Although influence of reference population on assessment of individual position is well recognized on the ground of sociology, its impact is rarely taken into account in economic analysis of inequality. Few analyses that are concerned with issue of reference groups in the context of inequality and relative deprivation measurement deal, however, with single reference group. The aim of the paper is consideration on how concept of reference populations of different kind (reference groups and reference categories) may be applied to assessment of aggregated complaint that results from inequality in income (wealth) distribution. (original abstract)
Zaprezentowano próbę egzemplifikacji empirycznej teorii traumy wielkiej zmiany. Wykorzystano materiał jakościowy, który pozwolił na zrozumienie zachodzących reakcji społecznych, działań i zachowań. Na podstawie wyników sondażu został przedstawiony statystyczny rozkład analizowanych zmiennych, które zostały wyodrębnione w procesie operacjonalizacji sekwencji traumatycznej. (fragment tekstu)
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
This paper discusses some socio-geographical characteristics of contemporary labor migration from Serbia and Montenegro in Denmark, analyzed in terms of social life and social relations of migrants. At the beginning of the sixties, slow economic development of the country (former Yugoslavia), caused the decision of the Serbian and Montenegrin workers to go abroad. Among these countries, it was certainly and Denmark. Serbian and Montenegrin communities of migrants, although not many (about 8,000), is interesting for researchers, because in the middle of Denmark that is economically dependent, maintained their ethnic or social identity. Since the notion of a complex identity, it must be viewing within the more theoretical approach or framework. Therefore, there are two interpretations: one given by the respondents, and other researchers. In this study, on the one hand the most outstanding are moments in the life and character of the Serbian and Montenegrin man in the time immediately preceding the external migration to Denmark and on the other, new life and a different occupational mobility of respondents. Among the latter, include, for example, communication between Serbian and Montenegrin migrants with their homeland through: print media, broadcasting, internet. Important place in the identification of the Serbian and Montenegrin migrants are in the family, relatives, churches, associations and clubs, where they can develop their activities. Thus, forming a social network within the community and are wider environment. (original asbtract)
Integracja europejska nie stworzyła społeczności europejskiej, w związku z tym Europa pozostaje wielopaństwową i wielonarodową jednostką. W artykule zaprezentowano rozważania socjologiczne dotyczące warunków konstruowania więzi europejskich umożliwiających wyposażenie społeczności europejskiej we wspólne założenia społeczno-organizacyjne i kulturowe.
EN
European integration has not generated - at least to date - a European society. It has not produced any of the structural components of linkages characteristic of real socio-cultural systems as described in social science. Europe has neither become a super-state, nor a super-nation nor a super-society. It is not even distinct as a civilisation. It remains a multi-state, multi-national entity; an economic aggregate - from which the entire process began - rather than a societal organism. Official discourse on integration focuses on the economic and political benefits of cooperation, opportunities for joint action despite manifold divisions, minimisation of conflicts as well as possible unification processes. In the public consciousness, therefore, the dominant image of the EU is that of an area in which there co-exist allied yet separate societies, cultures and nations that are not linked to each other by means of an overarching, unequivocal conviction. However, the issue of the forms and conditions for the construction of pan-European linkages capable of endowing this heterogonous entity with a primary set of common and relatively widely accepted socio-organisational and cultural foundations, constitutes an important element of the sociological reflections presented in this article. (original abstract)
W celu zaprezentowania obrazu społeczeństwa obywatelskiego w Polsce po 1989 roku, wykorzystano trójwymiarowe ujecie terminu „społeczeństwo obywatelskie". Przedstawiono trzy wskaźniki jego działania: formalnoprawny (środowisko), instytucjonalny (struktura) i normatywny (wartości).
