Pismo Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o stanie zabytków sakralnych na terenie województwa bialskopodlaskiego zostało opracowane na potrzeby władz wyznaniowych. Politykę wyznaniową państwa realizowały nie tylko instytucje w tym celu powołane, ale również i inne jednostki administracyjne, pozornie niemające z tą problematyką nic wspólnego. Instytucje odpowiedzialne za ochronę dziedzictwa kulturowego politykę wyznaniową realizowały zarówno przez finansowanie remontów obiektów sakralnych ze środków budżetowych przeznaczonych na kulturę, jak i podejmowanie decyzji o wpisie lub skreśleniu z rejestru zabytków. Wydarzenia polityczne, które zaszły w Polsce na początku lat osiemdziesiątych XX wieku wpłynęły korzystnie na złagodzenie kursu politycznego wobec Kościoła rzymskokatolickiego. Pozwoliło to Wojewódzkim Konserwatorom Zabytków na rozszerzanie opieki nad kolejnymi zabytkami sakralnymi. Większość nieruchomych obiektów sakralnych na terenie województwa bialskopodlaskiego została wpisana do rejestru zabytków w tym czasie. Relacje zachodzące pomiędzy działalnością konserwatorską a polityką wyznaniową ukazane w tym artykule wskazują wyraźnie na potrzebę przeprowadzenia szerszych badań nad tą problematyką.
EN
The document by the Regional Historic Preservation Officer on the condition of sacral monuments on the territory of the Biała Podlaska Province was prepared for the purposes of the religious authorities. The state's religious policy was implemented not only by institutions established for this purpose, but also by other administrative units, which seemed to have nothing in common with these issues. The institutions responsible for the protection of cultural heritage implemented religious policy through financing the renovation works of sacral objects from the budgetary funds designated for culture, and also through making decisions about entering or striking out particular items from the register of monuments. The political events which took place in Poland at the beginning of 1980s had influenced the weakening of the political relations between the state and the Roman Catholic Church. This enabled the Regional Historic Preservation Officers to take new sacral monuments into custody. The majority of the immovable sacral objects in the Biała Podlaska Province were entered into the register of monuments at that time. The relations between the preservation activities and the religious policy, depicted in this article, clearly indicate the need to conduct more in-depth research in this field.
Sposób użytkowania obiektów zabytkowych, a w szczególności konieczność znalezienia dla nich nowych (innych niż pierwotne) funkcji przystających do potrzeb współczesnych - to jeden z najtrudniejszych do rozwiązania problemów występujących w dziedzinie ochrony zabytków. W Polsce w ujęciu tradycyjnym zasad konserwacji, zabytki były częścią przeszłości, którą należy z wielką starannością przekazać przyszłym pokoleniom. Przyjęto za pożądane minimalizowanie jakiejkolwiek ingerencji w substancję zabytkową, dopuszczalne zabiegi musiały być uzasadnione wyłącznie troską o przetrwanie obiektu. Pogląd ten jest stopniowo weryfikowany obecnie, jako nie przystający do współczesnych uwarunkowań gospodarczych. Szczególnie w ostatnim dziesięcioleciu wraz ze zmianą zasad gospodarczych - pojawiła się konieczność weryfikacji sztywnych zasad konserwatorskich na rzecz dostosowania polityki ochrony zabytków do nowej sytuacji ekonomicznej i warunków wolnego rynku. Można oczywiście mieć wątpliwości czy do zasad ochrony zabytków należy stosować reguły komercyjne - ale obserwacja nowych warunków każe zweryfikować wiele dotychczas obowiązujących poglądów. Prawdopodobnie, konsekwentnie jak i w innych dziedzinach, będą musiały ulegać zmianie zasady konserwatorskie, dostosowane do coraz powszechniej obowiązujących warunków wolnorynkowych. Zmiany te będą wymagały ze strony specjalistów (historyków sztuki, architektów, urbanistów i prawników) szerokiego pola badań teoretycznych aby szukać odpowiedzi na pytania podstawowe i sformułowanie podwalin dla działań praktycznych: -jak chronić zabytki - jak uwzględniać problematykę ochrony dziedzictwa kulturowego w planowaniu przestrzennym -jak edukować współczesne społeczeństwo aby było wrażliwe na potrzebę ochrony dóbr kultury.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW