The aim of this paper is to construct a forecasting model oriented on predicting basic macroeconomic variables, namely: the GDP growth rate, the unemployment rate, and the consumer price inflation. In order to select the set of the best regressors, Bayesian Averaging of Classical Estimators (BACE) is employed. The models are atheoretical (i.e. they do not reflect causal relationships postulated by the macroeconomic theory) and the role of regressors is played by business and consumer tendency survey-based indicators. Additionally, survey-based indicators are included with a lag that enables to forecast the variables of interest (GDP, unemployment, and inflation) for the four forthcoming quarters without the need to make any additional assumptions concerning the values of predictor variables in the forecast period. Bayesian Averaging of Classical Estimators is a method allowing for full and controlled overview of all econometric models which can be obtained out of a particular set of regressors. In this paper authors describe the method of generating a family of econometric models and the procedure for selection of a final forecasting model. Verification of the procedure is performed by means of out-of-sample forecasts of main economic variables for the quarters of 2011. The accuracy of the forecasts implies that there is still a need to search for new solutions in the atheoretical modelling. (original abstract)
Sezonowość zawarta w szeregu czasowym praktycznie uniemożliwia precyzyjne porównanie zmian badanego zjawiska z okresu na okres, bowiem nie jesteśmy w stanie określić, czy zmiana jest rzeczywistym wzrostem natężenia zjawiska, czy jest to jedynie efekt sezonowy. Eliminacja składowej sezonowej z szeregu czasowego (wyrównywanie sezonowe) opiera się na modelowaniu zjawisk opartych na składnikach, które są nieobserwowalne i jest procesem, który w znacznej mierze zależy od zastosowanej metody. W artykule przedstawiono główne problemy wyrównywania sezonowego związane z dekompozycją i efektami kalendarzowymi, porównanie dwóch dominujących procedur wyrównań sezonowych X-12ARIMA oraz TRAMO-SEATS oraz dyskusję wokół strategii aktualizacji i korekty danych.
EN
Seasonal adjustment analysis relies on modelling of phenomena which are unobservable. This leads to disagreement among authors of specific methods, ambiguity of results and thereby often to vagueness of the published data corrected by seasonal component. The article discusses major issues concerning seasonal adjustments paying special attention to decomposition and calendar effects. Two most popular methods X-12-ARIMA and TRAMO-SEATS as well as problems of time series updating and revision have been characterised too.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono istotę kapitału pracującego i pojęcie zapotrzebowania na finansowanie operacji. Ponadto na podstawie Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IFRS) i Standardów Rachunkowości obowiązujących w Stanach Zjednoczonych Ameryki (US GAAP) ukazano różnice w ujmowaniu poszczególnych składników aktywów i pasywów kształtujących kapitał pracujący. Opisano także wpływ wzrostu przychodów na kształtowanie się potrzeb finansowania biznesu.(abstrakt oryginalny)
EN
It is essential for business to consider the impact of seasonality on the optimal level of working capital. The aim of the article is to show the influence of a fast increase of receipts and a seasonal nature of the development of needs connected with business financing. The paper presents theoretical deliberation concerning working capital and an important element as an introduction of the notion of financial needs for operations.(original abstract)
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Wypracowanie metod pokonania przejściowych trudności związanych z sezonowym lub chwilowym zachwianiem produkcji zależy od indywidualnych możliwości przedsiębiorstwa oraz kreatywności osób nim zarządzających. Ogólnie należy przyjąć, że każdy pracownik, który przeszedł pomyślnie rozmowę kwalifikacyjną i stał się częścią zespołu jest w dzisiejszych czasach cenną cząstką firmy. Należy zatem dołożyć wszelkich starań, aby czas poświęcony na jego szkolenie, niezależnie od stopnia jego skomplikowania, nie okazał się czasem straconym. Rolą menadżera jest znajdować rozwiązania pozwalające chronić kadrę stanowiącą o pozycji na rynku. Analizowane powyżej studium przypadku wskazuje jednoznacznie na to, że zwolnienia pracowników produkcyjnych, jako kierunek i sposób przetrwania krótkotrwałych trudności, są złym rozwiązaniem. (fragment tekstu)
EN
