New maleimidophenyl methacrylates with different substituents in maleimide fragments were synthesized and their structures were confirmed by nuclear magnetic resonance spectroscopy. The kinetics of radical thermoinitiated homopolymerization of these monomers in N,N-dimethylformamide (DMF) solutions in the presence of AIBN at 80 °C have been investigated with dilatometry. Substituents variation in the maleimide units gave us the opportunity to systematize the results obtained. It was found that not only the unsubstituted maleimide groups take part in a cross-linking processes during the thermoinitiated radical polymerization of these monomers, but also the monomer with X1 = H, X2 = CH3. rother monomers formed linear polymers. For monomers with tetrahydrophthalimide larger substituent crosslinking processes are observed after homopolymerization of methacrylic group. The activity of synthesized compounds has been discussed.
Poh'fcarboxylic acids) have numerous applications among which a peculiar one is in restorative dentistry, Ü components of carboxylatc and glass-ionomer cements, compomers and some dentin bonding agents. Usually, reiytacrylic acid) or copolymers of acrylic acid, itaconic acid and/or maleic acid arc used. Molecular weight s kept low to provide low viscosity of working solutions. s have synthesized a new class of copolymers to be applied in dental biomaterials basing on acrylic acid and its dimer, i.e. 3-acryloyloxypropionic acid. Molecular weight was moderated by use of appropriate chain transfer ?2scts- The polymers were characterized by viscosimetry, vapour osmometry and NMR spectroscopy.
Nanocząstki węglowe wprowadzone do matrycy polimerowej mają korzystny wpływ na właściwości np. elektryczne, termiczne czy mechaniczne otrzymywanych kompozytów. Tym samym powiększają się możliwości potencjalnego zastosowania takich tworzyw. Znane są różne techniki ich otrzymywania. Alternatywę dla kompozytów jako mieszanin polimeru z nanocząstkami stanowi proces polimeryzacji rodnikowej in situ, zapewniając lepsze rozprowadzenie nanocząstek i związanie z matrycą polimerową. Zbadano wpływ nanocząstek węglowych w różnych postaciach: fullerenów (C60), jednościennych nanorurek węglowych (SWCNT), nanowłókien węglowych (CNF) i nanowłókien węglowo-krzemowych (SiCNF), na polimeryzację rodnikową monomerów winylowych: akrylonitrylu (AN), metakrylanu metylu (MMA) i styrenu (S), w obecności różnych inicjatorów - czyli w różnych środowiskach reakcyjnych. Podstawę metody badania stanowiła analiza przebiegu polimeryzacji w układzie monomer/rozpuszczalnik/azoinicjator, prowadzonej w obecności nanocząstek węglowych, połączona z charakterystyką otrzymanych produktów. Technika polimeryzacji in situ powoduje chemiczne związanie fullerenów i nanorurek węglowych z matrycą polimerową, natomiast nanocząstki węglowe w postaci włókien nie wykazują takiej reaktywności. Przykłady zmian właściwości kompozytów z wbudowanymi chemicznie nanocząstkami węglowymi zilustrowano wynikami badań struktury chemicznej metodą spektroskopii w podczerwieni (IR) i w ultrafiolecie (UV-VIS), właściwości termicznych metodą termicznej analizy różnicowej (DTA) oraz przewodnictwa właściwego produktów polimeryzacji.
