Problem restrukturyzacji i liberalizacji funkcjonowania kolei jest zadaniem właściwym tylko dla krajów, które w ostatnich kilkunastu latach zmieniły system gospodarczy. Przedstawiono kilka najistotniejszych obszarów i dziedzin funkcjonowania PLK S.A. Omówiono również problemy amortyzacji i płynności finansowej związane z restrukturyzacją majątkową PKP S.A.
Przyszłość kolejnictwa w Europie musi należeć do ponadnarodowych konsorcjów, elastycznie dopasowujących się do wymogów rynku i klienta. Powstawać będą sieci transportowe obsługiwane przez koncerny logistyczne, dla których przestaną być ograniczeniem dotychczasowe uwarunkowania polityczne i techniczne. W artykule poruszono problem rewitalizacji kolei w Europie, posługując się przykładem kolei austriackich (najobszerniejszy materiał), szwajcarskich, belgijskich, niemieckich, włoskich, francuskich i polskich.
Omówiono problemy związane z restrukturyzacją Kolei Niemieckich (Deutsche Bahn). Od grudnia 1999 r. stanowisko ich szefa zajmuje Hartmuth Mehdorn. Uchodzi ono za najtrudniejsze w gospodarce niemieckiej. Wskazano na trudności na jakie, kierując państwowym kolosem, natrafił ten znany w Niemczech menedżer.
W artykule przedstawiono proces i efekty restrukturyzacji kolei szwajcarskich (SBB). Jakość usług oferowanych przez SBB należy obecnie do najlepszych na świecie, popularność zaś podróży tymi kolejami jest największa w Europie. Celem polityki transportowej Szwajcarii jest obniżanie poziomu zanieczyszczenia i degradacji środowiska przez koordynację zdolności przewozowej poszczególnych gałęzi transportu.
Reforma kolei w Niemczech przygotowana została przez specjalną komisję, składającą się z przedstawicieli nauki, gospodarki, polityki i pracowników DB. Reforma obejmowała kilkanaście obszarów, wśród których jednym z priorytetów było połączenie dawnej Deutsche Reichsbahn z DB oraz regionalizacja lokalnego transportu pasażerskiego.
Liberalizacja rynku kolejowego stanowi według dokumentów Unii Europejskiej, istotny element i warunek odnowy kolei. Liberalizacja rynku jest również kluczowym zagadnieniem dla sukcesu regionalizacji kolejowych przewozów pasażerskich. W artykule omówiono doświadczenia pierwszego okresu regionalizacji przewozów kolejowych.
Omówiono następstwa ekonomiczne rozwoju różnych form organizacyjnych i prawnych w transporcie i spedycji po roku 1990. Wykazano, że stan ekonomiczny podmiotów gospodarczych w transporcie ulega pogorszeniu.
Sprawnie działający system transportowy ma istotne znaczenie dla rozwoju regionów, ponieważ intensyfikuje wymianę handlową i turystykę oraz ułatwia zaopatrzenie w czynniki wytwórcze. Rozwój zrównoważony wymaga także, żeby system transportowy spełniał nie tylko ekonomiczne postulaty, ale także wychodził naprzeciwko społecznym oczekiwaniom związanym z szeroko pojętą jakością życia. W polityce Unii Europejskiej coraz większy nacisk kładzie się na ekologiczny aspekt funkcjonowania systemów transportowych. Kolej generuje znacznie niższe koszty zewnętrzne w porównaniu do transportu drogowego, jednak sytuacja przedsiębiorstw kolejowych, które przez wiele lat funkcjonowały jako monopole państwowe, w wielu krajach jest trudna. Na początku lat 90. zapoczątkowano w UE proces restrukturyzacji kolei. Celem artykułu jest analiza unijnych rynków usług kolejowych pod kątem możliwości tworzenia systemu transportowego sprzyjającego rozwojowi zrównoważonemu. (abstrakt oryginalny)
EN
A well-functioning transport system is important for the development of regions, as intensifying trade and tourism and facilitating the supply of production factors. The European Union is putting more emphasis on the ecological aspect of transport systems. The railway generates much lower external costs compared to road transport, however, the situation of railway companies, which for many years were state monopolies, is difficult in many countries. In the early 1990s the EU launched the process of railways' restructuring. The aim of the paper is to analyze the EU railways markets in terms of the ability to create a transport system supportive to sustainable growth. (original abstract)
W krajach z gospodarką rynkową liberalizacja działalności przewozowej przedsiębiorstw kolejowych jest zjawiskiem powszechnym. Skutkiem liberalizacji i prywatyzacji rynku usług kolejowych jest doprowadzenie do konkurencji między podmiotami gospodarczymi funkcjonującymi w danym segmencie rynku.
Czeskie koleje, podobnie jak PKP przetrwały lata komunizmu, jednak wskutek racjonalnych decyzji podjętych w przeszłości radzą sobie o wiele lepiej niż polskie. Jeżeli miarą dobrobytu danego kraju jest PKB, to koleje CD z liczbą podróży przypadającą na 1 mieszkańca trzykrotnie wyprzedzają PKP. Również sposób restrukturyzacji i prywatyzacji kolei przyniósł w Czechach rozwój tej instytucji, z budową nowych linii włącznie.
