Przedstawiono wyniki badań wstępnych kształtowania małych wartości przepuszczalności popiołów lotnych z węgla kamiennego, wykorzystując ich aktywność pucolanową. Jako aktywatory reakcji pucolanowej stosowano dodatki mineralne z różną zawartością CaO. Badano wpływ dodatków mineralnych, zawartości wody a także sposobu przechowywania, na przepuszczalność próbek. Uzyskane wartości współczynnika filtracji na poziomie 10 (-8) m/s już po okresie 1 miesiąca, przy stwierdzonych dość dobrych właściwościach technologicznych zaczynów, mogą stanowić dużą zachętę do wykorzystania popiołów lotnych do budowy i uszczelniania wałów przeciwpowodziowych.
EN
It was presented results of the preliminary study about a formation of low-value permeability of volatile ashes from hard coal basing on their puzzolana activity. Mineral additives with different contents of Ca0 were used as activators of puzzolana reaction. The effect of these additives, water content and storage method on the permeability of samples was studied. Obtained values of fltration coefficient at the level of 10 (-8) s m/s after 1 month apart from rather good technological properties of slurries can be encouraging for utilise volatile ashes to build and seal flood banks.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Purpose: The knowledge of the variation of permeability in interdendritic channels is important in order to analyze the ability of the liquid flow compensate the shrinkage of the alloy during solidification. In this work the influence of the magnesium content in the permeability of interdendritic channels during unidirectional solidification of Al-Mg alloys is analyzed. Design/methodology/approach: Al-Mg alloys with 5, 10 and 15 wt% Mg were submitted to unidirectional solidification leading to a columnar dendritic structure. From the samples obtained, the primary and secondary dendrite arms spacing variations during the solidification process were measured. Applying a heuristic method, developed by some of the authors of this work, the variation of permeability of interdendritic channels for a flow parallel to primary dendrite arms was estimated as function of primary and secondary dendrite arms spacing, and liquid fraction variations during solidification. Findings: From the results obtained for the three alloys with different compositions it was concluded that the behavior of the permeability depends on the relation between secondary and primary dendrite arms spacing and for the same distance from the metal/mould interface the permeability decreases when the magnesium content increase. Research limitations/implications: The magnesium content affects the primary and secondary dendrite arms spacing affecting as consequence the permeability of the interdendritic channels. Both primary and secondary dendrite arm spacing increases with magnesium content. The permeability depends on primary and secondary dendrite arm spacing, but also on the relation between these parameters. Originality/value: It was concluded that, for Al-Mg alloys, the permeability of interdendritic channels decreases as magnesium content increases, indicating that the probability of microporosity formation increases for greater magnesium content.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Bardzo ważnym czynnikiem mającym wpływ na powodzenie zabiegu hydraulicznego szczelinowania skał zbiornikowych jest sprawność płynu, która z kolei zależy od jego filtracji do złoża. Kluczowe znaczenie ma także oczyszczenie strefy dookoła wytworzonej szczeliny, jak również samej warstwy podsadzki. W tym celu do płynów szczelinujących dodawane są środki powierzchniowo czynne, których zadaniem jest redukcja napięcia powierzchniowego i kąta zwilżania oraz kontrola filtracji. Od około dekady z powodzeniem stosowane są również mikroemulsje, które stanowią mieszaninę środka powierzchniowo czynnego, rozpuszczalnika/ropy/współrozpuszczalnika i wody. Dlatego w niniejszym artykule zaprezentowano badania, które miały na celu sprawdzenie wpływu, jaki na właściwości cieczy szczelinujących będzie miało zastosowanie w ich składzie dostępnych na rynku mikroemulsji, w porównaniu do konwencjonalnego środka powierzchniowo czynnego.