EN
Carbonaceous nanoparticles incorporated into polymer matrix have a beneficial influence on properties of the obtained composites, e.g. electrical, thermal or mechanical. The same the possibilities of the potential application of such materials enlarge. Different methods of the composite syntheses are known. An alternative for composites prepared as a mixtures of polymer with nanoparticles is in situ radical polymerization, assuring the better distribution of nanoparticles and bonding them with the polymer matrix. In our previous works we investigated the influence of carbonaceous nanoparticles in various forms: fullerenes (C60), single wall carbon nanotubes (SWCNT), carbon nanofibres (CNF) and silicon carbide nanofibres (SiCNF), on the radical polymerization of vinyl monomers: acrylonitrile (AN), methyl methacrylate (MMA) and styrene (S), in the presence of different initiators - that is in various reaction media. The analysis of the polymerization course in the monomer/solvent/azoinitiator system in the presence of carbonaceous nanoparticles, combined with the products characterization was the basis of examination method. The method of in situ polymerization results in chemical bonding of fullerenes and carbon nanotubes with the polymer matrix, whereas carbonaceous nanoparticles in the form of fibers do not exhibit such reactivity. The examples of the changes in properties of the composites with chemical bonded carbonaceous nanoparticles has been illustrated by the findings from studies of the chemical structure by IR and UV-VIS spectroscopy, thermal properties by DTA method and electrical conductivity of the polymerization products.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Otrzymano cztery metakrylany w-(9-karbazolio)alkilowe wychodząc z w-(9-bromoalkilo)karbazoli oraz z soli metalu alkalicznego z kwasem metakrylowym. Metakrylany te poddano polimeryzacji w toluenie, stosując AIBN jako inicjator. Ciężary cząsteczkowe otrzymanych polimerów oznaczono metodą GPC. Stwierdzono, że źródła fotoluminescencyjne w fazie stałej uzyskanych polimerów i użytego do porównania poliwinylokarbazolu są podobne. Natężenie emisji zależy od długości łańcucha alkilowego (C2-C6) i wzrasta wraz ze zwiększeniem jego długości.
EN
Four monomers, viz., w-(9-carbazolyl)alkyl methacrylates, were prepared from 9-(w-bromoalkyl)carbazoles and alkali metal salts of metha-crylic acid. The methacrylates were polymerized in toluene by using azobisisobutyronitrile (AIBN) as initiator. Molecular weights of the resulting polymers were established by gel permeation chromatography (GPC). Photoluminescence spectra were recorded for the four synthesized polymers in the solid state and for poly(vinyl carbazole). The spectra were found to be comparable, the intensity of emission was found to be related to the number of carbon atoms in the alkyl chain (C2-C6) and to increase as the length of the chain was increased.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The rate constant of thermal decomposition of 2,2'-azoisobutyronitrile (AIBN), Kd, was studied in acrylonitrile (AN)/methyl methacrylate (MMA) mixtures in relation to mixture composition at 60°C. In pure AN and in pure MMA as solvent (boundary conditions), the values were found to be identical, viz., kd = (7.20 š 0.3) o 10-4 min-1. In AN/MMA mixtures, Kd-values were found to be related to AN/MMA mixture composition. The Kd = F(XA) functional relationship is nonlinear and its graphical course is characterized by a shallow flat minimum that extends over a broad concentration range, 10 to 90 mol % AN. The relationship has been interpreted in terms of the hypothesis of solvation of the initiator (AIBN) molecule by AN and MMA molecules.
PL
Wyznaczono stałą szybkości /Q reakcji rozkładu termicznego 2,2'-azoizobutyronitrylu (AIBN) w mieszaninach monomerów akrylonitryl (AN)/metakrylan metylu (MMA) w pełnym zakresie składu, w temp. 60°C (rys. l-4). W przypadku użycia czystego MMA lub czystego AŃ jako rozpuszczalnika, wartości kj są jednakowe i wynoszą (7,20 š 0,3) o 10-4 min-1. Natomiast w mieszaninach AN/MMA zależność kd od stężenia AŃ (xAN) jest nieliniowa i charakteryzuje się występowaniem płytkiego, płaskiego minimum w szerokim zakresie XAN = 10-90% mol. Interpretując tę zależność, posłużono się hipotezą o solwatacji cząsteczek inicjatora AIBN przez cząsteczki monomerów AŃ i MMA.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
New polyurethanes and polyacrylates containing imidazolidine rings were obtained from N,N'-bis(2-hydroxyalkyl)parabanates and Izocyn T-80 or acrylic and methacrylic acid, respectively. The polymers show usually higher thermal stability or heat resistance in comparison with their analogues obtained from aliphatic diols or classic polyacrylates.
