In Poland there are to be found, apart from numerous monuments o f Polish fortifications, also some interesting instances o f foreign defence systems. These include Prussian fortifications o f the 18th century, the Napoleonic ones o f the early 19th, Russian, German and Austrian o f the late 19th and early 20th century and the Soviet and German defences dating from the Second World War. They represent, not infrequently, high standards o f engineering and architecture, their value exceeding the national scale of significance. The Conservator General of Historical Monuments appointed, in September 1976, a Committee on the Problems of Protection and Conservation o f the Monuments of Military Engineering and Architecture. The members o f the Committee are representatives o f the Ministry o f Culture and Art, Ministry of National Defence and experts in the fields concerned. The aim of the Committee is setting this complex question in order, due to initiation o f large- scale surveys in various spheres, archival research and field work indispensable to synthetic studies which will provide for concentration o f means an d efforts on preservation of the most valuable o f those monuments and protection of the remaining ones.
Perspektywa teoretyczna. Perspektywę dla badań współtworzą tu: humanistyczna teoria sztuk walki, socjologia sportu, socjologia turystyki i systemowo-antropologiczna teoria turystyki. Cel. Problemem naukowym, podjętym przez autorów niniejszego studium, jest próba eksplanacji zjawiska turystyki pasjonatów kultury militarnej Europy w sytuacji, gdy oto „walki rycerskie” stały się dyscypliną sportową. Dla dookreślenia obszaru problemowego postawiono następujące pytania badawcze: 1. Jakie wartości wnosi dziedzictwo rycerstwa? 2. Jakie są przejawy aktywności dzisiejszych rycerzy i ich sympatyków? 3. Jakie jest aktualne wykorzystanie turystyczne zamków obronnych? 4. Jakie są perspektywy dla miłośników zamków i turniejów rycerskich? Metody. Zastosowano metody jakościowe – analizę treści literatury przedmiotu, metodę obserwacji uczestniczącej i analizę treści stron internetowych wybranych organizacji. Dodatkowo zastosowano metodę sądów eksperckich – sędziów kompetentnych. Sędziami tymi byli trzej czynni uczestnicy eventów rycerskich. Wyniki i wnioski. Dla dzisiejszych pasjonatów rycerstwa uprawianie średniowiecznych rekonstrukcji wnosi wartości poznawcze, etyczne (etyka normatywna, tradycyjne cnoty), z zakresu kultury fizycznej oraz ludyczne (zabawa, radość). Aktywność hobbystów przejawia się w udziale w eventach lub rzemiośle - wytwarzaniu ubrań i broni. Wykorzystanie turystyczne zamków jest jeszcze nie dość dobrze zorganizowane; rekonstrukcji historycznych mogłoby być więcej, przy różnych okazjach. Są jednak wszelkie szanse, że ruch bractw rycerskich nie zaniknie, lecz z ruchu żywiołowego przeistoczy się w bardziej zinstytucjonalizowany.
W marcu 2014 r. obchodzona była 220. rocznica wybuchu Powstania Kościuszkowskiego, w roku 2016 przypada 270 rocznica urodzin Naczelnika. Warto przypomnieć rolę Tadeusza Kościuszki w tym historycznym wydarzeniu oraz zastanowić się nad szansami pierwszego powstania narodowowyzwoleńczego, w którym to po raz pierwszy w dziejach Rzeczypospolitej próbowano rozbudzić patriotyzm wśród ludu (głównie chłopa pańszczyźnianego bez motywacji do walki o swój los). Ta rewolucja w myśleniu i działaniu idealisty, jakim był Tadeusz Kościuszko, w ówczesnych warunkach politycznego otoczenia i uwarunkowań społecznych szlacheckiej Polski skazana była na niepowodzenie.
