above. The different high fertilizing dozes in the rape and barley cultivation were applied. The used factors increased the urease activity as soon as after one year from applying. The changes in invertase and amylase activities were considerably lower. The dehydrogenase activity decreased as the affect of the worse oxygen conditions in the analyzed grounds.
W artykule został przedstawiony stan zagospodarowania gruntów i terenów rekultywowanych w polskim górnictwie oraz problemy i wyzwania stojące przed zakładami górniczymi w zakresie rekultywacji wyrobisk odkrywkowych. Artykuł zawiera schemat prowadzenia rekultywacji wraz ze ścieżką procedury prawnej oraz wybrane przykłady zagospodarowania terenów pogórniczych w górnictwie skalnym. Wnioskiem końcowym artykułu jest pozytywna ocena dotychczasowych prac rekultywacyjnych i apel do włodarzy różnego szczebla, by obiektywnie przedstawiali społeczeństwu wizerunek polskiego górnictwa.
EN
Current state of lands development reclaimed in Polish minig industry as well as problems and challenges connected with this activity in minig companies were presented in this article. A scheme presenting the process of reclamation and law steps which need to be taken is included, as well as chosen examples of post-mining areas development. In final conclusion authors positively evaluated prevailing works conducted in open pit mines and appeled to persons in charge to objective presentation of Polish mining image in the society.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W publikacji podjęto próbę rozszerzenia kierunków rekultywacji terenów zdegradowanych w wyniku działalności wydobywczej w Kopalni Wapienia "Górażdże". Zaproponowano wzbogacenie sukcesywnie przeprowadzanych kierunków: leśnego i wodnego o kierunek przyrodniczy. Przy wyborze optymalnych rozwiązań kierowano się racjonalnymi i najbardziej odpowiednimi kryteriami takimi jak uwzględnienie przede wszystkim istniejących walorów przyrodniczych na terenie analizowanej kopalni oraz możliwość ich przyszłej ochrony. Natomiast z uwagi na aspekty społeczno-gospodarcze, poparte potencjałem przyrodniczym zaproponowano wprowadzenie kierunku rekreacyjno-turystycznego, który nie będzie kolidował z obecnym leśnym i proponowanym przyrodniczym kierunkiem zagospodarowania. Ostatecznie po zakończeniu działalności górniczej na obszarze kopalni sugeruje się utworzenie geoparku wraz z aktywizacją geoturystyki.
EN
In the paper attempts to extend ways of reclamation of land degraded by mining activities in the Limestone Mine "Górażdże". Currently the forest and water direction of reclamation is carried out in this area. It proposes to enrich this way of revitalization by introduce nature component with keeping biodiversity. On the other hand due to socio-economic aspects supported by natural potential of wildlife, the recreation and tourism ways of reclamation were proposed. Finally, after completion of mining activities due to variety of species and valuable geological specimens the Geo-park with the activation of geotourism is suggested on this mine area.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przegląd i analiza najnowszych metod rekultywacji jezior. Zastosowanie koagulantów PAX i PIX oraz Phoslock. Porównanie efektywności działania tych koagulantów.
EN
Review and analysis of newest methods for reclamation of lakes. Application of PAX, PIX and Phoslock coagulants and comparison of its efficiency.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Osady ściekowe wykazują dużą wartość glebotwórczą i nawozową. Analizując właściwości osadów ściekowych należy mieć na uwadze ich ostateczne zagospodarowanie. Duże obciążenie osadów metalami ciężkim ii skażeniami biologicznymi stawia obecnie zasadniczą barierę w ich rolniczym wykorzystaniu. W pracy przedstawiono plusy i minusy stosowania osadów ściekowych w rekultywacji gruntów zdegradowanych i zdewastowanych, wynikające zarówno z obowiązujących uwarunkowań prawnych, ale także właściwości i charakteru osadów ściekowych wytwarzanych w Polsce.
EN
Sewage sludge show large value for soil forming and fertilisation. Analysing the sewage sludge proprieties, one should take into consideration its final farm implementation. A large content of heavy metals and biological contamination in sewage sludge is at present a major barrier for their agricultural utilisation. The pluses and minuses of its application for the reclamation of degraded and devastated soils as a consequence of both the valid legal conditions as well as the properties and character of sewage sludge produced in Poland are presented in the paper.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Introduction of new binding materials and new technologies of their hardening in casting moulds and cores production requires the application of reclamation methods adequate to their properties as well as special devices realizing tasks. The spent sands circulation system containing the same kind of moulding and core sands is optimal from the point of view of the expected reclamation results. However, in the face of a significant variability of applied technologies and related to them various reclamation methods, the need - of the obtained reclamation products assessment on the grounds of systematic criteria and uniform bases - arises, with a tendency of indicating which criteria are the most important for the given sand system. The reclaimability results of the mixture of the spent moulding sand with Geko S bentonite and the spent core sand with the Kaltharz 404U resin hardened by acidic hardener 100 T3, are presented in the paper. Investigations were performed with regard to the estimation of an influence of core sands additions (10 -25%) on the reclaimed material quality. Dusts and clay content in the reclaim, its chemical reaction (pH) and ignition loss were estimated. The verification of the reclaim instrumental assessment was performed on the basis of the technological properties estimation of moulding sand with bentonite, where the reclaimed material was used as a matrix.
PL
Wprowadzanie nowych spoiw i technologii ich utwardzania w procesach wykonywania form i rdzeni wymaga stosowania adekwatnych do ich właściwości sposobów regeneracji i realizujących je urządzeń. Optymalny z punktu widzenia oczekiwanego efektu regeneracji jest system obiegu masy zużytej, w którym znajdują się masy formierskie i rdzeniowe tego samego rodzaju. Jednak wobec znacznej różnorodności stosowanych technologii mas i odpowiedniego do nich zróżnicowania sposobów regeneracji wyłania się potrzeba oceny uzyskiwanych produktów regeneracji w oparciu o usystematyzowane kryteria i ujednolicone zasady ich określania z tendencją do wskazania, które z nich są najważniejsze dla danego systemu mas. W pracy zostały przedstawione wyniki badań regenerowalności mieszaniny zużytej masy z bentonitem Geko S oraz zużytej masy rdzeniowej z żywicą Kaltharz 404U utwardzaną za pomocą kwaśnego utwardzacza 100 T3. Badania zostały przeprowadzone pod kątem oceny wpływu ilości dodatku masy rdzeniowej w przedziale 10-25% na jakość regeneratu. Ocenie poddano zawartość pyłów i lepiszcza w regeneracie, odczyn chemiczny regeneratu (pH) oraz stratę prażenia. Weryfikacja oceny instrumentalnej regeneratu została przeprowadzona w oparciu o badanie właściwości technologicznych masy z bentonitem, której osnowę stanowił regenerat.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Applied up till now organic binding materials, on the basis of synthetic resins are characterised by good technological properties, but cause high emission of harmful substances. That's why contemporary scientific researches are leading to progressive replacing the binders obtained from petrochemical materials with polymer biocomposites coming from renewable resources. Increasing concern of aliphatic polyesters such as polylactide, polycaprolactone, poly(hydroxyalkanoates) and aliphatic-aromatic polyesters is caused by the possibility of using them for producing many biodegradable products. In that context it is important to expand the researches connected to using biopolymers as moulding sands binders. Contemporary authors' papers were focused on technological properties and harmfulness for the environment of this ecological moulding sands. This article takes into consideration the ability to reclamation of moulding sands with biopolymer binders.