The article presents a modern enterprise within the neoclassical economic theory and refers to shortcomings of this theory as well as its incompatibility with modern economic conditions. The article discusses the problem of business profit and argues that it is not justified to treat the risk maximization as the goal of the enterprise, which is an idea that constitues the basic assumption of neoclassical microeconomic theory. The paper shows a negative role which large international corporations play in the economy when focusing solely on reaping monopoly profits against the interests of society. It notes that the national economy can not function properly for the benefit of society as a whole without regulatory interference by the state. What is also argued is that more and more of enlightened economists agree that it is necessary to re-evaluate the current neo-liberal economic doctrines and to give priority to the development sustainable economically, environmentally, and most of all socially.
PL
W artykule przedstawiono miejsce współczesnego przedsiębiorstwa w neoklasycznej teorii ekonomii. Wskazano na niedoskonałości tej teorii i niedostosowanie jej do współczesnych uwarunkowań gospodarczych. Omówiono problem zysku przedsiębiorstwa i uzasadniono, że nieuzasadnione jest przyjmowanie maksymalizacji zysku jako celu przedsiębiorstwa, co stanowi podstawowe założenie teorii neoklasycznej mikroekonomii. Pokazano negatywną rolę, jaką odgrywają w gospodarce wielkie korporacje międzynarodowe nastawione wyłącznie na czerpanie monopolistycznego zysku, wbrew interesom społeczeństwa. Zwrócono uwagę, że gospodarka narodowa nie może prawidłowo funkcjonować z korzyścią dla całego społeczeństwa bez regulacyjnej ingerencji państwa. Stwierdzono również, że coraz więcej ekonomistów uznaje pogląd, że konieczne jest przewartościowanie obowiązujących obecnie neoliberalnych doktryn ekonomicznych i przyznanie priorytetu rozwojowi zrównoważonemu ekonomicznie, ekologicznie, a przede wszystkim społecznie.
Podejście behawioralne, w odróżnieniu od neoklasycznej teorii przedsiębiorstwa, zakłada brak pełnej racjonalności przedsiębiorcy, z którego wynika konieczność zachowań satysfakcjonujących, a nie optymalizujących funkcję celu. Przedsiębiorstwo w takim ujęciu jest traktowane jako koalicja różnych grup interesariuszy, prowadzących ze sobą negocjacje, w wyniku których dochodzi do wytyczenia celów, a następnie ich realizacji i ewentualnej korekty. W artykule porównano podejście behawioralne do neoklasycznego, przedstawiono jego słabe punkty (m.in. brak horyzontu długookresowego, niefalsyfikowalność, empirycyzm), wskazano też jego wartość dodaną (np. zwrócono uwagę na formowanie celów i rolę luzu organizacyjnego) i wkład w rozwój teorii neoklasycznej oraz nowych koncepcji ekonomicznych, takich jak teoria agencji czy teoria kontraktów.
EN
Unlike the mainstream neoclassical theory of the firm, the behavioural approach assumes lack of full rationality of entrepreneurs, which implies the necessity to satisfy rather than optimise the objective function. In this approach the firm is seen as a coalition of various groups of stakeholders, which conduct negotiations with one another to hammer out objectives, their implementation and possible remedial actions required. The article compares the behavioural approach to the neoclassical school, presents weaknesses of the behavioural approach (including the lack of a long-term horizon, non-falsifiability, and empiricism) as well as the benefits (attention to goal formation and the role of organisational slack) as well as its contribution to the development of both the neoclassical school and new concepts in economics, such as agency theory or the theory of contracts.
Określenie celu działalności przedsiębiorstwa jest jedną ze spornych kwestii we współczesnej teorii przedsiębiorstwa. O ile cel taki został jasno sformułowany w teorii neoklasycznej (maksymalizacja zysku), o tyle we współczesnych koncepcjach trudno znaleźć konsensus w tym zakresie. Krytyczne spojrzenie na neoklasyczny model przedsiębiorstwa stało się podstawą do sformułowania alternatywnych teorii przedsiębiorstwa, takich jak teorie menedżerskie i teoria behawioralna. W teoriach tych można wyodrębnić dwojakie postrzeganie celów jego funkcjonowania, a mianowicie: teorie zakładające istnienie jednego głównego celu, ale innego niż maksymalizacja zysku (teorie menedżerskie), oraz teorie zakładające, że firmy realizują wiązkę celów (teoria behawioralna). W artykule zaprezentowano główne założenia i idee menedżerskiej i behawioralnej teorii przedsiębiorstwa. Prezentacja ta stanowi podstawę określenia celów działalności firm, które warunkują podejmowanie decyzji ekonomicznych.
