Zasady wzmocnienia goesyntetycznego podstawy nasypu. Normy i wytyczne dotyczące projektowania konstrukcji z gruntu zbrojonego geosyntetykami. Zalecenia ogólne EBGEO dotyczące projektowania nasypów na słabym podłożu gruntowym.
EN
Principles of the geosynthetic reinforcing of the embankment base. Standards and guidelines for a design of geosynthetics reinforced soil constructions. General recommendations EBGEO concerning a design of embankments founded on weak subsoil.
In this paper issues concerning the impact of mining exploitation on embankments reinforced with geogrids have been discussed, with particular consideration of road embankments. Mining deformations cause loosening of subsoil as well as supplementary deformation and geogrids strain, which are built inside embankment structure. Moreover, loosening causes changes of subsoil and embankment properties.
PL
Celem artykułu jest omówienie zagadnień związanych z oddziaływaniem eksploatacji górniczej na zbrojenie nasypów budowlanych, wykonane z zastosowaniem geosiatek, ze szczególnym uwzględnieniem nasypów komunikacyjnych. Deformacje przypowierzchniowej warstwy gruntu oddziałują niekorzystnie na ziemne budowle nasypowe, zlokalizowane w zasięgu wpływów eksploatacji górniczej. Istotne znaczenie dla rozpatrywanego zagadnienia mają głównie odkształcenia poziome […] przypowierzchniowej warstwy gruntu. Odkształcenia powodujące rozluźnianie mają niekorzystny wpływ na wytrzymałość gruntów budujących podłoże i korpusy nasypów ziemnych, powodując trwałe zmniejszenie ich spójności. Rozluźnianie niekorzystnie oddziałuje też na zbrojenie. Zbrojenie bezpośredniego podłoża oraz warstw nasypów komunikacyjnych ma na celu poprawę ich stateczności oraz wzmocnienie podłoża dróg. Na terenach górniczych zbrojenie przeciwdziała także poziomym odkształceniom rozciągającym, które powodują rozluźnianie warstw gruntu. Geosiatki mogą pracować jedynie na rozciąganie, a zatem nie mogą przeciwdziałać siłom ściskającym, jakie występują w czasie ujawniania się wpływów eksploatacji w strefie odkształceń ściskających. Oddziaływanie poziomych odkształceń podłoża o charakterze rozluźniającym na nasypy zbrojone powoduje dodatkowe rozciąganie geosiatek. Maksymalna wartość dodatkowych sił rozciągających, jakie wystąpią w geosiatkach, wynika z wartości odkształceń podłoża i wartości sił stycznych między geosiatką a gruntem poniżej zbrojenia. W pracy przedstawiono zależności, z których można określić wartość jednostkowych sił stycznych […], działających na geosiatki pod warstwą gruntu o jednakowej wysokości oraz pod powierzchnią skarpy. Na podstawie tych zależności można wyznaczyć odległość, na której odkształcenia geosiatki osiągną wartość odkształceń gruntu podłoża. Do obliczeń stateczności skarp nasypów w praktyce inżynierskiej stosuje się często metody równowagi granicznej, gdzie wskaźnik stateczności określany jest na podstawie takich metod, jak metoda Felleniusa czy Bishopa, w których wprowadzono dodatkowe siły utrzymujące od zbrojenia. Przyjmowana do obliczeń stateczności maksymalna siła utrzymująca od zbrojenia jest równa sile wynikającej z długotrwałej obliczeniowej wytrzymałości geosiatki na rozciąganie (LTDS), w założonym okresie użytkowania budowli. Wartości sił utrzymujących od zbrojenia dla nasypów zlokalizowanych na terenach górniczych powinny być zmniejszone ze względu na rozluźnianie podłoża. Można to zrealizować przez wprowadzenie dodatkowego współczynnika zmniejszającego Ag przy obliczaniu wytrzymałości długotrwałej geosiatek. Na podstawie wstępnych badań wpływu odkształceń podłoża na geosiatki przyjęto wartość tego współczynnika wynoszącą Ag = 1,18 dla odkształceń odpowiadających terenom górniczym IV kategorii. Wartości współczynnika Ag dla terenów górniczych I-IV kategorii mogą być wstępnie przyjmowane z przedziału (1,0;1,2). Wartość współczynnika zmniejszającego Ag powinna być uzależniona od przewidywanych wartości poziomych odkształceń geosiatek, jakie będą wywoływane odkształceniami podłoża budowli ziemnej. Wartość ta dla różnych rodzajów geosiatek powinna być określona na podstawie odpowiednich badań, które umożliwią ocenę wpływu dodatkowych odkształceń na ich wytrzymałość długotrwałą. Należy przy tym uwzględnić właściwości lepkosprężyste geosyntetyków oraz wpływ pełnego cyklu odkształcania podłoża, to jest rozluźniania, a następnie zagęszczania i ponownego rozluźniania, na współpracę geosiatek z warstwami gruntu. W obliczeniach stateczności skarp nasypów na terenach górniczych należy uwzględniać wpływ poziomych odkształceń rozluźniających na warstwy zbrojenia geosyntetycznego oraz na właściwości gruntów budujących podłoże i nasypy.
W ostatnich latach ruszyła rozbudowa sieci dróg naszego kraju, m.in. rozpoczęto budowę wielu kolejnych odcinków autostrad A1 i A4. Przebieg tras zależy od ukształtowania terenu, który wymusza wykonanie nasypów i wykopów na długości drogi. Z powodu ograniczonej szerokości pasa drogowego wykorzystywanego dla celów budowy oraz prowadzenie niwelety drogi często znacznie poniżej istniejącego terenu, projektuje się skarpy o dużych kątach nachylenia oraz wysokościach dochodzących do kilkunastu metrów.