Metropolie, nazywane często "lokomotywami wzrostu", koncentrują najważniejsze funkcje, inwestycje i innowacje, a także wyspecjalizowane usługi oraz szkoły wyższe. Wszystkie te elementy bezpośrednio lub pośrednio przedkładają się na jakość życia mieszkańców i stanowią nieodzowny element rozwoju współczesnej gospodarki. Z tego względu istotne jest prawidłowe funkcjonowanie i stały rozwój polskich obszarów metropolitalnych. Artykuł przedstawia podstawowe zagadnienia dotyczące delimitacji polskich obszarów metropolitalnych oraz zawiera propozycje ich rozwiązania i prawnego uregulowania. (abstrakt oryginalny)
EN
Metropolises are a force that drives the growth of the economy, attracts well educated individuals, clusters investors and innovations. Proper functioning and sustainable development of metropolitan areas affect the quality of life and growth of the economy. The paper is an overview of the basic problems of Polish metropolitan areas, especially delimitation of Polish metropolitan area and contains an attempt of the solution and legal regulations. (original abstract)
Metropolizacja - proces związany z przekształcaniem wielkich miast i nabywaniem przez nie nowych cech i umiejętności - jest wyzwaniem dla gospodarki przestrzennej. Równolegle skutki uboczne prowadzonych przez człowieka procesów gospodarczych wymusiły na społeczności światowej podjęcie globalnych działań prewencyjno-naprawczych, których efektem jest m.in. tworzenie obszarowych form ochrony przyrody. W artykule ukazano przykład różnorodności sąsiedztwa w przestrzeni jakim jest sąsiedztwo metropolii oraz parku narodowego.(abstrakt oryginalny)
EN
Metropolisation - the process related to the transformation of large cities and acquiring new qualities and skills by them - constitutes a challenge for a spatial economy. The parallel side effects of the economic processes performed by human beings have forced the global community to undertake global preventive and remedial activities resulting, among others, in the establishment of forms of area conservation. The paper presents an example of neighbourhood diversity in space, i.e. the close neighbourhood of a metropolis and a national park.(original abstract)
Obszar metropolitalny składa się z kilkunastu jednostek samorządu terytorialnego. Ponadto funkcjonuje w nim szereg grup interesów, które mają na celu zaspokojenie swoich potrzeb, co może rodzić szereg konfliktów. Warunkiem efektywnego zarządzania rozwojem takiego obszaru jest wdrożenie koncepcji współrządzenia (governance). Artykuł ma na celu udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy związki międzygminne mogą stanowić podstawę do wdrażania koncepcji współrządzenia w obszarach metropolitalnych. Zostaną w nim zamieszczone wyniki analiz dotychczasowej współpracy gmin prowadzonej w ramach tych związków w polskich obszarach metropolitalnych.(abstrakt oryginalny)
EN
The metropolitan area is a special form of organization composed of many territorial units. To ensure their development it is necessary to introduce the appropriate system of management. Territorial authorities should change their attitude to the management of such a specific territorial system including a lot of interest groups. Each of these groups aims to fulfill its needs, which can lead to conflicts. Successful management of metropolitan development can facilitate implementing governance concept which means involving all actors in the management process. The article aims to answer the question if inter-communal associations can be the first step on the way to the implementation of governance concept in metropolitan areas. The results of analyses concerning hitherto cooperation between communes in these associations will be showed.(original abstract)
We współczesnej przestrzeni społeczno-gospodarczej Polski wzrasta rola metropolii i powiązanego z nią funkcjonalnie otoczenia. Metropolie stają się ośrodkami dynamiki gospodarczej, społecznej, finansowej, naukowej, kulturalnej w skali zarówno regionalnej, jak i międzynarodowej. Celem artykułu jest przedstawienie zróżnicowania poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego gmin Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego (KOM). Przeprowadzone badanie pozwala na wyznaczenie miejsca gminy w zbiorze wszystkich gmin KOM pod względem poziomu rozwoju. W badaniach zastosowano jedną z metod taksonomicznych, tzw. metodę standarowanych sum, polegającą na wyliczeniu syntetycznych wskaźników charakteryzujących poziom rozwoju analizowanego zjawiska. Do badań przyjęto zestaw 13 mierników z zakresu rozwoju społecznego i gospodarczego gmin za rok 2009. (abstrakt oryginalny)