EN
The 220th anniversary of Kościuszko Uprising was celebrated in March this year. The role of Tadeusz Kościuszko in this historical event is worth remembering and we should ponder about the chances of the first national liberation uprising, which was the first attempt in the history to awaken the patriotism among the people of the Republic of Poland (we have to take under consideration the fact that most of them were serfs without the motivation to fight for their cause). It was the revolution in thinking and activity of the idealist such as Tadeusz Kościuszko, but in those conditions of political surrounding and social determinants of noble Poland it was doomed to fail.
Artykuł prezentuje możliwość wykorzystania modeli terenu pochodzących z danych LiDAR do odtworzenia elementów historycznych fortyfikacji polowych. Podczas badań odtworzono przebieg linii okopów pochodzących z II wojny światowej na obszarze Pasma Jałowieckiego i Grupy Mędralowej. W celu weryfikacji dokładności danych pozyskanych z LiDAR i identyfikacji form punktowych oprócz interpretacji modelu przeprowadzono kartowanie terenowe z użyciem GPS. Zaprezentowana w artykule metoda badań pozwala na zidentyfikowanie linii okopów rozmieszczonych na rozległym, często trudno dostępnym obszarze, przez co wskazana jest do stosowania podczas prowadzonych badań na obszarze Karpat.
EN
LiDAR (Light Detection And Ranging) data are very useful in geographical, historical and archeological studies. It is because of large ALS point cloud precision, which makes possibility of studying small forms in relief, such as unmetalled roads, historical agricultural systems, archaeological sites or old field fortifications, like trench lines. The aim of this article is test on the usability of LiDAR data in research of trench lines built during Second World War in Poland, in Beskidy Mountains. The study area chosen to this text was located in Jałowiec Range and Mędralowa Mountain Group in south-west of Małopolskie voivodeship, south of Poland (Fig. 1). Jałowiec Range and Mędralowa Mountain Group is a continuation to the north of the Massif Babia Góra (Beskid Żywiecki, Carpathians). The fortifications were been built in this area before and during the Second World War. The first objects were built by Polish Army in 1939 and second time there was built two large fortification lines 1944, by polish people forced to do it by german soldiers. The most objects in studied area were made on the slopes of Malikowski Groń. Objects founded in 1944 were preserved in good condition up to the present day (Tab. 1). The few objects have been transformed by the geomorphological processes and by overgrown trees and shrubs on them. These objects have survived to this day, because they were not damaged during hostilities. The research was performed on a piece of trench line on Malikowski Groń (760 ma.s.l.) about 12,2 km long (Fig. 3, Fig. 6), Lachów Groń (708 m a.s.l.) about 1,6 km long (Fig. 3) and Mędralowa Mountain Group (1169 m a.s.l) about 2,3 km long (Fig. 4). During the field test the plan of trench lines (Fig. 3C, 5B) was performed by using GPS mapping and by measurement of the size and depth of the trenches. Second plan (Fig. 3B, 5A) is the result of LiDAR data analyses and vectorization. After then the obtained results were compared in research analysis. The trench lines and objects are quite good visible in LiDAR data, but it is impossible to do the classification of point objects made in field observation (Tab. 1, 2, 3). However, as a general comment, it is the possibility to signing the object classes in neighbor areas by way of analogy to field testing research.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono potrzebę stworzenia kompleksowego programu umożliwiającego publiczne wykorzystanie Cytadeli Warszawskiej w kontekście najbliższego otoczenia oraz programu planowanego parku kulturowego systemu XIX-wiecznych fortyfikacji Twierdzy Warszawa. Dotąd należące do wojska jądro XIX-wiecznej twierdzy odbierało miastu olbrzymią przestrzeń w jego centrum. Koncepcja zagospodarowania obiektu, mimo że w mniemaniu władz powinna ograniczać się do wnętrza, wymaga jednak szczegółowych analiz funkcjonalno-przestrzennych, aby powiązać zawsze szczelnie chroniony i wygrodzony obiekt ze strukturą współczesnego miasta, potrzebami nowego programu i oczekiwaniami mieszkańców. Rewaloryzacji wymagają układ komunikacyjny, powiązania widokowe, kompozycja zielni i struktury ziemno-murowane. Właściwa promocja międzynarodowego konkursu architektonicznego nad jednym z zapomnianych symboli Warszawy z pewnością pomogłaby w upowszechnieniu idei ochrony systemowej pozostałych obiektów rosyjskiej twierdzy.
