Zmiany właściwości oceniono w 13 złożach zawierających gnejsy, granity oraz zróżnicowane litologicznie piaskowce, wapienie i dolomity. Największe zmiany stwierdzono dla skał o najgorszych właściwościach fizyczno-mechanicznych. Ich zakres powoduje, że kruszywo nie spełnia wymogów stosowanych norm, mimo iż kopalina je spełnia. Zależność pomiędzy wielkością wytrzymałości na miażdżenie kruszywa i wytrzymałości na ściskanie kopaliny, z której kruszywo to wykonano, pozwala na szacowanie wytrzymałości kruszywa przy znanych parametrach kopaliny. Uzyskane wyniki wskazują na konieczność uwzględnienia zmian własności wywołanych kruszeniem przy ocenie złóż pod kątem możliwości pozyskiwania kruszywa łamanego dla drogownictwa.
EN
Changes of physical and mechanical properties due to crushing of gneiss, granite, sandstone, limestone and dolomite taken from 13 deposits were examined. Rocks of the poorest properties revealed the largest changes. As a result, crushed aggregates may not fulfill quality requirements deposite the fact that the parent rock do. Relationship of the crushing forces of the parent rock to that of the crushed aggregate alows evaluation of the properties of the aggregates if the properties of the parent rocks are know. Results obtained point that changes of the mechanical properties due to the crushing must be taken into consideration in the evaluation of deposits and in rock testing.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W oparciu o kryteria ochrony bloczności złóż surowców skalnych przedstawiono metodę wyznaczania zasięgu strefy spękań powodowanych robotami strzałowymi. Na podstawie wyników badań terenowych wykonano obliczenia wielkości dopuszczalnych ładunków MW odpalanych metodą długich otworów zapewniających nienaruszalność przyległych struktur skalnych. Podano sposób określenia wielkości filarów bezpieczeństwa sejsmicznego pozwalający na ochronę naturalnej bloczności przyległych partii złóż eksploatowanych przy użyciu materiałów wybuchowych.
EN
Based on criteria for preservation of natural stone deposits block fracture, a method for determination of fracture zone limits, related to the mining blasting works, was developed. Field experiments results were used for calculation of the maximum weight of explosives, fired in the method of long blast holes, quaranteeingperseverance of original rock structures in the method of long blast-holes, guaranteeing perseverance of original rock structures in adjacent stone deposit. The paper present also a method for determination of seismic safety pillars for protection of natural block fracture in stone deposits mined with the use of explosives.
Na tle trendów wydobycia surowców skalnych przedstawiono sposób wyznaczania technologicznych parametrów wybuchowego urabiania złóż. W oparciu o przeprowadzone w rejonie dolnośląskim pomiary i badania w głównych grupach surowcowych określono wzajemne skorelowane empiryczne zależności projektowania robót strzałowych. Podana metoda i opracowany algorytm obliczeniowy pozwala na optymalizacyjne sterowanie pierwszym etapem rozdrabiania skał w fazie ich urabiania.
EN
Paper presents a new method for determination of technological parameters in blast mining compared to the present mining trends in rock mining industry. Based on measurements and investigations conducted in Lower Silesia region on main rock types, mutually correlated empirical functional interrelations for deign of blasting work were determined. Described method and elaborated calculation algorithm allow optimal steering of the first stage of rock defragmentation during mining process.
Podano normy europejskie wdrożone do PN oraz plan prac na lata 2002 roku.
EN
Eurppean standards adapted already to Polish norms as well as programs for other worics related adjustment of polish norms European standards up to the year 2002 are presented.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przeanalizowano rozmieszczenie złóż kopalin do produkcji naturalnych kruszyw łamanych względem chronionych obszarów sieci Natura 2000, zgłoszonych przez Ministerstwo Środowiska, jak i zaproponowanych przez organizacje pozarządowe. 78 spośród tych złóż położonych jest w obrębie obszarów chronionych. Stopień tego konfliktu jest różny. 44 z tych złóż znajduje się blisko granic obszarów chronionych. Przesunięcie łych granic o kilkadziesiąt do paruset metrów spowoduje zniesienie konfliktu, gdyż złoża te znajdą się poza terenami chronionymi. Pozostałe złoża nie stwarzają takich możliwości, gdyż znajdują się we wnętrzu obszarów chronionych, z dala od ich granic. Ustawa o ochronie przyrody nakłada na użytkowników tych złóż obowiązek analizy oddziaływania na środowisko. Znaczna liczba złóż położona jest jednak dodatkowo w obrębie obszarów o wyższym statusie ochronnym, np. parki narodowe, rezerwaty przyrody czy parki krajobrazowe. Eksploatatorzy tych złóż napotykają na znacznie bardziej istotne ograniczenia. Eksploatacja odkrywkowa kopalin skalnych nie pozostaje jednak w istotnym konflikcie z obszarami chronionymi sieci Natura 2000.
