Celem opracowania była weryfikacja, czy wprowadzony w grudniu 2001 roku podatek od odsetek, spowodował nagłe odchylenie się podaży pieniądza od jej średniookresowego trendu wzrostowego. W analizie wykorzystane zostały dwie metody agregacji aktywów pieniężnych: agregacja prosta oraz metoda Divisia.
EN
The article is devoted to the issue of the interest tax introduced in December 2001 and it's impact on money supply and the real economy. Authors used two methods of the cash assets aggregation such as the simple aggregation and the Divisia method. (AŁ)
Obszerny wykład z zakresu ilościowej teorii pieniądza autor zilustrował przykładami z historii gospodarczej Polski okresu przedwojennego.
EN
The quantity theory of money has always considered changes in the volume of money to be the cause of changes in price levels. Inflationary and deflationary phenomena have been defined on its basis. This point of view, however, has been justly criticized. The volume of money is not an independent variable, since it depends on fluctuations in credit activity. The same pertains to the velocity of circulation, Which is also dependent on the rate of credit activity. Hence, it is not strange that in economic realities, the dependence of price levels on quantity of money and velocity of circulation has not found adequate confirmation. The history of prices contains many examples of discrepancies between the changes in money volume and changes in price levels. A particularly acute discrepancy of this type occured in Poland in 1924 in connexion with the liquidation of the inflation of the paper mark and its replacement by the zloty as a new monetary unit. By the end of December, 1923, es the result of five years of postwar inflation the sum of marks in circulation reached 125 trillions. By May, 1924, i. e. four months later, the sum had increased to 570 trillions. The monthly increment amounted to more than 100 trillions. This was an unprecedentedly high irate of 'amission. It must be also mentioned, that from the second half of January the mark had been stabilized in relation to the dollar. The flood of emitted marks, hence, was a mass of nondepreoiating money, exchan-gable for foreign currency at fixed rates. If the money volume as such were the cause, an increase in price levels might have been expected. Gontrary to this, in March prices began to fall. The deflation of prices was the market manifestation of the enormous inflation of the money volume. A paradox of such magnitude is probably unknown in the history of money. A similar paradox, although on a smaller scale, recurred between April and December, 1924, the period during which marks were being converted into the new money. A large part of the marks were converted into subsidiary coins with restricted legal tender. Such conversion had to have deflationary effect. In spite of this, to September price level began to rise in the market. Both above-mentioned paradoxes ibad of course special causes which effectively neutralized the growing emission of marks and the deflationary results of conversion. The author explains (this in detail, referring to the above paradoxes with the object of (supporting his critical attitude towards the quantity theory. If enormous increase of money volume did not bring about the increase of price levels, it obviously cannot be used as a critérium in the definition of inflation. Hence, the author defines inflation as such a state of the social economy, in which the rate of production of services outdistances the production of goods. The stream of money income earned in the .service sector outdistances then the stream of income earned in the goods sector. The result is that the surplus of income from services tends to stimulate the demand for goods. If this situation continues for a sufficient lenght of time, an inflationary trend ensues. From this standpoint no exchange equation in which money volume enters as an independent variable, is able to give the index truly informing about inflationary or deflationary trends. The author illustrates this on the basis of the formula MV = PT, from which Irving Fisher deduced P = MV/T. However, this equation may equally well be used to deduce M =PT/V. The letter P denotes price levels, and M is the money volume. It follows from the above formula that not only prices, P, determine the money volume, but money volume, M, determines princes. This lis a contradiction. Moreover, the equation is restricted to the goods sector, excluding the service sector, in which money circulates just as well as in the former. Hence, it is not surprising that Fisher in his work on the stabilization of the dollar by adapting its metal parity to changes in price indices, had to abandon his equation and make use exclusively of price indices. The author concludes that reliable estimations of the buying power of money are possible only when indices induced from the economic reality are employed. Indices deduced from the exchange equation are rejected by the author. The method of exchange equation, in spite of not having achieved its main objective, d. e. the finding of a practical index measuring the buying power of money, has neverthless not been unfruitful, since it has stimulated and facilitated theoretical studies. Some authors make use of it currently in studying monetary equilibrium. The author proposes also employment of exchange equation for calculation of the velocity of circulation. With this in view he recalls Fisher's introductory formula, MV = SpQ. The letter p denotes the priée