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The post-mining (Zn, Pb) open pit under study (local name "Krążek") is situated in the Silesian Upland (50 [degrees] 17'N, 19 [degrees] 27'E) in an area abounding in zinc-lead ores. The open pit, 7.5 ha in area and 30 m deep, was designated for reclamation. Reclamation work started in 1999 and consisted in filling the excavation with foreign (nonlocal) material, and planting pine and oak. It was completed in 2002. Studies of the vegetation colonizing the open pit were carried out in 20 permanent plots (25 m[^2]) representing two types of imported soil substrate (sandy, clayey) in the years 2003-2005. They were based on 60 phytosociological releves made according to Braun-Blanquet's methods. In the studied open pit, 178 vascular plant species, spontaneously colonizing the newly created substrate, were found. Only 43 species were present in every year of the study. Most frequent were sporadic species (130), occurring in less than 20% of the releves. The plants of the reclaimed area represented different ecological groups. Species associated with human-transformed sites (e.g. Solidago canadensis, Tussilago farfara) were the most numerous, but their number decreased with time during the study. Species connected with seminatural (meadow) sites (e.g. Achillea millefolium, Daucus carota) and natural (xerothermic and sandy grassland) sites (e.g. Hypericum perforatum, Poa compressa, Corynephorus canescens) were less frequent, but their number increased with time during the study. Six groups of species connected with the soil substrate type (sand - Rumex acetosella, Cardaminopsis arenosa; clay - Ranunculus repens, Medicago lupulina) and the colonization period (2003 - Atriplex patula, Polygonum lapathifolium, Polygonum hydropiper; 2004-2005 - Calamagrostis epigejos, Leontodon hispidus) were distinguished. Species composition changed over the study period. In the clayey plots these changes were more apparent than in the sandy ones. The numbers of species were lower, the diversity indexes slightly lower and the even.ness indexes slightly higher in 2003 than in later years (2004-2005). The initial stages of colonization of the open pit were characterized by the presence of mostly nonlocal ruderal species (Melandrium album, Matricaria martima, Atriplex patula) which originated from the bank of diaspores in the soil brought to the open pit and from seeds introduced during the reclamation work. Local plants contributed little to the colonization process. Ecological restoration methods in areas degraded by mining activity are discussed; the use of local soil material containing the local bank of diasporas and soil microorganism associations is recommended.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule omówiono przeprowadzone w Wydziale Odlewnictwa AGH badania procesu regeneracji zużytej masy samoutwardzalnej regenerowanej termicznie w złożu fluidalnym ze wspomaganiem mieszaniną tlenu z powietrzem, a także obróbkę termiczną zużytej masy samoutwardzalnej ze sztucznie zwiększoną zawartością pyłów poregeneracyjnych. W drugim przypadku zastosowano tzw. wytlewanie komponentów organicznych zużytej masy, polegające na wstępnym nagrzaniu złoża masy regenerowanej z pyłem do temperatury około 400-500°C, a następnie na wypaleniu pozostałości żywicy za pomocą tlenu wprowadzanego do złoża od dołu.
EN
This article relates the studies conducted at the AGH University of Science & Technology on the process of reclamation of the used self-setting sands, subjected to thermal treatment supported by additional blowing of the sand with oxygen. This results in fluidisation and the oxygen-aided burning out process of resin residuals. In second case the artificially prepared mixture of furan used sand and the post processing dust (30 % by weight) were preliminary heated to a temperature of about 400-500oC, followed by burning out of the remaining resin in sole oxygen supplied from the bottom up to the bed which resulted in low temperature carbonisation.
Celem pracy było przedstawienie, na podstawie wieloletnich badań, jakości wód powierzchniowych miasta Międzychód. Badane wody znajdują się w pobliżu bazy magazynowej nr 71. Awaria rurociągu w 1996 r. oraz awarie i wycieki zbiorników na terenie bazy doprowadziły do skażenia terenu związkami ropopochodnymi. Zasięg zanieczyszczenia obejmował również wody powierzchniowe. Przez wiele lat były one badane ze względu na obecność zanieczyszczeń związkami ropopochodnymi. W skutek podjętych prac rekultywacyjnych obecny ich stan nie wskazuje na zanieczyszczenie ropopochodnymi. W pracy przedstawiono wyniki analiz prowadzonych na przestrzeni kilku lat, które wykazują skuteczność prowadzonych prac rekultywacyjnych.
EN
The aim of this paper was to evaluate surface water quality in Międzychód. The research was carried out near the warehouse base No. 7 1 and spread over a period of a few years. The pipeline failure in 1996 as well as numerous oil tank breakdowns and leaks resulted in petroleum contaminated soil and water. Due to existence of petroleum derivatives in surface water within the space of a few years its extensive analyses have been made. Nowadays, owing to reclamation efforts on surface water quality no petroleum derivatives can be found. The following paper presents the analyses that have been made over a few year period which in turn prove the effectiveness of reclamation efforts.