Elaboration of the methods of overcoming difficulties resulting from seasonal or temporary production drops depends on the individual enterprise possibilities and the creativity of its managers. An example of demand decrease can be found in the building branch in winter. Dismissing of employees is becoming a kind of defence of less experienced managers and firm owners against sudden drops of the number of orders in the cases of production seasonality combined with competition. Such an action is usually the first idea that comes to the managers when the number of orders goes down; it brings measurable savings concerned costs reduction. However, those are only apparent profits, what has been shown by the authors. The study concerns possible results of workers dismissal performed by an enterprise due to wrong diagnosis and hasty action. The case study presented here shows that dismissal of production workers is a bad solution as a method to survive short time difficulties caused by seasonality of production. Authors considered the enterprise with 3 production sections. Wrong analysis of the market symptoms leads to a decision of dismissals being necessary. Hasty dismissal of a group of 6 persons from production sections leads to decreasing of the elasticity between departments and individual jobs, monthly production volume and quality in the case of productivity increase calculated for one person. Mentioned decision causes additionally increasing of the specific price of the product, order realisation time, salary contribution to each piece of product, number of mistakes in logistics and number of defective products. Generally, it should be assumed that every employee who has successfully passed the admission interview and become a member of the team is, in the present days, a valuable part of the firm. It should be made sure, therefore, that the time devoted to his training, regardless of how complicated it could have been, does not prove wasted. (original abstract)
GUS prowadzi wiele prac, których celem jest dostosowanie statystyki polskiej do wymogów stawianych przez EUROSTAT. Jednym z ważniejszych problemów jest tu wyodrębnienie składników sezonowych z szeregów czasowych i publikowanie szeregów wygładzonych, pozbawionych efektów sezonowych. Dane statystyczne stanowiące podstawę analiz ekonomicznych najczęściej przyjmują formę szeregów czasowych. Każda wartość szeregu czasowego jest odbiciem oddziaływania rozmaitych czynników w różnych momentach, które utrudniają lub wręcz uniemożliwiają porównywanie poszczególnych wartości szeregu czasowego, szczególnie zaś obserwację tendencji rozwojowych zjawiska w krótkich okresach (miesiącach, kwartałach).
Celem artykułu jest określenie poziomu i tendencji zmian sezonowości bezrobotnych na wielkomiejskich rynkach pracy w Polsce. Podstawą analizy były dane dotyczące liczby zarejestrowanych bezrobotnych w miastach powyżej 300 000 mieszkańców za okres od stycznia 2002 do grudnia 2013 r. Sezonowe składniki bezrobocia wyodrębniono algorytmem Census X-12 ARIMA. Uzyskane wyniki wskazują, że sezonowość bezrobocia w dużych miastach w Polsce jest niska, najniższą sezonowością charakteryzowała się Warszawa, a najwyższą aglomeracja trójmiejska. W latach 2002-2013 we wszystkich miastach nastąpił wzrost sezonowości bezrobocia. Poszczególne miasta charakteryzowały się bardzo podobnym rozkładem wahań sezonowych bezrobocia w trakcie roku. Przeprowadzone analizy wskazują, że wrażliwość zmiany liczby sezonowych bezrobotnych na zmiany całkowitej liczby bezrobotnych była większa w okresie spadku liczby bezrobotnych w latach 2002-2008. Uzyskane wyniki wskazują także na procykliczny charakter sezonowości bezrobocia.
EN
The aim of this article was to determine the level and the tendency of the seasonal character of the unemployed in the urban labour markets in Poland. The analysis was based on the data concerning the number of the registered unemployed in cities with more than 300 000 inhabitants, between 2002 and 2013. Seasonal factors were distinguished by using Census X-12 ARIMA. The results indicate that the seasonal character of the unemployment in big Polish cities is low, the lowest one turned out to be for Warsaw, the highest for Tricity. The increase in the seasonal character of unemployment was noticed in all cities between 2002 -2013. These cities were characterized by a similar range of fluctuation concerning the seasonal character of unemployment during the year. The analysis indicates that the susceptibility of the change in the number of the seasonal unemployed to the change in the total number of the unemployed was higher in the period of the unemployment decline between 2002 and 2008. The results also prove the procyclical nature of the seasonal character of the unemployment.