EN
The role of metropolitan areas has gained importance in contemporary socio-economic space of Poland. Metropolis are the centers of economic, social, financial, scientific and cultural dynamics both at regional as well as international range. The goal of this article is to present the level of differentiation of socio-economic development of Cracow Metropolitan Area. In the analysis the author employs a statistical-mathematical method which is based on synthetic indexes characterising the level of development of communes. The research includes 13 indices of social and economic development communes from 2009. (original abstract)
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Ostatnie lata dowodzą znaczących zmian w funkcjonowaniu i rozwoju miast oraz związanych z nimi obszarów metropolitalnych w Polsce. Szczególnie istotne zmiany uwarunkowań funkcjonowania zurbanizowanych obszarów dotyczą tych największych i są swego rodzaju biegunami wzrostu w poszczególnych regionach. Zwiększa się także zakres zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, jednak w szczególności proces ten dotyczy miast dużych oraz powiązanych geograficznie jednostek samorządu terytorialnego, tworząc tym samym obszary metropolitalne. (abstrakt oryginalny)
EN
Recent years show a significant change in the functioning and development of cities and associated metropolitan areas in Poland. Particularly significant changes in the conditions on the functioning of urban areas concern the largest cities, which are distinguished by their size and are a kind of growth poles in different regions. The scope of tasks performed by local governments increase as well, but in particular, this process also applies to large cities and geographically related local government units, thus creating metropolitan areas. (original abstract)
Artykuł zawiera analizę procesów metropolitalnych w aspekcie funkcjonalnym w jednym z najbardziej zaludnionych obszarów w Polsce. Jego celem jest zbadanie funkcji metropolitalnych oraz struktury wewnętrznej Górnośląskiego Obszaru Metropolitalnego. Badany obszar to policentryczny układ osadniczy o genezie konurbacji przemysłowej. Analiza bazuje na wybranych cechach jakościowych o randze międzynarodowej i krajowej, wykorzystuje wskaźnik bonitacji punktowej. Wydzielony funkcjonalny obszar metropolitalny tworzy 15 gmin, w tym 13 miast na prawach powiatu, a zamieszkuje 1,9 min osób. Funkcje są rozproszone w różnych miastach i wykazują cechy polaryzacji. Najważniejszym ośrodkiem metropolitalnym są Katowice, które mają dobrze wykształcone funkcje metropolitalne. Pomocniczymi ośrodkami pierwszego rzędu są Gliwice i Chorzów. Pozostałe miasta to ośrodki o kształtujących się funkcjach metropolitalnych. (abstrakt oryginalny)
EN
The paper analyzes the functional aspect of metropolitan processes in one of the most densely populated areas in Poland. The purpose of the article is to study metropolitan functions, as well as to analyze the intrinsic structure of the Upper-Silesian Metropolitan Area, which used to be an industrial conurbation that evolved into a polycentric settlement arrangement. The analysis is based on selected qualitative features of international and domestic standings, and uses the centrality indicator. The selected functional metropolitan area is formed by 15 municipalities, including 13 towns with county rights, and is inhabited by 1.9 million people. The functions are dispersed in different towns and seem polarized. The metropolitan centre of utmost importance and holding well-developed metropolitan functions is the city of Katowice, whereas Gliwice and Chorzow are first-class auxiliary centres. The remaining towns are centres of developing metropolitan functions. (original abstract)
Przedmiotem rozważań jest przygotowanie konkretnego modelu znormalizowanego systemu aglomeracji miejskich, a dokładniej, tzw. obszaru metropolitalnego. Wyróżniane są trzy typy obszarów aglomeracyjnych: "wielkie miasto", "aglomeracje dwucentrowe" i "konurbacja", gdzie w artykule skoncentrowano się na tym ostatnim. Autor przedstawił tworzenie Górnośląskiego Związku Metropolitalnego, jego cele, zasady działania, a także ustawowe wysiłki normalizujące aktywność podobnych związków komunalnych. Wskazano, że takie rozwiązania nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, dlatego też zaproponowano inną koncepcję, w formie powiatu metropolitalnego Górnego Śląska i Zagłębia, jako szczególnej jednostki zasadniczego podziału terytorialnego.