of an unit of goods, and Q is the annual quantity of goods exchanged. The symbol MV denotes the average quantity of money multiplied by velocity of circulation. However, money 'Circulates not only in the goods sector, but also in the service sector. Hence, the formula should be extended by including in it the symbol SpU, in which U denotes the total sum of services and p the theoretical price of an unit of service. We receive the equation: MV = SpQ + SpU. We deduce then the formula: V=SpQ + SpU/M. The numerator iin the above formula indicates the total of payments for goods and services» Each payment, however, constitutes an expenditure for one partner, but an income for the other partner. If in a country .annual expeditures for consumption, investments, and services are added up, we receive the sum, of the total payments in the exchange. This sum should be equal, lapproximately, to the gross national product which is a calculable magnitude. Let the letter B denote the gross national product. Hence, velocity of circulation may be calculated in the following manner: V=B/M. Although this may not be perfectly accurate, the result is not less useful than the price indices, which in spite of also not being entirely accurate, give sufficient information on changes in price trends. Likewise, all other indices serve essentially only to show changes in trend, without giving a photographically true picture of .the situation. In conclusion, the author suggests that the calculation of circulation velocity in the manner given above may facilitate the calculation of increment in volume of income money from year to year. It, iin turn, would make possible a statistical confirmation of Marx's statement, that the net profit of the enterprising class is a function of the quantity of monetary metals in a given business year. Statistical verification of that statement would be also valid for he broader statement that the net class profit always depends ion the inflow of additional money. In consequence the nature of cyclical movements would be put in the new light. (original abstract)
W artykule podane zostały związki mnożnika ze sprawnością systemów finansowych w jej wymiarze determinowanym mechanizmem rynkowym i rozwiązaniami instytucjonalnymi. Następnie na podstawie wielkości absolutnej mnożnika i obserwowanych trendów zmian zostały wyprowadzone wnioski co do efektywności systemów finansowych badanych krajów.
EN
Money multiplier is an economic category, giving one the ability to evaluate the financial system potential for creating the liquidity sources in the economy. The relationships of multiplier with efficiency of financial systems in its dimensions determined by market mechanism and institutional framework was analyzed in the article. Empirical research based on absolute measures of money multiplier and its trends was made for 3 developed countries - Japan, Germany and USA for years 1967-2000 (1998). Because of stagnation in Japanese financial system and dynamic improvement of German the convergence of monetary economies in all researched countries were observed. These similarities in functioning and efficiency of the biggest world financial systems could be linked to homogenizing influence of globalisation and parallel liberalization and freedom of capital flows. (original abstract)
Przedstawiono charakterystykę najistotniejszych ujęć objaśniających zjawisko wahań koniunkturalnych i rozważań na temat roli, jaką w tych oscylacjach odgrywają czynniki pieniężne, stworzonych przez ekonomistów nawiązujących w swoich pracach do idei J.M. Keynesa.
EN
The main aim of the article is to present the most important models (created by the authors following the ideas of J.M. Keynes) which explain to phenomenon of business fluctuations and indicate the role palyed in those fluctuations by monetary factors. (short original abstract)
W niniejszym opracowaniu podjęto badanie wpływu pieniądza na procesy realne. Jest to niezwykle istotny problem z punktu widzenia skuteczności prowadzonej przez państwo polityki makroekonomicznej. Badanie krótkookresowego, średniookresowego i długookresowego wpływu pieniądza na zjawiska ekonomiczne najczęściej przeprowadzane jest za pomocą pojęcia neutralności pieniądza. (fragment tekstu)
Omówiono instrumenty polityki monetarnej, przebieg i wynik polityki makrofinansowej w latach dziewięćdziesiątych.
EN
The 90's were a period of far-reaching social-economic changes. These changes embraced mainly actions in the field of monetary policy. Taken steps helped stabilize output, employment, and price level. Narodowy Bank Polski (Polish Central Bank) uses four major instruments of monetary policy: open-market operations, changing the reserve ratio, changing the discount rate and the rate of exchange. The 90's are also a period of rapidly developing financial markets. Development of financial sector in separate regions of Poland is very diversified because of historical premises, infrastructure and ability to adapt to new economic conditions. (original abstract)
Chociaż podaż pieniądza M1 rośnie bardzo szybko od ponad półtora roku, nie stanowi ona na razie zagrożenia dla inflacji. Preferuje się najbardziej płynne formy pieniądza, kosztem aktywów o dłuższym terminie zapadalności.
Zaprezentowano działania NBP w obszarze regulowania podaży pieniądza w kontekście realizacji jego podstawowego celu- ograniczania inflacji. Podaż pieniądza została potraktowana jako pośredni cel polityki pieniężnej. Przedstawiono również analizę dynamiki i struktury podaży pieniądza w Polsce.
