There are hundreds kilometers of low embankments (up to 2.5 m high) constructed from organic soils in Poland. The degradation process of such embankments is very intensive. The cracks and craters on the crest and slopes of the embankment, the increase of permeability and diminishing of the embankment height are observed. The causes of unfavourable processes in the embankment as well as the protective action against them are discussed in the article.
PL
W Polsce wybudowane są setki kilometrów niskich (do około 2,5 m wysokości) nasypów z gruntów organicznych spełniających rolę wałów przeciwpowodziowych, odwałowań kanałów i doprowadzalników melioracyjnych, grobli stawów rybnych, zapór zbiornikowych. Większość z tych nasypów została wykonana przed kilkunastu i kilkudziesięciu laty, tj. w latach 70. i 80., a znaczna część nawet przed rokiem 1939. Nasypy te charakteryzują się w znacznej większości złym stanem technicznym. Większość nasypów wymaga pilnie przeprowadzenia prac modernizacyjnych. Przy ich modernizacji używa się na ogół również gruntów organicznych, jako gruntów miejscowych położonych najbliżej. Zły stan techniczny nasypów z gruntów organicznych, objawiający się m.in. powstawaniem szczelin i wyrw na koronie i skarpach, wzrostem przepuszczalności prowadzącym do przesiąków przez korpus, obniżeniem wysokości nasypu, związany jest w głównej mierze z procesem jego następującej w czasie degradacji. Przeprowadzone badania wykazały, że przyczyną degradacji nasypów są w głównej mierze zmiany zachodzące we właściwościach gruntów organicznych, określane jako proces murszenia, jak też niszcząca działalność drobnych ssaków zasiedlających te nasypy. Murszenie jest spowodowane działaniem wielu czynników, które można podzielić na fizyczne (procesy kurczenia i pęcznienia), biochemiczne (humifikacja i mineralizacja), atmosferyczne (mróz, wiatr, słońce). W nasypach procesem murszenia objęty jest praktycznie cały grunt wbudowany w korpus. Intensywność procesu murszenia zależy od czasu, stopnia uwilgotnienia gruntu, zawartości powietrza w gruncie. Degradacja nasypów może być częściowo ograniczona poprzez zwalczanie drobnych ssaków, a także zapobieganie procesowi murszenia na co wpływ ma głównie ochrona wilgotności gruntu w nasypie (np. poprzez obsypki mineralne, darniowanie darnią z gruntów mineralnych bądź obsiew, poszerzenie korpusu nasypu), a także zmniejszenie ilości substancji organicznej (mieszanki mineralno-organiczne, dodatki chemiczne) oraz ograniczenie ilości powietrza (dobre zagęszczenie gruntu w nasypie). Rozpoznanie przyczyn procesu degradacji gruntów organicznych wbudowanych w korpus nasypu ziemnego pozwala na podanie sposobów umożliwiających zdecydowanie ograniczenie tego procesu. Biorąc pod uwagę znaczną ilość takich nasypów w Polsce, wymagających pilnie modernizacji ze względu na ich niezadowalający stan techniczny, zagadnienia te mają istotne znaczenie dla praktyki inżynierskiej.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In this paper issues concerning the impact of mining exploitation on embankments reinforced with geogrids have been discussed, with particular consideration of road embankments. Mining deformations cause loosening of subsoil as well as supplementary deformation and geogrids strain, which are built inside embankment structure. Moreover, loosening causes changes of subsoil and embankment properties.
PL
Celem artykułu jest omówienie zagadnień związanych z oddziaływaniem eksploatacji górniczej na zbrojenie nasypów budowlanych, wykonane z zastosowaniem geosiatek, ze szczególnym uwzględnieniem nasypów komunikacyjnych. Deformacje przypowierzchniowej warstwy gruntu oddziałują niekorzystnie na ziemne budowle nasypowe, zlokalizowane w zasięgu wpływów eksploatacji górniczej. Istotne znaczenie dla rozpatrywanego zagadnienia mają głównie odkształcenia poziome […] przypowierzchniowej warstwy gruntu. Odkształcenia powodujące rozluźnianie mają niekorzystny wpływ na wytrzymałość gruntów budujących podłoże i korpusy nasypów ziemnych, powodując trwałe zmniejszenie ich spójności. Rozluźnianie niekorzystnie oddziałuje też na zbrojenie. Zbrojenie bezpośredniego podłoża oraz warstw nasypów komunikacyjnych ma na celu poprawę ich stateczności oraz wzmocnienie podłoża dróg. Na terenach górniczych zbrojenie przeciwdziała także poziomym odkształceniom rozciągającym, które powodują rozluźnianie warstw gruntu. Geosiatki mogą pracować jedynie na rozciąganie, a zatem nie mogą przeciwdziałać siłom ściskającym, jakie występują w czasie ujawniania się wpływów eksploatacji w strefie odkształceń ściskających. Oddziaływanie poziomych odkształceń podłoża o charakterze rozluźniającym na nasypy zbrojone powoduje dodatkowe rozciąganie geosiatek. Maksymalna wartość dodatkowych sił rozciągających, jakie wystąpią w geosiatkach, wynika z wartości odkształceń podłoża i wartości sił stycznych między geosiatką a gruntem poniżej zbrojenia. W pracy przedstawiono