Metodyka wyznaczania zagrożenia obiektów budowlanych na terenach podlegających wpływom podziemnej eksploatacji górniczej rozwijana jest w Polsce od kilkudziesięciu lat. Zestawienie kategorii terenu z kategoriami odporności z pewnością nie jest doskonałe, ale na pewno czytelne dla specjalistów różnych branż. Wiele nowszych poglądów poddało krytyce kategoryzację terenów górniczych, z uwagi na brak informacji o wartościach i znakach deformacji jakim poddawane jest podłoże budowlane. W referacie zaprezentowano zupełnie nową, autorską metodę oceny zagrożenia obiektów, opartą na wnioskowaniu rozmytym. Ujmuje ona zarówno zagrożenia powierzchni, jak i odporność obiektów i ich znaczenie społeczne. Pokazano również w jaki sposób zastosowanie systemów informacji przestrzennej może dostarczać pełnej informacji o wartościach prognozowanych deformacji w dowolnym punkcie powierzchni terenu.
EN
Methodology of defining risk for building objects on terrains subjected to effects of underground mining exploitation is developed in Poland for tens of years. A comparison between category of terrain and categories of resistance is not perfect, surely, but for sure it is readable for experts of different trades. Many newer opinions have subjected to criticism classification of mining terrains, due to lack of information concerning values and signs of deformations, to which building foundation is subjected. In the paper, there was presented completely new, author's method of risk assessment for objects, based on a fuzzy inference. It captures both risk for surface, as well as resistance of objects and their social significance. It was also demonstrated how the use of spatial information systems enables delivery of full information on values of prognosed deformation in any point of terrain surface.
Artykuł ma charakter szkoleniowy i dotyczy prognozowania deformacji powierzchni spowodowanych podziemną eksploatacją pokładów węgla kamiennego w Polsce. Zamieszczono w nim zasady postępowania przy wykonywaniu prognoz. W drugiej części referatu podano dwa przykłady pomiarowej weryfikacji prognoz, z której wynikają istotne dla praktyki spostrzeżenia dotyczące dokładności prognoz.
EN
The paper has training character and it concerns prognosing of surface deformation caused by underground mining of hard coal beds in Poland. It includes the rules of proceeding at development of prognoses. In the second part of the paper, two examples of survey verification of prognoses were presented, from which observations result essential for practice related to accuracy of the prognoses.
Przy obliczaniu wskaźników deformacji wykorzystuje się pojęcia funkcji elementarnej, wpływów elementarnych i pola elementarnego. Podział pola eksploatacyjnego na pola elementarne pozwala na przejście z całkowania na sumowanie. Podejmowane są próby bezpośredniego wykorzystania funkcji elementarnej do wyznaczania parametrów teorii. Przeprowadzone analizy wskazują na istotny wpływ wymiarów pola przyjętego za elementarne na wartość kąta zasięgu wpływów głównych teorii Knothego.
EN
At calculation of deformation indices, the notions of elementary function, elementary effect and elementary field are used. A division of mining field into elementary fields enables to pass from integration to summation. Trials are undertaken of direct use of elementary function for defining the parameters of theory. Analyses conducted show an essential effect of assumed to be elementary field dimensions onto a value of angle range of main effects of Knothe theory.
W niniejszym artykule autor starał się przybliżyć problematykę oceny ciągłych deformacji terenu górniczego przedstawiając swoje doświadczenia w tym zakresie. Poruszono w nim problematykę wykonywania zarówno prognoz krótkoterminowych, jak i długoterminowych. Artykuł zawiera uwagi dotyczące doboru parametrów górotworu dla uzyskania opisu deformacji powierzchni bardziej zgodnego z wynikami pomiarów.
EN
In the study, author tried to bring closer problems of assessment of continuous deformation of mining terrain, presenting his own experience in this range. The problems were touched of preparing both short-prognoses as well as the long-term ones. The paper contains remarks concerning selection of rockmass parameters for obtaining surface deformation description remaining in better agreement with results of measurements.
Prognozy deformacji powierzchni spowodowanych eksploatacją górniczą są przeprowadzane głównie dlatego, że ocenie podlega możliwość ich przejęcia przez istniejące bądź projektowane obiekty zagospodarowania powierzchni. Różnorodność obiektów i ich zróżnicowana odporność powodują, że założenia, metoda i zakres obliczeń powinny być ustalane w porozumieniu ze specjalistą wykorzystującym ich wyniki. Często prognozy dotyczą konkretnej eksploatacji, albo wskazanego okresu jej prowadzenia. Wówczas wpływy eksploatacji sąsiednich i prowadzonych przed lub po analizowanej są uwzględniane w ograniczonym zakresie lub są pomijane. W takiej sytuacji konieczne jest właściwe interpretowanie wyników prognozy. W niniejszym artykule przedstawiono kilka przykładów obrazujących złożoność zagadnienia.
EN
Prognoses of surface deformation caused by mining exploitation are conducted mainly for the reason, that the possibility undergoes assessment of their receiving by existing or projected objects of surface land development. A variety of objects, and their diverse resistance cause, that assumptions, method and range of calculations should be established in agreement with expert using their results. Often, prognoses concern concrete exploitation, or indicated period of its preparing. Then, impacts of neighboring exploitations and these led before or after analyzed one are considered to limited degree, or they are omitted. In such situation, proper interpreting of the results of prognosis is necessary. In the paper, some examples illustrating complexity of the question were presented.
W nowej wersji programu uwzględniono: zmienną prędkość i grubość wybierania, trójparametrową funkcję czasu i modelowanie niecki stropowej w postaci wieloprogowej. Program może być użytecznym narzędziem do eksperymentowania w zakresie prognozowania poeksploatacyjnych deformacji górotworu w złożonych warunkach geologiczno-górniczych.
EN
In the new version of the program includes: variable speed and thickness exploitation, a three-parameters function of time and modeling roof basin in the form of multisill. The program may be a useful tool for experimentation in the field of forecasting the deformation of ground in complex geological mining conditions.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.