EN
The subject of consideration was the problem of a desired model of a particular normalisation of a municipal agglomerations system, and more precisely the so-called metropolitan areas. Distinguishing three types of agglomeration areas: "a large city", "twin-city - two-centres agglomeration" and "conurbation", reasoning was focussed on the last one. The Author gave an example of creating the Górnosląski Metropolitan Union, its goals, principles of activity and also efforts of statutory normalisation of similar target unions' activity of local government entities and results of a team appointed for this aim in the Ministry of Internal Affairs and Administration. Unsatisfactory effects of these activities persuaded the Author to formulate an alternative proposal in a form of a metropolitan county of Górny Śląsk and Zagłębie as a particular category of a county in Poland. The basic construction of this entity was characterised - its tasks, organisation, a way of financing, forms of control over its activity. (original abstract)
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Głównym celem pracy jest wskazanie roli małych miast w zakresie rynku pracy w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym (GOM) oraz ukazanie ich potencjalnego pola oddziaływania. Problem badawczy jest rozpatrywany poprzez analizę liczby pracujących, a także wielkość i kierunki dojazdów do potencjalnych miejsc pracy. (fragment tekstu)
EN
The article takes up an issue of the potential of the local job markets in small towns within the metropolitan areas. The basis of the assessment of the job markets is the amount of the employed as well as directions the people commute from. The research showed the weakness of these towns' influence as job markets what results from the difference in the human and economic potential between the studied centres and the leading cities being the core of GOM. It reflects on a small economic potential translating into a weak economic base and city-creating functions.(original abstract)
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Zamieszczono charakterystykę wybranych cech gospodarczych i społecznych województwa mazowieckiego. Przedstawiono poziom i rozdysponowanie środków UE przeznaczonych na rozwój województwa mazowieckiego. Omówiono kierunki rozwoju obszarów wiejskich.
EN
A metropolitan area is characterized by well developed areas localized around the big city and by backwards, remote areas. In such a region the most important is to take measures to ensure sustainable growth. Development policy of such a region should be a cohesion and convergence policy. It means realization of policy that includes well-balanced economic, social and environmental goals, farming and non-farming activity. Maintenance of rural areas vitality is one of important goals. In this purpose improvement of rural infra-structure and investment in human capital are indispensable. (original abstract)
Artykuł przedstawia różne rozwiązania instytucjonalne zarządzania obszarami metropolitalnymi w Europіе, mieszczące się w kategorii struktur dwuszczeblowych. Autorzy szczególną uwagę poświęcają rozwiązaniom stosowanym w Niemczech i Francji, choć odwołują się też do przykładów z innych krajów. Stosowane często w dyskusjach metropolitalnych opozycje (jak zmiany dobrowolne versus przymusowe lub twarde rozwiązania instytucjonalne versus miękka, oddolna współpraca) są w rzeczywistości nieostre. Zwykle mamy do czynienia z pośrednimi rozwiązaniami hybrydowymi. W warstwie teoretycznej autorzy wskazują na przejście od starego do nowego regionalizmu i towarzyszącą mu zmianę zakresu koordynacji metropolitalnej, omawiają także uwarunkowania przesądzające o wdrożeniu reformy oraz możliwości czerpania z doświadczeń osadzonych w odmiennych kontekstach. (abstrakt oryginalny)
EN
The article presents various two-tier institutional settings adopted for metropolitan coordination in Europe, concentrating on the preconditions for achieving satisfactory organizational structures. The authors especially focus on solutions adopted in German and French metropolitan are-as, although they also refer to examples from other countries. The frequent dichotomies in metropolitan discourse, such as voluntary versus compulsory settings, hard versus soft institutional settings and bottom-up cooperation, are actually diluted. These are usually hybrids of various approaches. At the theoretical level, the article refers to the move from the old to the new regionalism and its corresponding change in the scope of metropolitan coordination. It also discusses the conditions for implementing reforms and the ability to draw on experience embedded in different contexts. (original abstract)
