Na przestrzeni lat 1945-1989 na skutek zmieniającej się sytuacji społecznej, politycznej i ekonomicznej kraju domy dziecka poddawane były wielu przemianom organizacyjnym. Ukształtowały się one w tym czasie jako instytucje o scentralizowanej organizacji. W okresie powojennym ponad 22 procent dzieci było osamotnionych. Istniała więc pilna potrzeba stworzenia wielu placówek opiekuńczych. Organizacja opieki nad dzieckiem osieroconym stała się jednym z istotnych zadań polityki oświatowej. W pierwszej połowie lat pięćdziesiątych zaczęła dominować teoria pedagogiczna oparta na założeniach ideologii marksistowskiej. Od 1956 roku następowały przemiany w systemie wychowania i organizacji domów dziecka. Przełom nastąpił w latach 1962-1972. Zaczęto coraz większe znaczenie nadawać powiązaniu działalności domów dziecka z całym systemem oświaty. Okres lat 1973-1981 przyniósł kolejne zmiany. Wynikały one z nowego podziału administracyjnego kraju. Coraz większy odsetek wychowanków zaczęły stanowić sieroty społeczne. Przeobrażeniu uległy opieka i wychowanie, pojawiły się wyraźne aspekty resocjalizacyjne. Na przestrzeni lat 1981-1989 nastąpiło załamanie wielu inicjatyw i działań. Zmniejszeniu uległa liczba placówek i pogorszyły się warunki materialne domów dziecka.
EN
During the years of 1945-1989 orphanages were put to several changes caused by social, political and economic changes in the country. They developed as centralized institutions. In the post-war years more than 22% of children were orphans, so there was an urgent need to build welfare institutions raising children. Care of orphans became one of the most important aims of educational policies. In the first half of the 1950s pedagogical theory based on Marxist ideology influenced the whole system of education and upbringing. Another problem was financial difficulties as a result of which basic material needs of children could not be fulfilled. In 1956 there appeared changes both in the system of upbringing as well as organization of orphanages. Pedagogical thinking based on soviet examples and ideas of Makarenko were sharply criticized. Another turning point came in the years of 1962-1972. More attention was paid to integrating orphanages with the whole educational system. New changes occurred in the years 1973-1981 as a result of new administrative structure of the country, and the fact that more and more inhabitants of orphanages came from problem families shifted the main attention to re-socialization. Between 1981-1989 a lot of initiatives and activities died out and the number of orphanages was significantly reduced.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Organizacja procesu opiekuńczo-wychowawczego domów dziecka w latach 1945–1989 (na przykładzie Warmii i Mazur) przedstawiona została w rozbiciu na cztery aspekty: I Realizacja procesu opiekuńczo-wychowawczego. W wyniku analizy danych stwierdzono, iż reprezentowany przez placówki poziom jest przeciętny. Jednak taki stan rzeczy uznać należy za zrozumiały, ponieważ niemożliwa jest pełna kompensacja procesu opieki i wychowania realizowanego w rodzinie własnej. II. Struktura organizacyjna zespołu wychowanków, w której zauważa się niejednolitość. W zależności od W zależności od domu, przebywała tam różna ilość podopiecznych. Bywały domy przystosowane do bardzo dużej liczby dzieci, małej lub przeciętnej. Spośród przebywających w nich wychowanków tworzono grupy wychowawcze. Podział na grupy odbywał się głównie ze względu na płeć i wiek, choć również zdarzały się zespoły koedukacyjne. Nie we wszystkich domach rozwijano zainteresowania dzieci, ponieważ nie wszędzie tworzono koła zainteresowań, bądź też w sytuacji kiedy już istniały, to nie funkcjonowały one efektywnie. Podobnie miała się rzecz z samorządnością wychowanków. Nie w każdym domu ją zaprowadzano, a czasami praca tychże samorządów po prostu nie była owocna. III. Formy zajęć w zespołach wychowanków stosowanych w badanych domach dziecka były różnorodne. Ich niejednolitość i efektywność zależała przede wszystkim od opiekunów grup, ich wiedzy na temat potrzeb i oczekiwań swoich podopiecznych, a także własnej kreatywności i możliwości finansowych bądź też lokalowych placówki. IV. Współpraca domów dziecka ze środowiskiem spoza placówki występowała. Niektóre domy trwały w zaprzyjaźnionych stosunkach między sobą i z miejscową ludnością, rzadziej zaś z rodzinami wychowanków. Nawiązywano różne kontakty, np. z lokalnymi instytucjami, czy zakładami pracy. Poszczególne domy miały swoje Komitety Opiekuńcze, które to jednak nie zawsze opiekowały się powierzoną sobie placówką.