PL
Zaproponowano syntezy poliuretanów i poliakrylanów z monomerów zawierających gotowy pierścień imidazolidynowy. Jako monomerów użyto parabanianów N,N'-bis(2-hydroksyalkilowych) otrzymanych w wyniku hydroksyalkilowania kwasu parabanowego tlenkami etylenu i propylenu. Wprowadzenie pierścieni imidazolidynowych do struktury poliuretanów w reakcjach parabanianów i butano-l,4-diolu z Izocynem T-80 (tabela 1) powoduje zwiększenie ich temperatury zeszklenia (tabela 2, rys. 1 i 2). Dwumetakrylany i dwuakrylany z pierścieniami trioksoimidazolidynowymi otrzymane z PBHA i kwasów akrylowego i metakrylowego poddano polimeryzacji rodnikowej stosując jako inicjator nadtlenek benzoilu. Analiza termiczna wykazała zwiększoną odporność termiczną poliakrylanów i polimetakrylanów z pierścieniami trioksoimidazolidynowymi w porównaniu do klasycznych, alifatycznych poliakrylanów i polimetakrylanów oraz poli(diakrylanów) i poli(dimetakrylanów) (tabela 2, rys. 2 i 3).
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Omówiono wyniki badań dotyczących 8 związków z grupy soli organicznych typu D-?-A+ X- składających się z organicznego kationu alkilochinoliniowego (akceptor elektronów A+) połączonego przez system elektronów ? z grupą N,N-dialkiloanilinową (donor elektronów D) oraz nieorganicznego anionu jodkowego (X-). Oceniono wpływ polarności środowiska na właściwości spektroskopowe takich soli użytych jako sondy fluorescencyjne. Zarejestrowano widma absorpcji i fluorescencji w rozpuszczalnikach różniących się polarnością: tetrahydrofuranie (THF) i dimetyloformamidzie (DMF). Zbadano zmiany następujące w widmach fluorescencyjnych tych związków w toku termicznie inicjowanej polimeryzacji metakrylanu metylu, określając w ten sposób ich przydatność do monitorowania przebiegu procesu polimeryzacji w charakterze sond fluorescencyjnych. W celach porównawczych wprowadzono przy tym względny parametr nazwany czułością sondy.
EN
The results of investigations concerning the organic salts compounds of D-?-A+X- type consisting of organic alkylquinolinium cation (electron acceptor A+), bonded via ? electrons system with N,N-dialkylaniline group (electron donor D), and inorganic iodide anion (X-) (Table 1) were discussed. The effect of environment polarity on the spectroscopic properties of such salts used as fluorescent probes was evaluated. Absorption (Fig. 1) and fluorescence spectra (Fig. 2-4) in the solvents differing in polarity: tetrahydrofuran (THF) and dimethylformamide (DMF) were recorded. The changes in the fluorescent spectra of the compounds tested during thermally initiated methyl methacrylate polymerization (Fig. 5-7) were investigated. This way their usability for polymerization process monitoring, as fluorescent probes, has been determined. Comparatively, a relative parameter called probe sensitivity (Table 2) was introduced.
Badano aktywność rodnikową a-tokoferolu, ß-karotenu i kwasu askorbinowego w różnych układach polimeryzacji rodnikowej - metakrylanu metylu i akrylonitrylu w obecności inicjatorów azowych. Każda z testowanych substancji działa inhibitująco na proces polimeryzacji. a-Tokoferol i β-karoten zastosowane łącznie wywołują efekt synergiczny, obniżając szybkość polimeryzacji i wydłużając czas inhibicji. Natomiast w przypadku kwasu askorbinowego w połączeniu z a-tokoferolem obserwuje się wzrost szybkości polimeryzacji.
EN
Radical activity of a-tocopherol,β-carotene and ascorbic acid was investigated in the various systems of radical polymerization - methyl methacrylate and acrylonitrile in the presence of azo initiators. Every substance tested acts as inhibitor in the polymerization process. α-Tocopherol and Β-carotene used together cause synergic effect, decreasing polymerization rate and elongated inhibition period. Whereas in the case of ascorbic acid in connection with a-tocopherol the increase of polymerization rate is observed.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono ogólną charakterystykę cieczy jonowych (czyli soli organicznych ciekłych w obszarze temperatury zbliżonej do temperatury pokojowej), w tym ich budowę, metody otrzymywania oraz niektóre specyficzne cechy. Szczególną uwagę zwrócono na właściwości przydatne w polireakcjach prowadzących do powstawania polimerów (nielotność w połączeniu z odpornością cieplną, polarność oraz zdolność do rozpuszczania układów katalizujących polimeryzację, w szczególności związków metaloorganicznych). Przeanalizowano perspektywy zastosowania cieczy jonowych w syntezie polimerów o ściśle określonej budowie w wyniku kontrolowanej polimeryzacji, a także jako elektrolity w procesach otrzymywania polimerów przewodzących.