EN
Locations of the deposits of rocks for the production of the natural crushed aggregates have been analyzed on a background of the protected objects of the network Nature 2000 (SCI and SPA). The both types of the protected areas have been considered: suggested by the government and by the NGO. 78 of nil deposits of this kind are located within the protected areas and therefore arc in a conflict with them. However, 44 of these deposits lie within a distance of few tens to few hundreds of meters from the borders of the protected areas. Moving the borders would allow lifting the conflict. Remaining deposits cannot be "relocated" in such a way. In addition, many of them are located within protected areas of much higher grade of protection than Nature 2000, e.g. national parks or landscape protection areas. Operators of such deposits will meet substantial restrictions. Generally, it does not seem that open-pit excavation of stones will create a serious threat for the Nature 2000 protected objects.
Podano najważniejsze i najbardziej powszechnie występujące problemy w przedsiębiorstwach gornictwa skalnego w trakcie opracowania, wdrożenia i utrzymania systemu zakładowej kontroli produkcji. Dotyczy to zrozumienia wymagań norm przez personel i kierownictwo i wdrożenia ich do codziennej praktyki. Wymieniono także zagadnienia wynikające między producentami a odbiorcami.
EN
The most important and most common problems in rock mining enterprises with development, implementation and maintenance of factory production control are provided. This refers to the understanding of standards by the staff and management and putting them into practice. Problems connected with co-operation between manufactures and recipients are also enumerated.
W artykule opisano charakterystykę nowej grupy kruszyw z recyklingu. Podano propozycje dodatkowych wymagań, uwzględniających ich pochodzenie i zróżnicowanie jakościowe. In article a characterization of new type recycled aggregates are described. A proposition of an additional requirements to take into consideration their origin and quality are given.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W oparciu o szczegółowy profil złoża oceniono zmienność uławicenia, uziarnienia i barwy piaskowców, a także stan ich podzielności. W obserwacjach mikroskopowych określono skład petrograficzny piaskowców ze szczególnym uwzględnieniem spoiwa i prześledzono jego związki z podstawowymi właściwościami fizyczno-mechanicznymi. Rozważono optymalne możliwości ich wykorzystania pod względem produkcji kruszyw lub bloków kamiennych.
EN
The evaluation of possibilities of application Magura sandstones in Męcina deposit was analysed, taking into account aggregates or block material. From detailed profile of that deposit were evaluated variability of bed thickness, grain size, dye of sandstones, in particular contests of cement. There were investigated its connections with basic physico mechanical properties. It was found that the best possibility of their usage is block material.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Zwiększenie zakresu budowy dróg spowodowało problemy z podażą wysokiej jakości kruszyw. Wzrosło zapotrzebowanie na kruszywa lokalne. Kruszywa wapienne mają niższe parametry wytrzymałościowe ale za to większą przyczepność asfaltu i większą odporność na działanie wody. Badania kruszyw wapiennych Lafarge "Kujawy" potwierdziły ich przydatność do nawierzchni asfaltowych o powyższonej sztywności.
EN
Development of road construction creates big demand for high quality stone aggregate and problems with its supply. Demand for local aggregate increases. Lime aggregate has lower strength parameters but it presents better asphalt cohesion and better resistance for water. Tests of Lafarge "Kujawy" lime aggregate confirmed its usability for more rigid asphalt pavement.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Nowa norma wprowadza nowe wymagania, nie zawsze jednoznaczne, które muszą spełnić producenci kruszyw. W szczególności norma wprowadza nowe podejście do jednorodności produkcji, wymaga deklaracji producenta typowego uziarnienia oferowanego kruszywa, wprowadza nowe definicje, w tym dotyczące wypełniaczy.
EN
New standard introduced new requirements, not always explicit, which have to be fulfilled by producers of aggregate. In particular, the standard brings new approach to production homogeneity, it requires producer declaration of typical grading of offered aggregate, and it introduces new definitions, including those related to fillers.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Proces produkcji kruszyw w kopalni surowców skalnych realizowany jest przez układy, w których można wyróżnić: wiercenie otworów strzałowych, kruszenie calizny za pomocą MW, załadunek urobku koparkami (ładowarkami), transport urobku, rozdrabianie wstępne oraz przeróbka w systemach maszynowych zakładu przeróbczego. Rozwiązanie problemu opiera się na zastosowaniu jednolitego kryterium energetycznego. Analiza i identyfikacja procesów górniczych wykazują, że jest możliwe opisanie wszystkich głównych operacji technicznych z punktu widzenia zużycia energii.
EN
One can set apart the following stages of aggregate production process into a rock minerals open pit: drilling of blastholes, crushing of rock body with explosive materials, loading of yielded materials from excavators (whell loaders), haulage of output, initial crushing and preparation into machinery systems of processing plant. A solution of problem has based on the application of a uniform energy criterion. The analysis and identification of mining processes have shown that it would be possible to describe all main technological operations from the energy consumption point of view.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Na tle ogólnej oceny bazy zasobowej oraz aktualnych wymagań unijnych przedstawiono stan obecny i perspektywy rozwoju przemysłu kruszyw w Polsce. Omówiono strukturę wydobycia i produkcji kruszyw w poszczególnych regionach kraju wraz z prognozą popytu. Zidentyfikowano uwarunkowania i bariery ograniczające rozwój branży oraz scharakteryzowano czynniki stymulujące systematyczny wzrost produkcji kruszyw.
