W artykule przedstawiono sposoby opisu struktur przestrzennych, których konstrukcja jest uzależniona od charakteru badanych zjawisk. Zwrócono uwagę na różnorodność określeń przestrzeni, ich rodzaje i cechy. Podano sformalizowany sposób identyfikacji struktur przestrzennych, która jest niezbędna do precyzyjnego interpretowania zachodzących w nich procesów. Opracowanie zawiera porównawcze zestawienie możliwości opisu dynamiki zachowań w ekonomicznych strukturach przestrzennych przy pomocy matematycznych modeli opisowych, w których główną rolę odgrywają równania różniczkowe, różnicowe i ekonometryczne. (abstrakt oryginalny)
EN
Space is a notion which is usually understood intuitively. In most cases, however, such an understanding is insufficient to describe or carefully examine this concept. Space is a key notion in many scientific disciplines - they use terms such as public, social and private space. Mathematicians define various types of spaces, for instance the Euclidean space, the Banach space, or the Minkowski space. In fact, each phenomenon is related to space. The use of space in economics also requires a precise definition of this term. The higher the expectations about a specific application of this term, the more precise definition is required. In the paper an attempt is made to both approach, in a systematic way, the issues of identification and description of space by means of quantitative methods, and to compare and contrast several methods of modelling the changes in economic spatial structures over time. (original abstract)
Duże miasta borykają się z wieloma problemami: dezintegracją struktury przestrzennej, degradacją struktury funkcjonalnej, dekapitalizacją substancji mieszkaniowej, nierównomiernym rozwojem funkcji użytkowych, z zapaścią i pustoszeniem funkcji mieszkaniowych czy brakiem remontów. Problemowym staje się również brak rezerw terenowych pod zabudowę mieszkaniową czy nowe inwestycje, występują uciążliwości komunikacyjne, zwiększa się cena gruntów i mieszkań. Na obszarach wiejskich te problemy nie występują. Dlatego, w wyniku pewnych relacji i powiązań przestrzennych, obszary wiejskie będące w strefie wpływu dużego miasta, stają się nową przestrzenią dla rozwoju większych ośrodków. Pojawiają się oczywiście zagrożenia wynikające z funkcjonalnego połączenia z miastem, jednak zależności są na tyle duże, że nierzadko zaciera się różnice pomiędzy tym co wiejskie a co miejskie. W opracowaniu ukazano znaczenie jakie mają obszary wiejskie dla rozwoju sąsiadującego z nimi dużego miasta. (abstrakt oryginalny)
EN
The purpose of this article is to present the influence of rural areas on the development of neighboring cities. The process of writing the article involved familiarizing with the existing land development plans of the analyzed units in question as well as the mutual correlation between them. (original abstract)
Przedstawiono przykłady przeprowadzonych modernizacji przestrzeni rynków kilku miast Polski Południowej ze wskazaniem na pozytywne i negatywne efekty tych modernizacji.
The main aim of this article is the definition of the geography of networks, conceptualization of its principal notions and approaches and the delineation of its main domains. Geography of networks as a newly suggested field of geography will be compared with traditional human geography. Comparative approach as well as the method of analogy appears to be appropriate tools for the derivation of the essential time and spatial structures of the geography of networks. (fragment of text)
W artykule omówiono cechy opisujące uwarunkowania konsumpcji oraz identyfikację czynników głównych uwarunkowań konsumpcji. Przedstawiono grupowanie województw ze względu na czynniki konsumpcji. Na koniec przeprowadzono analizę zmian w rozwoju uwarunkowań konsumpcji w Polsce.
EN
The author presents the proceedings connected with the identification of the spatial structures of consumption conditioning. Attention has been focused on the identification of the main factors underlying the differentiation of the numerous set of factors describing the conditioning of consumption. This was done by using the methods of factor analysis. The newly formed orthogonal factor space made the basis for further studies which consisted in segmentation, discrimination and hierarchization of the points of that space. The results of the studies made it possible to formulate interesting conclusions regarding the spatial distribution of the intensity of the consumption factors in Poland. Finally, the changes in the spatial structure of the consumption factors in the years 1978-1987 have been briefly discussed. (original abstract)
Centra handlowe stały się nieodłącznym elementem przestrzeni współczesnych miast. Pierwsze inwestycje powstawały w największych ośrodkach pod koniec XX wieku, zwykle poza centrum, w dogodnej lokalizacji dla zmotoryzowanych nabywców. Następnie zaczęły się pojawiać w śródmieściu, często za sprawą projektów rewitalizacji. Wraz z dywersyfikacją lokalizacji następowały zmiany ich struktury funkcjonalnej oraz elementów wizualnych. Nowe obiekty oprócz funkcji handlowo-usługowej posiadają ofertę rozrywki, kultury, sportu, usług profesjonalnych, usług hotelowych, biurowych oraz mieszkaniowych. Wielofunkcyjne centra handlowe aktywizują śródmieścia, głównie za sprawą oferty kultury i rozrywki, stają się miejscem spotkań dla młodzieży, miejscem spędzania czasu dla całych rodzin, a także wizytówką miasta. Podmiejskie obiekty zwykle wzmacniają ofertę handlowo-usługową i głównie są celem zakupów. Celem opracowania jest wskazanie obszarów oddziaływania centrów handlowych w Katowicach na zmiany struktury miasta, ze szczególnym uwzględnieniem strefy śródmiejskiej.
EN
Shopping centers have become an integral part of the modern cities. New facilities in addition to the functions of retail and service have offer entertainment, culture, sports, professional services, hotel services, office and residential. The aim of the study is to present modern shopping centers operating in Katowice, an indication of their role as part of the city, its image and filled function and consequently development.
Celem niniejszego artykułu jest ocena procesu przemian struktury przestrzennej, rodzajowej i własnościowej użytkowania ziemi, które dokonały się w Krakowie na przełomie XX i XXI w. Artykuł stanowi kontynuację badań autora, zajmującego się procesem przemian w użytkowaniu ziemi w mieście, poczynając od 1848 r., a kończąc na czasach współczesnych. Badania obejmują terytorium miasta we współczesnych granicach administracyjnych, tj. powierzchnię ok. 32 680 ha. W celu przeprowadzenia bardziej wnikliwych porównań w tym zakresie posłużono się szczegółowymi jednostkami przestrzennymi, za jakie należy uznać jednostki ewidencyjne, podstawowe jednostki przestrzenne uwzględnione w przepisach prawnych dotyczących ewidencji gruntów. W odniesieniu do Krakowa za tego typu jednostki przyjęto cztery dzielnice administracyjne funkcjonujące w latach 1973-1990: Krowodrzę, Nową Hutę, Podgórze i Śródmieście. (fragment tekstu)
EN
The goal of article is to assess the changes in land use and spatial structure, by type and ownership, which have taken place at the turn of the twenty first century. The article continues the author's research into changes in land use in the city from the middle of the nineteenth century (1848) to today. The research includes the spatial range of Cracow according to its current administrative borders (an area of 32,680 ha). (original abstract)
W badaniach użytkowania ziemi w miastach istotną rolę odgrywają wchodzące w ich skład różne jednostki przestrzenne umożliwiające prowadzenie analizy porównawczej oraz stosowanie różnego rodzaju metod statystyczno-kartograficznych. W artykule przedstawiono proces przemian struktury użytkowania ziemi z uwzględnieniem jednostek katastralnych. Omówiono znaczenie tych jednostek w strukturze przestrzennej Krakowa.
EN
The goal of the article is to assess cadastral units as spatial units for researching the structure of space, including the structure of land use in Cracow. It was on the basis of their genetic coherence that these units were recognised as a research subject. Units of this type include the once separate villages and cities that were successively attached to the oldest part of Cracow, the city centre. (original abstract)
W artykule zaprezentowano problematykę powiązania struktury przestrzennej obszaru z jego konkurencyjnością. Podjęto próbę wyjaśnienia wpływu czterech rodzajów elementów przestrzeni regionów na ich konkurencyjność, tzn.: gospodarstw domowych (struktura osadnictwa), sfery gospodarczej, infrastruktury społeczno-ekonomicznej i środowiska przyrodniczego. Na tym tle przedstawiona została pokrótce problematyka narastania zróżnicowań przestrzennych procesów rozwoju, także w kontekście współczesnych procesów globalizacji, metropolizacji i konkurencji. (streszcz. oryg.)
