Omówiono antropologiczne aspekty rozwoju bytów społecznych. Przedstawiono rozwój systemów społecznych oraz regulatory ładu społecznego.
EN
The paper is a critical review of various theoretical opinions about the development of social systems. The author is of the opinion that the social world is not only the world of individual and selective activities but also the world of duties and obligations. It could not exist if the norms and values were not a part of it. Thus, the rationality of the activities of social beings does not resolve itself into the plane "man - object" but also comprises, integrally, the subjective dimension (normative) occurring in the plane of human relations (social beings). Further on the author claims that the activities and the history of a community reflect both the necessity and rationality of its development. But only the analysis of a definite community makes it possible to recognize the stages of its development at which the objective determination and the choice become manifest. As a consequence of the carried out reasoning the author distinguishes three kinds of adjustment processes in the development of social systems: short, mutual adjustment processes of sub-systems (economic, political, and normative) restoring the functional balance between them, adaptational changes in the way that the sub-systems function, being a reaction to the basic changes occurring in each of them, structural transformations of the dependencies between the sub-systems which change the essence of a social system. (original abstract)
Głównym celem artykułu jest próba określenia wpływu demokratycznego ładu społecznego na więzi społeczne w środowisku wiejskim. (fragment tekstu)
EN
The article deals with the process of transformation in Poland after 1990. The transition process involved all types of environment. Anew social bond was formed which resulted, in structural terms in the creation of local community and regional self-government community. It operates in various structures of govemment such as district, county and province. It transpires that local authority is a form of local community organizations and it is shaped by three basie principles, namely the common good, solidarity and support. (original abstract)
Omówiono rozwój oświaty w Polsce. Zwrócono uwagę na związek oświaty z ładem społecznym, a także na rolę szkół i instytucji oświaty w zakresie aktywności poznawczej ludzi.
EN
In XX and XXI centuries there can be observed an unprecedented development of all types of education, writes Stanisław Grycner. Structure of the informational society forces significant changes in education. Educational model is considerably related to the type of social order: monocentric or polycentric. Education is a part of the social order not only reflecting that order but also strengthening it. Traditional understanding of the educational aims is associated with giving a ready-made, selected knowledge to the students. The new outlook on educational doctrines, axiology and teleology, leads towards subjective education paradigm, and this in turn implies changes into the management of the education and higher education system, abandoning the bureaucratic management system and transition to the democratic model. (original abstract)
W artykule omówiono tendencje rozwojowe występujące w cywilizacji zachodniej, a także na całym świecie oraz perspektywy takiego rozwoju.
EN
The aim of this study is identification of the new patterns of thinking, acting and social order in the western society. The following issues are discussed: civilisation at the cross-roads, crisis of western consciousness, patterns of "realistic" and "metarealistic" thinking, possible visions of the future and perspectives of an alternative society. The study leads to conclusion that perspectives of the new patterns of development are conected with changes in the consciousness of contemporary man. (short original abstract)
Zdefiniowano pojęcie ładu społecznego i globalizacji oraz omówiono społeczne skutki procesów globalizacji.
EN
The present era of globalization cretes not only new possibilietes but also many disturbances and disruptions. Recent advances in global governance have been based on liberal concepts and principles of economic efficiency and competitive markets. (short original abstract)
Omówiono takie zagadnienia jak: kryteria jakości życia społecznego, równościowy i hierarchiczny ład społeczny a jakość życia społecznego, ład społeczny a jakość życia jednostki.
