Gdy jesienią 2004 r. podejmowano na elektroenergetycznym Forum Florenckim decyzję o powołaniu regionalnych Mini Forów towarzyszył temu optymizm, że oto dokonuje się w Europie istotny krok w kierunku budowy wspólnego rynku energii elektrycznej. Nie brakło jednak i innych opinii – od przekonania o niewystarczającej „mocy sprawczej” Mini Forów (przypomnijmy, że uczestnikami byli operatorzy sieci przesyłowych i krajowi regulatorzy z danego regionu, pod przewodnictwem Komisji Europejskiej) - po niepokój, że rozwój współpracy regionalnej doprowadzi do „polaryzacji” przyjmowanych rozwiązań, a w konsekwencji nie będzie możliwe stworzenie wspólnego rynku europejskiego. Coś musiało być w tym przekonaniu, bo po roku doświadczeń podjęto decyzję o zmianie formuły współpracy regionalnej – zmieniono sposób organizacji pracy, powierzając regulatorom funkcję koordynatora zapewniającego efektywność prac i „kompatybilność” przyjmowanych rozwiązań, umożliwiającą dalszą integrację rynku energii elektrycznej[1]. Szczególną rolę powierzono krajom członkowskim, bowiem bez wsparcia politycznego i współpracy w zakresie stanowienia lub zmian prawa nie może być mowy o rozwoju współpracy międzysystemowej, nawet pomimo najlepszej woli i wysiłków wszystkich zaangażowanych stron. Przedstawiciele sektora gazu, który w całej Europie rozwija się „w krok za” rynkiem energii elektrycznej (przy czym w niektórych częściach Europy kroki te mają niezwykle pokaźne rozmiary ...) zaczerpnęli z nienajlepszych doświadczeń kolegów „elektroenergetyków” i planując prace związane z budową europejskiego rynku gazu, postanowili przejść od razu do tej bardziej efektywnej i bardziej sformalizowanej struktury organizacyjnej rynków regionalnych. Poniższy tekst poświęcony został genezie i specyfice regulacyjnych inicjatyw regionalnych dla unijnego sektora gazu oraz pierwszym doświadczeniom z udziału Polski w rynku „południowo-południowo-wschodnim”.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Raport z postępowań prowadzonych w Urzędzie Regulacji Energetyki dotyczących skarg odbiorców na wysokie rachunki za gaz w okresie grudzień 2007 – luty 2008
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Physical and chemical properties of odorizing agent DC-71. Checking the odorization level in users' flats. Scheme of a portable odorimeter. Control measurement of gas odorization level in gas piping.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono zasady i sposoby wykorzystania zjawiska zderzenia strumieni gazu do intensyfikacji procesów wymiany pędu, ciepła i masy. Omówiono parametry charakterystyczne wybranych procesów jednostkowych, w których zjawisko zderzenia strumieni gazu, również w obecności innych faz, znajduje największe zastosowanie.
EN
A physical principles of the impinging gas streams phenomenon and its application to intensify momentum, heat and mass transfer processes are introduced. Characteristic parameters of selected unit operations where the im- pinging gas streams phenomenon has a most frequent usage are discussed.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Twierdzenie, że infrastruktura stanowi podstawę funkcjonowania energetyki jest truizmem. Tak oczywista konstatacja determinuje jednak kierunki zainteresowań organów regulacji, które skupiają szczególną uwagę na technicznych aspektach funkcjonowania sieci gazowniczych oraz optymalizacji zarządzania ich przepustowością. Starania zmierzające do likwidacji ograniczeń systemowych oraz wprowadzenia niedyskryminacyjnych zasad alokacji mocy przesyłowych są w pełni uzasadnione nie tylko ze względu na konieczność udostępniania infrastruktury nowym uczestnikom rynku. Źródłem problemów są również olbrzymie odległości[1], jakie muszą pokonać gazociągi tranzytowe łączące źródła zaopatrzenia w gaz ziemny z ośrodkami jego zużycia. Powoduje to nawarstwienie problemów regulacji, ponieważ magistrale tranzytowe przechodzą nie tylko przez różne państwa członkowskie, ale sięgają również poza obszar jurysdykcji Wspólnoty. Wywołuje to różnorakie komplikacje polityczne oraz zróżnicowanie zasad regulacji poszczególnych odcinków szlaku tranzytowego. Oprócz technicznych aspektów funkcjonowania infrastruktury nadzór regulacyjny musi więc również uwzględniać uwarunkowania umowne i regulacyjne, które rzutują na warunki finansowania jej rozbudowy.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Niniejszy artykuł powstał na bazie prezentacji, która miała miejsce w dniu 16 listopada 2005 r. wsiedzibie Urzędu Regulacji Energetyki w ramach comiesięcznych spotkań Zespołu ds. Interdyscyplinarnej Współpracy Międzynarodowej oraz Zespołu Ekspertów ds. Współpracy Europejskiej w zakresie rynku gazu powołanych przez Prezesa URE. Podobnie jak we wskazanej prezentacji, celem jest zwrócenie uwagi na podstawowe aspekty związane zrozliczeniami ilościowymi i jakościowymi gazu ziemnego oraz jego parametrami w odniesieniu do „warunków polskich”. Wskazano również na niektóre istotne elementy trwającego od kilku lat w Unii Europejskiej procesu harmonizacji regulacji, który obejmuje m.in. jakość gazu ziemnego transportowanego sieciami przesyłowymi, koncentrując uwagę głównie na prezentacjach oraz wnioskach – z X (ostatniego) Forum Madryckiego – odnoszących się do przedmiotowego zagadnienia.