EN
This paper discusses the relation between a spatial structure of territory and its competitiveness. An attempt was made to explain the influence of four components of region's space on their competitiveness, i. e.: households (structure of settlement), economic zone, socio-economic infrastructure and the environment. Against this background the problems of growing spatial diversity of development processes were shown as well as in the context of contemporary processes of globalisation, metropolization and competition. (original abstract)
Zadaniem opracowania jest zaprezentowanie funkcjonowania pierwszej w Polsce Specjalnej Strefy Ekonomicznej Euro-Park Mielec, która działa w Polsce od 1995 roku. Omówiono przesłanki powstania strefy, regulacje prawne, koncepcje rozwoju strefy oraz jej strukturę przestrzenna i funkcjonalną, oraz jakie są skutki wynikające z jej funkcjonowania.
EN
Special economic zones are an instrument of regional policy, the goal of which is to utilise regions in the most effective manner in order to ensure sustainable economic growth and to increase competitiveness. In particular, this refers to so-called "problem regions" that for various reasons have found themselves in a difficult socio-economic situation. In Poland, based on the Act on Special Economic Zones, seventeen zones were created between 1995 and 2002 (14 currently operate). The purpose of this article is to present the operations of the first Polish special economic zone: Euro-Park Mielec. The authors describe, inter alia, the reasons for its creation, legal regulations governing its operations, development concept, spatial and functional structure, as well as the direct consequences of the Zone's operations from 1996 to 2002. (original abstract)
Celem artykułu jest przedstawienie zmian, jakie zaszły w rozmiarze budownictwa mieszkaniowego, strukturze form własności oraz jego przestrzennym rozmieszczeniom w Polsce w okresie transformacji ustrojowej. Badania dotyczyły 40 województw w okresie 1989-1994 oraz 45 podregionów Polski dla lat 1995-2005. (fragment tekstu)
EN
Political transformation in Poland, together with a change of the housing policy and its performance tools, affected the space of flats built in Poland. In the research years of 1989-2005 a significant growth in the number of private dwellings for sale was observed and a subsequent drop in the number of co-operative, municipal and factory-owned flats. A dynamic increase in the number of private dwellings completed both for sale and rent was possible due to a change of the financing policy of housing. The location of the housing industry in the transformation period was not as much dependent on the geographical lay-out of new industrial plants using mineral resources or the agricultural out-put as in the period of intensive industrialization. It became more and more linked with the distribution of labor force settling down where the economic activity concentrated, that is in the agglomeration areas. (original abstract)
Na podstawie danych statystycznych dokonano próby charakterystyki rozwoju funkcji rekreacyjnej małych miast. Przeprowadzono analizę porównawczą miast pod kątem rozwoju funkcji rekreacyjnej oraz jej wpływu na strukturę przestrzenną małych miast.
W artykule omówiono uwarunkowania procesu zmian powiązań przedsiębiorstw wynikające z: otoczenia krajowego i międzynarodowego (zewnętrzne) oraz ze struktury przedsiębiorstwa (wewnętrzne). Przedstawiono również hipotetyczny regionalny efekt mnożnikowy rozwoju powiązań przestrzennych przemysłu.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W niniejszych rozważaniach podjęta zostanie problematyka roli innowacyjności w kształtowaniu firm i procesów rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturowego. Zmierzać będziemy do określenia zarysu kształtowania procesów innowacji, roli wybranych czynników w pobudzaniu innowacyjności oraz przedstawienia miejsca Polski w strukturze rangowej pod względem zaawansowania procesów innowacyjności. Wstępnie zakładamy, że szeroko rozumiana innowacyjność jest podstawowym czynnikiem pobudzania wzrostu ekonomicznego oraz podnoszenia jakości i poziomu życia. Wyrazem tego jest historyczny proces kształtowania bazy ekonomicznej, odznaczający się zmianami rozwoju społeczno-gospodarczego, od fazy feudalnej poprzez fazę industrialną i postindustrialną po fazę społeczeństwa informacyjnego. Zakładamy, że w przemianach tych podstawową rolę odgrywają procesy innowacyjne, które w podstawowym stopniu wpływają na rozwój cywilizacyjny. Przejawiają się one w szerokim zakresie i wpływają na zmiany zachowań ludzi, przedsiębiorstw, instytucji, metod gospodarowania, postaw społecznych, kulturowych oraz wpływają na zmiany układów światowych, europejskich, krajowych, regionalnych i prowadzą do wykształcania się nowych relacji funkcjonalnych zachodzących między ich elementami strukturalnymi. Procesy te mogą być w odpowiedni sposób stymulowane przez odpowiednie decyzje zarządów przedsiębiorstw (korporacji), władz państwowych i samorządowych, a także mogą być wspierane przez organizacje społeczne i pozarządowe. Dlatego ważnym problemem pozostaje dążenie do coraz precyzyjniejszego poznania procesu kreowania nowoczesnej działalności przedsiębiorstwa i jej wpływu na innowacyjność gospodarki. Poznawanie związanych z nimi reguł pozwala na podejmowanie określonych działań sterujących procesami innowacyjnymi w przedsiębiorstwach, instytucjach, czy układach przestrzennych. (fragment tekstu)