EN
In this article, the author analyses the state of civil society in Poland after 1989. She adopts the broad meaning of the term "civil society" and presents a variety of activities and institutions that make up civil society. The author describes and evaluates the condition of Polish civil society based on three theoretical indicators (aspects): institutional, formal-legal and normative. In the institutional aspect, the author evaluates Polish civil society from the following perspectives: institutionalised social activity, resources of the third sector, the degree to which civil organisations have taken root and their representativeness in society. Social capital created in Poland is diagnosed in the normative aspect. Civic attitudes - chiefly voter turnout and referendum participation - are evaluated in the formal-legal aspect. The use of such a wide theoretical framework enables the author to present the state of civil society without concentrating solely on the third sector. Generally, the analysis of civil society in Poland fifteen years after the transition does not give reason for optimism; this is true of all three aspects. Low voter turnout, low interest in public affairs, low level of participation in various types of organisations and institutions, and the small amount of generated social capital, inter alia, attest to the weakness of Polish civil society. (original abstract)
Artykuł poświęcono zagadnieniu imigracji. Zwrócono uwagę na stosunki międzykulturowe, jakie powstają w związku z emigracją do innego kraju. Autor zwraca uwagę, jak duży wpływ na poczucie tożsamości emigranta ma społeczeństwo i kultura państwa, do którego przyjeżdza. Tytuł artukułu nawiązuje do wymownego powiedzenia "kiedy wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one".
EN
In this present paper, I will consider the interaction of various cultures in immigrant-hosting countries, to begin with; then I will examine the centrifugal wave-like expansion of particular cultures whose epicentres are leading countries like the USA. In general, willing immigrants easily and even eagerly adapt to the culture of the host country. They do not necessarily do so in a repudiating reaction towards their own culture, but probably with a selfish view to socio-economic promotion. Besides, they have to comply with the adage "When in Rome do as the Romans do". (fragment of text)
W artykule przybliżono teorię elit Vilfreda Pareta, dokonano analizy zawartego w niej pojęcia "elita" oraz wskazano na stosunek teorii elit do demokracji.
EN
The paper presents the essential theses of Pareto's theory of elites from the point of view of the term "elite" and of Pareto's relations to democraty. (short original abstract)
Przedstawiono charakterystykę i cechy pojęcia wspólnoty. Zaprezentowano orientację dominacji społecznej - Social Domination Orientation (SDO), która narodziła się poprzez ludzkie tendencje do budowania hierarchicznej struktury społecznej opartej na grupach. Przedstawiono wyniki badań, mających na celu zweryfikowanie skal mierzących nacjonalizm i patriotyzm.
Autor definiuje mniejszość narodową i omawia zobowiązania międzynarodowe Polski wobec mniejszości narodowych. Następnie analizuje dane statystyczne o mniejszościach narodowych w Polsce.
EN
After a short introduction the author discusses Poland's international obligations related to minorities, provides statistical data concerning ethnic and national minorities in Poland, specifies territories occupied by minorities and stesses the need for conducting research in this field. The paper defines some of the difficulties in obtaining reliable information on national and ethnic issues. It should be noted that the paper does not evaluate the achievements of research on ethnic and national minorities in Poland but it only describes the facts being a basic for such research, stressing the lack of sufficient statistical data. (original abstract)
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Gettoizacja po upadku systemu totalitarnego ma "szansę" stać się jeszcze jednym sposobem na marginalizację i zablokowanie procesu odbudowy zdrowych relacji w społecznościach lokalnych. Źródeł teoretycznych rozważań nad gettoizacją można poszukiwać w rozważaniach E. Fromma dotyczących charakteru autorytarnego, dociekaniach M. Foucaulta w związkuz zapoczątkowaną w siedemnastowiecznej Francji ideą "wielkiego zamknięcia" oraz socjologicznych badań E. Goffmana dotyczących specyfiki funkcjonowania instytucji totalnych. Gettoizacja jako nowy wymiar totalizacji wpisuje stopniowo się w rzeczywistość polskich miast, niezależnie od tego, czy zamknięte społeczności /gated communities/ powstają na życzenie ich przyszłych uczestników, czy też w związku z jakąkolwiek formą przymusu stawiając badaczy przed koniecznością wypracowania skutecznych ram teoretyczych i metodologicznych pozwalających na ich optymalne analizowanie. (abstrakt oryginalny)
EN