Celem artykułu jest: refleksja nad teorią i praktyką, dotyczącą likwidowania i ograniczania nierówności społecznych i zapewnienia ładu strukturalnego oraz przedstawienie mechanizmów utrwalających takie nierówności w teorii i w praktyce; omówienie roli i znaczenia aksjomatów i niezrelatywizowanych wartości w likwidowaniu nierówności i pokazanie, jakie skutki wywołuje praktyka zastępowania ich przez paradygmaty. Wniosek podstawowy: we współczesnym świecie nierówności społeczne są faktem i trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy będziemy je likwidować jako efekt końca rury, czy też podejmujemy próbę usuwania ich źródeł i przyczyn? (abstrakt oryginalny)
EN
The aim of the study is to discuss the theory and practice of limiting social inequalities and building structural order as well as to present some mechanisms that consolidate such inequalities in theory and practice. Moreover, there are described the role and importance of the axioms and unrelated values in limiting inequalities and the results of their substitution by paradigms. The conclusion is that in modern world social inequalities constitute the reality and it is necessary to answer the question whether we are going to limit just their results or we take the effort to eliminate their sources. (original abstract)
W dobie renesansu pojawiły się ponownie utopijne koncepcje dotyczące nowego porządku społecznego. Koncepcje te były reakcją na: kryzys dotychczasowych średniowiecznych struktur społecznych, renesansowe prądy umysłowe, zmiany zainicjowane przez reformację, otwarcie na świat zewnętrzny i merkantylną politykę gospodarczą. Renesansowe utopie krytycznie ustosunkowywały się do panującego ustroju, zwracały baczną uwagę na braki ekonomiczne, społeczne i naukowe. Utopiści w nierównościach majątkowych i dochodowych upatrywali źródła zła moralnego w społecznym wymiarze. Panaceum na niedomagania ustrojowe było uspołecznienie własności, sprawiedliwszy podział dóbr i obowiązek pracy fizycznej.
EN
The utopian ideas for a new social order emerged again the era of the Renaissance. These concepts were a reaction to the crisis of existing medieval social structures, Renaissance philosophy, changes triggered by the Reformation, opening to the outside world and the mercantile economic policy. Renaissance utopias took a critical attitude to the prevailing system and paid close attention to the economic and scientific shortcomings. Utopians looked at inequalities in wealth and income as the moral evilness in the social dimension. The panacea for the problems of the government system were the socialization of ownership, fairer distribution of wealth and the duty of manual labour.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Problematyka przemian funkcji oraz znaczenia mieszkania i środowiska zamieszkania w cyklu życia człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem starzenia się, wymaga poważniejszego rozpoznania socjologicznego. Warto by na przykład, inspirując się "szkołą chicagowską", zbadać, czy istnieją jakieś wzory przestrzenne zamieszkiwania ludzi starszych w miastach, czy jest tendencja do ich koncentracji w pewnych częściach tychże miast, a jeśli tak, to czym jest to uwarunkowane i czy jest korzystne dla tej kategorii ludności. Problemy związane z organizowaniem środowiska mieszkaniowego dla osób starszych przy obecnych postępach procesu starzenia się ludności Polski, jej regionów i miast, będą wymagały podejścia interdyscyplinarnego. Zaprezentowane studium w zamierzeniu jego wykonawców jest pierwszym krokiem w kierunku badań na pograniczu architektury i socjologii, prowadzonych dla potrzeb polskiej gerontologii. (fragment tekstu)
EN
The research that refers to residential environment of elderly people in Silesia region are conducted within the project titled "Medical, psychological, sociological and economical aspects of the aging process in Poland", initiated by the Polish Ministry of Science and Higher Education. The special subproject, which was created for this purpose, is carried out by the team of architects and sociologists from University of Silesia and Silesian University of Technology, including the author of the text. The subject of the research are the seniors who inhabit three different housing environments of various social characteristics. Within the surveys and in-depth interviews the seniors' social participation, their perception of residential environment and their adaptation to it was studied thoroughly. The outcomes of the analysis may inspire the future research on housing needs of old generation in Poland. (original abstract)
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