EN
The present article concerns the issues of innovativeness in the development of enterprises and in the processes of economic, social and cultural development. The aim of this work is to determine the scope of development of innovation processes, and to present the position of Poland in the ranking list according to the advancement of innovation processes. (original abstract)
Celem artykułu jest prezentacja przemian użytkowania ziemi na obszarze Nowej Huty, byłej dzielnicy administracyjnej Krakowa, obecnie geodezyjnej jednostki ewidencyjnej - jednostki przestrzennej o powierzchni 11 072 ha, w okresie 60 lat jej istnienia (tj. w latach: 1949-2009). Nowa Huta powstawała początkowo jako odrębne miasto pod Krakowem, w którym zdecydowano się zlokalizować hutę żelaza i stali. W 1951 r. została ona przyłączona do Krakowa i przez to nie zdążyła uzyskać praw miejskich. Jej szybki rozwój w okresie tuż po przyłączeniu do Krakowa przyczynił się do deformacji struktury przestrzennej miasta. Miasto wydłużyło swój kształt w kierunku wschodnim. W pierwszej fazie, tj. w latach 1951 - 1980, przemiany użytkowania ziemi były w stosunku do innych dzielnic Krakowa największe. W ostatnich latach ich tempo radykalnie zmalało. Spośród 4 jednostek ewidencyjnych Krakowa, zmiany na terenie Nowej Huty są zdecydowanie najmniejsze. Prowadzi to kolejnych de-formacji w strukturze przestrzennej miasta. (abstrakt oryginalny)
EN
The aim of the paper is to present how the land use in Nowa Huta, former administrative district of Kraków, has been evolving over the whole period of 60 years of its existence (i.e. between 1949 and 2009). Nowa Huta is now geodesy registry entity, with the area of 11 072 hectares. Nowa Huta was initially built as separate town adjacent to Kraków, where the steel and iron work was located. In 1951 Nowa Huta was joined to Kraków and as it happened very quickly, never acquired town rights of its own. Rapid pace of development, over period wright after unification with Kraków, contributed to deformation of urban space of the whole city of Kraków. The city stretched to east. In the first phase, i.e. between 1951-1980, patterns of land use in Nowa Huta, were changing fastest i comparison to other Kraków districts. Recently, the pace of changes decreased significantly, of 4 Kraków registry entities, land use transformation in Nowa Huta were definitely least. And this leads to further deformations in spatial structure of the city. (original abstract)
W artykule skupiono uwagę na obecnym stanie zasobów imigracyjnych w Polsce. Ukazano zróżnicowanie poziomu, natężenia i kierunków napływu ludności w poszczególnych regionach Polski. Podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, w jakim stopniu wpływ na strukturę przestrzenną wywarły wydarzenia historyczne i przeszłość Polski. Badanie przeprowadzono na podstawie wyników Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku.
EN
Socio-economic transformation in Poland caused qualitative and quantitative changes in international migration processes. A symptom of the changes was appearance of significant immigrant flows. Due to importance of demographic, social and economic consequences of a migrant inflow, the issue requires detailed studies. The aim of this paper is to present spatial differentiation of immigrant resources (i.e. population of immigrant origin) in Poland by voivodships. The studies provide a review of permanent Polish inhabitants by citizenship and country of birth and also refer to foreigners visiting Poland. The research is based on the data from the National Census conducted in 2002. According to general results of the analysis, spatial differentiation of the phenomena was intense. Foreign citizenship was dominant in Opolskie, Śląskie and Pomorskie (mostly German) as well as in Podkarpackie and Małopolskie (mostly American). Among voivodships' inhabitants the highest shares of foreigners with a settlement permit were pointed out in Mazowieckie, Opolskie and Śląskie. Temporary foreigners in Poland were mostly observed in Lower Silesia and Mazowieckie. The main source of the migrant inflow was Germany and the eastern neighbours: the Ukraine, Russia, Belorussia. The above regularities revealed a noticeable influence of the history of Poland and migrant traditions among Polish citizens on the immigrant resources allocation and the directions in migrant movements as well. (original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.