(Materiał do artykułu przedstawiono w formie prezentacji na Międzynarodowych Targach Poznańskich - Transporta 2009 - Transport Szynowy XXI wieku dla Polski)
EN
(This material for the article was presented in the form of presentation at the International Fair in Poznań -Transporta 2009 - Rail Transport of XXI century for Poland).
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Wśród wszystkich obszarów zakwalifikowanych jako problemowe na szczególną uwagę zasługują podregiony i ośrodki miejskie leżące w strefach bezpośredniego oddziaływania dużych miast (metropolii) o znaczącym w skali kraju potencjale gospodarczym i społecznym - tzw. lokomotyw wzrostu. Zgodnie z przyjętą metodą identyfikacji i delimitacji obszarów problemowych (obszarów strategicznej interwencji) osobną grupę tych obszarów stanowią zaplecza metropolii oraz silne ośrodki ponadlokalne. Do tej grupy zaliczana jest między innymi Bochnia - miasto powiatowe średniej wielkości, położone we wschodniej części Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego.
EN
Among all areas categorized as problematic, special attention should be paid to subregions and urban areas situated in the zones of direct influence of big cities (metropolises) with significant economic and social potential in nation scale - the so called growth locomotives. In accordance with the accepted method of identification and delimitation of problematic areas (areas of strategic intervention), a separate group of such areas includes metropolises hinterlands and strong supralocal urban areas. Among others, Bochnia - a medium-sized county city located in the eastern part of the Cracow Metropolitan Area - is classified as belonging to this group.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Artykuł jest poświęcony zagadnieniom związanym z oddziaływaniem na środowisko naturalne taboru szynowego (pojazdów trakcji spalinowej i elektrycznej) eksploatowanego na terenie miast i na obszarach metropolitalnych. Przedstawiono w nim w ujęciu skrótowym typy i rodzaje pojazdów szynowych eksploatowanych w miastach i metropoliach. Omówiono również zagrożenie bezpośrednie i pośrednie, w procesie użytkowania pojazdów szynowych, w tym emisję substancji szkodliwych, hałas i drgania, zanieczyszczenia z otwartych instalacji sanitarnych oraz zanieczyszczenia pochodzące od materiałów eksploatacyjnych. Podano ponadto przyczyny powstawania zagrożeń oraz możliwe działania do ich obniżenia. W zakończeniu wskazano na intensyfikację prac nad budową nowego oraz modernizację posiadanego taboru szynowego którego oddziaływanie na środowisko naturalne będzie coraz mniejsze. (Materiał do artykułu przedstawiono w formie prezentacji na Międzynarodowych Targach Poznańskich - Transporta 2009 - Transport Szynowy XXI wieku dla Polski)
EN
This article is dedicated to the problems related to influence on the natural environment of the rail rolling stock (vehicles of diesel and electric traction ) operated in the cities and metropolitan areas. In the shortened formulation the types and kinds of the operated rail vehicles in the cities and metropolises are presented in it. Direct and indirect thread is also discussed in the process of using the raił vehicles, in this the emission of the harmful substances, noise and vibrations, the pollutants from the opened sanitary systems and the pollutants coming from the operating materials. Moreover, the reasons of occurring the threads and the possible actions to reduce them are given in this article. In the end it is pointed at the intensification of works on building the new and modernization the owned rail rolling stock, which influence on the natural environment will be smaller and smaller. (This material for the article was presented in the form of presentation at the International Fair in Poznań -Transporta 2009 - Rail Transport of XXI century for Poland).
Celem artykułu jest identyfikacja i diagnoza problemów obszarów metropolitalnych w Polsce. W pierwszej części autorzy przedstawiają przegląd najważniejszych przejawów procesów metropolizacji wraz z próbą wskazania problemów, jakie mogą im towarzyszyć w skali lokalnej i regionalnej. Stanowi to podstawę do identyfikacji najważniejszych ośrodków miejskich w Polsce, dla których przeprowadzono delimitację ich obszarów metropolitalnych. W kolejnej części artykułu wyróżnione obszary scharakteryzowano pod kątem ukazania ich najważniejszych problemów rozwojowych. W efekcie możliwe stało się sformułowanie rekomendacji dotyczących działań, które usprawniłyby funkcjonowanie największych miast i ich otoczenia.