Przedstawiono próby i badania dwóch wersji modelu nowego regeneratora mechanicznego członowego, przeznaczonego do suchej regeneracji mas o niskiej wrażliwości na kawałki metali, zdolnego do regeneracji mas o dużej kawałkowatości. Przeprowadzono badania porównawcze dwóch wersji modelu nowego regeneratora, z zastosowaniem różnej prędkości obrotowej wirnika z mechanicznym regeneratorem talerzowym.
EN
Two variants of a new single-member model plant for dry mechanical reclamation of moulding sands were tested and described. The plant is assigned for the reclamation of sands characterised by a low sensitivity to the presence of tramp metal and supplied in the form of large lumps. Comparative tests of the new reclamation plant were carried out on two model variants, applying different rotating speeds of the impeller with mechanical disk-type reclamation unit.
W pracy przedstawiono syntezę badań prowadzonych w Wydziale Odlewnictwa Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, zmierzających do intensyfikacji oraz udoskonalenia znanego sposobu ściernej regeneracji mechanicznej przez zastosowanie gwałtownego obniżenia temperatury zużytej masy za pomocą dodatku określonej ilości ciekłego azotu. Przedstawiono opis stanowiska doświadczalnego, metodę badań oraz uzyskane wyniki badań regenerowalności zużytej masy z bentonitem i masy floster, przeprowadzonych w temperaturze otoczenia i temperaturze około - 70°C.
EN
In the article a synthesis of the research carried out at the Faculty of Foundry Engineering of AGH - University of Science and Technology and aimed to the intensification and improving of the known method of the abrasive mechanical reclamation using sudden decreasing of the temperature of the sand being handled by introducing some amount of liquid nitrogen, is presented. The testing stand and method as well as the obtained results of testing of the reclamability of the used bentonite and floster sands, carried out at ambient temperature and at the temperature about -70oC, were presented.
The aim of this study was to investigate the soil microbial communities of a phosphogypsum waste heap. The soil microbial community structures can differ over time, as they are affected by the changing environmental conditions caused by a long-term exposure to different kinds of pollutions, like is the case of soil in the post-production waste area in Wiślinka (in the northern part of Poland) currently undergoing restoration. Our analyses indicated that the most abundant phyla were Proteobacteria, Acidobacteria, and Actinobacteria, and generally such an abundance is common for most of the studied soils. The most dominant class were Alphaproteobacteria, with their participation in 33.46% of the total reads. Among this class, the most numbered order was Sphingomonadales, whereas among this order the Sphingomonadaceae family was the most abundant one. The Sphingomonadaceae family is currently in the center of interest of many researchers, due to the ability of some of its members to utilize a wide range of naturally occurring organic compounds and many types of environmental contaminants. This kind of knowledge about microbial populations can support efforts in bioremediation and can improve monitoring changes in the contaminated environments.
W artykule przedstawiono inwentaryzację i charakterystykę zwałowisk po górnictwie i przeróbce rud żelaza w Częstochowskim Zagłębiu Rudonośnym. Doggerskie rudy syderytowe w rejonie częstochowskim wydobywano nieprzerwanie przez ponad 600 lat. Jednak na początku lat siedemdziesiątych XX wieku nastąpił proces likwidacji górnictwa rud żelaza. Jako pierwszą zlikwidowano w 1970 roku kopalnię Rudniki w Rudnikach koło Zawiercia, a jako ostatnią – kopalnię Wręczyca we Wręczycy Wielkiej w 1982 roku. Na podstawie kwerendy w Częstochowskim Zagłębiu Rudonośnym zinwentaryzowano i opisano szczegółowo 41 zwałowisk po górnictwie i przeróbce rud żelaza. Obiekty te są rozmieszczone pomiędzy miastami: Częstochowa, Konopiska, Kłobuck i Zawiercie. Przeprowadzono badania terenowe, podczas których dokonano waloryzacji zwałowisk pod kątem możliwości odzysku materiałów żelazonośnych z odpadów zdeponowanych na powierzchni terenu. W przypadku potencjalnych możliwości odzysku żelaza z materiału odpadowego szacuje się, że całkowita masa zawartego w odpadach syderytu wynosi 5,8 mln Mg. Zaproponowano również kierunki rekultywacji oraz zagospodarowania wybranych obiektów.