System kapitalistyczny w skali światowej uległ wynaturzeniu, gdy dominującą pozycję uzyskał kapitał finansowy, a główną formą działalności gospodarczej stało się obracanie kapitałem pieniężnym. Wady tego systemu ujawnił trwający wciąż kryzys gospodarczy. Warunki rozwoju zmienia też ciągły przyrost ludności świata, tworząc trudności zaopatrzenia w żywność i wodę oraz przyczyniając się do degradacji środowiska naturalnego wskutek rabunkowego zużywania zasobów naturalnych. Nadzieję na pokonanie tych zagrożeń przyszłości może dawać rozwój wiedzy. Konieczna jest jednak zmiana systemu społeczno-gospodarczego w kierunku uzupełnienia systemu rynkowego przez racjonalne sterowanie. Nie może to dokonać się samoczynnie, lecz wymaga działania uzgodnionego w skali międzynarodowej i odpowiednich działań w poszczególnych krajach. W Polsce szczególnie negatywną cechą obecnej formy ustrojowej jest polaryzacja społeczeństwa według stanu zamożności, która uniemożliwia należyte funkcjonowanie formalnie istniejącego ładu demokratycznego. Stąd pytanie o cechy potrzebnego ładu ustrojowego. Trzeba ograniczyć biedę i zmniejszyć polaryzację dochodową; a także dostosować praktykę rządzenia do nowych potrzeb obyczajowych. Za podstawowy postulat trzeba uznać umacnianie demokracji i zapobieganie próbom wprowadzania systemów autorytarnych. Podjęcie problemu wyboru systemu wartości wskazuje na potrzebę odrzucenia zarówno koncepcji solidaryzmu, jak neoliberalizmu na rzecz demokratycznego liberalizmu, realizowanego przez elastyczne społeczeństwo obywatelskie. (abstrakt oryginalny)
EN
The world capitalist system degenerated when it became dominated by the financial capital which made investment in financial markets the main form of economic activity. The faults of this system were made clear by the present persistent crisis. World development conditions are changing also under the impact of continuous population growth which causes deficiencies of food and water supply, leading also to ecological destruction due to predatory exploitation of natural resources. Hope to overcome these threats to future development may be offered by the development of knowledge. This, however, would require a change of the socio-economic system towards introducing more rational steering into the market economy. This presupposes coordinated international action supported by related policies of individual countries. With regard to Poland, a particularly negative feature of its present socio-economic system is wide polarization of the society in terms of income and wealth distribution, which does not allow the formally existing democratic system to function properly. Hence the need to look for change. What is needed is the reduction of poverty and limitation of income polarization, and also adjustment of the system of governance to the quickly changing set of social needs. A basic requirement is consolidation of democracy and prevention of any endeavors to re-introduce an authoritarian regime. Consideration of the problem of the value systems leads to rejection of the concepts of both solidarism and neoliberalism in favor of that of democratic liberalism implemented by a flexible civic society. (original abstract)
Przedstawiono problematykę kształtowania cech osobowości jednostek przez reguły ładu społecznego w perspektywie historycznej. Omówiono typy zachowania zbiorowego w różnych koncepcjach ładu społecznego (ład "przedstawień zbiorowych", ład policentryczny i ład monocentryczny). Następnie omówiono zagadnienia aktywności zbiorowej w kontekście segmentacji środowiska robotników przemysłowych w latach1944-1989.
EN
Collective actions are a domain of civic communities. Their realization is possible only within democratic systems, where basic civil rights are respected. In totalitarian states, where each case of uncontrolled individual action is seen as a threat for the foundations of the system, collective actions are in fact out of the question. On the other hand, if we consider the history of actual totalitarian regimes, the extent to which their total ambitions concerning the authoritative control over community were realized, usually was a far cry from the desired model. Even in extremely difficult conditions a considerable group of citizens was ready to fight for their identity. Such actions were propelled by e.g. previous individual experience, level of education, religious norms, cultivation of traditional values, authority of a family circle, active approach of individuals or social groups. Polish industrial workers are an example of a social group which undertook collective actions under conditions of monocentrical order. The article analyses how these actions differed depending on the biosocial traits and axiological norms of this environment. (original abstract)
Ostatnie piętnastolecie w polityce społecznej to również okres poszukiwań nowych idei. Jednym z takich kierunków jest pojęcie ekonomii społecznej, która obejmuje działalność stowarzyszeń, spółdzielni, towarzystw ubezpieczeń wzajemnych i fundacji. Zainteresowanie ekonomią społeczną jest jednym z elementów europejskiej i polskiej polityki społecznej. Kierunek ten z powodzeniem wpisuje się bowiem w budowanie demokracji i tworzy nową wizję ładu społecznego. Ekonomia społeczna znalazła swoje miejsce w Narodowym Planie Rozwoju na lata 2007-2013.
