This paper is both, a photographic summary of a scientific and a touristic expedition carried out in October 2019 in Plitviče Lakes National Park, the oldest and the largest national park in the Republic of Croatia, to know the natural beauties and structure of this UNESCO World Heritage. Plitviče Lakes National Park consists of 16 crystalline lakes, emerald-blue colored and connected by a series of more than 90 cascades and waterfalls. The photos show some of the park structures and the wilderness areas, with spacious forest complexes, among which lakes, small streams, and waterfalls extend, besides geological formations and hydrogeological karst phenomenon, species of plants, and birds.
Environmental education shapes the environmental awareness of the society. Protected areas are a practical example of environmental education which should contribute to the improvement of the system of values, attitudes and behaviors of the society with regard to the changes taking place in the environment.
Przedmiotem kolejnego odcinka cyklu jest ochrona prawna walorów turystycznych w parkach krajobrazowych i na obszarach chronionego krajobrazu. Autor przedstawia reżim prawny tych obszarów pod kątem ochrony walorów turystycznych, a szczególną uwagę przywiązuje do ograniczeń inwestycyjnych, jeżeli realizacja inwestycji mogłaby naruszyć walory turystyczne.
EN
The subsequent article from the series is devoted to the legal protection of tourism qualities in landscape parks and areas of protected landscape. The legal regime of these areas in presented from the viewpoint of tourism qualities protection. Special attention is paid to limitations of developing investment projects especially in the cases when the project could have a negative impact ion the tourism qualities.
Badano wpływ zimujących dzikich gęsi na żyzność wód Jeziora Góreckiego w Wielkopolskim Parku Narodowym. W okresie późnojesienno-zimowym jezioro jest miejscem bytowania dwóch gatunków gęsi - zbożowej i białoczelnej (Anser fabalis i Anser albi/rons). Badania prowadzono w plosie południowym, gdzie gęsi nie obserwuje się, oraz w północno-zachodnim, będącym ich noclegowiskiem. Pomiary terenowe obejmowały: temperaturę, natlenienie, odczyn pH i przewodność elektrolityczną. Laboratoryjnie oznaczano ChZT, azot organiczny, amonowy, azotynowy, azotanowy oraz orto-fosforany i fosfor całkowity. Dodatkowo wykonano analizę bakteriologiczną wody, m. in. na zawartość bakterii grupy coli typu kałowego, oraz, za pomocą pułapek sedymentu, sprawdzano wpływ koczujących gęsi na ilość sedymentującej materii. Badania wykonywano w czasie występowania ptaków i porównawczo, w okresie poprzedzającym przylot. W okresie bytowania ptaków na jeziorze, w warstwie przypowierzchniowej obu plos obserwowano podobne stężenia substancji biogennych, jednak wyższe, niż w okresie wcześniejszym, gdy na jeziorze gęsi nie występowały. Wytłumaczenie tego faktu dała analiza sezonowych, pionowych rozkładów ich stężeń w toni. W okresie letniej stratyfikacji termicznej stężenia biogenów w epilimnionie były znikome, natomiast w meta- i hypolimnionie nieporównywalnie wyższe. Późną jesienią, gdy ptaki przylatują na zimowy spoczynek, wskutek wymieszania wody (homotermii) stężenia w całej toni wyrównują się, powodując ich wzrost w warstwie powierzchniowej. Badania mikrobiologiczne wykazały nieznacznie większe zanieczyszczenie bakteryjne basenu północno-zachodniego. Przeprowadzone badania wykazały, że gęsi zimujące na jeziorze nie mają specjalnie dużego wpływu na jakość jego wody. Opinie wygłaszane na ten temat są przesadzone i nie poparte wiarygodnymi badaniami. O stanie trofii zbiornika w większym stopniu decyduje uwalnianie biogenów z osadów dennych i ich wprowadzanie do obiegu w okresie cyrkulacji jesiennej.
EN
The effect of the presence of wild geese spending winter on Lake Góreckie in the Wielkopolski National Park on the fertility of the lake water was analysed. In late autumn and winter the lake is the site of presence of two species of goose: bean and white-fronted goose (Anser/abafis and Anser albifrons). The study was performed in the southern basin where the geese are not observed and in the north-western basin, which is the site of their night stay. The water parameters measured in the field were: temperature, oxygenation, pH and conductivity. The parameters determined in laboratory conditions included ChZT, organic nitrogen, ammonium, nitrate and nitrite, orthophosphates and total phosphorus. Moreover, bacteriological analysis of water was performed, including de-termination of the content of coli bacteria, and the influence of geese on the amount of sediment matter measured in sediment traps was analysed. Measurements were performed in the period of the birds' presence and for the sake of comparison in the period prior to their arrival. The concentrations of the biogenic substances determined in the lake water in the subsurface layer at both basins in the period of the birds' presence were higher but com-parable to those determined before the birds arrival. This observation was explained by analysis of seasonal vertical distribution of biogenic substances in the water column. In the period of summer thermal stratification, the concentrations of biogenic substances in surface layer were very low, while in meta- and hypolimnion they were much higher. In late autumn, when the birds come for wintering, the concentrations of the biogenic compounds equalise as a result of water circulation and the concentration of these substances in the surface layer increases. According to the microbiological study, the concentration of bacteria only from coli type of the north-western basin was higher. In general, the results have shown that the presence of wild geese staying for the wintering on Góreckie Lake did not have a significant effect on the quality of water. The opinions claiming otherwise are unjustified. The trophic status of the lake is determined to a much greater degree by the release of biogenic substances from bottom sediments and their introduction to circulation in autumn.