The main aim of this paper is to show how important are seasonal adjustment and smoothing the data from business tendency surveys in analyses and short-term forecasting of economic activity (a quantitative index). Using data for Poland (the business tendency surveys in manufacturing conducted by RIED, WSE), the authors try to show that the course of transition of the economy from centrally-planned regime to market one is characterised by changes of a seasonal pattern of industrial activity. This makes any conclusions drawn from an analysis of raw BTS indicators be possibly misleading and calls for application of seasonal adjustment methods which are able to model variable seasonality. In order to conduct this research the authors decompose time series of qualitative indicators into seasonal and irregular factors and a trend+cycle component, using the TRAMO-SEATS procedure. Next the authors study patterns of seasonal factors and its changes throughout the transition process and, finally, consistency and correlation of a quantitative manufacturing index with qualitative indicators resulting from the business tendency surveys, seasonally adjusted and smoothed. Using this data some short-term forecasts are made. (original abstract)
Artykuł ten stanowi kontynuację publikacji z obszaru dekompozycji szeregów czasowych. W poprzednim artykule zostały przedstawione najistotniejsze kwestie dotyczące dekompozycji i metody nazywanej TRAMO/SEATS na przykładzie sprzedaży detalicznej ciężkich, płynnych i ciekłych paliw. W ramach tej metody zostały oszacowane indeksy sezonowości. Zaprezentowano również efekty dekompozycji pozostających szeregów dynamiki sprzedaży detalicznej, według typu działalności podejmowanej przez dane przedsiębiorstwo. Zawierają one wybrane modele, oszacowane i prognozowane indeksy sezonowości oraz szeregi "oczyszczone" z sezonowych fluktuacji.
EN
This article constitutes a continuation of the publication in the area of decomposition of time series. In the previous one, on the example of the series of dynamics of retail sales of hard, liquid and gaseous fuels, there was presented the essence of decomposition and the method called TRAMO/SEATS, with which the seasonality indices were estimated. The results of decomposition of the remaining series of dynamics of retail sales, according to the type of activities being carried out by the enterprise, are presented below and they concern the from of selected models, estimated and projected seasonality indiced, and the series "cleansed" of seasonal fluctuations. (original abstract)
Celem pracy jest analiza problemu sezonowości skupu żywca wieprzowego w Polsce w latach 1991-1996. Na potrzeby badań przeprowadzono w miarę możliwości analogiczne obliczenia wielkości skupu i cen skupu żywca. Podstawę analizy stanowiły dane dotyczące wielkości skupu i cen skupu w poszczególnych miesiącach lat 1991-1996. (fragment tekstu)
EN
Seasonality it's an objective occurrence but it generates a lot of negative consequences for producers and in a processing area too. Seasonality of a quantity of purchase was analised by means of a coefficient of seasonality. Because of a high level of inflation it wasn't possible to use this method in analyses of prices' seasonality. For this reason this method was modified. Prices of purchase have a seasonal character too, and they are derivative of quantity of purchase. Prices are monthly delayed according to changes of quantity of purchase. Estimated coefficients of correlations testify to it too. (original abstract)
Celem artykułu jest porównanie dwóch metod prognostycznych, stosowanych zwykle, gdy szeregi czasowe zmiennych charakteryzują się tendencją rozwojową i wahaniami sezonowymi: metody wskaźników i metody wygładzania wykładniczego. (fragment tekstu)
EN
The article compares two forecasting methods: the seasonal indices method and the smoothing method (Holt-Winters model), applied in situations when the forecast variable characterizes tendency and seasonally changeable, and the variable model is multiplicative.Both methods have been illustrated with an example. It has been observed that the smoothing method has provided better results. (original abstract)
W artykule wyodrębniono wahania sezonowe w handlu. Dokonano tego przy pomocy modelu dekompozycji szeregów czasowych. Podstawowym celem dekompozycji jest wyodrębnienie podstawowych składników szeregów czasowych: trendu i sezonowości. Do wyodrębnienia z szeregu wahań sezonowych wykorzystano metodę TRAMO/SEATS. Program TRAMO oczyszcza szeregi z wartości nietypowych oraz z efektów deterministycznych i tak oczyszczone przedstawia w postaci modelu ARIMA. Program SEATS w szeregu wyodrębnia jego składowe.