EN
Fracturing fluid efficiency is a very important factor which has a crucial impact on the success of hydraulic fracturing treatment. This fluid efficiency depends on the leakoff. Then, cleanup of the area around the fractured proppant pack and propped fracture is also very important. Therefore surfactants are used in hydraulic fracturing fluids to reduce surface tension, contact angle and leakoff control. For about a decade microemulsions have also been used successfully. They are defined as a mixture of surfactant, solvent/oil/co-solvent and water. So this paper describes laboratory studies, which illustrate how the application of the microemulsions affects the fracturing fluid properties, in comparison to a conventional surfactant.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The objective of this paper is to present a new system which can be appropriate for the determination of hydraulic behavior of faults assessment. In this paper an evaluation model, based on combining the Analytic Hierarchy Process (AHP) and the Fuzzy Delphi method (FDM), has been presented for assessing fault hydraulic behavior estimates. The research treats the hydraulic behavior of fault classification as a group decision problem, and applies the fuzzy logic theory as the criterion to calculate the weighting factors. In addition, about 87 faults were selected as the case study examples. After determining the hydraulic behavior of faults for each case, the equivalent permeability of fault zones has been estimated according to the proposed method. Afterwards, the results of actual permeability measurements have been compared with the estimated permeability, and then the relationship and difference between the proposed method and actual permeability were discussed. The introduced method has been examined successfully in faults of the Azad pumped storage power plant in Iran. The results show that since the majority of parameters regulating hydraulic behavior of faults have been considered in method, its results are very close to actual permeability of fault zones.
PL
W artykule przedstawiano nowy system który może być wykorzystany do określania procesów hydraulicznych w rejonach uskoków. W artykule tym przedstawiono model oceny zbudowany w oparciu o podejście metodę AHP ( Analytic Hierarchy Process) i metodę logiki rozmytej Delphi (FDM) dla określania procesów hydraulicznych w rejonach uskoków. Przyjęto, że zachowanie wody w rejonie uskoku jest problemem decyzyjnym, zaś teoria logiki rozmytej zastosowana została jako kryterium przy obliczaniu współczynników wagowych. Ponadto, wybrano 87 uskoków (studiów przypadku) dla zilustrowania problemu. Po określeniu zachowania wody w każdym z analizowanych uskoków, obliczono zastępczą przepuszczalność rejonów uskoków zgodnie z zaproponowaną metodą. Następnie, porównano wyniki pomiarów rzeczywistej przepuszczalności z wielkościami prognozowanymi, określono związki pomiędzy nimi i przedyskutowano różnice pomiędzy wynikami pomiarów a wielkościami uzyskanymi w oparciu o proponowaną metodę. Metoda ta została z powodzeniem zastosowana do badań uskoków w rejonie elektrowni szczytowo-pompowej w Azad, w Iranie. Wyniki wskazują, że ponieważ metoda uwzględnia znaczną część parametrów określających procesy hydrauliczne w uskokach, uzyskane wyniki zbliżone są do rzeczywistych pomiarów przepuszczalności gruntu.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W pracy przedstawiono metodę wytwarzania porowatych szkieletów ceramicznych polegającą na spiekaniu proszku Al2O3 z dodatkiem formującym wewnętrzną strukturę porów i kanalików. Otrzymane półfabrykaty stosuje się jako wzmocnienie w produkcji nowoczesnych materiałów kompozytowych metodą infiltracji ciśnieniowej.
EN
The paper presents method of manufacturing the porous preforms by sintering of Al2O3 powder with addition of pore forming agent. Obtained semi-finished products are used as reinforcement in MMC's manufacturing by infiltration method.
Wpływ struktury na ruch płynu w ośrodku porowatym, w liniowym prawie przepływu opisany jest współczynnikiem przepuszczalności. Z uwagi na dostępność lub łatwość pomiaru niektórych parametrów geometrycznych struktury materiału porowatego, takich jak porowatość, powierzchnia wewnętrzna, wymiary porów lub ziaren, istnieją liczne próby powiązania parametrów geometrycznych a przepuszczalnością.
EN
The impact internal structure on fluid flow through porous media as defined by Dracy's law ist described with the permeability coefficient. Accessible or easy measurments of some geometrical structure parameters of porous materials, including porosity, internal surface, pore or grain sizes, encourage numerous efforts to establish relationships between the parameters and permeability. The relationships, the so called 'permability models', are formulated considering flow and flow-round in patricular geometries or experimental data. The paper presents a review of structural and empirical models of permeability for representative structures and materials.
Celem pracy jest badanie wpływu rodzaju gazu na przepuszczalność w wielkowymiarowej próbce węgla. Badano przepływy azotu, CO(2) i nie-sorbujących się gazów (helu i argonu). W dużych próbkach węgla oprócz mikroporów znaj duj ą się prawdopodobnie szczeliny i makropory reprezentatywne dla węgla w pokładzie. Badano próbki węgla pochodzącego z kopalni „Śląsk". Określano zmiany ciśnienia przepływającego gazu w czasie dla każdego punktu pomiarowego na pobocznicy badanej próbki. Wyznaczano również rozkład przepuszczalności wzdłuż próbki, co pozwala określić dostępność każdej części badanego węgla dla gazu.