EN
The paper summarizes comprehensive program creating needs to use the Warsaw Citadel in public way in the context of nearest surroundings and planed cultural park of 19,sup>th century fortification system of the Warsaw Fortress. The symbol of fortress until now as army's property took huge space away from the city. Conception of object's development, because of the city limited to inside area, needs detailed analysis of function and urban planning, to connect always closed areas with the nowadays city's structures, new program's needs and expecting of inhabitants. A transport system, view connection, greenery composition and earth and brick structures should be revalued. Correct promotion of the international architectonical competition could help in popularization of systemic protection ideas other objects of the Russian fortress.
Złożone i dramatyczne polskie dzieje, związane ze zmieniającymi się uwarunkowaniami geopolitycznymi i podziałami granicznymi naszego kontynentu sprawiły, że w dzisiejszych granicach Polski zachowały się, oprócz rodzimych, fortyfikacje obce - przede wszystkim: francuskie, rosyjskie i radzieckie, pruskie i niemieckie oraz austriackie. Stanowią one materialny zapis burzliwej historii Polski, symbol przetrwania i zachowania naszej narodowej tożsamości, ale też trwały ślad ewolucji sztuki fortyfikacyjnej wielkich mocarstw, uznawany za europejskie dziedzictwo kulturowe. Zmiany systemowe w Polsce po 1989 roku i rezygnacja wojska z użytkowania części zabytkowych nieruchomości umożliwiły rozwój badań architecturae militaris, ale równocześnie spowodowały nasilenie zagrożeń historycznej tkanki. Ochrona wartości kulturowych zespołów budowli, które projektowano i rozbudowywano jako wielkie systemy obrony o złożonej strukturze, urosła w drugiej połowie lat 90. XX w. do jednego z głównych dylematów konserwatorskich. Poszukiwanie skutecznych metod ochrony fortyfikacji wiązało się z potrzebą nowych rozwiązań w ochronie zabytków wobec zachodzących przemian ustrojowych i toczącej się w międzynarodowych i krajowych środowiskach dyskusji o doktrynie konserwatorskiej początku XXI wieku. Decentralizacja i uspołecznienie zarządzania tworzyły warunki do przejmowania odpowiedzialności za przetrwanie dziedzictwa kultury przez samorządy terytorialne. W dyspozycji rad gminnych znalazły się skuteczne narzędzia ochrony tego dziedzictwa: miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego i możliwość tworzenia parków kulturowych. Ustawowa formuła parku, przy swojej elastyczności, pozwoliła na jej wykorzystywanie nie tylko jako formy ochrony prawnej, ale też jako skutecznego instrumentu zarządzania kulturowym zasobem. Niniejsze opracowanie jest próbą sformułowania propozycji metodycznych w zakresie programowania działań ochronnych oraz utrwalania i eksponowania zabytkowych wartości zespołów fortyfikacji z równoczesnym ich zagospodarowaniem uznawanym jako warunek sine tjua non skutecznej ochrony. Opracowanie składa się z czterech rozdziałów, w tym rozdziału wprowadzającego i trzech problemowych. W rozdziale pierwszym dokonano przeglądu prac dokumentacyjnych i metodycznych w zakresie ochrony obszarowej zespołów obronnych, scharakteryzowano zasoby fortyfikacji zachowane w dzisiejszych granicach Polski - z zamiarem, przede wszystkim, przybliżenia skali i złożoności problemu badawczego oraz oceniono stan ochrony prawnej zabytków architektury obronnej. Omówiono cechy nowszej fortyfikacji istotne z punktu widzenia metod ochrony i adaptacji do współczesnych funkcji. Kolejny rozdział poświęcony jest trzem zespołom: Twierdzy Warszawa, Twierdzy Boyen i Cytadeli Twierdzy Modlin. Zespoły te tworzyły rodzaj "poligonu doświadczalnego" w studiach poświęconych metodom waloryzacji konserwatorskiej i formułowania wniosków. Studia zespołów obronnych tworzą punkt wyjścia dla treści trzeciego rozdziału pt. "Propozycje metodyczne do programu ochrony i zagospodarowania zespołu nowszej fortyfikacji". Znalazły się tam: próba zdefiniowania programu ochrony i zagospodarowania, rozważania dotyczące ujęcia, zakresu oraz szczegółowości ustaleń, kolejnych faz sporządzania programu i jego odniesień do dokumentów planistycznych. Główny wątek dotyczący konstrukcji programu uzupełniają komentarze i wnioski poświęcone dopuszczalnym formom ingerencji w zabytkową tkankę, współczesnym uzupełnieniom historycznych struktur, formom zagospodarowania dostosowanym do specyfiki pofortecznych zespołów oraz preferowanej w ich ochronie idei parków kulturowych. Treść ostatniego, czwartego rozdziału jest syntetycznym podsumowaniem pracy, szczególnie w odniesieniu do celów, założeń wyjściowych, zakresu programów ochrony i zagospodarowania oraz uwarunkowań realizacji ich ustaleń. Przeprowadzone studia potwierdziły współzależności zachodzące między metodami programowania ochrony i zagospodarowania zespołów pofortecznych a ich cechami własnymi. Potwierdziły tym samym celowość prac metodycznych i programowych dotyczących ochrony wyodrębniających się w krajowym zasobie kulturowym grup zabytków.