EN
In her article, the author presents the essence of decomposition of time series on the example of the series of dynamics of retail sales of hard, liquid and gaseous fuels. The time series was corrected by the monthly indicators of seasonality. The values of the indicators of seasonality were determined using the TRAMO/SEATS method. Owing to this method, it was possible to select In a proper way the model that depicts exactly the formation of dynamics of sales in trade in hard, liquid and gaseous fuels over the time. The analysis covered the period from January 2000 to February 2004. Forecasting of both the trend and indicators of seasonality allows for 'elongation' of the series being analysed beyond the range of the sample as well as it enables - what is particularly important in surveys of business condition - achievement of a forecast 'cleansed' of seasonal fluctuations of the time series. (original abstract)
W niniejszym artykule zajmiemy się dywersyfikacją, stanowiącą jeden z wielu możliwych sposobów rozwoju przedsiębiorstwa. Artykuł opiera się w głównej mierze na badaniach własnych autorki, przeprowadzonych w czterech działach (rolnictwie, leśnictwie, budownictwie i przemyśle spożywczym), w których działalność gospodarcza jest prowadzona w warunkach sezonowości. Wskazuje on miejsce dywersyfikacji działalności gospodarczej wśród innych metod ograniczania sezonowości i łagodzenia ujemnych skutków tych wahań. Przedstawiając wpływ różnych typów dywersyfikacji na zjawisko sezonowości, podejmuje także pytanie o wpływ przemian zachodzących obecnie w naszej gospodarce na wybór kierunków i zakresu dywersyfikacji. (fragment tekstu)
EN
The seasonal character of production is one of the factors influencing the directions and ways of enterprise development. This paper presents the importance of diversification of activity in the moderation of the seasonal character of production and reduction of its negative consequences. The question of influence of Polish economy transformation processes on the choice of diversification ways and scope is also discussed. (original abstract)
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem pracy jest wykazanie, że parametry dwuczynnikowego hierarchicznego modelu analizy wariancji dla danych, z których wyeliminowano trend liniowy, są takie same jak w odpowiadającym mu regularnym dwustopniowym modelu hierarchicznym szeregu czasowego. Regularność oznacza, że każdemu z czynników wyższego stopnia hierarchii są przyporządkowane takie same wartości czynnika należącego do stopnia niższego. (fragment tekstu)
EN
The work demonstrates that the parameter estimation of a regular two-stage hierarchical model of a time series for the seasonal data deprived of a linear trend are the same as the estimations obtained on the basis of a two-factor hierarchical model of a variance analysis, in which each of the factors of a higher order has corresponding lower-order factors of the same value. Theoretical considerations are illustrated by an empirical example. (original abstract)
Przeprowadzone badania empiryczne w zakresie zjawiska sezonowości sprzedaży piwa na przykładzie jednego z krajowych browarów skłaniają autora do sformułowania następujących wniosków ogólnych: istnieje wyraźny podział ma miesiące o zwiększonej sprzedaży piwa, do których można zaliczyć: maj, czerwiec, lipiec i sierpień, pozostałych miesiącach wielkość sprzedaży piwa jest zdecydowanie mniejsza; w przypadku wykorzystywania danych kwartalnych wykazano, że nie istnieje statystycznie istotna różnica między wielkością sprzedaży piwa w drugim i trzecim kwartale. Browary w swojej strategii marketingowej zdaniem autora powinny brać pod uwagę zjawisko sezonowości przy planowaniu m.in. kampanii reklamowych, wprowadzaniu nowych marek produktów na rynek i działań marketingowych w odniesieniu do kluczowych marek zaliczanych do grupy „dojnych krów" wg macierzy BCG.
EN
In the article, there is presented the methodological aspect of the phenomenon of seaso-nality. There are presented selected mathematical-and-statistical methods, with a particular consideration given to the methods of regression analysis. Theoretical deliberations are backed by an empirical example that concerns the phenomenon of seasonality in the sector of beer manufacturers in Poland. Having at his disposal the monthly data, the author pointed out to usefulness of application of the mathematical-and-statistical methods in the process of decision making at the enterprise. The phenomenon of seasonality is for most enterprises an important problem, inter alia, in the area of warehousing, order fulfilment or distribution logistics. Hence, there is usefulness of application of the mentioned methods that have their place in analytical modules of IT systems that support management of the contemporary enterprise.
Celem opracowania jest zebranie i analiza materiałów na temat obecnego i przyszłego kształtu światowych przewozów drobnicy drogą morską. Po scharakteryzowaniu przemian i tendencji na światowym rynku żeglugi liniowej podjęto próbę oceny aktualnej sytuacji koniunkturalnej tj. konteneryzacji transportu.