EN
The aim of the paper is to indicate metropolitan areas in Poland as well as to provide the assessment of their situation. The first part is devoted to literature review focused on identification of the most significant trade-offs of metropolisation process in regional and local scale. This constitutes a base for indication of the most important cities in Poland for which delineation of their metropolitan areas are provided. In the next part these metropolitan areas were characterised to reveal obstacles in their development. This enables authors to provide recommendations regarding activates that should be undertaken to facilitate growth of the largest cities and their surroundings.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Miejskie centra należy uznać za przedmiot strategicznej interwencji państwa, uważając je za elementy wzmacniające konkurencyjność obszarów metropolitalnych - taką tezę przyjęto w niniejszym artykule. Przedstawiono wstępną ocenę potencjału i barier w rozwoju przykładów wybranych spośród zarysowanego systemu centrów miejskich Krakowa i jego strefy podmiejskiej. W podsumowaniu ujęto propozycję potrzebnych do zintegrowanego rozwoju koncentracji centrotwórczych działań, które powinny stanowić pola wpływu samorządów i państwa w zakresie inicjatywy, regulacji i finansowania.
EN
This is an attempt to prove the thesis that the city centers should be concerned as the subject of the strategic intervention of the state, treating them as the elements increasing the competitiveness of metropolitan areas. The preliminary evaluation of potential and barriers of the development of examples chosen among outlined system of city centers of Krakow and its suburban area was shown. In summary was given the proposal of necessary for integrated development of city-center-making efforts, that should be the fields of local and state government influence in range of initiative, regulation and financing.
W artykule przedstawiono wyniki badań1 procesu intensyfikacji zabudowy w otoczeniu Puszczy Niepołomickiej w okresie 1978-2003 i polityki przestrzennej gmin dotyczącej tych terenów oraz ich skutków. Badania wykazały zróżnicowanie typów procesów przekształceń struktury przestrzennej zachodzących w różnych częściach obszaru metropolitalnego, znaczny wpływ na przyrodniczą strukturę przestrzenną zabudowy niewielkich nawet terenów wrażliwych ekologicznie i zasadność wyznaczania przyrodniczych obszarów funkcjonalnych dla koordynacji polityki przestrzennej na poziomie ponadlokalnym, w szczególności w obrębie obszarów metropolitalnych poddawanych silnej presji inwestycyjnej.
EN
The paper presents results of research on the process of building development intensification within the Niepołomicka Forest surroundings in 1978-2003, and spatial policies of communes in relation to those areas, as well as results of those policies. The research demonstrated diversification in types of spatial structure transformation processes occurring in various parts of the metropolitan area, a considerable influence of even small but ecologically susceptible areas on the natural spatial structure of development, as well as justifiability of determining natural functional areas for the coordination of spatial policy on a trans-local level, in particular within metropolitan areas subjected to strong investment pressures.
Periphery metropolitan natural resources are under threats of the rapid economic development. Threats are getting stronger and still emerge in the new forms as the consequence of the new direction and pecularity of such development. Periphery metropolitan areas meet environmental deterioration and contamination. Problem is difficult to solve because the mentropolitan development plans deny radical restriction of such pollution. To have real effect on protection of the environment it’s necessary to take comprehensive solution to the problem basing on economic stimuli counteracting the pollution.
The rapid urbanisation of the world leads, i.a., to dynamic development of metropolitan areas. The functional relationships between territorial units which make up a metropolitan area mean that in order to prevent negative effects of metropolisation and to ensure sustainable development of such an area, the preparation of economically, spatially and environmentally coherent strategies needs to be co-ordinated on the metropolitan level. This in turn requires that the approach towards managing development shifts in favour of governance. Using London and Copenhagen as case studies, this paper explores whether the concept of governance is used in managing metropolitan areas and weather metropolitan authorities integrate sustainable development principles in their policy documents. Research is based on the analyses of form of governance and strategic programmes adopted in metropolitan areas.