Ograniczenia działalności gospodarczej na terenach przyrodniczo cennych stwarzają specyficzny lokalny rynek pracy. Artykuł przedstawia skalę bezrobocia na obszarach chronionych województwa świętokrzyskiego, które posiada najwięcej terenów objętych prawną ochroną w Polsce.
EN
The area covered by protected areas in Poland sums up to 33.1% and amount of it varies as far as single regions are concerned; the region with the highest percentage of areas covered by them is in Świętokrzyskie Province - 62%. The researches were carried out in the Świętokrzyskie Province. The paper shows the scale and structure of unemployment in the communes of Świętokrzyskie Province on protected areas in year 2003. The market economy introduction exposes imperfection of the labour market and the structure of employment in Poland. Process of shifting unemployment from urban to rural areas. Over 38 percent of total Polish population live in the country but share of unemployment in the rural areas exceeds 50 percent - taking into consideration both open and hidden unemployment. On the ground of a simple analysis you can draw a conclusion that unemployment in protected areas vary in particular parishes of the Świętokrzyskie province (the highest in the parishes of the Starachowicki district, the lowest in the Kazimierski district) and it depends on local conditions. Moreover, it is necessary to carry out detailed research in order to check, what kind of influence the protected areas have on the development of enterprise and unemployment rate. Presumably this process is likely to continue at least till 2010.
Turystyka zrównoważona to pożądany stan, jaki zjawisko turystyki powinno prezentować na obszarze chronionym. Stan ten posiada postać kompromisu między różnymi grupami interesu prezentowanymi przez mieszkańców obszaru, społeczeństwo, turystów i przedsiębiorców turystycznych. Posiadają one często odmienne punkty widzenia co do sposobu, w jaki na obszarze chronionym powinna rozwijać się turystyka. Pogodzić ich interesy i określić kształt oraz charakter turystyki można jedynie w drodze planowania. W artykule omówiono jak wygląda procedura takiego planowania.
EN
Sustainable tourism is interpreted as a desirable state which tourism in protected area should present. The state has the form of a compromise among various stakeholders which are presented by area inhabitants, the general public, tourists and tourism business. Each group has its own particular interest in how tourism has to develop in the protected area. In order to reconcile them and determine the form and character of the tourism a planning process is needed. Such process has been described in the paper.
The article analyses the provisions of the Polish law regulating various forms of nature conservation, authorised organs, and instruments of nature conservation. The act of 16 April 2004 regulates the goals, principles, and forms of protecting the flora and fauna, inanimate nature, and landscape. According to the legislator, a form of nature conservation is a legal institution serving to achieve goals related to nature conservation. Such a form involves isolating a particular object (area, landmark, species) that is distinguished by some features, declaring it as protected, attributing to it a special legal regime in which it is strongly prohibited to act to the detriment of this object, and determining criminal liability for infringement of such prohibitions. The latest comprehensive regulation in this area is embodied by provisions associated with the area of Natura 2000. However, the overlap of competences that arise from these regulations makes it difficult to undertake investments, which are vital for the development of areas that enjoy special status.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Pionowa składowa obiegu wody przeważa w bilansach wodnych nizinnych zlewni bagiennych. Głównym celem badań było zastosowanie, adaptacja i weryfikacja zintegrowanego, fizycznie uzasadnionego modelu matematycznego przemieszczania się wody i rozpuszczonych w niej substancji chemicznych w kolumnie roślinno-glebowej w okresie wegetacyjnym. Ważnym zadaniem była specyfikacja modelu, polegająca na doborze równań fizyki matematycznej do opisu pojedynczych procesów, ściśle powiązana z identyfikacją parametrów oraz weryfikacją i zastosowaniem przy ograniczonej dostępności danych. Zastosowany model jednowymiarowy uwzględniał następujące procesy: parowanie terenowe, intercepcję szaty roślinnej, infiltrację i zmiany uwilgotnienia gleby w obrębie strefy aeracji. Stanowiły one tło do opisu migracji substancji rozpuszczonych w wodzie do zwierciadła wód podziemnych. Jako przykładową przyjęto migrację chlorków i siarczanów. Identyfikacji parametrów i weryfikacja modelu została przeprowadzona w dorzeczu Łasicy, w reprezentatywnych kolumnach roślinno-glebowych w nizinnej zlewni bagiennej "Pożary" (zlewnia źródłowego odcinka Kanału Olszowieckiego), położonej w Kampinoskim Parku Narodowym. Po weryfikacji statystycznej wyniki modelowania ekstrapolowano z kolumn roślinno-glebowych, reprezentujących poszczególne typy geokompleksów, na cały obszar zlewni i przedstawiono w postaci kartograficznej.
EN
Vertical component predominates in the water balance of lowland swampy catchments. The main aim of the research was implementation, adaptation and verification of integrated, physically based mathematical model for vertical migration of water and solutes in plant-soil column over the vegetation season. Important task was the model specification. It consisted in selection of mathematical equations for description of individual processes and was strictly related to identification of parameters as well as model verification and implementation in conditions of limited availability of data. The one-dimensional mathematical model applied here coupled a description of land evaporation, interception on plant canopy, infiltration and soil moisture changes in the unsaturated zone. These processes were treated as a background for the description of solutes migration to the groundwater table. As exemplary chloride and sulphate ions migration was taken. The identification of model parameters and verification were performed in representative plant-soil columns in the Pożary lowland swampy basin located in central Poland within the Kampinos National Park. Results of modelling were extrapolated after statistical verification from unit plant-soil columns, representing individual types of geocomplexes, to the whole basin area and presented in cartographic form.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.