EN
Defining company goals is one of the more difficult problems in the modern theory of firms. While such a goal has been clearly formulated in neoclassical theory (profit maximisation), in all modern conceptions it is difficult to find a consensus. A critical look at the neoclassical enterprise model has become the basis for the formulation of alternative business theories, such as managerial and behavioural theories. In these theories, two types of perception of objectives can be identified: theories assuming the existence of one main goal, other than the maximisation of profits (managerial theories) and theories assuming that companies implement a bundle of goals (behavioural theory). This article presents the main assumptions and ideas in managerial and behavioural theory in enterprise. This presentation is the basis for identifying the business objectives of companies that determine economic decision-making.
This paper addresses the problem of implementing CSR concept in enterprises, with regard to the way the corporate objective is defined. The purpose of this paper is to investigate the way the corporate objective is defined in the largest public companies listed in the WIG30 index. The method of content analysis is applied to analyze the reports, documents and information posted on the corporate websites. The analysis shows that companies define objectives in a very different way, referring to the category of value (understood in different ways), the financial categories and ratios or the expectations of the different stakeholders. The majority of the analyzed companies explicitly emphasize the issues of social responsibility and sustainable development. However, these objectivesare not always articulated in a direct way,which may be inadequate from the point of view of stakeholders’ information needs.
PL
Artykuł odnosi się do problemu implementacji założeń koncepcji CSR w przedsiębiorstwach w odniesieniu do sposobu definiowania i komunikowania celu działania. Celem opracowania jest zbadanie sposobu definiowania celu działania w największych spółkach giełdowych zaliczanych do indeksu WIG30. W badaniu zastosowano analizę treści komunikatów, raportów i informacji zamieszczanych na stronach korporacyjnych spółek. Przeprowadzona analiza wykazała, że spółki w bardzo różny sposób definiują cele działania, odnosząc się do kategorii wartości (w różny sposób rozumianej), wybranych kategorii finansowych czy oczekiwań różnych grup interesariuszy. Większość badanych spółek akcentowała wyraźnie kwestie mieszczące się w sferze koncepcji społecznej odpowiedzialności i zrównoważonego rozwoju. Jednak cele te nie zawsze były artykułowane w sposób bezpośredni, co nie do końca jest adekwatne z punktu widzenia potrzeb informacyjnych interesariuszy spółek.
Postępujący wzrost skomplikowania i złożoności warunków funkcjonowania współczesnych przedsiębiorstw wpływa na możliwość realizowania założonych celów działania. Podejmowanie decyzji strategicznych w warunkach niepewności implikuje stałą gotowość menadżerów do adaptacji planów rozwojowych. Droga rozwoju obejmująca wykorzystywanie okazji rynkowych wypiera realizację tradycyjnie pojmowanego planu strategicznego. Nieprzewidywalność i turbulentność otoczenia nie ułatwiają przedsiębiorcom działania. Mimo tego przedsiębiorstwa rozwijają się i odnoszą sukcesy. Pokonywanie trudności i warunki realizacji założonych celów stały się inspiracją do przeprowadzenia badań empirycznych, które częściowo dadzą odpowiedź na następujące pytania: jaką drogę rozwoju obierają współczesne przedsiębiorstwa, czy udaje im się zrealizować założone cele, jakie determinanty hamują rozwój?
EN
Все больший рост сложности условий функционирования современных предприятий влияет на возможность осуществления принятых целей действия. Принятие стратегических решений в условиях неуверенности импли- цирует постоянную готовность менеджеров приспособлять планы развития. Путь развития, связанный с использованием рыночных шансов, вытесняет осуществление традиционно понимаемого стратегического плана. Непредсказуемость и турбулентность окружающей среды не облегчают предпринима- телям действия. Несмотря на это предприятия развиваются и имеют успехи. Преодоление трудностей и условия достижения поставленных целей стали инспирацией для проведения эмпирических исследований, которые частично ответят на следующие вопросы: Какой путь развития выбирают современные предприятия? Способны ли они достичь поставленнх целей? Какие детерминанты тормозят развитие?
RU
The fact that conditions for operation of nowadays enterprises are becoming more complicated and complex impacts the possibility to execute the adopted strategies. Making strategic decisions under conditions of uncertainty implies constant readiness of managers to adjust their development plans. The development path involving the use of market opportunities displaces execution of the traditional strategic plan. Unpredictability and turbulent nature of the environment do not make it easier for entrepreneurs to carry our activities. Nevertheless, enterprises develop and succeed. Overcoming difficulties and conditions for execution of complex goals have become an inspiration to carry out empiric tests which will partially respond to the questions: Which development path is adopted by contemporary enterprises? Do they succeed in fulfilment of the adopted goals? What determinants do hamper their development?