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Cena to wielkość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą nabywca jest zobowiązany zapłacić sprzedającemu za towar lub usługę. To kategoria ekonomiczna najlepiej i najpowszechniej znana, ale której istota jest jednocześnie najmniej poznana, zwłaszcza w zakresie zapewnienia równowagi pomiędzy popytem i podażą na poszczególnych rynkach. To przedmiot dociekań nie tylko ekonomistów. Gdy rośnie – jest powodem zmartwienia dla polityków i konsumentów, a w tym samym czasie – źródłem radości dla producentów i sprzedawców. Tytuł artykułu zapowiada przeprowadzenie swoistego dochodzenia. Będzie ono wielowątkowe, mamy bowiem do czynienia z ceną w liczbie mnogiej, a więc z wieloma cenami (można zakładać, że różnymi) i z jednym towarem – gazem. Czy to możliwe, by w gospodarce rynkowej, którą budujemy w ramach polskiej transformacji, jeden towar miał różne ceny? Czyżby to jakiś relikt przeszłości? A może potwierdzenie rynkowych prawidłowości? Sformułowanie tytułu decyduje o zakresie niniejszej wypowiedzi. Nie będzie tu mowy o cenie dostawy gazu (rozumianej jako iloraz sumy opłat za gaz jako odebrany towar i za usługę jego dostarczenia), ale wyłącznie o cenach paliwa gazowego.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przygotowując się w Urzędzie do wdrożenia nadzoru regulatora nad zasadami zarządzania ograniczeniami sieciowymi oraz bilansowania przesyłowych sieci gazu ziemnego warto zaprezentować doświadczenia rynku brytyjskiego, który należy obecnie do najbardziej liberalnych. Powszechne stosowanie zasady TPA spowodowało masowe zjawisko zmiany dostawcy. Powstaje jednak pytanie, czy tak szeroki zakres zmian świadczy o dynamice mechanizmów dostosowawczych, czy jest może sztuką dla sztuki, wywołaną przez agresywny marketing konkurujących shipperów?
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Podstawowym założeniem Regionalnych Inicjatyw Gazowych ERGEG1) (ERGEG Regional Gas Initiatives) jest połączenie wysiłków regulatorów, operatorów systemów przesyłowych oraz innych kluczowych uczestników rynku w celu zidentyfikowania dominujących problemów w funkcjonowaniu rynków gazu a następnie wypracowaniu odpowiednich rozwiązań, które usprawnią swobodny handel paliwami gazowymi w skali międzysystemowej i transgranicznej. Podstawowym determinantem sukcesu tego procesu jest i będzie aktywne zaangażowanie uczestników rynku, szczególnie tych niezależnych, próbujących upłynnić obrót i przełamać dotychczasowe schematy handlu gazem. Ich wizje i przemyślenia ukształtowane w wyniku doświadczeń, zebrane w toku prowadzonej działalności, są szczególnie cenne dla regulatorów. W artykule przedstawiam kilka interesujących zagadnień, które zostały zaprezentowane podczas dotychczasowych spotkań odbywających się w grupach zajmujących się funkcjonowaniem rynku północnego/północno-zachodniego (Gas Regional Initiative North/North-West) i południowo/południowo-wschodniego (Gas Regional Initiative South/South-East), w których uczestniczą przedstawiciele Prezesa URE oraz eksperci polskiej branży gazowniczej.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W ostatnich latach gaz ziemny urósł do rangi czołowego surowca energetycznego. Jednak, w perspektywie kilkudziesięcioletniej, złoża gazu w Europie są na wyczerpaniu. Prognoza rozwoju sytuacji możliwa jest jedynie wówczas, gdy pozna się aktualną sytuację, ale także dotychczas podejmowane działania głównych aktorów gazowej sceny. Jednocześnie, bazując na dotychczasowych trendach można dokonać analizy aktualnej sytuacji i oceny wynikających z niej szans i zagrożeń. Przegląd realizowanych projektów unijnych oraz kontrprojektów rosyjskich dokonany zostanie w oparciu o dostępną literaturę oraz strony internetowe firm uczestniczących w konsorcjach realizujących poszczególne inwestycje. Przedstawione zostaną także, wypływające z dokonanej analizy, wnioski dla całej Unii Europejskiej, a w szczególności dla polskich odbiorców. Poprzedza je krótki przegląd polskich działań prodywersyfikacyjnych.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
An adiabatic tubular reactor has been analysed, operated under quasi-stationary conditions forced by cyclic changes in the flow direction of the reaction mixture (i.e. by gas carryover) in the system of two parallel, irreversible reactions, of A-B and A-C type. The numerical analysis revealed that less time is required for the reactor start-up under unsteady flow conditions, i.e. under cyclic gas carryover with respect to classic start-up procedures. The effect is more obvious for the growing sum of the Damkohler numbers Da1 + Da2 which are specific for the reactions occurring in the reactor.