EN
Presentation of the structure of care and educational process in children's homes within the period 1945–1989 (illustrated with the example of Warmia and Masuria region) has been divided into four aspects: I. Completion of care and educational process. Having analyzed the available data, we found that the the institutions subject to our research represent an average level. However, such state of affairs should be acknowledged to be understandable since it is impossible to compensate for care and education provided by natural families. II. Organizational structure of a group of children, where diversity can be observed. Different numbers of pupils presently in different homes. There were homes which were adapted to be a home for a very large, small or average number of pupils. In every children's home, children are divided into educational groups. In most cases the division is on account of their sex and age, however, some co-educational teams were also observed. Not every home develops children's interests because interest circles are not available in some of them, or sometimes even if they are available, they are not effective. The situation is similar when it comes to pupils' self-governments. Not every children's home has such organization, and sometimes their work is simply not productive. III. Activities available for teams of pupils in children's homes included in the research were diversified. Their diversity and effectiveness most of all depend on the minders, their knowledge of the needs and expectations of their pupils, as well as their own creativity, financial capability or facilities available for a given children's home. IV. Cooperation between children's homes and the outside environment was observed. Some of the houses remain on friendly terms with each other and with the local population, more seldom with families of their pupils. They established different relationships e.g. with local institutions or employment establishments. Some of the children's homes have their own Care Committees which, however, do not always take care of the home they were responsible for.
DE
Die Organisation des betreuungspädagogischen Prozesses in Kinderheimen in den Jahren 1945–1989 (am Beispiel von Ermland und Masuren) wurde in vier Aspekten dargestellt: I. Umsetzung des betreuungspädagogischen Prozesses. Als Ergebnis der Datenanalyse wurde festgestellt, dass das von den Einrichtungen repräsentierte Niveau durchschnittlich ist. Dieser Zustand ist jedoch als verständlich einzustufen, da eine volle Kompensierung des innerhalb der eigenen Familie realisierten Betreuungs- und Erziehungsprozesses nicht möglich ist. II. Organisationsstruktur der Schützlingsgruppe, in der Uneinheitlichkeit beobachtet wird. Je nach Heim wohnten dort unterschiedlich viele Kinder. Die Heime waren an eine sehr große, kleine oder durchschnittliche Anzahl von Kindern angepasst. Aus den Schützlingen wurden Erziehungsgruppen gebildet. Die Einteilung in eine Gruppe bestimmte überwiegend Alter und Geschlecht der Kinder, obwohl auch gemischte Gruppen vorkamen. Nicht in allen Heimen wurden die Interessen der Kinder weiterentwickelt, da keine Interessenzirkel vorhanden waren oder die bereits Bestehenden nicht effektiv funktionierten. Ähnlich war es mit der Selbstverwaltungen. Nicht in jeder Einrichtung wurde diese aufgestellt und wenn doch war die Arbeit der so genannten Selbstverwaltung meist erfolglos. III. Die Formen der Beschäftigung innerhalb der Schützlingsgruppen waren vielseitig. Der Grad der Uneinheitlichkeit und die Effektivität der Beschäftigungsformen war vor allem von den Gruppenbetreuern abhängig. Ausschlaggebend war deren Verständnis für die Bedürfnisse und Erwartungen der Kinder und die eigene Kreativität, aber auch die finanziellen Möglichkeiten der Einrichtung und die gegebenen Lokalbedingungen. IV. Zusammenarbeit der Kinderheime mit dem Umfeld außerhalb der Einrichtung. Einige Heime standen in befreundeten Verhältnissen zueinander und mit der lokalen Bevölkerung, seltener wiederum mit den Familien der Schützlinge. Es wurden verschiedenen Kontakte geknüpft z.B. zu lokalen Institutionen oder Betrieben. Einzelne Heime besaßen eigene Betreuungskomitees, die jedoch nicht immer die ihnen übertragene Einrichtung betreuten.