EN
The general characteristics of ionic liquids, i.e. organic salts that are liquid in the temperature range close to ambient temperature, has been presented, including the structure, preparation methods (Scheme A) and some of their specific properties. Special attention has been paid to the properties useful in polyreactions leading to the polymers' formation (they are non-volatile, thermally stable, polar and able to solubilize the catalytic systems for polymerization, especially organometallic ones). The perspectives of ionic liquids' applications in the syntheses of polymer with well-defined structure, formed as a result of controlled polymerization, as well as electrolytes in the processes of preparation of conductive polymers (Scheme B-E) were analyzed.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Acrylates and methacrylates with pyrimidine rings were synthesized starting from 1,3-bis(hydroxyalkyl) 5,5-diethylbarbiturates and acrylic or methacrylic acids. Then these monomers containing pyrimidine rings were subjected to radical polymerization. The values of thermal stability of the polymers were enhanced in comparison with those of common polyacrylates and polymethacrylates obtained from aliphatic diols.
PL
W reakcjach kwasów akrylowego lub metakrylowego z odpowiednimi 5,5-dietylobarbituranami 1,3-bis(2-hydroksyalkilowymi) zsyntetyzowano monomery akrylowe lub metakrylowe zawierające pierścienie pirymidynowe (tabela 1). Otrzymane monomery poddano polimeryzacji w obecności nadtlenku benzoilu jako inicjatora. Skaningowa kalorymetria różnicowa (DSC) wykazała, że uzyskane polimetakrylany charakteryzują się temperaturą zeszklenia (Tg) wyższą niż 200° (tabela 2). Z analizy termicznej wynika, że poliakrylany i polimetakrylany z pierścieniami pirymidynowymi wykazują zwiększoną odporność termiczną w porównaniu z klasycznymi, alifatycznymi poliakrylanami i polimetakrylanami. Temperatura maksymalnego rozkładu niektórych z nich wynosi 420-430°.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W miarę rozszerzania wiedzy o mechanizmach żyjącej polimeryzacji - odkrytej przez M. Szwarca na przykładach polimeryzacji jonowej - i rosnącej liczby układów, w których uzyskiwano żyjące polimery, okazało się, że w pewnych układach, w szczególności polimeryzujących rodnikowe, pomimo występowania reakcji zakończenia, można w zasadzie uzyskać żyjące polimery o zadanych ciężarach cząsteczkowych i wąskich rozkładach tych ciężarów. Dotyczy to układów, w których centra aktywne pozostają w równowadze z postaciami nieaktywnymi w rezultacie szybkiej i całkowicie odwracalnej reakcji, w pewnym stopniu "maskującej" nieodwracalną reakcję zakończenia [równ. (2) i (3)]. Pierwsze próby zrealizowania takich procesów w polimeryzacji rodnikowej pochodzą z lat osiemdziesiątych, ale dopiero w ostatnich kilku latach opracowano układy, które wystarczająco dobrze spełniają wszystkie wymagania. Najbardziej intensywne są w tym kontekście badane dwie grupy procesów: polimeryzacja rodnikowa wobec rodników nitroksylowych [np. TEMPO - rys. 2 i 3, równ. (5) i (7)] oraz polimeryzacja rodnikowa z przeniesieniem atomu [Atom Transfer Radical Polymerization - czyli ATRP - równ. (8)-(10)]. Omówiono podstawowe cechy obu tych procesów i przedyskutowano ich ograniczenia. Na podstawie wyników własnych zilustrowano możliwość zastosowania spektrografii masowej MALDI TOP w badaniach mechanizmu polimeryzacji akrylanów metodą ATRP (rys. 4).