PL
Przedmiotem analizy był adiabatyczny reaktor rurowy pracujący w warunkach kwazistacjonarnych, wymuszonych cykliczną zmianą kierunku przepływu mieszaniny reakcyjnej przez reaktor (przerzutem gazu), w układzie dwu równoległych nieodwracalnych reakcji typu A-B, A-C. Przeprowadzona analiza numeryczna wykazała, że czas rozruch reaktora w warunkach nieustalonych wymuszonych cyklicznym przerzutem gazu jest krótszy niż czas rozruchu w warunkach klasycznych. Skrócenie to jest tym większe, im większa jest suma liczb Damkonlera Da1 + Da2 charakteryzujących reakcje przebiegające w reaktorze.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedmiotem pracy są zagadnienia związane z gazonośnością węgli kamiennych. W oparciu o dane literaturowe omówiono aktualne poglądy dotyczące genezy i składu gazów oraz głębokościowej strefowości gazowej złóż węgla. Szczególną uwagę z oczywistych względów zwrócono na gazy węglowodorowe, w tym przede wszystkim metan.
EN
The paper deals with the problem of coalbed gas-bearingness. Based on literature data, the current views on the origin and composition of gases as well as gaseous zones appearing in coalbeds with the depth have been discussed in the paper. For obvious reasons, special attention has been paid to hydrocarbon gases, methane in particular.
1 lipca 2007 r. nastąpi otwarcie rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego. W praktyce oznacza to, że wszyscy odbiorcy tej energii będą mogli ją kupić od dowolnie wybranego sprzedawcy. Trzy lata temu prawo to nabyli odbiorcy nie będący gospodarstwami domowymi.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Natural gas as clean energy carrier. Evaluation of ecological damage connected with detached houses heating. Ecological advantages of gas used in combined heat and electric energy production.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Zaprezentowano model zapotrzebowania na gaz w sezonie grzewczym (październik-kwiecień). Uwzględniono tę część zużycia gazu, która wykorzystywana jest na ogrzanie powierzchni komunalnych i przemysłowych. W celu wykonania prognozy zużycia gazu posłużono się specjalnie do tego celu opracowanym programem komputerowym. Zamieszczono przykład prezentujący wyniki obliczeń modelu.
EN
This paper presents mathematical model of gas demands. The model calculates natural gas demands coming from residential and commercial customers. Then the model was used to make a software. The article contains some predictions made by computer program as well.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The mathematical model of non-isothermal absorption (desorption) of ammonia in a wetted-wall column has been developed. The results of calculations have been compared with the results of experiments carried out in a laboratory column.
PL
Opracowano model matematyczny nieizotermicznej absorpcji amoniaku w kolumnie ze zwilżaną ścianką. Wyniki obliczeń porównano z danymi doświadczalnymi uzyskanymi w instalacji doświadczalnej.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Nikogo, kto choć trochę interesuje się liberalizacją sektora energii, nie trzeba przekonywać jak ważny dla procesu urynkowienia jest dostęp do sieci. Urynkowienie z kolei najczęściej kojarzone jest z sektorem elektroenergetycznym – jako tym, który charakteryzuje wysoki stopień zaawansowania mechanizmów rynkowych oraz technik i narzędzi regulacji. Elektroenergetyka bez wątpienia przewodzi zmianom w Unii Europejskiej, choć w ujęciu chronologicznym, to gazownictwo, a ściślej mówiąc brytyjskie gazownictwo, było prekursorem liberalizacji. Nie gdzie indziej a właśnie w Wielkiej Brytanii wypracowane zostały rozwiązania wskazywane w unijnym dokumencie pt. „Roadmap for a competitive single gas market in Europe” jako wzorcowo prorynkowe, tj. metodologia taryfikacji oparta na modelu punktów wejścia/wyjścia, związana z rozdzielną rezerwacją mocy przesyłowych przez przedsiębiorstwa obrotu hurtowego, które bilansują fizyczne przepływy w ramach indywidualnych portfeli umownych oraz bardzo płynny segment rynku wtórnego handlu gazem. Dlatego też sądzę, iż brytyjskie rozwiązania zasługują na szerszą popularyzację.
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW