The paper presents the results of analyses of samples of manure from a pig farm located near Piła, Poland performed between June 2011 and May 2012 using a single sampling system. The statistical analyses of the average content of chemical and biological oxide demands, nitrogen, phosphorus, potassium, calcium and dry mass in the slurry in various seasons allowed us to draw conclusions concerning the changes in the chemical composition of the manure in specific seasons and to determine the correlations between the chemical parameters. The average content of N, BOD, P, and dry mass content tended to decrease systematically from the spring until the winter. The highest correlation coefficient, which indicates significant interdependency among the variables tested, was consistently found for COD and BOD, whereas the smallest correlation coefficient was found consistently for K and Ca and once for Ca and N.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Lake and ground water in the catchment areas of Piaseczno (mesotrophic), Łukie (eutrophic) and Moszne (dystrophic) lakes located in the Polesie Region (South-Eastern Poland) were studied in 1996-1997. Ground water were sampled from the wells installed on the lake shores (several metres from the shoreline) and lake water from the littoral zone next to the wells. EC, pH, concentration of Ca, Mg, K, Na, N-NH4, N-NO3, P-PO4 as well as DOC and its fractions were determined. Mineralisation of ground water was higher and pH lower than that of the littoral lake water. The amount of fulvic acids both in lake and ground water was higher than the amount of humic acids.
Essential oils (EOs) of Gaultheria procumbens were obtained by hydrodistillation with the yield of 1.30% ± 0.05 (v/dw) for leaves and 2.68% ± 0.08 (v/dw) for fruits. The GC-FID/MS analysis led to the identification of 64 volatile components, among which 27 were found in leaf EO, 49 in fruit EO, and 59 analytes were detected for the first time in G. procumbens. Methyl salicylate, which is known as a potent anti-inflammatory agent, was the dominant component making up to 97.5% and 99.8% of the total fruit and leaf EOs, respectively. The remaining volatiles of the leaves included mainly monoterpenes (α-pinene, β-pinene, limonene), methyl-o-anisate, massoilactone, spiro[4,5]decane-1-one, and aliphatic alcohols (heptan-2-ol, octan-1-ol), while the fruit EO contained apart from the dominant aliphatic and aromatic alcohols (benzyl alcohol, heptan-2-ol, p-cymen-7-ol) also carboxylic acids (3-hydroxyphenylacetic acid, heptanoic acid, octanoic acid) and aldehydes (hexanal, furfural, pent-4-enal). The antibacterial activity of the EOs was evaluated using a microdilution broth method against twelve reference strains, as well as clinical and environmental isolates. Differences between activity parameters of both EOs were not statistically significant (p > 0.05) for most tested bacteria. On the other hand, both EOs were significantly more effective against Gram-negative (MIC, 8.2-10.0 mg/mL) than Gram-positive bacteria (MIC, 13.5-16.7 mg/mL). Leaves and especially fruits of G. procumbens cultivated in Poland were proved valuable sources of methyl salicylate-rich EOs of moderate antibacterial activity, which, therefore, could partly explain the traditional use of the plant materials and the EOs in the treatment of bacterial infections-related inflammatory disorders.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W ramach pracy w roku 2011 wytworzono dwa wzorce składu chemicznego stopów: Rene125 (stop niklu) i AMS5382H (stop kobaltu), stanowiące nowość w ofercie światowej certyfikowanych materiałów odniesienia. Badania atestacyjne przeprowadzono przy współudziale amerykańskich laboratoriów analitycznych. Dla wzorca stopu Rene125 certyfikowano 13 składników, a dla wzorca stopu AMS5382H - 12 składników. Wyprodukowane wzorce stanowią rozszerzenie zakresu certyfikowanych materiałów odniesienia oferowanych przez Instytut, a także wykorzystywane są w badaniach prowadzonych w Laboratorium Analiz Chemicznych.
EN
As a part of the work, two chemical composition samples for alloys were produced in 2011: Rene125 nickel alloy and AMS5382H cobalt alloy, becoming a novelty in the world offer of certified reference materials. The certification tests were carried out with participation of American analytical laboratories. For Rene125 alloy standard sample 13 components were certified and for AMS5382H alloy standard sample - 12 components. These masters extend the range of certified reference materials offered by the Institute, and they are also used in the research conducted by the Chemical Analyses Laboratory.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Zmiany w składzie chemicznym substratów glebowych przed rozpoczęciem i po zakończeniu okresu wegetacji roślin zbadano w doświadczeniu dwuczynnikowym, gdzie pierwszym czynnikiem było podłoże (I - podłoże mineralne (Aan) + torf wysoki; II - torf wysoki firmy Kronen; III -włókno kokosowe firmy Dastin Bis; IV - włókno kokosowe firmy Bloemexim; V - podłoże mineralne (Aan), a drugim czynnikiem odmiana (1 - 'Gompey'; 2 - 'Popey') frezji ogrodowej z grupy Easy Pot. Zastosowane podłoża wzbogacono nawozami mineralnymi przed i w trakcie uprawy roślin. Wykorzystane do uprawy substraty różniły się właściwościami chemicznymi i nie spełniały wszystkich wymagań pokarmowych roślin. Intensywne nawożenie mineralne w trakcie uprawy oraz pobieranie składników chemicznych przez rośliny wpłynęły na wzrost zawartości Mg, K, Fe, Mn, Zn, Cu, Pb, a zmniejszenie się ilości Na i Ni w podłożach. Uprawiane w doświadczaniu odmiany frezji miały istotny wpływ na ilość Na, Mn, Ni w badanych podłożach.
EN
Changes of chemical composition of mediums before and after vegetation period of fressia plants were studied during two factors experiment where medium was the first factor ( I - mineral medium-Aan + Sphagnum peat, II - Sphagnum peat prepared by Kronen Co., III - coco fibre from Dastin Bis Co., IV - coco fibre from Bloemexim Co., V - mineral medium-Aan) and the garden fressia variety from group Easy Pot (1 - 'Gompey'; 2 - 'Popey') was a second factor . These mediums were enrichment with mineral fertilizers before and during cultivation of plants.Chemical composition of used media were differed and they did not supply all the nutrients indispensable for plants growth. Intensive mineral fertilization during garden fressia cultivation and uptake of chemical compounds by plants increased contents of Mg, K, Fe, Mn, Zn, Cu, Pb and decreased amount of Na and Ni in analysed media. The varieties of garden fressia cultivated in experiment significantly affected content of Na, Mn and Ni in analysed media.
Celem badań było określenie wpływu dodatku środka poślizgowego na strukturę i własności mechaniczne spiekanych stali o zawartości 3 % Mn i 0,8 % C. Do badań wykorzystano komercyjny proszek żelaza NC 100.24, proszek niskowęglowego żelazomanganu produkowany przez firmę Eramet Comilog Manganese oraz proszek grafitu C-UF. Jako środek poślizgowy wykorzystano proszek Kenolube P11. Z proszków wyjściowych sporządzono w mieszalniku Turbula w czasie 30 min. cztery mieszanki proszków, różniące się zawartością środka poślizgowego. Następnie, metodą prasowania w sztywnej matrycy, sprasowano kształtki prostopadłościenne, o wymiarach 5 × 10 × 55 mm, przeznaczone do badania wytrzymałości na zginanie, udarności i twardości oraz wytrzymałościowe (PN-EN ISO 2740), przeznaczone do badania wytrzymałości na rozciąganie i własności plastycznych, a także wytrzymałości na zginanie, zwanych dalej próbkami ISO. Zbliżoną gęstość względną wyprasek prostopadłościennych i ISO, na poziomie 86 %, uzyskano stosując 2 ciśnienia prasowania - 660 i 820 MPa, odpowiednio dla próbek ISO oraz próbek prostopadłościennych. Sprasowane kształtki poddano spiekaniu w temperaturze 1120 stopni Celsjusza w atmosferze wodoru lub azotu o punkcie rosy -60 stopni Celsjusza przez 60 min. Po spiekaniu kształtki odpuszczano w temperaturze 200 stopni Celsjusza w powietrzu w czasie 60 min. W toku przeprowadzonych prac ustalono, że wzrost zawartości środka poślizgowego w mieszance proszków przyczynił się do obniżenia gęstości względnej wyprasek i spieków, a także do obniżenia własności wytrzymałościowych oraz plastycznych badanych stali manganowych. Uzyskane wyniki badań świadczą, że najlepszymi własnościami mechanicznymi charakteryzowały się stale wytwarzane bez dodatku środka poślizgowego. Porównywalne własności do tej grupy spieków uzyskały stale manganowe wytworzone na bazie mieszanki zawierającej 0,2 % mas. środka poślizgowego. Własności stali manganowych wytwarzanych w atmosferze azotu były zbliżone do własności stali uzyskanych po spiekaniu w wodorze, co może być wykorzystane w celu obniżenia kosztów produkcji. Badania metalograficzne wykazały, że obecność środka poślizgowego w mieszance proszków przyczyniła się do powstania struktury perlitycznej bądź perlityczno-bainitycznej.
EN
The present work was focused on the effect of lubricant content on the structure and mechanical properties of sintered Fe-3%Mn-0.8%C steels based on sponge iron grade NC 100.24, low-carbon ferromanganese powder and graphite powder grade C-UF. The lubricant in the form of Kenolube P11 was added to the powders mixtures prepared in Turbula mixer for 30 minutes. Rectangular and tensile test bars were pressed under pressure of 660 and 820 MPa, for tensile and rectangular test bars respectively, to achieve the relative density 86 %, approximately. Sintering was carried out in laboratory horizontal furnace at 1120 degrees of Celsius in nitrogen and hydrogen atmosphere for 60 minutes. After sintering, sintered parts were tempered at 200 degrees of Celsius for 60 minutes in air. Mechanical investigation shown, that relative density and mechanical properties decreased with increasing the lubricant content in powders mixtures. The best mechanical properties were recorded for sintered manganese steels produced without addition of the lubricant. Mechanical properties of PM Mn steels sintered in nitrogen atmosphere were comparable with properties of steel achieved after sintering in hydrogen atmosphere. Those, sintering in nitrogen atmosphere could be employed for decreasing the cost production of structural Ni-free steels. Metallographic investigations shown, that the structure of PM Mn steels consists of pearlite and/or pearlite and bainite and depend on the lubricant concentration.
Two additional niche graves of the Corded Ware Culture were discovered during the rescue archaeological works carried out in the year 2010 on site No 85 in Kraków-Mistrzejowice. The preserved fragments of skeletons allow to assess that in the feature 1307 there were buried two individuals: female at the age of death at iuvenis-adultus and child at the age of death at infans II, the sex was not established. The human remains that were found in the feature 1311 belonged to a man at the age at death of adultus (20–25 years old) with intra vitam body height of 170 cm. Discovered in grave goods especially pottery allow to date them to phase IIIb of the Corded Ware Culture development in Małopolska Upland
In this study, fragment of the Libyan Desert Glass was investigated by using scanning electron microscope (SEM) and electron microprobe (EMP). The analyses reveal two differ areas in chemistry. the first one is homogenous in composition, but the second one is slightly enriched in Ti, and Fe content. During SEM and EMP observation, a relict of primary minerals was noted as a cracked zircon crystals.
More than 20.000 plant species are used in various traditional medicines around the world, and are considered as potential reservoirs for discovery of new drugs. One of these plants is Melissa officinalis L., commonly known as lemon balm, belongs to the family of Lamiaceae. For more than 2000 years, fragrant leaves of this plant have been widely used in cooking to add flavor to dishes. Moreover, lemon balm has also been used for the treatment of various mental diseases [1], migraines, digestion and cardiovascular problems [2], and sleeping aid [3]. Medicinal properties of Melissa officinalis L. Were first introduced by Dioscorides, the father of pharmacology, in De Materia Medica. Since them, medicinal properties of this plant were mentioned in many other medical books including Canon of Medicine by Avicenna. Melissa officinalis L. is listed in several pharmacopeias including European Pharmacopeia, British Herbal Pharmacopeia and Iranian Herbal Pharmacopeia. Modern studies demonstrated that Melissa officinalis L. has several biological properties including hypoglycemic, antioxidant, hypolipidemic, anticancer, antidepressant, antimicrobial, anxiolytic, anti-inflammatory, antinociceptive and spasmolytic properties. Melissa officinalis L. owes its biological properties to the chemical composition. The main active constituents of lemon balm are volatile compounds, terpenes, phenolic acids and flavonoids, while hydrocxycinnamic acids, commonly expressed as rosmarinic acid, are biomarkers of quality control according to World Health Organization (WHO) monographs on medicinal plants. Therefore, this study aimed to provide a summary on the botanical characterization, traditional use, chemical composition and pharmacological properties of Melissa officinalis L. Modern pharmacological studies have validated many traditional uses of lemon balm. The data showed in this study reviewed that Melissa officinalis L. is a potential source for the treatment of a wild range of civilization diseases.
PL
Na świecie ponad 20 000 różnych gatunków roślin jest stosowanych w medycynie tradycyjnej, a ponadto stanowią one cenny składnik wielu współczesnych leków ziołowych. Jedną z takich roślin jest melisa lekarska (Melissa officinalis L.), powszechnie znana, należąca do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). Od ponad 2000 lat liście melisy, ze względu na swój zapach, są stosowane jako przyprawa do potraw. Poza tym, melisa jest także stosowana we wspomaganiu leczenia chorób psychicznych [1], migren, zaburzeń układu trawiennego, układu krążenia [2] czy problemów z zasypianiem [3]. Po raz pierwszy właściwości prozdrowotne melisy lekarskiej opisał Dioskurydes w słynnej księdze De Materia Medica. Od tego czasu roślina ta zaczęła być opisywana w wielu innych książkach, jak np. w Kanonie Medycyny, napisanym przez perskiego lekarza Awicennę. Obecnie prowadzone badania naukowe wykazały szereg właściwości prozdrowotnych melisy lekarskiej, jak chociażby jej właściwości przeciwutleniające, przeciwdepresyjne, uspokajające, przeciwzapalne czy spazmolityczne. Właściwości te melisa zawdzięcza swemu składowi chemicznemu. Głównymi składnikami aktywnymi melisy są związki lotne, terpeny, kwasy fenolowe i flawonoidy. Według monografii Światowej Organizacji Zdrowia kwas rozmarynowy jest biomarkerem wskazującym na jakość tego surowca. Celem niniejszej pracy było przedstawienie charakterystyki botanicznej, zastosowania, składu chemicznego oraz właściwości farmakologicznych melisy lekarskiej. Współczesne badania farmakologiczne potwierdzają zastosowanie melisy lekarskiej w medycynie ludowej. Przegląd danych literaturowych potwierdza, iż melisa lekarska jest potencjalnym źródłem wspomagającym leczenie wielu chorób cywilizacyjnych.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The gold in the vicinity of Głuchołazy - Prudnik (the East Sudetic Forelands) is associated with Pliocene piedmontfans and Pre-Pleistocene river systems, primarily with the paleobeds of the Prudnik river and its tributaries. The morphology (roundness, flatness index and particles folding), surface textures and chemical composition of the gold particles suggest that the placer gold occurrences in the East Sudetic Foreland are multicycled (recycled paleoplacers) and multisourced. The most significant primary gold source was the sedimentary and epimetamorphic cover of the Żulova granitoids, eroded and removed during the Neogene. The majority of the gold was transported (redeposited) in a suspended form as flakes, scales, small grains and gold dust. This entered the river directly as a result of erosion of auriferous sediments. The homogeneous, porous, gold particles were formed in the weathering zones of polymetallic veins and other types of mineralization. Coatings of both crystalline and amorphous gold on particle surfaces suggest chemical accretion of authigenic gold on to pre-existing grains. Some porous gold particles may have been formed post-depositionally as the result of precipitation from colloidal solutions.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The research aimed at an assessment of physical and chemical properties of bottom sediments of the Besko reservoir located on the river Wisłok (Świętokrzyskie Voivodeship) for their agricultural applications. Studied bottom sediment revealed a considerable proportion of clay fractions in its composition, alkaline reaction, good sorption and buffering properties, therefore it may be used as a supplement to light acid soils to improve their productivity. While using the bottom sediment for plant cultivation, supplementary mineral fertilization should be applied because of its low content of nitrogen, phosphorus and potassium. Slightly elevated concentrations of some heavy metals do not prevent agricultural management of the sediment taken from strongly shallowed zones of the reservoir.
PL
Celem badań była ocena fizycznych i chemicznych właściwości osadów dennych zbiornika Besko zlokalizowanego na rzece Wisłok (województwo świętokrzyskie) pod względem ich rolniczego wykorzystania. Badany osad denny w swoim składzie wykazuje duży udział frakcji ilastych, zasadowy odczyn, dobre właściwości sorpcyjne i buforowe, zatem może być stosowany jako dodatek do gleb lekkich, kwaśnych w celu poprawy ich produkcyjności. Wykorzystując osad denny w uprawie roślin, należy zastosować uzupełniające nawożenie mineralne z powodu niskiej zawartości w nim azotu, fosforu i potasu. Nieznacznie podwyższone wartości niektórych metali ciężkich nie eliminują rolniczego zagospodarowania osadu wydobytego z silnie wypłyconych stref zbiornika.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
On the basis of chemical composition and mechanical properties analyses of EN-GJS-500-7 spheroidal graphite cast iron (as per PN-EN 1563 standard), an attempt to determine the relations between the changes in the contents of elements included in alloy (such as: C, Si, Mn, P, S, Cr, Ni, Mo, Cu, Mg), and its tensile strength (R_m), proof stress (R_p0,2), elongation (A_5) and hardness (HB), has been made. Cast iron subjected to the tests came from 291 heats, conducted in one of the domestic foundries. Cast iron was melted in medium-frequency induction furnace, spheroidized with bell method and modified with "in-stream" method. It results from conducted calculations that in a number of cases even small changes of the elements contents lead to statistically significant increases or decreases in examined mechanical properties of cast iron.
W artykule przedstawiono charakterystykę składu chemicznego i właściwości żelotwórcze preparatów pektyn niskometylowanych dostępnych na naszym rynku. Porównano cechy jakościowe preparatów pektyn niskometylowanych amidowanych i nieamidowanych, produkcji krajowej oraz zagranicznej.
EN
In the article the authors present low-methoxyl pectins available on Polish market. Their chemical composition and gel formation abilities were the main subject of the study. The quality of amidated and non-amidated low-methoxyl pectins of domestic and foreign origin was compared.
Skład chemiczny mleka koziego i jego właściwości fizyczne w sposób istotny różnią się nie tylko w zależności od rasy kóz, lecz również od okresu laktacji, pory roku, a także warunków hodowlanych i żywieniowych. Omówiono skład chemiczny mleka koziego oraz porównano zawartość poszczególnych składników z ich zawartością w mleku krowim i ludzkim. Na podstawie dokonanej oceny można stwierdzić, że mleko kozie jest dobrym źródłem pełnowartościowego białka, dobrze przyswajalnego wapnia, magnezu i selenu, wartościowych tłuszczów oraz niektórych witamin. Mimo wielu walorów dietetycznych nie jest ono jednak zalecane dzieciom poniżej pierwszego roku życia.
EN
The composition of goat milk varies over a wide range due to genetic differences between breeds, stage of lactation, season of the year, type of diet, physiological status and health. Moreover processing procedure change the content and level of major and minor constituents in the milk. The aim of the paper is to focus on chemical composition and nutritional properties of goat milk and its relation to human nutritional needs. The properties are compared with data for cow and human milk. It is concluded that goat milk is a good source of protein, well assimilated calcium, magnesium and selenium, nutritionally valuable fats and some vitamins.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The aim of the conducted field experiment was to compare the chemical composition of two timothy grass cultivars: Skala and Skald, which were mown three times during the vegetation period. In the first swath the sward was collected six times: the first time during the plant tillering and then at 7-day intervals. The research was run in the years 2004-2006 on the pseudopodzol soil formed from light, dusty clay located shallow on the medium clay of good wheat complex. Retardation of the first swath collection contributed to the reduction of the phosphorus and potassium content as well as elevation of the calcium and magnesium level. The sodium content was unaffected by the harvesting time of the first swath. Moreover, postponement of the first swath collection influenced a higher content of calcium, magnesium and sodium, as well as a lower level of phosphorus obtained in the plants derived from the second and third swath.
PL
W przeprowadzonym doświadczeniu polowym porównywano skład chemiczny dwóch odmian tymotki łąkowej: Skala i Skald, które koszono trzykrotnie w sezonie wegetacyjnym. W I pokosie ruń zbierano w sześciu terminach: pierwszy wykonano w fazie krzewienia się roślin, a następne w odstępach siedmiodniowych. Badania przeprowadzono w latach 2004-2006 na glebie pseudobielicowej wytworzonej z gliny lekkiej pylastej, zalegającej płytko na glinie średniej zaliczanej do kompleksu pszennego dobrego. Opóźnienie zbioru pierwszego pokosu przyczyniło się do zmniejszenia zawartości fosforu i potasu oraz zwiększenia poziomu wapnia i magnezu. Zawartość sodu nie była zależna od terminu zbioru pierwszego pokosu. Ponadto przesunięcie zbioru pierwszego pokosu przyczyniło się do wzrostu zawartości wapnia, magnezu i sodu oraz do spadku zawartości fosforu w roślinach drugiego i trzeciego pokosu.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In the one-factor, three-year field experiment, the chemical composition of meadow fescue fertilized with microelements in the form of single chelates or as multicomponent preparation was compared. Foliar application of copper, zinc, manganese and multicomponent preparation positively affected the phosphorus, potassium and calcium content in meadow fescue. Spraying with microelements in the form of multicomponent fertilizer contributed to the lower magnesium and sodium level. Fertilization with copper caused reduction of sodium content, whereas a decrease in magnesium level was noticed under fertilization with zinc and manganese. Fertilization with microelements widened proportions between the sum of univalent and divalent cations.
PL
W trzyletnim jednoczynnikowym doświadczeniu polowym porównywano skład chemiczny kostrzewy łąkowej nawożonej dolistnie mikroelementami w formie pojedynczych chelatów oraz w postaci wieloskładnikowego nawozu. Dolistne stosowanie miedzi, cynku, manganu i wieloskładnikowego nawozu korzystnie oddziaływało na kumulację fosforu, potasu i wapnia w kostrzewie łąkowej. Oprysk mikroelementami w formie wieloskładnikowego nawozu przyczynił się do zmniejszenia zawartości magnezu i sodu. Nawożenie miedzią spowodowało zmniejszenie zawartości sodu, natomiast spadek zawartości magnezu odnotowano przy nawożeniu cynkiem i manganem. Nawożenie mikroelementami rozszerzyło stosunek sumy kationów jednowartościowych do sumy kationów dwuwartościowych.
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono problem makroniejednorodności spoin i napoin jednowarstwowych. Przeprowadzono badania napoin wykonanych metodami GMA, MMA i SAW spoiwami wysokoniklowymi i spoiwem ferrytycznym na stali niskowęglowej. Wykazano, że obok opisanych w literaturze przypadków makrosegregacji w obszarze przyległym do linii wtopienia w postaci stref przejściowych, wtrąceń i półwyspów o składzie chemicznym uboższym w składniki stopowe spoiwa, na brzegach napoin mogą wystąpić obszary bogatsze w składniki stopowe. W przypadku napawania stali niskowęglowej spoiwem 00H18M2Nb przejawia się to występowaniem ferrytu w narożach napoin. Wynika to z niejednorodności pola konwekcji w ciekłym jeziorku spawalniczym.
EN
A problem of heterogeneity of single-layer fusion welds and padding welds was presented. Tests of padding welds created with use of the GMA, MMA and SAW methods with high-nickel filler metals and a ferritic filler metal on low-carbon steel were performed. It was shown that apart from cases of macrosegregation in the area adjacent to a line of fusion in the form of weld interfaces, inclusions and peninsulas of chemical constitution poorer in alloy-forming elements of a filler metal, described in professional literature, areas richer in alloy-forming elements of a filler metal may occur on toes of padding welds. In case of pad welding of low-carbon steel with the 00H18M2Nb filler metal, it manifests itself with occurrence of ferrite in padding welds corners. It results from heterogeneity of a convection area in a liquid welding puddle.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.