Ghettoisation after the fall of the totalitarian system is having a "chance" to become one way still for the marginalisation and blocking the reconstruction process of healthy relations in the local communities. Of sources of theoretical considerations above ghettoisation it is possible to seek in deliberations E. Fromm concerning authoritarian character, inquiry M. Foucault in relation to idea initiated in seventeenth-century France of "great closing" and of E. Goffman's sociological examinations of the total institutions concerning the specificity of functioning. Ghettoisation as the new dimension totalisation is becoming part of reality of Polish cities gradually, irrespective of it, whether closed communities /gated communities/ are coming into existence discretionary of their future participants, or in relation to any form of the compulsion putting researchers before the need to develop effective frames teoretical and methodological allowing for their optimum analysing. (original asbtract)
Przedmiotem tego artykułu jest szczególny typ konfliktu społecznego - syndrom NIMBY (Not In My BackYard). Znakomicie zbadany i opisany przez socjologów amerykańskich, w Polsce jeszcze nie znalazł właściwego zainteresowania. Pomimo względnie krótkiej obecności syndromu NIMBY w Polsce jest on z całą pewnością wyrazem organizowania się różnych typów społeczności lokalnych wobec dotykających je procesów. Mimo iż w literaturze przedmiotu jest postrzegany jako zjawisko negatywne, to dzięki przeprowadzonym badaniom można z pewną ostrożnością stwierdzić, że w większości analizowanych konfliktów w regionie łódzkim wpłynęły one na wzrost aktywności lokalnej, wykształciły nowe kanały społecznej komunikacji, wykreowały liderów. Można również powiedzieć, iż syndrom NIMBY ma swoje źródło przede wszystkim w pominięciu czy wręcz odsunięciu społeczności od procedur decyzyjnych, a także w niedostatecznym informowaniu na temat planowanego przedsięwzięcia. Badania wykazały, iż protesty NIMBY charakteryzowały się gwałtownym początkiem, znaczną rozciągłością w czasie i występowaniem nagłych i burzliwych, nierzadko skokowych reakcji społeczności w trakcie trwania konfliktu. Dominującymi formami działań były petycje, listy - czyli forma pisemna oraz działania czynne polegające na blokadach, demonstracjach, demolowaniu sprzętów budowlanych lub już rozpoczętej inwestycji czy manifestacjach. Natomiast najczęstszą formą wygaszania konfliktu był arbitraż, czyli narzucenie decyzji administracyjnej społeczności, co budowało jeszcze większy dystans zarówno do władz lokalnych, jak i inwestora. (abstrakt oryginalny)
EN
This article discusses a particular type of social conflict, which is NIMBY (Not In My BackYard) syndrome. It has been very well studied and described by American sociologists. Although NIMBY syndrome has been present in Poland for relatively short time it is definetly a sign of organising different types of local communities against interfering processes. Although usually depicted as negative phenomenon in most conflicts in the region of Łódź it has proved to increase local activity, created new channels of social communication and leaders. It can be also stated that NIMBY syndrome has it's source in omitting or separating local community from decision-making procedures and insufficient information on affair/venture being planned. The research revealed that NIMBY protests were characterised by violent beginning, significant time of existence and appearance of sudden, violent and often abrupt reactions of community during time of the conflict. Dominating forms of activity were petitions and letters being written form. Another activities covered blockades, manifestations, demonstrations and destruction of construction machines or construction site itself. Most frequent form of extinguishing the conflict was arbitrage which is forcing administrative decision against community which resulted in increasing distance between the community, local authorities and investor. (original abstract)
Przedstawiono problematykę kształtowania cech osobowości jednostek przez reguły ładu społecznego w perspektywie historycznej. Omówiono typy zachowania zbiorowego w różnych koncepcjach ładu społecznego (ład "przedstawień zbiorowych", ład policentryczny i ład monocentryczny). Następnie omówiono zagadnienia aktywności zbiorowej w kontekście segmentacji środowiska robotników przemysłowych w latach1944-1989.
EN
Collective actions are a domain of civic communities. Their realization is possible only within democratic systems, where basic civil rights are respected. In totalitarian states, where each case of uncontrolled individual action is seen as a threat for the foundations of the system, collective actions are in fact out of the question. On the other hand, if we consider the history of actual totalitarian regimes, the extent to which their total ambitions concerning the authoritative control over community were realized, usually was a far cry from the desired model. Even in extremely difficult conditions a considerable group of citizens was ready to fight for their identity. Such actions were propelled by e.g. previous individual experience, level of education, religious norms, cultivation of traditional values, authority of a family circle, active approach of individuals or social groups. Polish industrial workers are an example of a social group which undertook collective actions under conditions of monocentrical order. The article analyses how these actions differed depending on the biosocial traits and axiological norms of this environment. (original abstract)
W opracowaniu podjęto próbę wyjaśnienia czym jest załoga, co się w niej dzieje, jakie zmienne należy wziąć pod uwagę, aby uchwycić te czynniki, które wpływają na przebieg procesów zachodzących w społeczności zakładu i mogą zaważyć na jej pracy.