EN
The paper deals with social economy sector and its role in the government social policy as well as with public-private partnership in social services provision. Both historical and institutional background of these relationships is taken into consideration to present rationales for further developments in that field. (original abstract)
W pierwszej części artykułu zawarto określenie społeczeństwa dobrze funkcjonującego i jego uwarunkowań. Druga część została poświęcona charakterystyce społeczeństwa polskiego, a zwłaszcza jego "słabym punktom", czyli zagrożeniom występującym w rozmaitych sferach życia społecznego. Następnie wskazano na obszary niezbędnych interwencji. W przekonaniu autorki instytucje gospodarki społecznej mogą i powinny odegrać istotną rolę w rozwoju społeczeństwa dobrze funkcjonującego poprzez ułatwianie osiągania pożądanego ładu społecznego, wpływanie na wzrost kapitału społecznego, uczestniczenie w procesach socjalizacji do przedsiębiorczości i edukacji obywatelskiej. Temu zagadnieniu - aktualnemu i potencjalnemu znaczeniu podmiotów gospodarki społecznej w kształtowaniu dobrze funkcjonującego społeczeństwa w Polsce - została poświęcona ostatnia część artykułu zawierająca pewne rekomendacje.(abstrakt oryginalny)
EN
In the first part of the article, the definition of well functioning society and its prerequisites have been developed. Its second part has been devoted to the characteristics of Polish society, predominantly its weaknesses, that is threats emerging in various spheres of social life. Consecutively, the fields of necessary interventions have been indicated. The author is convinced that institutions of social economy are able and should play critical role in society development, operating effectively through facilitating achievement of desired social order, influencing on the growth of social capital, participating in socialisation processes as well as in entrepreneurship and citizen education. The final part of the article with certain recommendations has been devoted to that issue: the present and potential role the social economy entities play in order to achieve satisfactory performance of Polish society. (original abstract)
W artykule omówiono pojęcie, istotę oraz ewolucję nowego międzynarodowego ładu gospodarczego (w skrócie NMŁE), który zapewniałby utrzymanie strukturalnej równowagi wewnętrznej całego globalnego systemu gospodarczego oraz pozwalałby na sprawne funkcjonowanie mechanizmów rządzących międzynarodowymi przepływami ekonomicznymi.
EN
The author presents in a historical perspective the developments in attitudes towards definition and manifestation of the international economic deal. (short original abstract)
W tak zwanej klasycznej filozofii politycznej problem natury łączy się nie z naturą pojętą jako całość, lecz przede wszystkim tylko z naturą człowieka; ład postępowania każdego człowieka był zakorzeniony w tego rodzaju naturze. W czasach nowożytnych projekt Platona, Arystotelesa, Cycerona i św. Tomasza, którzy wiązali naturę z rozumem i porządkiem racjonalnym, stał się bardzo problematyczny z jednej strony dla myślicieli głoszących obietnice ultra-indywidualistyczne i projekty kontraktualne, z drugiej zaś myślicieli kładących nacisk na ład spontaniczny. (abstrakt oryginalny)
EN
In the so-called classic political philosophy the problem of nature was connected not with nature as a whole, but first of all only with the nature of human being; an order in which each man acts was its source in this kind of nature. In modern times project of Plato and Aristotle, Cicero and St. Thomas Aquinas, which combined nature with reason and rational order became very problematic on the one hand for thinkers whicg emphasized ultra-individualistic promises and contractual projects, on the second for thinkers which stressed spontaneous order. (original abstract)
W artykule przedstawiono ideę społecznej gospodarki rynkowej oraz opisano ewolucję gospodarki rynkowej i koncepcji liberalnych. Omówiono również koncepcję ordoliberalną we współczesnym kapitalizmie.