EN
Poland's dramacie and complex history connected with the changing geopolitical conditions and political boundaries of our comment have meant that within the modern borders of the country are preserved the remains of fortifications which are not only Polish, but also foreign ones - above all French, Russian and Soviet, Prussian and German, and Austrian. They are a material record of the stormy history of Poland, a symbol of survival and the preservation of our national identity. They are also a permanent record of the evolution of the art of building fortifications of the great powers and today recognised as part of the World's cultural heritage. The systemic changes in Poland after 1989 and the withdrawal of the military from the use of part of the historical sites in its ownership allowed the development of research into military atchitecture, but also increased the threats to its historical substance. The protection of the cultural values of complexes of buildings which were designed and built as parts of great systems of fortifications with complex structures grew in the second half of the 1990's into one of the biggest dilemmas for conservators. The search for effective methods for the protection of fortifications was connected with the need for new solutions in the protection of historical monuments in the face of the changing political and social conditions that were in progress and the discussions that were being conducted at the beginning of the 21st century in international and national milieux on the doctrines of conservation. Decentralisation and strengthening of local government created conditions for the acceptance of responsibility for the preseration of the cultural heritage by local authorities. At their disposal they had effective tools for the protection of that cultural heritage, spatial planning programmes and the possibilities of forming cultural parks. The elasticity of the formulation of the concept of these parks in the legislation allows their use not only as a means of legal protection, but also an effective instrument for the management of the cultutal resources. The present work is an attempt to formulate proposals for a methodology in the field of the creation of a programme for protection and preservation and exposition of the historical values of complexes of fortifications with at the same time, as a sine qua non of their effective protection, their utilisation. The work consists of four chapters, an introductory one and three discussing specific issues. The first chapter contains an overview of the process of documentation and the methodology of the protection of complexes of fortifications. The resources of historical fortifications preserved within the modern borders of Poland are characterised. This has the intent, above all, of showing the scale and complexity of the research problem. The current state of the legal instruments for the protection of historical military architecture is also assessed. The most importanr characteristics of modern fortifications are discussed, concentrating attention on those important from the point of view of the methods for their protection and adaptation to fulfil new functions. The next chapter is devoted to a discussion of three complexes of fortifications: Fortress Warsaw, Boyen Fort and the Citadel of Modlin Fortress. These complexes formed a sort of testing ground for studies concerned with the methods of conservation, revalorisation and formulating conclusions. The study of fortification complexes form the starting point for the third chapter, entitled "proposals for a methodology for a programme of protection and utilisation of complexes of historical fortifications of the modern era". In it are found an attempt at definition of the terms 'programme of protection' and 'utilisation' as well as reflections on the conceptualisation, scope and the degree of details required in successive phases of the creation of protection programmes and their relationships to planning documents. The main theme concerning the construction