EN
The aim of the present paper is the investigation of the influence of a kind of gas on the permeability of a great size coal samples. The flows of nitrogen, CO(2), and non-sorbing gases (helium, argon) were investigated. In great samples of coal, there is probably fractures and macropores representative for coal in coal seam besides micropores. The coal samples from Sla^sk mine were investigated. The variations of gas pressure in time for successive points on the investigated sample flank. Also, the permeability distributions along coal samples were evaluated what enables to evaluate the accessibility of each zone of the investigated sample for gas.
W pracy rozważa się możliwość wyznaczania uśrednionych parametrów przepływowych charakteryzujących własności skał, takich jak porowatość i przepuszczalność, drogą porównania rozwiązania zagadnienia filtracyjnego z wynikami pomiaru zmian wydatku w czasie. W szczególności analizowano przydatność do tego celu rozwiązań dotyczących przepływu w warstwie skalnej wokół otworu wiertniczego lub w półprzestrzeni. Zamieszczono tablice niektórych wyrażeń z funkcjami specjalnymi, przydatne do szybkiego uzyskania wartości liczbowych.
EN
The work presents divagations on possibility of finding out mean flow parameters characterising rock properties, such as porosity and infiltration by means of comparison of the solution of filtration problem with the measurements of output change over time. The usability of solution concerning flow in the rock layer around the bore-hole or in half-space was tested in particular. Several tables of expressions with special functions useful for quick obtainment of numerical values were given.
W pracy przedstawiono analityczno-eksperymentalny sposób wyznaczania dwóch parametrów struktury porów materiału porowatego, tj. przepuszczalności hydrodynamicznej i krętości, bazujący na pomiarze impulsowej, ultradźwiękowej fali wolnej.
EN
The paper presents a combined experimental and analytical method of determination of two porous material structural parameters: permeability and tortuosity. The method is based on ultrasonic studies of wave parameters in water saturated porous materials.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Praca dotyczy badań określających możliwości projektowania przestrzeni międzynitkowych w tkaninie, odpowiedzialnych za przepuszczalność promieniowania ultrafioletowego. Przedmiotem badań były przestrzenne konfiguracje dwóch par nitek osnowy i wątku, zwane modułami strukturalnymi.
EN
The work concerns the research qualifying the possibilites of designing the inter-threads spaces in the fabric, responsible for the transmission of the UV radiation. The subject of the research were the spatial configurations of two pairs warp and weft threads described as structural modules.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The paper deals with the issues of permeability testing of ceramic moulds used in lost wax foundry process. The main issue in the testing is to provide proper specimens of ceramic moulds (CM). The moulds have to be repeatable and must be free of internal defects of microcrack type that are formed mainly during the removal of patterns from CM in the course of heat treatment. Moreover, the process of forming ceramic moulds must be similar to the general industrial process of CM moulds making regarding their anisotropic structure. The permeability parameter reflecting gas flow through multilayer ceramic moulds was also examined with attention to the investment casting shape accuracy.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Paper present results of permeability of moulds which have been made by lost casting wax process. Measurement and tests have been made using typical sand cast permeability tester. Measurement technique required preparing of special shape samples. All scope of tests have been realized in WSK 'PZL-Rzeszów' S.A. Results showing permeability of ceramic moulds in function of quantity layers.
The durability of concrete structures is commonly considered in all domains of building activity. One of the promising methods for the durability improvement of concrete surface is application of controlled permeability formwork (CPF). Nowadays, a number of advanced materials designed to be effective as linings in formwork is commonly available. The actual effectiveness of such formworks depends significantly on the concrete mixture, its placing and compacting, and many other factors. Despite the good results of individual tests, many aspects of the problem have not been clarified yet. The recent tests were mostly done on specimens and very few results concerning the effects on entire members have been published so far. Apart from different tests on basic properties of concrete surface - like hardness, abrasion, tensile strength, resistance to water penetration and absorption, chloride diffusion, carbonation, frost resistance - the tests presented here were focused on the effectiveness of reduced concrete cover.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In the mining area of Sardinia, many years after the end of industrial activity, a lot of tailing basins result as abandoned and constitute dangerous sources of contamination for groundwater and soils. Aimed at avoiding the diffusion of contaminants, electroosmotic technique can be used to realise low permeability barriers both at the basin bottom and along its perimeter. The paper describes the experimental activity carried out for evaluating the effectiveness of the electroosmotic technique and its applicability to a specific case of tailing dam remediation.