EN
The paper presents areas of activity of the National Bank of Poland, especially its basic objective, which is to stabilise the inflation rate. The money supply has been treated as indirect aim of the monetary policy. The author has presented the analysis of the money supply growth and structure in Poland.(AŁ)
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule poddano analizie i oceniono zmiany mnożnika kreacji pieniądza w Polsce. Wpierw przedstawiono zagadnienia teoretyczne związane z tą kategorią ekonomiczną. Następnie porównano bieżące zachowanie badanej zmiennej z danymi historycznymi w poszukiwaniu zakłóceń, które mogłyby świadczyć o nadchodzącym kryzysie. Na podstawie przedstawionych danych stwierdzono, że obserwowana zmienność nie pozwala zidentyfikować zjawisk towarzyszących zwykle recesji, co wskazuje, iż sytuacja polskiej gospodarki w końcu lutego 2009 była znacznie lepsza niż w czasie poprzedniej stagnacji z lat 2000-2002. Tym razem NBP podjął działania dla zapewnienia gospodarce płynnych środków, a podmioty gospodarcze są wciąż w stanie skutecznie absorbować te dodatkowe fundusze. (oryginalne streszczenie)
EN
In the article the changes in the money creation multiplier in Poland were analyzed. First, the theoretical issues associated with this economic category were presented. Next, current variable values were compared with historical data in search for disruptions, which could signify the approaching crisis. On the basis of the described data it was stated that the observed changeability didn't identify the phenomena usually accompanying the recession, which indicates that the situation of the Polish economy in end of February 2009 was much better than during the previous stagnation years 2000-2002. This time the National Bank of Poland took action to assure the capital flow for the economy, and business entities are still able to effectively absorb these extra funds. (AT)
Prawidłowo skonkretyzowana i usystematyzowana polityka pieniężna w wyniku działania w warunkach niepewności, z uwagi na występowanie złożonej i współzależnej relacji pomiędzy licznymi agregatami i ścieżkami oddziaływań, stanowi istotny element procesu decyzyjnego każdego banku centralnego. Stąd też w ramach każdej strategii monetarnej powinny być dobrane prawidłowo i sformułowane w sposób przejrzysty poszczególne cele polityki pieniężnej. (fragment tekstu)
EN
In this article had been presented the realisation NBP monetary policy in 1990-2003 in the context of strategic, indirect and operational aims. (original abstract)
W pierwszej części artykułu omówiono podstawowe narzędzia polityki pieniężnej, jakie były stosowane w dotychczasowym okresie reformowania gospodarki, w kontekście ich wpływu na hamowanie wzrostu ogólnego poziomu cen. Druga część zawiera próbę oceny skuteczności tej polityki. Na końcu opracowania znajduje się podsumowanie, w którym zwrócono uwagę, m.in. na pojawiającą się sprzeczność w realizacji pewnych celów gospodarczych. Stłumienie inflacji do minimalnego poziomu jest bowiem zazwyczaj możliwe, ale kosztem pogorszenia się koniunktury i związanego z tym wzrostu bezrobocia.
EN
In the first part of the article discussed basic tools of monetary policy in the context of their impact on restraining of price level growth. Second part includes evaluation of this policy. In conclusion paid attention on some contradictions in realization of economic goals. (MP)
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Głównym celem artykułu jest określenie przyczyn i przebiegu zjawiska określanego w literaturze polskiej jako "ucieczka od pieniądza". Autorka bada okoliczności i warunki wystąpienia zjawiska "ucieczki od pieniądza" w Niemczech i w Rosji w latach 20. ubiegłego wieku. W obliczu rosnących cen na świecie autorka stawia pytanie o konsekwencje odejścia od parytetu złota w końcu lat 70. XX w. i możliwość inflacji pieniądza fiducjarnego.(abstrakt oryginalny)
EN
The main goal of the article is to recognize a phenomenon known as the flight into the real good.The author focuses on the circumstances of its occurrence in Russia and Germany in the early 20s. The first part of the article is an introduction. The next part includes an analysis of inflation processes in Germany and Russia in 1914-1923. The last part of the article presents the conclusions. While we experience rising commodity prices, the author raises a question about the possible consequences of cutting the link between money and its equivalent expressed in gold in the late 70s.(original abstract)
Artykuł został poświęcony analizie prac naukowych z zakresu rynkowych stóp procentowych. Szczegółowo opisano w nim m.in. teorie: klasyczne, preferencji płynności, neoklasyczne i postkeynesowskie. Autorzy bliżej przyglądają się modelowi wyznaczania stopy procentowej Irvinga Fishera, teorii procentu Johna Maynarda Keynesa oraz postkeynesowskiemu ujęciu stopy procentowej w teorii zapasów. W zaprezentowanych teoriach poszukują wzajemnych związków nie na drodze prostych zależności, ale opierając się na konsekwencjach, jakie rodzą dla realnej gospodarki.
EN
The article was devoted to the analysis of scientific papers in the field of market interest rates. Classical theory and the theory of liquidity preference, as well as neoclassical and postkeynes theories are described in more detail. The authors accurately look at the Irving Fisher’s model of determining the interest rate, John Maynard Keynes’ theory of interest and postkeynes terms of the interest rate in a stock theory. In the presented theories, the authors seek mutual relations not only as a simple dependence, but based on the consequences for the real economy.