EN
Present conditions and prospects of Polish aggregate industry development have been presented on the background of material resources assessment and current union requirements. Output structure and aggregate production in particular regions of the country and demand forecast have been discussed. Conditions and barriers restricting this branch development have been identified. Also factors stimulating systematic increase of aggregate production have been characterized.
W związku ze wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej, od dnia 1 maja 2004 roku na wytwórców wyrobów kamiennych przypadają dodatkowe obowiązki wynikające z dyrektywy 89/106/EWG o wyrobach budowlanych. Dyrektywa ta nakazuje producentom wyrobów budowlanych (dotyczy to również wyrobów z kamienia naturalnego) zaświadczać zgodność wyrobów z wymaganiami specyfikacji technicznej. Zaświadczenie zgodności związane jest z założeniem, że producent kruszyw: - posiada w zakładzie produkcyjnym system fabrycznej kontroli produkcji ZKP, pozwalający zapewnić zgodność produkcji z odpowiednimi specyfikacjami technicznymi, - w przypadku niektórych specyfikacji technicznych, poza systemem zakładowej kontroli produkcji, działa upoważniona notyfikowana jednostka certyfikująca, zajmująca się oceną i nadzorem kontroli produkcji. Dyrektywa 89/106/EWG określa procedury niezbędne do wprowadzania wyrobów budowlanych na rynek Unii. W artykule opisano znakowanie oznaczeniem CE kruszyw.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Autor opisuje normę PN-EN 13242:2004 Kruszywa do niezwiązanych i związanych hydraulicznie materiałów stosowanych w obiektach budowlanych i budowie dróg. Norma określa wymagania różnego rodzaju kruszyw dotyczące w szczególności uziarnienia, kształtu ziarn, wytrzymałości, nasiąkliwości i mrozoodporności.
EN
The author describes standard PN-EN 13242:2004 Aggregates for unbound and hydraulically bound materials for use in civil engineering works and road construction. The standard specifies requirements of various type aggregates related, in particular, to grading, particle shape, strength, impregnability and frost resistance.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono eksploatację podmorską kruszyw (piasków i żwirów) z Morza Północnego na obszarach przybrzeżnych Niemiec i Holandii. Zwrócono uwagę na potencjalne oddziaływania eksploatacji na środowisko morskie i możliwe konflikty z ochroną środowiska.
EN
In the article the marine mining of aggregates (sands and gravels) from North Sea on the coastal areas of Germany and Holland was introduced. The attention was paid to the potential influences of exploitation on the sea environment and possible conflicts with the protection of the environment.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Tytuł normy PN-EN 14227-5:2006 „Mieszanki związane spoiwem hydraulicznym. Specyfikacje. Część 5. Kruszywo stabilizowane cementem” jest, zdaniem autora, nieprawidłowo przetłumaczona i powinien brzmieć „Mieszanki związane hydraulicznie. Wymagania. Kruszywo związane drogowym spoiwem hydraulicznym do podbudowy nawierzchni”. Norma opisuje rodzaje spoiwa, rodzaje i cechy mieszanek, oznaczanie zagęszczalności.
EN
Title of standard PN-EN 14277-5:2006 „Mixes bound hydraulic binder. Specifications. Aggregate stabilized with road binder” is, according to the author, not correctly translated and it should read „Hydraulically bound mixtures. Properties. Hydraulically bound aggregate for pavement base”. The standard describes binder types, mixes types and properties, compactibility tests.
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Publikacja prezentuje źródła i sposoby wykorzystania najważniejszych odpadów przemysłowych do produkcji kruszyw, jak również podstawowe kierunki ich wykorzystania. Zagadnienie to zostało poddane obszernej analizie w odniesieniu do dwóch najważniejszych grup: z odpadów powęglowych i żużli hutniczych. Dodatkowo, w krótszym ujęciu przedstawiono wykorzystanie odpadowego dolomitu z przeróbki rud Zn-Pb oraz popiołów lotnych. Zwrócono uwagę na rolę kruszyw z odpadów na krajowym rynku kruszywowym, ze szczególnym uwzględnieniem Górnego Śląska oraz rejonu Krakowa i Legnicy.
EN
The paper presents spurces and ways of utilization of the main industrial wastes for aggregates production, as well as the basic directions of utilization of such aggregates. The detailed analysis was given for the two main groups of such aggregates: from coal wastes and from metallurgical slag. Moreover, utilization of waste dolomite rock from Zn-Pb ore processing, as well as of fly ash, were also presented. Importance of the aggregates from wastes on the domestic market of aggregates is analyzed, with the special attention to the areas of Upper Silesia, Kraków and Legnica.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.