EN
The living polymerization discovered by M. Szwarc (in ionic polymerization) opened new vistas and systems leading to living polymers are now prepared in growing numbers. Certain systems, especially ones undergoing radical polymerization, were found to produce, in spite of the termination reaction, living polymers endowed with predetermined molecular weights and narrow MWD. Such systems include those in which active species remain at equilibrium with dormant species produced by a fast and totally reversible reaction which process is on the top of a slow irreversible reaction of termination (eqns. 2, 3). First trials to produce such processes in radical polymerization date back to the 1980 s, but only recently systems were developed which fully meet all the requirements. The nitroxide mediated radical polymerization (e.g., TEMPO) (Figs. 2, 3; eqns. 5 and 7) and the atom transfer radical polymerization (ATRP, eqns. 8-10) are the processes most extensively studied. Fundamental features of these processes are reviewed, their limitations are discussed, and MALDI TOP applications are described to study the ATRP polymerization of acrylates (Fig. 4).
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Opisano trzy różne metody syntezy N-winyloformamidu (NVF) - nietoksycznego, izomerycznego w stosunku do akryloamidu monomeru rozpuszczalnego w wodzie, od niedawna produkowanego na skalę przemysłową. Są to technologie realizowane w koncernach BASF (Niemcy), Mitsubishi (Japonia) i Air Products & Chemicals (USA). Scharakteryzowano strukturę cząsteczki NVF, która w wyniku silnego sprzężenia może przybierać postaci czterech różnych konformerów. Opierając się na wynikach własnych badań spektroskopowych i obliczeń kwantowo-mechanicznych uzasadniono przyczynę występowania w widmach NMR sygnałów pochodzących tylko od dwóch konformerów (trans-cis i trans-trans, brak cis-trans i cis-cis). Przedstawiono reakcje towarzyszące rodnikowej i jonowej polimeryzacji NVF. Wskazano na możliwości zastosowania poli(N-winyloformamidu) i otrzymywanej z niego na drodze hydrolizy poliwinyloaminy.
EN
N-vinylformamide (NVF) is a nontoxic water-soluble monomer, isomeric in relation to acrylamide, until recently introduced into the industrial scale of production. Three various methods of N-vinylformamide synthesis were described, according to the technologies realized in BASF (Germany), Mitsubishi (Japan) and Air Products & Chemicals (USA) companies. There was described the structure of NVF molecule which can form four various conformers because of strong coupling. The reason of the presence of signals of just two conformers in NMR spectra (trans-cis and trans-trans only, cis-cis and cis-trans not present) has been justified on the basis of the results of own spectroscopic investigations (Fig. 1 and 2) and quantum-mechanical calculations (Fig. 3 and 4). The reactions accompanying the radical or ionic NVF polymerizations were presented. Possible applications of poly(N-vinylformamide) as well as of polyvinylamine, obtained by its hydrolysis, were pointed.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Omówiono metody opracowywania pierwotnych wyników dylatometrycznych w celu uzyskania informacji o przebiegu polimeryzacji rodnikowej. Pierwotne wyniki to ciągły pomiar stopnia przereagowania monomeru (p) w ciągu czasu (t) [p(t)], a metody ich opracowywania polegają m.in. na graficznym różniczkowaniu zależności p = f(t), tj. wyznaczeniu d[p(t)/dt = f(t), na obliczaniu wartości p(t)/t dotyczącej każdego pomiaru i uśrednieniu wyników, na obliczaniu Ep(t)/LAL w odniesieniu do wszystkich pomiarów, co również uśrednia wyniki itp. Metody te są oparte na empirycznym założeniu, że na początkowym etapie polimeryzacji (< 10% wydajności) zależność p(t) = f(f) jest liniowa oraz że polimeryzacja jest opisana kinetycznym równaniem różniczkowym I rzędu (n = 1). W pracy wykazano, że metody empiryczne powodują znaczne błędy w obliczaniu szybkości polimeryzacji początkowej (stacjonarnej) zarówno nieskorelowanej (s-1), jak i skorelowanej (mol o dm-3 o s-1). Zaproponowano metodę opracowania pierwotnych wyników dylatometrycznych adekwatną do kinetyki procesu. Przedstawiono równania całkowe opisujące polimeryzację o rzędowości względem monomeru (ń) równej 1, 3/2 lub 2 w postaci rozwiązań analitycznych, odpowiednio (10), (31) i (33), a także w przypadku gdy l