EN
The paper presents a cataloguing process and characteristic of dumping grounds after exploitation and preparation of iron ores in the region of Czestochowa. Dogger siderite ores in the Czestochowa region have been exploited for over 600 years. The first mine was closed in 1970 in Rudniki, in the neighbourhood of Zawiercie, the last closed mine was „Wręczyca” in Wręczyca Wielka. In the region of Czestochowa a cataloguing and description of 41 dumping grounds was done, based on literature study. These objects are situated between following towns: Konopiska, Kłobuck and Zawiercie. Conducted field works led to the valorisation of the dumps concerning possibility of iron-bearing materials recovery from wastes disposed on the ground surface. In the case of potential possibilities of recovery of iron form waste material it is estimated that a total mass of siderite included in wastes is 5.8 million Mg. The directions of reclamation and using of the chosen objects are proposed.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The experimental results of the dry mechanical reclamation process, which constituted the bases for the verification of the energetic model of this process, developed by the author on the grounds of the Rittinger’s deterministic hypothesis of the crushing process, are presented in the paper. Used foundry sands with bentonite, with water-glass from the floster technology and used sands with furan FL 105 resin were used in the reclamation tests. In the mechanical and mechanical-cryogenic reclamation a wide range of time variations and reclamation conditions influencing intensity of the reclamation process – covering all possible parameters used in industrial devices - were applied. The developed theoretical model constitutes a new tool allowing selecting optimal times for the reclamation treatment of the given spent foundry sand at the assumed process intensity realized in rotor reclaimers - with leaves or rods as grinding elements mounted horizontally on the rotor axis.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The paper dealt with such problems of scientific and development research concerning the reclamation of used foundry sands as: management of used sands generated in foundry production, recommendation of selection of effective reclamation techniques and assessment methods of the reclaimed material quality, identification methods and an environmental impact assessment of spent sands from foundry technologies, moulding and core sands of an increased reclamability and a decreased harmfulness for environment.
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono koncepcję rekultywacji i docelowego zagospodarowania największej w Polsce kopalni surowców skalnych - Kopalni Wapienia "Kujawy", opracowaną na podstawie szerokiej analizy obszaru (uwarunkowania geologiczno-górnicze, hydrologiczne, środowiskowe) jak i jego otoczenia (uwarunkowania przestrzenne, środowiskowe i społeczno-gospodarcze). Podkreślono aspekt kulturowy kopalni; 150-letnią historię eksploatacji i obiektów zabytkowych o znaczeniu ponadregionalnym, co nie pozostaje bez znaczenia dla koncepcji rekultywacji i zagospodarowania. Zwrócono uwagę, że mimo długiej jeszcze perspektywy eksploatacji koniecznym jest wczesne projektowanie rekultywacji oraz docelowej wizji zagospodarowania terenów pogórniczych. Zakres prac górniczych w końcowej fazie eksploatacji oraz prac rekultywacyjnych powinien być taki, aby było możliwe zagospodarowanie terenu według nakreślonej wizji odzwierciedlającej uwarunkowania techniczno-środowiskowe oraz potrzeby społeczno-gospodarcze regionu.
EN
The reclamation concept and target development of the largest Polish "Kujawy" Limestone Mine was presented in the article. An extensive analysis both of the area occupied by the mining activity (geological-mining and the hydrological conditions), as well as its surroundings (spatial, environmental and socio-economical conditions) were the basis of the concept study. The cultural aspect of the Mine, namely the 150 year old history of extraction, as well as its surroundings - the existing monuments with supraregional importance, which are not without meaning for the reclamation and redevelopment concept have been emphasized. In the article, attention was paid to the fact that in spite of the long-term extraction perspective, the earlier designing of the reclamation and the target vision of the post-mining areas redevelopment is necessary. The scope of the mining works in the final stage of extraction and reclamation works should be conducted in way to facilitate the redevelopment of the reclaimed area according to target vision reflecting the technical and environmental conditions as well as socio-economic needs of the region.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.