PL
Na górniczych terenach Sardynii, wiele lat po zakończeniu działalności technologicznej, powstało wiele niecek odpadowych, które stanowią niebezpieczne źródła skażenia wód gruntowych i gleb. Aby nie dopuścić do dyfuzji substancji skażających, zastosować można technikę elektroosmozy do tworzenia barier niskiej przepuszczalności na dnie niecek i wzdłuż ich obwodu. Opracowanie opisuje eksperymenty prowadzone dla oceny efektywności techniki elektroosmozy i możliwość jej zastosowania w konkretnym przypadku zapobiegania przez powstanie zapory odpadowej.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Sorpcyjność porowatych materiałów budowlanych, podobnie jak inne właściwości opisujące ich zdolność do transportu środowiskowych mediów ciekłych i gazowych (np. przepuszczalność i nasiąkliwość), jest jedną z cech, za pomocą których można szacować i porównywać ich potencjalną trwałość. W referacie przedstawiono wyniki badania sorpcyjności pięciu betonów wysokowartościowych wykonanych z różnych rodzajów cementu (CEM l, CEM II/A-D, CEM II/B-S, CEM II/B-V i CEM III/A) oraz jednego betonu zwykłego z cementu CEM III/A. Sorpcyjność tych betonów przedstawiono na tle ich przepuszczalności i nasiąkliwości. Stwierdzono, że sorpcyjność badanych betonów wysokowartościowych jest około 6 krotnie mniejsza od sorpcyjności dobrej jakości betonu zwykłego. Przedstawiono także tendencję, jaką wykazuje zależność sorpcyjności betonu od jego nasiąkliwości i przepuszczalności określanej przy przepływie azotu (metoda RILEM-Cembureau).
EN
Sorptivity of porous building materials like other properties describing their ability to transport environmental liquid and gaseous media (for instance permeability and absorbability) is one of features by means of which one can assess and compare their potential durability. The paper deals with test results of sorptivity of five high performance concretes made from different types of cement (CEM I, CEM II/A-D, CEM II/B-S, CEM II/B-V i CEM Ill/A) and one ordinary concrete made from cement CEM Ill/A. Sorptivity of the concretes was compared with their permeability and absorbability. It was found that sorptivity of high performance concretes tested was about six times lower than sorptivity of good quality ordinary concrete. Tendencies shown by relationships between concrete sorptivity and its permeability and absorbability were also given.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Holoceńskie osady węglanowe składają się z trzech głównych komponentów: wody, kalcytu i fitogenicznej substancji organicznej. Sześć próbek kredy, będącej przedmiotem analizy, pobrano z trzech znajdujących się pod wodązłóż. Kreda ta zawiera: 41-66% wody, 30-53% kalcytu i 2-4% substancji organicznej. Skład granulometryczny suchej kredy jest zmienny i nie zależy od składu mineralnego. Badana kreda jeziorna charakteryzuje się współczynnikiem filtracji k między 510'8 a 2-10~w m/s. Wartość współczynnika filtracji kjest w wyraźnym związku z ilością wody w kredzie i osiąganymi wartościami ciśnienia porowego. Uzyskane z badań wartości współczynnika filtracji pozwalają ocenić ją jako praktycznie wodonieprzepuszczalną.
EN
Holocene carbonate sediments consist of three major components: water, calcite and phytogenic organic substance. Si analysed samples of chalk were collected from 3 beds located below the ground water level. The chalk contains: 41-66% c water, 30-53% of calcite and 2-4% of organic substance. The grain size distribution of dry chalk is variable and it does not depend o its mineral composition. Hydraulic conductivity of the tested lacustrine chalk ranges from 5-10'8 mis to 2-10'10 m/s. These values ai related to volume of water in the chalk sediment and to excess of pore water pressure. Values of hydraulic conductivi, measured in laboratory tests suggest that the hydrated lacustrine chalk is practically impermeable.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Hard coal is a system of both hydrophilic and hydrophobic character, which is of vital importance in the research concerning its interaction with water as well as various organic liquids. Their contact with the coal substances is followed by sorption and swelling of the coal, which is manifested by a distinct decrease of its permeability in the liquid flow. The aim of the present study has been a comparison of the interaction of water as well as methyl and ethyl alcohols with coal, by measuring the coal permeability in the flow of those liquids.