EN
Methods are described for processing the primary dilatometric data to study the course of radical polymerization. The primary data include p(t), viz., the degree of monomer conversion (p) measured continuously as a function of time (t) The data processing methods include the graphical differentiation which is used to evaluate d[p(t)]/dt = f(t), the calculation of p(ti)/ti, at the ith measurement followed by averaging of results, the calculation of Ep(t)/Edeltat, which also averages the results, etc. These methods rely on an empirical asstvmption, viz., that at initial polymerization stages (yields < 10%), the function p(f) = f(t) is rectilinear and the polymerization is described by a first-order (n = 1) kinetic equation. The empirical methods are shown to produce considerable errors in the calculation of the initial stationary, both un-correlated (s-1) and correlated (mol * dm-3 * s-1), polymerization rate. A new method is suggested to process primary dilatometric data that is consistent with the kinetics of the process. Analytical integral equations are given (eqns. 10, 31, 33) that describe polymerization of the order (n) of 1, 3/2, or 2; for 1 < n < 2, approximate solutions are given (eqns. 37, 38). The left-hand side of each equation expresses directly the initial (stationary) rate of monomer depletion from its original concentration level, [M]o When multiplied by [M]o the left-hand sides of the equations express the correlated rates of polymerization, mol o dm"3 o s"1. The integral equations allow to establish the order of the polymerization reaction with respect to the monomer and also to disclose whether the order is dependent on, or independent from, [M]o. Studies on the classical and nonclassical kinetics (involving nanotubes SWCNT that modify both the kinetics of polymerization and the properties of products) in the polymerizations of acrylonitrile (AN) and methyl methacrylate (MMA) carried out in solutions of dimethylformamide (DMF) in the presence of various azo compound initiators (Figs. 1-4) are presented to illustrate the vise of the integral equations.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In analogy to azoisobutyronitrile (AIBN), (styrene or p-methyl-styrene or toluene)tricarbonylchromium(O) (STC, PMSTC, TTC) complexes were studied as (co)initiators in radical homopolymerization (30°C) of vinyl monomers (Table 1). STC and PMSTC were also used as comonomers and copolymerized with methyl methacrylate (MMA) (Tables 2, 3) and butyl acrylate (BA) (Table 2). Di-ferf-butylperoxytriphenylantimony (DPA), the most effective low-T initiator of vinyl radical polymerization, was used as initiator (Tables 2, 3) and coinitiator together with STC to copo-lymerize MMA and BA with STC and PMSTC. The copolymerization data were used to evaluate relative reactivity ratios for the monomers (Table 2). Initial homopolymerization rates were evaluated (Table 1). Chain propagation steps were studied and an original chain propagation model is suggested in compliance with complex-radical polymerization principles.
PL
Styrenotriokarbonylochrom(O) (STC) i toluenotrikarbonylo-chrom(O) (TTC) zastosowano jako koinicjatory w układzie z di-fert-butyloperoksytrifenyloantymonem (DPA) jako inicjatorem w rodnikowej polimeryzacji monomerów winylowych - metakrylanu metylu (MMA), styrenu i octanu winylu - prowadzonej w temp. 30°C (tabela 1). STC i p-metylostyrenotri-karbonylochrom(O) (PMSTC) wykorzystano też jako komonomery w inicjowanej przez DPA (w temp. 30°C) albo AIBN (w temp. 50°C) kopolimeryzacji z MMA lub akrylanem butylu. Określono współczynnik reaktywności komonomerów (tabela 2) oraz scharakteryzowano polidyspersyjność i ciężary cząsteczkowe kopolimerów (tabela 3). Omówiono mechanizmy reakcji elementarnych w badanych procesach i zaproponowano oryginalny model przebiegu propagacji łańcucha w kopolimeryzacji, obejmujący udział komonomerów w powstawaniu ich kompleksu z przeniesieniem ładunku.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.