of a programme is supplemented by a commentary and conclusions concerning acceptable forms in which one may interfere with the historic fabric, the matter of modern reconstruction of the historical structures, and the forms of utilisation which are suitable for old fortification complexes and the preferred concept of cultural parks for their protection. The fourth, last chapter is a synthetic summary of the work, with especial emphasis on the aims, the underlying principles and scope of programmes of protection and utilisation and the various factors which condition putting them into action. The study has confirmed the mutual dependencies between the methods of creation of programmes for protection and utilisation of old fortress complexes and their specific characteristics. It has also confirmed at the same time the importance of reflection on the methodology and programming of work concerning the protection of this specific group of historical monuments in the national resources of cultural heritage.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Ośno Lubuskie jest średniowiecznym miastem w województwie lubuskim, które posiada dobrze zachowany dawny system obronny. Trwałość i użytkowość, które kiedyś były najważniejszymi cechami tej budowli, dzisiaj nie mają większego znaczenia. Obecnie najważniejszym elementem tego zespołu jest piękno fortyfikacji zawarte w krajobrazie kulturowym miasta.
EN
Ośno Lubuskie is a Medieval town in Lubuskie province. Its fortifications remained almost intact. The durability and usefulness of these structures, important in the past, are invalid today. Today the most important of that complex is its beauty in the urban landscape.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Kożuchów, podobnie jak inne nieco zapomniane i zaniedbane miasta szuka sposobów na powstrzymanie dalszej degradacji, a nawet sposobów na ożywienie i rozwój. Jednym z nich może być ponowne wykorzystanie systemu obronnego w przestrzeni współczesnego starego miasta. Zachowane w dobrym stanie mury obronne, baszty, basteje oraz fosa a także zamek, będący elementem tego systemu, mogą stać się największą atrakcją turystyczną Kożuchowa a także regionu W ten sposób fortyfikacje Kożuchowa, które kiedyś chroniły miasto przed zniszczeniem dzisiaj znów mogą przyczynić się powstrzymania jego degradacji a nawet być czynnikiem miastotwórczym.
EN
Kożuchów, today somewhat abandoned and neglected town, is eagerly seeking for any means of stopping the progressive degradation that could, perhaps, secure some kind of development in the future. On of those could be reuse of former very well preserved defense system - old walls, bastions and towers. When restored, they can become an attractive point of interest for extended tourist movement bringing economical activity not only to the town but also to the entire region. The fortifications, that have saved the town from being plundered and destroyed many times in the past centuries, can save the town again.
The refurbishment of monuments through the introduction of a hotel function is an increasingly popular tool of restoration of their functioning. The hotel function makes it possible to generate an income that can help to maintain the good condition of the object and allows the owner to earn profits. The collection of monuments refurbished through introduction of the hotel function consists mainly of residential buildings: municipal tenement houses and historic mansions, such as palaces, manor-houses and castles. One of the niche hotel products are historic fortress objects dating back to the 19th and 20th century, in which accommodation and catering functions as well as auxiliary services have been implemented. In spite of the abundance of such objects in Poland, which is a result of the turbulent history of the country, very few of them have been completely refurbished and in some other cases refurbishment work is being planned or carried out. The article focuses on the analysis of requirements that must be fulfilled by military objects under refurbishment in order to ensure the proper functioning of the hotel facility. In the empirical part, the authors take a critical look at the completed and planned refurbishment of 19th-century and 20th-century military objects through the introduction of the hotel function. The research showed clearly that the proper adaptation of a military object to a hotel facility is very difficult due to limitations resulting from the location, architecture, history and specific character of the object.