Streszczenie: Artykuł dotyczy rynku nieruchomości w metropoliach Polski i czynników na niego wpływających. Celem badań jest określenie elementów wpływających na stan, funkcjonowanie oraz perspektywy rynku nieruchomości w sześciu ośrodkach metropolitalnych: Warszawie, Łodzi, Krakowie, Wrocławiu, Poznaniu i Trójmieście. Porównując materiały statystyczne i raporty banków i firm doradczych wykazano, że rynek nieruchomości zmieniał się pod wpływem czynników zewnętrznych, związanych ze zmianami koniunktury. Zmiany zapoczątkował kryzys na rynku kredytów hipotecznych w Stanach Zjednoczonych oraz czynniki wewnętrzne związane z sytuacją ekonomiczną Polski i zmianami w przepisach o warunkach uzyskiwania kredytów na zakup mieszkań w związku z wejściem Polski do Unii Europejskiej. (abstrakt oryginalny)
EN
The article concerns the real estate market in Polish metropolitan areas and the factors that affect it. The purpose of this study is to identify the most important elements affecting the conditions, functioning and perspectives of the real estate market. In the study six metropolitan areas: Warsaw, Łódź, Cracow, Wrocław, Poznań and Tri-City have been presented. The comparison of statistics and annual reports of selected banks and consulting firms have shown that the real estate market changed under the influence of external factors, associated with changes in the world economy and the crisis. The beginning of the changes was a crisis on the mortgage market in the United States and internal factors associated with Polish economic situation connected with the Polish accession to the European Union in 2004 and with amended legislation on the conditions for obtaining loans for the purchase of real estates. (abstract original)
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Miasta i aglomeracje miejskie to obecnie główne formy osadnictwa, będące także głównym środowiskiem życia i działalności człowieka1. Są one tworami sztucznymi, stworzonymi przez człowieka, większość z nich powstała w wyniku wielowiekowego rozwoju. Z tych względów na ich obszarach skupionych jest zwykle wiele atrakcyjnych obiektów, które są swoistymi "magnesami" przyciągającymi turystów. Zasoby przyrodnicze w miastach są z reguły ograniczone. Rytm życia miejskiego determinują pośpiech, monotonia, uciążliwość dojazdów do pracy, zanieczyszczenie środowiska, dlatego też miasta są także ośrodkami generującymi dużą skalę wyjazdów turystycznych. Celem zdecydowanej większości przyjazdów zagranicznych turystów do Polski oraz krajowych podróży turystycznych Polaków są miasta. Jednak podróże do nich mają rozmaity charakter, miasta pełnią na rynku turystycznym zróżnicowaną rolę. Celem niniejszego artykułu jest identyfikacja roli miast na polskim rynku turystycznym. (fragment tekstu)
EN
Cities are the largest receiving destinations of the flow of tourists. In Poland 84.5% of tourist traffic is concentrated in urban areas. Major world metropolis such as London, Paris, Bangkok and Rome receive millions of tourists, which stimulates positive changes in urban economy. Polish cities play an important part in receiving the incoming traffic of foreign tourists, and to a lesser degree in serving long-term domestic tourists. The latter kind of tourism is targeted mainly on coastal towns, mountain resorts, towns situated on the bodies of water. Hence the conclusion that similarly to other countries, the main stream of tourism is rest and recreation. Spas play an important role in Polish tourist market. Most of 44 Polish spas are being restructured which brings opportunities for their modernization and upgrading. (original abstract)
Zapewnienie bezpieczeństwa ekonomicznego i możliwości rozwoju regionu metropolitalnego wymaga od władz samorządowych stworzenia trwałych podstaw gospodarczych. Współcześnie w dobie integracji i współpracy krajów i regionów szczególnego znaczenia nabiera transport lotniczy. W prezentowanych badaniach skoncentrowano się na dwóch aspektach: perspektywach rozwoju wrocławskiego obszaru metropolitalnego w opinii przedstawicieli samorządu terytorialnego z Dolnego Śląska w odniesieniu do transportu lotniczego oraz polityce dotyczącej transportu lotniczego Wrocławia. (abstrakt oryginalny)
EN
Providing the economic safety and development possibilities of the metropolitan area and the Lower Silesia region requires to create sustainable economic basis for example air lift. In the article presented two on two aspects: the development prospects of the Wrocław metropolitan area in the opinion of local government representatives from Lower Silesia in relation to air lift and transport policy of Wroclaw. (original abstract)
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem niniejszego referatu jest analiza struktury dojazdów do usług do Łodzi przez mieszkańców małych miast położonych w pobliżu miasta wojewódzkiego w świetle ocen dostępności do placówek usługowych w tych ośrodkach,a poprzez to identyfikacja czynników warunkujących charakter tych dojazdów i ich konsekwencje.(fragment tekstu)