PL
Gwałtowna urbanizacja prowadzi między innymi do dynamicznego rozwoju obszarów metropolitalnych. Związki funkcjonalne zachodzące między jednostkami terytorialnymi tworzącymi obszar metropolitalny oznaczają, iż aby zapobiegać negatywnym efektom metropolizacji i zapewnić zrównoważony rozwój takiego terytorium opracowanie gospodarczo, przestrzennie i środowiskowo spójnych strategii musi być koordynowane na szczeblu metropolitalnym. To z kolei wymaga zmiany w podejściu do zarządzania rozwojem w kierunku współrządzenia (governance). Artykuł, bazując na studiach przypadków obszarów metropolitalnych Kopenhagi i Londynu, ma na celu pokazać czy koncepcja governance jest wykorzystywana w zarządzaniu obszarami metropolitalnymi oraz czy władze metropolitalne w dokumentach strategicznych uwzględniają zasadę zrównoważonego rozwoju. Badania polegały na analizie form współrządzenia w poszczególnych obszarach oraz analizie planów strategicznych przyjętych przez podmioty zarządzające metropoliami.
Artykuł przedstawia nowe pola empirycznego zastosowania koncepcji zarządzania wielopoziomowego (multi- level governance - MLG), opracowanej i stosowanej głównie w odniesieniu do Unii Europejskiej. Konfrontacja założeń koncepcji MLG z problematyką zarządzania metropolitalnego wskazuje, że mechanizmy funkcjonowania metropolii noszą wiele cech wielopoziomowego systemu, choć ich specyfika różni się od tej, do której przywykliśmy, śledząc dyskurs dotyczący integracji europejskiej. Różnice te nie podważają jednak sensu użycia MLG jako narzędzia porządkującego w badaniach organizacji obszarów metropolitalnych. Szczególnie zasadne jest stosowanie koncepcji w przypadku luźnych rozwiązań instytucjonalnych, które pozwalają na zachowanie warunku zarządzania wielopoziomowego - istnienia wielu autonomicznych aktorów powiązanych wzajemnymi zależnościami.
EN
The article presents new empirical applications of the concept of multi-level governance (MLG), elaborated and used mainly in studies of the European integration. The metropolitan discourse and the theory on MLG in the European Union have many features in common. The author stresses that MLG gives an interesting perspective in metropolitan studies, especially in the case of loose institutional metropolitan structures, which complies with the main assumption of multi-level governance, i.e. interactions between many autonomous yet interconnected actors.
The problem of changing and shrinking economic base of many small towns causes necessity of searching new paths of development for them. Central service functions existing in those towns previously are largely washed out to larger cities as a result of the present metropolisation processes. The opportunity for economic base or redevelopment of small towns should focus on manufacturing industry. The issue of the paper is to indicate the role of industry for the development of labour market in the space of the small towns, proving the positive impact has practical applications because of its ability to design and implement new development strategy objectives of these towns. The study area were Poland’s counties (poviats), in which the central city had less than 20,000 inhabitants.
The aim of the paper is to identify and diagnose problems relating to Poland's metropolitan areas. In the frst part, the authors offer a review of the most important features metropolisation process and indicate problems associated with such processes on the local and regional scales. This is followed by an identification of major urban centres in Poland, and a delimitation of their metropolitan areas. In the subsequent part of the study, the identified metropolitan areas are characterised in terms of their pertinent development problems. Finally, a set of conclusions and recommendations is proposed, with the aim of improving the functioning of the largest cities and their environment.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The article discusses the processes of change in Polish metropolitan areas in the context of their spatial development. On the basis of literature overview a synthetic approach to the problems of the functioning of metropolitan areas is described. The most relevant assumptions of local and regional policies are presented. Both of them are related to the issues of spatial planning and management. The empirical part of the article shows findings of own research on the level of metropolitan areas’ development in the spatial context. The authors of the article propose a set of indicators which allow to measure the sustainable development level of local government units within metropolitan areas in Poland. A dynamic approach to the analysis of spatial processes in metropolitan areas is used.