zależności, z których można określić wartość jednostkowych sił stycznych […], działających na geosiatki pod warstwą gruntu o jednakowej wysokości oraz pod powierzchnią skarpy. Na podstawie tych zależności można wyznaczyć odległość, na której odkształcenia geosiatki osiągną wartość odkształceń gruntu podłoża. Do obliczeń stateczności skarp nasypów w praktyce inżynierskiej stosuje się często metody równowagi granicznej, gdzie wskaźnik stateczności określany jest na podstawie takich metod, jak metoda Felleniusa czy Bishopa, w których wprowadzono dodatkowe siły utrzymujące od zbrojenia. Przyjmowana do obliczeń stateczności maksymalna siła utrzymująca od zbrojenia jest równa sile wynikającej z długotrwałej obliczeniowej wytrzymałości geosiatki na rozciąganie (LTDS), w założonym okresie użytkowania budowli. Wartości sił utrzymujących od zbrojenia dla nasypów zlokalizowanych na terenach górniczych powinny być zmniejszone ze względu na rozluźnianie podłoża. Można to zrealizować przez wprowadzenie dodatkowego współczynnika zmniejszającego Ag przy obliczaniu wytrzymałości długotrwałej geosiatek. Na podstawie wstępnych badań wpływu odkształceń podłoża na geosiatki przyjęto wartość tego współczynnika wynoszącą Ag = 1,18 dla odkształceń odpowiadających terenom górniczym IV kategorii. Wartości współczynnika Ag dla terenów górniczych I-IV kategorii mogą być wstępnie przyjmowane z przedziału (1,0;1,2). Wartość współczynnika zmniejszającego Ag powinna być uzależniona od przewidywanych wartości poziomych odkształceń geosiatek, jakie będą wywoływane odkształceniami podłoża budowli ziemnej. Wartość ta dla różnych rodzajów geosiatek powinna być określona na podstawie odpowiednich badań, które umożliwią ocenę wpływu dodatkowych odkształceń na ich wytrzymałość długotrwałą. Należy przy tym uwzględnić właściwości lepkosprężyste geosyntetyków oraz wpływ pełnego cyklu odkształcania podłoża, to jest rozluźniania, a następnie zagęszczania i ponownego rozluźniania, na współpracę geosiatek z warstwami gruntu. W obliczeniach stateczności skarp nasypów na terenach górniczych należy uwzględniać wpływ poziomych odkształceń rozluźniających na warstwy zbrojenia geosyntetycznego oraz na właściwości gruntów budujących podłoże i nasypy.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W ostatnich latach ruszyła rozbudowa sieci dróg naszego kraju, m.in. rozpoczęto budowę wielu kolejnych odcinków autostrad A1 i A4. Przebieg tras zależy od ukształtowania terenu, który wymusza wykonanie nasypów i wykopów na długości drogi. Z powodu ograniczonej szerokości pasa drogowego wykorzystywanego dla celów budowy oraz prowadzenie niwelety drogi często znacznie poniżej istniejącego terenu, projektuje się skarpy o dużych kątach nachylenia oraz wysokościach dochodzących do kilkunastu metrów.
Podstawową i najstarszą formą ochrony terenów zagrożonych powodzią są obwałowania rzek. Najważniejszym uregulowaniem prawnym w Niemczech, dotyczącym budowy, rewitalizacji, eksploatacji oraz dodatkowych doraźnych zabezpieczeń wału, jest norma DIN 19712. Dodatkowo istnieje wiele innych przepisów oraz wytycznych z zakresu stanu bezpieczeństwa obwałowań, m.in.: rozporządzenie Państwowego Instytutu Budownictwa Wodnego w Niemczech (BAW), zbiory wytycznych Związku Inżynierów Gospodarki Wodnej, Gospodarki Odpadami oraz Budownictwa (BWK) i Niemieckiego Związku do Spraw Gospodarki Wodnej oraz Odpadów (DVWK). W artykule przedstawiono podstawowe uwarunkowania prawne, dotyczące budowy, eksploatacji oraz kontroli obwałowań przeciwpowodziowych w Niemczech, w tym klasyfikację obwałowań oraz metody określania stanu bezpieczeństwa budowli. Szczegółowo omówiono sposoby kontroli stanu technicznego obwałowań. Omówiono również wytyczne dotyczące doraźnej ochrony wałów, wykonywanej bezpośrednio przed akcją przeciwpowodziową lub w trakcie jej trwania.
EN
Basic and oldest form of protecting flood threatened areas is river embankments. Most important legal regulation in Germany on construction, restoration, exploitation and additional ad hoc protection of embankments is the German norm DIN 19712. Moreover, there are many other acts and recommendations on the safety status of embankments like: directive of the State Institute of Water Engineering in Germany (BAW), a set of recommendations issued by the Association of Water Management, Waste Handling and Building Engineers (BWK) and the German Association for Water Management and Waste Handling (DVWK). The paper presents basic legal regulations pertaining to the construction, exploitation and control of flood embankments in Germany including classification of embankments and methods of estimating the safety status of constructions. Measures for estimating technical status of embankments are described in details. Recommendations on ad hoc protection of embankments made directly before flood control action or during the flood are also discussed.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.