EN
Travelling to services is one of the key determinants affecting the actual relations within metropolitan areas. By analysing the size and the type of this kind of movements, in the light of accessibility to the tertiary sector in small towns, the author tries to identify the factors influencing the character of these travels and their consequences. In combination with other types of spatial relations between the metropolis and its surrounding, the discussed topic is a part of a wider research project, focusing on determining the level of territorial cohesion in the Lodz Metropolitan Area. (original abstract)
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Obecnie tworzą się nowe łańcuchy relacji przybierające formę sieci, przy czym węzłami w globalnej sieci są metropolie i duże miasta ze swoimi przewagami konkurencyjnymi. Zachodzące zmiany są immanentną cechą rozwoju. Na przykładzie Bydgoszczy i Torunia prześledzono próbę wpisania się miast i regionów w zachodzące procesy przemian (fragment tekstu)
EN
Social and economic phenomena in the spatial environment reflect the changes occurring in close and distant surroundings in which the globalization, metropolization and glocalization are observed. The knowledge-based economy brings the adaptation to new conditions and also ability of avoiding threats and taking opportunities. This is the reason why two, not far distant but competing towns have been encouraged to cooperate. In the paper the process of the metropolization is presented on the example of central towns of the Kujawsko-Pomorskie Voivodship. The selected aspects of this process have been taken into account, i.e. external determinants, formal reasons for integration and its signs presented in development strategies in comparison with social and economic potentials, and also institutions allowing the access to knowledge and innovation transfer among towns. The short description of these aspects has shown that slow changes with regard to the process of metropolization are observed. (original abstract)
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W 2002 r., uchwałą Sejmiku Województwa Łódzkiego przyjęty został plan zagospodarowania przestrzennego województwa łódzkiego, którego integralną częścią jest Łódzki Obszar Metropolitalny (ŁOM). W jego skład weszły cztery powiaty okalające ośrodek centralny - Łódź. ŁOM objął więc przestrzeń powiatów: zgierskiego, pabianickiego, łódzkiego wschodniego, brzezińskiego oraz grodzkiego łódzkiego (rys. 1). Rozpoznanie statystyczne tego obszaru pozwala stwierdzić, że na koniec 2008 r. zajmował on powierzchnię 2499 km2 zamieszkaną przez 1 119 205 osób. Średnia gęstość zaludnienia tego obszaru wynosiła 447 osoby/km2. (fragment tekstu)
EN
Delimitation of metropolitan areas is causing authorities and research workers a lot problems. Such areas should be characterized by a spatial cohesion and a similar degree of the development. The paper is presenting Łódź Metropolitan Area (ŁMA) through the prism of the sequence of indicators worked out for five districts of ŁMA. Analysed signs are a base to do interesting conclusions about demographic and economic processes occurring in the space ŁMA It also allows to identify the strengths and weaknesses of individual districts of this area. (original abstract)
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule autorzy analizują dające się zaobserwować tendencje, które miały miejsce w latach 1999-2006 w 10 krajach Europy Wschodniej i które w 2004 r. i z początkiem 2007 r. wstąpiły do Unii Europejskiej. Tendencje te odnosiły się zarówno do zróżnicowań terytorialnych rozwoju ekonomicznego, jak i do poziomu tego rozwoju. Autorzy koncentrują się na analizie rozwoju ekonomicznego na poziomie jednostek NTS-3, dlatego analiza ta odnosi się do tych 10 krajów, w których istnieje dość porównywalny podział tych jednostek, a więc Bułgarii, Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Polski, Rumunii, Słowacji, Słowenii oraz Węgier. Tak więc z grupy państw, które weszły ostatnio do UE, z analizy wykluczono tylko Maltę i Cypr. Tematyka pracy koncentruje się wokół tezy, że silny region, to taki, w którym jest silna metropolia. Badania empiryczne w znacznym stopniu pozwalają wysunąć wniosek o słuszności tej tezy. (fragment tekstu)
EN
In the paper, the main trends emerging in the UE regions among the new member states on the NUTS-3 level are presented. All the regions under review have been classified into 6 development classes. On the basis of this typology, conclusions have been drawn about the extent and the reasons of the uneven regional development in the EU-12. (original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.