PL
W artykule podjęto problematykę przemian zachodzących w polskich obszarach metropolitalnych w aspekcie przestrzennym. Na bazie przeglądu literatury przedstawiono w syntetyczny sposób podstawowe kwestie funkcjonowania obszarów metropolitalnych oraz ich główne wyzwania rozwojowe. Przedstawiono najważniejsze założenia polityki lokalnej i regionalnej w zakresie gospodarowania przestrzenią i w przestrzeni. Autorzy proponują zestaw wskaźników służących ocenie poziomu zrównoważonego rozwoju jednostek samorządu terytorialnego tworzących polskie obszary metropolitalne w ujęciu dynamicznym – zmian zachodzących wewnątrz tych złożonych systemów terytorialno-społecznych.
W artykule dokonano analizy uwarunkowań przeprowadzania procesów dostosowania gminnych struktur samorządowych do wymagań rosnącego obszaru zurbanizowanego wokół Krakowa z początków XX w. W objętych badaniem źródłach historycznych poszukiwano odpowiedzi na pytanie o determinanty sukcesu tego procesu. Porównano też ówczesną i obecną sytuację samorządów tworzących obszar funkcjonalny, stwierdzając z jednej strony wyraźne analogie, z drugiej zaś pewne zróżnicowanie sytuacji z początków wieku i współczesnej. Różnice te, wynikające z występującej obecnie większej zamożności gmin ościennych, wyższego poziomu wartości tożsamości lokalnej, spektakularnych sukcesów samorządów gminnych np. w polityce inwestycyjnej czy pozyskiwaniu inwestorów strategicznych, każą sądzić, że konieczny do przeprowadzenia w przyszłości proces dostosowawczy będzie niezwykle trudny do implementacji w formie zapewniającej efektywność jego działania.
EN
This paper analyses the conditions for municipal self-government structures adjusting to the requirements of the growing urbanised area around Cracow in the early twentieth century. In the survey of historical sources, the determinants of the success of this process were sought. The then and current situations of local governments comprising the metropolitan area were also compared, with clear similarities and certain differences becoming evident. The differences arose from: the greater prosperity of neighbouring communities, a higher level of local identity, and the spectacular success of local governments such as investment policy or attracting strategic investors. All this suggests that future adjustment processes will be extremely difficult to implement in a form that will ensure their effectiveness.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Niniejszy artykuł dotyczy roli systemu transportu zbiorowego w rozwoju regionu metropolitalnego Krakowa i Katowic. Przyjmuje się, że sieć węzłów integracyjnych będących różnego rodzaju centrami może stanowić kręgosłup struktury przestrzennej tego regionu. Potencjał integracyjny miejsc węzłowych tej struktury zwiększy się, gdy decyzje planistyczne będą spójne z wizją rozwoju metropolii. Dla dalszych prac nad powyższą ideą zarysowano wnioski planistyczne i badawcze oraz pole analiz w skali: regionalnej, miejskiej i lokalnej.
EN
The article is focused on the role of mass-transportation system in the development of Kraków and Katowice metropolitan region. It is assumed that the network of integration hubs, which are different kind of centers, may be the core of the region spatial structure. The integration potential of nodal places of that structure will be higher when the urban decisions will be coherent with the vision of metropolis development. The planning and research conclusions and also the analyses fields in regional, urban and local scale were outlined for the future works on idea mentioned above.