Nową klasę średnią w Polsce tworzą trzy grupy ludzi: uwłaszczona nomenklatura; osoby, które w ostatnich latach nie rozporządzając większymi środkami finansowymi rozpoczęły indywidualną działalność gospodarczą, w przeważającej mierze handlową; wreszcie ci, którzy pomnożyli swój kapitał, zdobyty w czasach realnego socjalizmu. Esej ten traktuje o przydatności wykształconych w poprzedniej epoce "technik merkantylnych" w warunkach gospodarki rynkowej. (abstrakt oryginalny)
Kapitał społeczny stanowią wartości i normy moralne podzielane przez członków grupy i umożliwiające im skuteczne współdziałanie. Przekonanie o uczciwości i rzetelności innych ludzi prowadzi do wzajemnego zaufania, które działa niczym smar, zwiększający wydajność funkcjonowania każdej grupy lub instytucji. Źródłami kapitału społecznego są: tradycja historyczna (w tym religijna), zwyczaje i wzory aktywności rynkowej, hierarchicznie generowany porządek prawny oraz normy religijne (F. Fukuyama). Niewątpliwie, religia pozostaje ważnym czynnikiem rozwoju społecznego, co dokumentowały studia M. Webera. Większa siła protestantyzmu, w porównaniu z katolicyzmem, polegała na oddziaływaniu na rzecz pluralizmu i tolerancji, świeckiego światopoglądu i etosu pracy. Historyczna obecność religii do dziś wpływa na specyfikę wartości w różnych krajach europejskich (R. Inglehart). W polskich warunkach, masowy katolicyzm widoczny na poziomie Kościoła reprezentacji tworzy jedynie potencjalne zasoby kapitału społecznego. Aktywność społeczna łączy się z silnym zaangażowaniem religijnym mniejszości katolików. Pewne nadzieje tkwią w nurcie katolicyzmu, identyfikowanym z "pokoleniem Jana Pawła II", reprezentowanym głównie przez ludzi młodych ceniących odpowiedzialność moralną i przedsiębiorczość jednostkową. (abstrakt oryginalny)
EN
Social capital covers values and ethical norms that are shared by members of a community and enable the members of this community to cooperate in a successful way. The certainty of other people's honesty and decency leads to mutual trust, which serves the same purpose as the lubricant in a machine: it enhances the efficiency of performance of every community. The sources of social capital are: historical tradition, including the religious one, the customs and patterns of market activities, as well as hierarchically generated legal order and religious norms (F. Fukuyama). Undoubtedly, religion is an important factor in the social development (M. Weber). The strength of Protestantism was connected with the impact it had on promoting pluralism and tolerance, leading to the development of the secular outlook on life, science and the working ethos. To this day the historical presence of Christian religions has had significant influence on shaping different types of values in different European countries (R. Inglehart). In the Polish conditions, some elements of the mass, popular Catholicism still have influence on the basic social identification on the level of the Church of representation (A. Wójtowicz). The activities of deeply religious individuals support generating social capital on the level of local organizations. The dominant attitude of claiming one's rights, though, prevailing in Polish society, together with the expansive individualism (M. Ziółkowski) are not favourable for the increase of social trust. There is a certain hope in the Church of participation, which has an "open" character. It promotes the possibility of influencing the life of community through the intellectual and moral responsibility of individuals. Generation "4R" (Responsibility for Family, Religion, Reason, MaRket), understood as ethos group, has become the chance of Catholicism in the conditions of Polish modernization. (original abstract)
Opracowanie podejmuje problemy związane z zagadnienieniami teorii narodu, analizuje procesy rządzące narodami oraz mniejszościami narodowymi. Porusza także sprawy dotyczące społecznóści pogranicza - jako społecznóści o labilnej tożsamości narodowej. Pokazuje przyczyny historyczne, jakie wpłynęły na stan świadomości narodowej tych społeczności, na przykładzie społeczności Ślązaków.