Zagadnienie ubóstwa można rozpatrywać z węższej lub szerszej perspektywy, jakkolwiek współcześnie występujące kwestie społeczne coraz częściej dotyczą całej populacji europejskiej. W pracy zaprezentowano fragmentaryczny opis sytuacji ze względu na ograniczona dostępność porównawczych informacji statystycznych w odniesieniu do ubóstwa w państwach UE objętych strategią lizbońską
EN
Nowadays, poverty is a very pressing and real phenomenon. The causes of poverty can be sought in, to a greater or lesser extent, social changes and changes in the job market, or else poverty can be seen as an inherent feature of certain social systems. The author presents a fragmentary picture of situation - limited by the availability of comparable statistical information - in regard to poverty in European Union countries under the Lisbon Strategy.(original abstract)
Przestrzeń, w której żyją współczesne społeczeństwa, została ukształtowana w czasach opisanych na kartach Starego Testamentu. Lud Izraela jako pierwszy j ą formował i przemieniał, a dzięki temu wykształcił pewne wzorce, które istnieją do dziś. Łatwo można odnaleźć w Starym Testamencie współczesny system budowania w miastach, podział na centrum-peryferie, a także na sferę sacrum i profanum. Biblia ukazuje również obraz przekształcania się przestrzeni, jej dojrzewania, a więc przeistaczania się z anonimowego obszaru w miejsca symboliczne. (abstrakt oryginalny)
EN
What we today call the social space, what we can see in our houses and outside of them, was initially established by the Old Testament. The people of Israel governed and changed it, creating the patterns that exist till our time. It's easy to find the systems of town building in the Old Testament. Also the division of space into centre and peripheria and between the sphere of sacrum and profanum are clear. Moreover, the Old Testament shows us the process of spatial transformation - from the unnamed to symbolic places. (original abstract)
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem artykułu jest nakreślenie zarówno niektórych makroekonomicznych aspektów rozwoju integracji europejskiej, jak również polskiej transformacji w kierunku demokracji liberalnej oraz wejścia Polski do systemu społeczeństwa europejskiego.
EN
The purpose of the article is to show not only selected macroeconomic aspects of European integration development, but also Poland's transition towards liberal democracy and Poland's accession to the European society system.(MN)
Moda - zjawisko społeczne i kulturowe - istnieje od momentu, kiedy to człowiek zapragnął zaznaczyć swój udział w życiu zbiorowym, na tyle już rozwiniętym, że posiadającym skuteczne instrumenty presji i oceny zachowania jednostki. Społeczny i kulturotwórczy wymiar mody można przedstawiać z punktu widzenia jej pochodzenia, związku z innymi elementami społecznymi i kulturowymi, dynamiki zmian. Współczesny rozmach mody wyrażający się coraz to większym jej wpływem, eksponuje funkcje mody w odniesieniu do jednostki, grupy czy społeczeństwa globalnego, pośród których szczególne miejsce przysługuje relacji między modą i wartościami, które ona promuje lub którym zaprzecza. Do wartości tych należy przede wszystkim stabilny i hierarchiczny porządek społeczny i związany bezpośrednio z modą zestaw wartości, także "wartości modnych". (fragment tekstu)
EN
Fashion as a social and cultural phenomenon is very important for propagating some values. A special role of fashion concerns a value of stability and hierarchy of a social order, because fashion usually standardizes identity, way of life and customs of people and supports a social hierarchy. Fashion propagates also "popular values", which are historically and culturally changeable, for example physical attractiveness, consumption or fame. (original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.