W artykule poruszono problem oddziaływania przedsięwzięć marketingowych na etyczny wymiar przedsiębiorstwa na przykładzie Telekomunikacji Polskiej SA. Przedstawiono prawne podstawy działania przedsiębiorstwa, określono jego misję, cele oraz przedmiot działalności. Analizę makrootoczenia firmy uwzględniającą elementy otoczenia prawnego, politycznego i międzynarodowego uzupełniono o ocenę atrakcyjności sektora usług telekomunikacyjnych.
EN
In the article the author handles a very important problem of the marketing and ethical assessment of an enterprise on the example of the selected telecommunication company, i.e. Telekomunikacja Polska S.A. The Company was privatised and established in the result of the division of the state owned enterprise Poczta Polska Telegraf i Telefon (Polish Mail, Cable and Telephone Company). The marketing and ethical analysis carried out on the example of this company defines the main positive and negative influences of the environment upon the company and the strong points, that can be used in developing the company strategy. The author stresses also that the principles of honest and sound competition should be based on ethical values applying to all people. This is not easy due to cultural, religious or mental differences. On the other hand, the learned dissertations not based on practical experiences bring the risk of creating abstract principles.
Istotą działalności przedsiębiorstwa jest realizacja pewnej określonej wiązki celów. Autorka artykułu postanowiła zidentyfikować wpływ niektórych aspektów zarządzania procesami logistycznymi na realizację wybranych celów działalności przedsiębiorstwa. W tym celu wprowadziła macierzowy podział celów przedsiębiorstwa. Następnie scharakteryzowała wybrane aspekty zarządzania procesami logistycznymi i zestawiła je z celami, jakich realizację mogą wspomagać. Dla większości przedsiębiorstw długookresowym celem strategicznym jest zysk. Autorka artykułu postanowiła się skupić na celach cząstkowych, które prowadzą do uzyskania zadowalającego wyniku finansowego, a nie na samym zysku jako takim. Jest to spowodowane przekonaniem, że skupienie się przede wszystkim na zysku mogłoby się okazać zbyt ogóle i prowadzić do spłycenia rozpatrywanego problemu. Cele cząstkowe działalności przedsiębiorstwa można podzielić na jakościowe (np. lojalność klientów) oraz ilościowe (np. pozyskanie określonej ilości klientów w określonym czasie) oraz krótko- (np. usprawnienie bieżącej działalności operacyjnej) i długookresowe (np. zwiększenie wartości marki na rynku), pomoże to w stworzeniu macierzy celów rozpatrywanych w artykule. Na podstawie obserwacji przeprowadzonych w kilku różnych przedsiębiorstwach autorka wykazała pewne, mogące wystąpić, prawidłowości w oddziaływaniu decyzji podejmowanych w ramach zarządzania procesami logistycznymi na realizację wybranych celów przedsiębiorstwa.
In this paper, I comment on Professor Bocheński’s article Towards Philosophy of the Industrial Enterprise and its important final chapter on “Dynamic Analysis.” Methodologically, Bocheński’s article is interesting because he applies a teleological paradigm to business ethics. He discusses ends and goals. Th e main problem is what is the main, immanent end of an industrial enterprise? Bocheński answers, p roduc t ion. I agree that this is what industrial enterprise does and must do to survive, but in what sense can we call production an end and a goal? I dwell deeper into this and try to find the developmental principle that explains in what sense production cannot only be a fact but also an immanent goal. I then identify and describe this principle in terms of invention, innovation, and design. Any industrial enterprise must subscribe to such a developmental principle if it hopes to survive; and the result is a good product, which is the desired end.
PL
W artykule komentuję artykuł prof. J. M. Bocheńskiego Uwagi filozoficzne o przedsiębiorstwie przemysłowym i jego ważny rozdział końcowy pt. „Analiza dynamiczna”. Metodologicznie artykuł Bocheńskiego jest interesujący, ponieważ stosuje się w nim paradygmat teleologiczny do etyki biznesu. Omówione są w nim cele przedsiębiorstwa. Kluczowe pytanie wiąże się z określeniem głównego immanentnego celu przedsiębiorstwa przemysłowego. Bocheński odpowiada, że jest nim produkcja. Zgadzam się, że przedsiębiorstwo przemysłowe produkuje i musi produkować, aby przetrwać. Ale w jakim sensie możemy nazwać produkcję celem? Zgłębiając zagadnienie próbuję znaleźć zasadę rozwoju, która wyjaśnia, w jakim sensie produkcja to nie tylko rzeczywistość przedsiębiorstwa, ale i jego cel immanentny (finis operis). Następnie identyfikuję i opisuję tę zasadę w kategoriach wynalazczości, innowacji i projektowania. Każde przedsiębiorstwo przemysłowe musi podporządkować się takiej zasadzie rozwoju, jeśli ma przetrwać — a rezultatem jest dobry produkt, będący pożądanym właściwym celem.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.