W artykule zaprezentowano najlepsze doświadczenia zgromadzeń zakonnych w historii opieki nad dzieckiem. W tradycji polskiej początki opieki zastępczej wiążą się z powstaniem pierwszych szpitali – przytułków, a następnie sierocińców zakonnych dla dzieci. Z dziejami Kościoła katolickiego splata się też geneza dawnych ochronek, archetypów dzisiejszych przedszkoli. Żeńskie zgromadzenia zakonne przyczyniły się również do wykreowania innych form opieki, jak żłobki czy modne swego czasu pogotowia opiekuńcze. Niniejsza analiza ukazuje aktywność sióstr zakonnych na każdym z wymienionych obszarów i przemiany, jakim podlegały najważniejsze formy opieki nad dzieckiem na przestrzeni wieków.
EN
The article presents the best experience of religious orders in the history of child care. In Polish tradition the origins of foster care are associated with the formation of the first monastic hospitals – almshouses for children and later monastic orphanages. The history of the Catholic Church is also connected with the origins of children’s homes, the archetypes of contemporary kindergartens. Female orders also contributed to the formation of other forms of care, including nurseries, or once fashionable shelter houses. This analysis presents the activity of nuns in each of these areas and the changes that have occurred in the major forms of child care over time.
Настоящая статья посвящена мотиву Путей Господних в повести Ирины Пятницкой Пима Солнечный. Ирина Пятницкая – современная русская писательница, творчество которой сконцентрировано на духовных ценностях. Архетипным мотивом во всех повестях Пятницкой является духовное возрастание и становление личности. Жизнь Пимы, главного героя повести, можно условно разделить на два периода: 1. время детской беззаботности и мечтательности; 2. период познания Бога, соприкосновение с sacrum, тяжелые жизненные испытание и, наконец, монашество. Автор настоящей статьи пытается ответить, в чем суть феномена духовности, условием которого является вера в Бога, жизнь по его заповедям, а также участие в таинствах церкви.
PL
Niniejszy artykuł został poświęcony motywowi Dróg Pańskich w opowieści Iriny Piatnickoj Pima Sołniecznyj. Irina Piatnickaja to współczesna rosyjska pisarka, której twórczość jest skupiona przede wszystkim na realiach duchowych oraz na tworzeniu wartości duchowych. W swojej opowieści pisarka pokazuje losy wychowanków z domu dziecka, eksponuje ich nieukształtowane wnętrze, które bez oporu jest otwarte na kontakt z sacrum. Na przykładzie Stasa, jednego z wychowanków domu dziecka, Irina Piatnickaja pokazuje, ile może zdziałać dorosły człowiek, właściwie ukierunkowujący religijnego neofitę. Bardzo ważne miejsce w utworze zajmuje symbol krzyża, mający wiele różnych konotacji w kulturze chrześcijańskiej. W opowieści Pima Sołniecznyj symbol krzyża jest przedstawiony zarówno wizualnie, jak i werbalnie.
EN
The paper is devoted to the analysis of the motif of the Lord's Ways in the story Sunny Pima by Iryna Piatnickoy. Iryna Piatnickoy is a contemporary Russian writer whose writings are mainly focused on spiritual realia as well as on creating spiritual values. In her story, the writer presents the fate of two children from an orphanage; she shows their unshaped interior, which, without any resistance, is open to the contact with the sacrum. On the basis of Stas, one of the children in the orphanage, Iryna Piatnickoy demonstrates how much can be done by an adult person who shows the correct way to the neophyte. A very important place in the story is given to the symbol of the cross, which possesses a number of different connotations in the Christian culture. In Pima Solniecznyj the symbol of the cross is presented in a visual and a verbal way.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.