PL
Celem prezentowanych badań było porównanie oddziaływania wody. alkoholu metylowego i etylowego z węglem poprzez pomiary jego przepuszczalności w przepływach tych cieczy. Do badań użyty był węgiel z kopalni Zofiówka (C = 86,4%, Vdaf = 23,3%, A = 8,6%, W — 0.9%) w postaci próbek wyciętych z bryły węgla. Przed badaniem przepływów wody i alkoholi dokonywano wstępnej charakterystyki próbek przez wyznaczenie ze wzoru Darcy"ego przepuszczalności standardowej ks w przepływie azotu. Po kilkugodzinnym odpowietrzaniu próbek nasycano je wodą lub roztworem alkoholu i prowadzono przepływ przy stałym gradiencie ciśnienia. W wyniku wiązania cząsteczek wody lub jonów zawartych w roztworze przez węgiel następuje zmniejszanie się wymiarów porów węgla w miarę zachodzącego procesu, co jest przyczyną zmniejszenia przepuszczalności w przepływie wody lub innych wodnych roztworów. Pęcznienie węgla pod wpływem wody prowadzi często do całkowitego nawet zatrzymania przepływu. Cofania tego pęcznienia próbuje się dokonywać w laboratorium przez stosowanie przepływów odpowiednich roztworów. Przepuszczalność w przepływach roztworów alkoholi zmniejsza się dużo szybciej niż w przepływie wody. Już 1% roztwór alkoholu metylowego powoduje obniżenie przepuszczalności od 0,01 wartości przepuszczalności standardowej ks, zaś alkohol etylowy jeszcze znaczniejsze. Jest to wynikiem silniejszej aktywności alkoholi w oddziaływaniu z substancją węglową. Sorpcja alkoholu wynikająca z dwoistego charakteru węgla zwiększa bowiem dodatkowo pęcznienie substancji węglowej i zmniejsza jego przepuszczalność. W miarę przepływu coraz bardziej stężonych roztworów alkoholu następuje systematyczne coraz większe pęcznienie węgla i znaczne zmniejszenie przepuszczalności. Otrzymane wyniki korelują dobrze z badaniami rozszerzalności liniowej węgla pod wpływem wody i alkoholi. Większą rozszerzalność węgla pod wpływem alkoholi wyjaśnia duże powinowactwo grup — OH do połączeń tlenowych występujących w węglu i rodników węglowodorowych alkoholu do hydrofobowych elementów węgla.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
This paper presents a coupled model for anisotropic damage and permeability evolution by using a micro-macro approach. The damage state is represented by a space distribution of microcrack density. The evolution of damage is directly linked to the propagation condition of microcracks. The macroscopic free enthalpy function of cracked material is obtained by using micromechanical considerations. It is assumed that the microcracks exhibit normal aperture which is associated with the crack growth due to the asperity of crack faces. By using Darcy's law for macroscopic fluid flow and assuming laminar flow in microcracks, the overall permeability of the representative volume element is obtained by an averaging procedure taking into account the contribution of crack aperture in each orientation.
PL
Przedstawiono sprzężony model anizotropowego uszkodzenia i zmiany przepuszczalności, stosując podejście mikro-makro. Stan uszkodzenia jest odwzorowany przez rozkład przestrzenny gęstości mikropęknięcia. Ewolucja uszkodzenia wiąże się bezpośrednio z warunkiem rozprzestrzeniania się gęstości mikrouszkodzeń. Makroskopową funkcję entalpii swobodnej spękanego materiału otrzymuje się na podstawie rozważań mikromechanicznych. Zakłada się, że mikrouszkodzenia mają zwykłą szczelinę, co jest związane z powiększaniem się pęknięcia wskutek chropowatości powierzchni czołowej pęknięć. Używając prawa Darcy'ego do opisu makroskopowego przepływu cieczy i zakładając, że jest on laminarny w mikrouszkodzeniach, otrzymano całkowitą przepuszczalność reprezentatywnego elementu trójwymiarowego za pomocą uśredniającej procedury, w której uwzględnia się udział szczeliny pęknięcia w każdym kierunku.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Purpose: Article describes production technology of hybrid preform for reinforcing of composite materials. Some important properties such as shear strength and permeability were investigated in order to evaluate the usability of the preform for squeeze casting process. Design/methodology/approach: The preforms produced by mixing of alumina "Saffil" fibers with graphite in form of flakes or fibers have open porosity. An inorganic binder used for production of preform ensures sufficient strength needed during high pressure infiltration process. The investigations of the structure of ceramic hybrid preforms on the scanning electron microscope (SEM) have been made. Findings: The produced preforms in spite of worse permeability reveals open porosity and are suitable for infiltration process. Graphite with alumina fibers forms skeletal structure and can be easily incorporated into alumina matrix. Research limitations/implications: Proposed method can be used for manufacturing of hybrid preforms with graphite fibers less than 10 vol. % due to its nonwettable by inorganic binders. Practical implications: Obtained preform can be widely used as the rinforcement to produce hybrid composite materials by the infiltration method. Aluminium casting alloys can be locally reinforced to improve mainly strength at high temperature and wear resistance. Originality/value: Article is valuable for persons, that are interesting in production of casting composite materials reinforced with ceramic preform. Proposed method allows incorporate graphite into preform with about 6,5 to 15,0% of Al2O3 fibers (Saffil).