W artykule odniesiono się do ekonomicznych uwarunkowań funkcjonowania Grupy PKP SA obecnie i w najbliższych latach. Holding pod nazwą Grupa PKP SA podjął działalność w pełnym zakresie od 1 października 2001 r., w wyniku realizacji przepisów ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP. W arykule poddano też analizie i wykładni kilkupunktowe założenia w zakresie sfinansowania restrukturyzacji kolei, które nie do końca się powiodły. Autor proponuje tu szereg rozwiązań innowacyjnych dotyczących np. spółek PKP PR czy PLK SA. Na bazie tej ostatniej powinna powstać grupa kapitałowa "Infrastruktura Kolejowa", docelowo podporządkowana skarbowi państwa, a w okresie przejściowym spółce PKP SA. Spółka-matka tej grupy, czyli PLK SA z mocy prawa nie powinna być prywatyzowana.
Rok 2004 to data podwójnie ważna w historii brytyjskich kolei. 10 lat wcześniej nastąpiła bowiem w tym kraju pierwsza w Europie prywatyzacja tej instytucji. Ponadto koleje te obchodziły 200-lecie swojego istnienia, Anglia zaś jest praojczyzną kolei żelaznych. W artykule zaprezentowano osiągnięcia British Railways w ciągu ostatniej dekady, proces modernizacji i trud restrukturyzacji, którego śladem poszły i inne koleje, w tym PKP SA.
Prywatyzacja i reorganizacja kolei w Wielkiej Brytanii miały poważne konsekwencje dla systemów informatycznych. Znaczna ilość dotychczas wewnętrznych przepływów danych przerodziła się w komunikację między niezależnymi, autonomicznymi podmiotami, posiadającymi swobodny wybór partnerów w dziedzinie Information Technology. Restrukturyzację polskich kolei pod wieloma względami można porównać z procesem przeprowadzonym w Wielkiej Brytanii, choć na końcowe efekty trzeba jeszcze poczekać.
Jeżeli stan polskich dróg ocenia się jako fatalny, to stan polskich kolei należałoby ocenić jako katastrofalny. Kolejne rozkłady jazdy owocują wydłużeniem czasu jazdy pociągów, także tych z "górnych półek", znika następna partia połączeń regionalnych. Nieustannie trwają dyskusje nad uzdrowieniem PKP, które sprowadzają się właściwie do poszukiwań chętnych w celu przejęcia odpowiedzialności za dalsze losy kolei w Polsce.
Żadna poważna, licząca się firma na rynku nie może efektywnie funkcjonować bez opracowanej średnioterminowej strategii działania. W podobnej sytuacji znalazła się PKP SA, której poszczególne podmioty, m.in. PKP Cargo SA usiłuje się sprzedać. Tymczasem konieczne jest zbliżenie całej PKP do standardów i rozwiązań przyjętych przez kraje UE oraz wewnętrzna racjonalizacja gospodarki PKP poprzez usprawnienie systemu kosztów, poprawę organizacji i wzrostu stopnia uzbrojenia pracy, udoskonalenie gospodarki materiałowej, optymalne wykorzystanie taboru i infrastruktury, itp.
SNCB (Societe Nationale des Chemins de Fer Belges) powołano do życia na mocy ustawy w 1926 roku. Do roku 1991 koleje belgijskie pozostawały przedsiębiorstwem państwowym. We wrześniu 1992 r. SNCB stały się spółką skarbu państwa i podpisały pierwszy kontrakt z rządem na zapewnienie usług transportu publicznego. Od tamtego czasu belgijski system kolejowy przeszedł szereg dalszych, głębokich zmian; kolejna reorganizacja ma dokonać się na przełomie 2004 i 2005 roku.
Właściwie we wszystkich państwach wysoko rozwiniętych oraz w pozostałych krajach Europy kolej nie jest uznawana za efektywną gałąź transportu. Tam, gdzie z budżetu państwowego na kolej przeznaczano duże środki, kolej jest co prawda nowoczesna, w pozostałych państwach, jak Polska nie jest ani nowoczesna, ani efektywna. Stawia to pod znakiem zapytania samą ideę prywatyzacji wielkich organizmów gospodarczych. Konieczne jest zatem poszukiwanie dalszych dróg do sanacji kolejnictwa w świecie.
Deutsche Bahn AG powstała 1 stycznia 1994 r. z połączenia zachodnioniemieckiej kolei federalnej (Deutsche Bundesbahn - DB) z kolejami byłej NRD - Deutsche Reichsbahn (DR). W roku 1999 nastąpił kolejny etap reformy kolei. Pod kierunkiem DB AG jako holdingu operacyjnego przedsiębiorstwo zostało funkcjonalnie podzielone na pięć spółek. Celem było zapewnienie większej przejrzystości działania i doprowadzenie do konkurowania z innymi przewoźnikami.
Artykuł zawiera omówienie referatu autorstwa Irene Walsh z firmy konsultingowej KPMG, pt. "Finansowanie kolejowych przewozów regionalnych w Polsce, a wnioski wyciągnięte z doświadczeń Wielkiej Brytanii", wygłoszonego podczas zorganizowanej przez Railway Business Forum konferencji "Koleje regionalne w Unii Europejskiej", która odbyła się 31 marca br. w Warszawie. Podobnie jak w naszym kraju, brytyjski program reformy kolei zawierał w sobie silny element decentralizacji.
W środowisku i branży transportu szynowego zjawiskiem masowym jest brak elementarnej wiedzy na temat całego spektrum możliwości korzystania z unijnych funduszy strukturalnych. Autor bliżej naświetla to zagadnienie i przypomina, iż beneficjent ostateczny otrzymuje środki z takiego funduszu w trybie refundacji, tj. zwrotu poniesionych, udokumentowanych przez siebie wcześniej wydatków realizacji projektu, przewidzianych we wniosku o dofinansowanie.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.