W artykule przedstawiono sytuację Polskiego Koncernu Naftowego "Orlen". Ani wyniki finansowe, ani pozycja rynkowa nie ustawiają firmy na straconej pozycji. A jednak Orlen zyskał złą sławę, która odciska piętno na jego notowaniach giełdowych i publicznym postrzeganiu firmy.
Rynek paliw w Polsce, głównie za sprawą dystrybucji zmienił się radykalnie. Tym zmianom nie towarzyszy niestety dobre tempo restrukturyzacji i prywatyzacji. Programy rządowe ujawniają skłonność do wykazania wyższości państwowej własności sektora nad prywatną. Wszystko to powoduje, iż polski rynek paliw jest mało konkurencyjny na tle innych krajów.
Po 2005 r. w Polsce powstało wiele nowoczesnych zakładów, które produkują bioetanol w energooszczędnej technologii 1-fazowej, metodą zacierania na zimno. Zdolności produkcyjne w zakresie bioetanolu na cele paliwowe w Polsce wynoszą obecnie około 750 mln l/rok i wykorzystane są w niewielkim stopniu. Według danych rejestru ARR bioetanol produkuje w Polsce jedynie 13 firm. Z kolei liczba gorzelni rolniczych o najczęściej niskich mocach wytwórczych jest szacowana na 100-150, jednakże większość tych zakładów nie może sobie zapewnić ciągłości produkcyjnej z uwagi na niewielka opłacalność. W 2010 r. na rynek krajowy, w ramach realizacji Narodowego Celu Wskaźnikowego wynoszącego wówczas 5,75%, wprowadzono łącznie ponad 1 130 tys. t biokomponentów, w tym 238 tys. t bioetanolu i ponad 893 tys. t estrów. W porównaniu z 2009 r. nastąpił zatem wzrost wykorzystania biokomponentów o 263 tys. t. Jednak udział produkcji krajowej bioetanolu w ogólnej ilości wprowadzonej do obrotu w Polsce w 2010 r. wykazał spadek do zaledwie ok. 21%. Polscy producenci biokomponentów nie potrafią podołać konkurencji zagranicznej. Wydaje się, że obecnie występuje konieczność opracowania strategii rozwoju sektora bioetanolu, która powinna objąć obydwa sektory biopaliwowe pierwszej generacji oraz tworzące się sektory drugiej generacji biopaliw transportowych. (abstrakt oryginalny)
EN
In modern bioethanol production plants, established in Poland since 2005, bioethanol is produced in a one-step cold mashing process, which is an energy-efficient technology. The current fuel ethanol production capacity in Poland is approximately 750 million l/year, and it is not fully used. According to the data provided by the Agricultural Market Agency, bioethanol is produced by only 13 companies in Poland. An estimated number of small-scale farm-based distilleries is as high as 100-150, but in the majority of those plants the continuity of the production process is endangered by low profitability. In 2010, in order to meet the National Index Target of 5.75%, over 1 130 000 t biocomponents were introduced into the Polish fuel market, including 238 000 t bioethanol and over 893 000 t esters. In comparison with 2009, the use of biocomponents increased by 263 000 t. However, bioethanol produced in Poland constituted only ca. 21% in the total ethanol sales in 2010, marking a drop from the previous year. It seems that Polish biocomponent producers are not able to face foreign competition. Thus, there is a need for effective development strategies in the bioethanol sector, including first generation (conventional) biofuels and second generation (advanced) biofuels for transportation. (original abstract)
Światowy rynek paliw stanął na rozdrożu. Aby to się zmieniło, musiałaby ulec stabilizacji sytuacja w krajach Zatoki Perskiej, niezbędne też byłoby pojawienie się na rynku większej ilości ropy. Na domiar złego, przemysł paliwowy w państwach nie należących do OPEC osiągnął maksimum swoich zdolności produkcyjnych. Także w sektorze metali nieżelaznych nastąpił znaczny wzrost cen surowców.
Podjęta w końcu ub. roku przez OPEC decyzja o redukcji wydobycia ropy naftowej o 1,5 mln bar./dz., przynajmniej w okresie pierwszego półrocza nie zdezaktualizuje niedawnej prognozy o możliwym spadku cen tego surowca do ok.18 USD za baryłkę. Przy obecnej nadmiernej produkcji ropy zaaprobowane przez tę organizację cięcia w wydobyciu są bowiem zbyt małe, aby przynieść spodziewany skutek.
W efekcie wprowadzenia gospodarki rynkowej w Polsce rola ropy naftowej w gospodarce energetycznej od lat 90. stale wzrasta. Jednakże zasadnicze reformy zapoczątkowało przyjęcie w 1995 r. przez rząd "Programu restrukturyzacji i prywatyzacji sektora naftowego" oraz utworzenie w maju 1996 r. spółki akcyjnej Nafta Polska. W 2004 r. w polskim sektorze naftowym przetwórstwem ropy zajmowało się 7 rafinerii. W tym okresie przerobiły one łącznie ponad 18 mln ton ropy naftowej, przy zdolnościach wytwórczych ok. 24 mln ton rocznie.
Wraz ze wzrostem liczby pojazdów samochodowych w Polsce rośnie zapotrzebowanie na oleje silnikowe. Równocześnie spada import tych produktów, co oznacza, że na tak chłonnym rynku zyskują rodzimi producenci. Coraz więcej firm przerabia także oleje przepracowane. Zmieniają się też tendencje rynku olejów silnikowych. Zauważalne jest zwiększenie udziału sprzedaży olejów syntetycznych w stosunku do mineralnych.
Rynek produktów naftowych w Polsce jest szacowany na 5-7 mld USD rocznie. Nic więc dziwnego, że co roku przybywa w kraju kilkaset nowych stacji benzynowych. Budują je polscy ale też w coraz większym stopniu zagraniczni inwestorzy. Ci ostatni zapewne wezmą udział w restrukturyzacji i prywatyzacji polskiej nafty.
Rosja zajmuje trzecie miejsce w świecie pod względem wydobycia ropy naftowej, po Arabii Saudyjskiej i USA, oraz drugie, jako światowy jej eksporter. Branża naftowa w tym kraju zapewnia 10-procentowy wkład do PKB. Konkurencję dla Rosji w Europie będą stanowić dostawcy z regionu Morza Kaspijskiego, którzy już wkrótce ruszą z budową nowego rurociągu Baku-Tbilisi-Ceyhan. Budowę inicjuje międzynarodowe konsorcjum. Koszt tej inwestycji oszacowano na prawie 3 mld dolarów.
W większości krajów UE i w Polsce akcyza zwiększyła cenę paliw o ponad połowę, a przecież dochody z akcyzy są wszędzie ważną pozycją budżetu. Równowaga na rynku paliw też jest płynna, gdyż zasoby ropy nie są niewyczerpane. Dlatego mało prawdopodobne jest, że sytuacja na rynkach szybko się uspokoi, a poziom cen ropy naftowej na światowych giełdach wróci do tego sprzed 3-4 lat.
Wysokie ceny paliw także w Polsce spowodować mogą stopniowe przestawienie się na paliwa alternatywne. Do takich paliw zalicza się również bioetanol, który jest mieszanką alkoholu z benzyną. Na razie jednak jest jeszcze daleka droga do finalizacji tych pomysłów, w przeciwieństwie do Szwecji, gdzie produkcja paliw odnawialnych jest już dość zaawansowana.
Sektor paliwowy znajduje się na ostatnim etapie przekształceń strukturalnych i własnościowych. Na krajowych podmiotach zmiany te wymusza bliski termin pełnego otwarcia rynku (2001 r.). Podmioty zagraniczne natomiast zachęca rosnący ustawicznie popyt na paliwa płynne w Polsce, co skutkuje rozbudową sieci stacji paliw oraz dokonującą się prywatyzacją rafinerii, która zakończona zostanie prawdopodobnie w bieżącym roku.
Ostatnie lata przyniosły dynamiczne zmiany na polskim rynku paliw. Wzrósł popyt, ale na skutek wysokiego cła zanikł import paliw ze Wschodu na rzecz kierunku zachodniego i południowego. Jednocześnie producenci krajowi rozbudowują moce przerobowe. Nasila się także konkurencja w dystrybucji paliw.
Według ocen ekspertów restrukturyzacja i prywatyzacja sektora paliwowego w Polsce jest spóźniona. Program rządowy był już wielokrotnie zmieniany, ostatecznie zaś ograniczony został do komercjalizacji i zmian własnościowych w obrębie firm należących w całości do skarbu państwa.
Branża chemiczna odpowiada za znaczną część PKB generowanego przez polską gospodarkę. Na giełdzie papierów wartościowych reprezentowana jest przez ponad 20 spółek, których łączna kapitalizacja rynkowa przekracza 110 mld zł, a udział w indeksie WIG sięga 20%. Do kluczowych segmentów należy tutaj branża paliwowa. Natomiast prywatyzacja spółek zaliczanych do tzw. Sektora Wielkiej Syntezy Chemicznej dobiegła już końca.
Rosyjski przemysł chemiczny od ponad dwóch lat rozwija się w tempie szybszym niż cały przemysł przetwórczy, zarówno na skutek wzrostu popytu wewnętrznego, jak i dzięki dobrej koniunkturze na rynku światowym. Jest to jedna z tradycyjnych branż eksportowych Rosji. Na rynku petrochemicznym czołową rolę odgrywa "Gazprom".
Przedstawiono problem zarządzania ryzykiem w przedsiębiorstwach branży rafineryjnej. Podkreślono, że istotą tego zagadnienia nie jest zarządzanie ceną surowca, lecz dużo bardziej od niej zmienną marżą rafineryjną. Omówiono zagadnienie marży rzeczywistej oraz standaryzowanej. Zwrócono uwagę na konieczność zmiany sposobu ustalania cen na rynku krajowym.
Kurczące się światowe zasoby ropy naftowej w ciągu najbliższych 20 lat zapoczątkować mogą nie tylko kryzys energetyczny, ale przede wszystkim przyczynić się do globalnego kryzysu gospodarczego oraz upadku kursu dolara. Większość amerykańskich analityków, zajmujących się monitorowaniem światowych dostaw ropy, uważa ten problem za na tyle poważny, iż nawet sięgnięcie po nowe złoża nie będzie go w stanie rozwiązać.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.