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In this paper we compare the nature of the radon problem in two countries each with a well established coal mining industry but with a differing climatic effects ranging from a mild maritime climate to a more stable continental regime. Investigations of radon concentrations in the housing stock have been undertaken for many years in the United Kingdom and radon potential maps exist for areas which include coalfields. Coalfield areas with their preponderance of mud-rocks with low permeability, and generally low to average levels of uranium would at first sight not present a great problem. However there can be radioelement concentrations within coal measures and as a result of mining subsidence, an artificial high permeability. There is also a high population density and although in many areas the proportion of dwellings with radon levels exceeding an action level may be low, the absolute numbers of affected houses may be high. Taking into considerations all the above-mentioned facts, including emanation, migration, and exhalation of radon, we can predict the increased radon hazard in the following areas of Upper Silesia: the fault zones activated by mining operations; the zones of surface deformation, especially in the vicinity of shallow voids and caverns; the zones of karst process development, sandstone sub-outcrops, areas of abandoned settling ponds, where underground waters with high radium concentrations have been discharged. In this paper we investigate what lessons learned from surveys in United Kingdom can be applied to the situation in Poland.
PL
W artykule przedstawiamy istotę zagrożeń radonowych w dwóch krajach górniczych: Polsce i Wielkiej Brytanii, leżących w różnych strefach klimatycznych - łagodnym morskim i zbliżonym do kontynentalnego. W Wielkiej Brytanii badania stężenia radonu w budynkach mieszkalnych prowadzone są od wielu lat. Opracowano mapy potencjału radonowego, obejmującego również zagłębia węglowe. Dominującymi utworami geologicznymi budującymi brytyjskie zagłębia węglowe są utwory ilaste o niskiej przepuszczalności i niskiej zawartości naturalnych izotopów promieniotwórczych. Wydawać by się mogło, że problem zagrożeń podwyższoną emisją radonu w tych obszarach nie istnieje. Jednakże stwierdzono, że w skałach towarzyszących pokładom węgla sporadycznie występują lokalne koncentracje radionuklidów. W obszarach osiadania będącego skutkiem eksploatacji górniczej, przepuszczalność nadkładu wskutek dezintegracji i rozluźnień górotworu, jest wysoka. Gęstość zaludnienia obszarów górniczych jest bardzo wysoka, co powoduje, że nawet, jeśli procentowy udział budynków, w których przekroczone są dopuszczalne stężenia radonu jest niski, to ich bezwzględna liczba może być wysoka. Rozważając wszystkie wymienione powyżej fakty oraz biorąc pod uwagę zdolność radonu do emanacji, migracji i ekshalacji, można określić charakterystykę obszarów powyższego ryzyka radonowego w polskich zagłębiach węglowych. Problem dotyka szczególnie Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, w obszarze którego miejscami potencjalnego wzrostu ryzyka mogą być: strefy uskoków, szczególnie tych, które zostały uaktywnione w wyniku działalności wydobywczej, obszary deformacji górotworu spowodowanej osiadaniami, obecnością pustek, zrobów, strefy rozwoju zjawisk krasowych, wychodnie pokładów węgla I skał karbońskich, obszary likwidowanych osadników wód dołowych, do których odprowadzano wody dołowe podwyższonej zawartości izotopów radu. W artykule podejmujemy próbę pokazania, jakie doświadczenia brytyjskie mogą być przydatne badaczom w Polsce.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.