Przedstawiono sposób interpretacji efektów sezonowych na podstawie przyczynowo-skutkowych modeli dynamicznych. Określono związki funkcyjne pomiędzy przyczynowo-skutkowym, dynamicznym modelem autoregresyjnym pierwszego rzędu a modelem trendu przełącznikowego. Zaprezentowano analizę kwartalnego, przyczynowo-skutkowego, dynamicznego modelu płac dotyczącego gospodarki polskiej.
EN
In the theoretical part of the paper there is presented the method of transformation of the case-effect dynamic model with seasonality into the trend model with seasonality. It gives us possibilities to interpret the seasonal effects on the base dynamic models. In the empirical part of the paper there is presented the method of the interpretation of the seasonality and another effects on example of the dynamic wages model. (original abstract)
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule pokazano możliwości zastosowania prostych metod prognostycznych do ostrzegania w małej firmie przed niekorzystnymi zjawiskami. Przedmiotem badań jest sprzedaż, a ze względu na występowanie w szeregu czasowym sezonowości w celu wyznaczenia sygnałów ostrzegawczych dokonano porównań trendów prognozowanych i rzeczywistych w okresach jednoimiennych za pomocą pierwszych różnic. Do prognozowania sprzedaży wykorzystano proste modele trendu z sezonowością i modele autoregresyjne oraz metodę wygładzania wykładniczego Browna w wersji z addytywnymi odchyleniami sezonowymi. Zastosowana metodologia pozwoliła na uzyskanie obiecujących wyników w zakresie zarówno dokładności prognoz sprzedaży, jak i poprawności w ostrzeganiu przed kontynuacją niekorzystnych trendów.(abstrakt oryginalny)
EN
The paper shows the possibility of using simple forecasting methods for warning against unfavourable events in a small company. The subject of research is the sale. Due to the fact of seasonality in time series, in order to determine warning signs, the comparisons of actual and forecasting trends were made using first differences corresponding to periods in different years. For sale forecasting there were used simple time-trend models with seasonality and autoregressive models as well as simple exponential smoothing in the version of additive seasonal deviations. The applied methodology allowed to obtain promising results in terms of both the accuracy of sales forecasts and the accuracy of the warning before unfavourable trend proceeding.(original abstract)
W pracy dokonano oceny znaczenia sezonowości wpływów finansowych dla płynności i opłacalności produkcji przedsiębiorstw energetyki cieplnej z województwa mazowieckiego w latach 2004-2008. Stwierdzono, że sezonowość sprzedaży wyraźnie negatywnie wpływa na płynność przedsiębiorstw i opłacalność produkcji.(abstrakt oryginalny)
EN
The paper assesses the importancc of seasonal effects for the financial liquidity and profit- ability of enterprises of the thermal energy of Mazowsze region in the years 2004-2008. It was found that seasonal sales significantly affected the liquidity and profitability of those enterprises. (original abstract)
Artykuły mrożone to specyficzny segment rynku spożywczego, bardzo podatny na zjawisko sezonowości. Temperatura otoczenia, pora roku, tendencje występujące na rynku rolno--spożywczym, upodobania klientów i naszych zachodnich sąsiadów mają wielki wpływ na sprzedaż artykułów mrożonych w Polsce. W lecie są sprzedawane inne grupy mrożonek niż w zimie, jednak sklep, który ma wszystkie grupy asortymentowe artykułów mrożonych, ma wyrównaną wielkość sprzedaży w ciągu roku. Niejednokrotnie producenci artykułów mrożonych, aby je sprzedać w momencie, kiedy nie ma na nie popytu, stosują różnego rodzaju promocje cenowe czy promocje sprzedaży.
EN
Frozen products are a specific segment of the market for foods, highly susceptible to the phenomenon of seasonality. The temperature of environment, the season of the year, trends occurring in the market for agricultural and food products, our western neighbours' likes have a great impact on sales of frozen products in Poland. In the summer, there are sold different groups of frozen foods than in the winter, nevertheless, the shop that has all the assortment groups of frozen products has a balanced sales volume during the year. Many times, frozen products manufacturers in order to sell them at the moment when they are not in demand apply various types of price-driven promotions or sales promotions.
Przedstawione podejście metodologiczne do procesu budżetowania przychodów ze sprzedaży produktów o charakterystyce sezonowej stanowi jedynie tezę do dalszych dyskusji nad problematyką budżetowania przychodów o dużej zmienności w kolejnych analizowanych okresach. Stanowić powinno jednak pozytywny drogowskaz dla menadżerów borykających się na co dzień z tego typu problemami. (fragment tekstu)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.