Niniejszy artykuł dotyczy szeroko dyskutowanej w kręgach naukowych i politycznych w Polsce problematyki suburbanizacji, zmian funkcji i struktury przestrzennej miast oraz otaczających ich obszarów zewnętrznych. Dyskusja i badania odnoszące się do tego zjawiska, obecne w wielu publikacjach, koncentrują się głównie na zagadnieniach społecznych, demograficznych i ekonomicznych. Poruszane jest w nich zagadnienie dynamiki zjawisk na styku miasta rdzeniowego i obszaru zewnętrznego. Sam obszar (strefa) zewnętrzny delimitowany bywa w różny sposób przez różne instytucje, brakuje konsensusu w tej sprawie. Nazywany jest obszarem funkcjonalnym, metropolitalnym, regionem miejskim, suburbiami czy bardziej tradycyjnie i całościowo – aglomeracją. Wśród wielu kwestii dotyczących relacji układu obszar centralny (core city) – obszar zewnętrzny szczególnie interesująco z punktu widzenia nauki przedstawia się proces deindustrializacji obszaru centralnego i rozwoju jego funkcji na obszarach otaczających. Głównym celem artykułu jest odpowiedź na poniższe pytania. Czy i w jakim zakresie w relacji miasto rdzeniowe – obszar zewnętrzny dochodzi do zmian w sposobie użytkowania gruntów? I w węższym ujęciu – czy potwierdzają się obserwacje dotyczące deindustrializacji miast rdzeniowych, zmian zajmowanych przestrzeni przemysłowych i przenoszenia funkcji gospodarczych na tereny podmiejskie i otaczające oraz powstawania nowych takich funkcji? W badaniach posłużono się danymi Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii (GUGiK) z lat 2009–2014 w układzie powiatów ziemskich i grodzkich. Dane liczbowe dotyczyły powierzchni i sposobu użytkowania gruntów w danej jednostce administracyjnej według klasyfikacji urzędowej. Dodatkowo dla miast rdzeniowych pogłębiono analizę od 2005 roku (według dostępności danych). W celu uzupełnienia analizy i dopełnienia obrazu prezentowanych zjawisk wykorzystano dane o produktywności przemysłu w układzie powiatów. Obszar zewnętrzny miast delimitowano przez wybór powiatów w otoczeniu miast rdzeniowych – w nawiązaniu do stosowanych przez Eurostat regionów metropolitalnych oraz wyznaczonych w Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju (KPZK) miejskich obszarów funkcjonalnych.
EN
This article has been placed in widely debated in scientific and political communities issues of suburbanization, changes of functions and in the spatial structure of cities and their surrounding outer areas. Discussion and research concerning this phenomenon focus mainly on social, demographic and economic issues. Dynamics of mentioned issues at the interface between the core city and the outer suburbs and exurbs are raised in the publications. Areas (zones) outside the city are delimited in different ways by different institutions. In Poland there is observed a noticeable lack of consensus in scientific as well as political dimension on criteria of such delimitations. This areas are defined like an urban functional areas, metropolitan region of the city, suburbs, more traditionally and holistic – agglomeration area. Particularly scientifically interesting among a number of issues concerning the relationship between central area (core city) and the area outside city borders, especially the process of moving outside central urban areas or development industrial functions in exurbs areas. This article aims to analyze and answer of the following question. What are relationships between core-city- and exurbs-area-concerned directions, scale and dynamics changes in land use: industrial land, housing, communications, other built-up. In a narrower sense this research is an attempt to confirm the observation of deindustrialization of core cities, measured by industrial land use. In order to achieve the goals, datasets from GUGiK (Polish Main Office for Geodesy and Cartography) for the years 2009 and 2014, data collected for land and municipal counties (poviats – NUTS level 4) have been used. Data are related to surface and land use in the administrative unit according to the official classification. In addition to the core cities more thorough analyses since 2005 (according to data availability) were made. To complete the full picture of presented phenomena, data on industrial productivity by counties were used. The exurbs area has been delimited by selecting counties surrounding the core cities – with reference delimitation of metropolitan regions based on NUTS 3 used by Eurostat and Urban Functional Areas in Poland set out in the KPZK (National Spatial Development Concept).
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.