Opracowanie niniejsze ma charakter teoretyczny. Jego celem jest przedstawienie roli podaży pieniądza w strategii, w której bank centralny podejmuje się realizacji trzech celów: finalnego, pośredniego i operacyjnego. Celem finalnym jest zwalczanie lub stabilizacja inflacji na niskim poziomie. Natomiast teoretycznie najważniejszą kategorią celu pośredniego polityki monetarnej określającą realizację celu finalnego jest podaż pieniądza.(fragment artykułu)
EN
The main aim of this paper is to present the role of money supply in the strategy of indirect implementation of inflation goal. It is theoretically the most important indirect goal category of monetary policy. Definitions and types of strategies used by a central bank have been presented in the first part of the paper; whereas the second part deals with dependencies in anti-inflation strategy of money supply, which uses indirect goal and focuses on the meaning of money supply in this strategy. It has been shown that the quantity theory of money lies at the theoretical basis of the impact of monetary aggregate on inflation rate. Therefore, to use the money supply to stabilise prices, two joint basic conditions must be met: the function of demand for money must be at least relatively stable; the central bank must be practically able to control shaping the money supply at the planned level. In conclusion it has been said that money supply as an indirect goal has many disadvantages. Nevertheless it was used by central banks of different countries for many years, for despite its disadvantages, it also has significant advantages. (original abstract)
Odpowiednia wielkość podaży pieniądza jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania gospodarki. Nadmierna ilość zasobów pieniężnych, w stosunku do możliwości produkcyjnych, może stanowić impuls dla uruchomienia inflacji typu popytowego. Z kolei niewystarczająca podaż pieniądza może doprowadzić do wzrostu stóp procentowych, a w konsekwencji do wytłumienia popytu inwestycyjnego i konsumpcyjnego, spadku PKB i wzrostu bezrobocia. Dlatego tak bardzo jest istotne, aby w długim okresie czasu ekspansja ilości pieniądza odpowiadała dynamice realnego wzrostu gospodarczego. (fragment tekstu)
EN
This article presents the analysis and evaluation of the changes some factors of money creation and its influence on money supply in Polish economy. (original abstract)
W artykule zawarto analizę porównawczą rekacji banków centralnych Niemiec, Szwajcarii, Japonii, USA, Wielkiej Brytanii i Kanady na pierwszy (1973-1974) i drugi (1979-1980) wstrząs naftowy. Stosowano wówczas dwa podejścia do polityki pieniężnej. Banki centralne USA, Wielkiej Brytanii i Kanady, z obawy przed dalszym pogłębieniem się recesji, dokonały gwałtownego zwrotu i zaczęły prowadzić ekspansywną politykę pieniężną. Natomiast banki centralne Niemiec, Szwajcarii i Japonii kontynuowały restrykcyjną politykę pieniężną.
EN
This article compares responses to the first (1973/1974) and the second (1979/1980) oil price shocks by the central banks of Germany, Switzerland, Japan, the USA, the United Kingdom and Canada. Faced with the first oil price shock the central banks of Germany, Switzerland and Japan continued the restrictive monetary policy stance, what allowed them to limit the impact of growing oil prices on inflation mostly to the first round effects. As a result, they quickly managed to slow down inflation growth to the levels lower than those in other analysed countries and, what is more, with lower costs as measured by the rise in unemployment. In contrast, the central banks of the USA, the United Kingdom and Canada, for fear of recession, turned abruptly towards expansive monetary policy stance. Consequently, in this group of countries inflation and unemployment in the second half of 1970s were higher. Having in mind the experience of the first oil price shock, all the central banks under analysis reacted to the second oil price shock in a similar way: they tightened their monetary policies and showed strong determination in dampening inflation. (original abstract)
W artykule zawarto analizę kształtowania się podaży pieniądza w Polsce w latach 1994-1999. Przeprowadzona analiza pokazała, że w proporcjach między poszczególnymi źródłami kreacji pieniądza zachodziły bardzo głębokie zmiany. Z biegiem lat coraz inny czynnik był wyzwaniem dla NBP przy kontroli podaży pieniądza. W roku 1994 głównym czynnikiem zwiększającym zasoby pieniężne był deficyt budżetowy. Rok 1995 charakteryzował się kluczową rolą rezerw zagranicznych w kreowaniu pieniądza, a lata 1996-1999 silną akcją kredytową.
EN
All the strategies of monetary policy are aimed to provide monetary stability of the economy. To obtain that purpose it is essential to supply the economy with appropriate amount of the money. Controlling the growth of money supply as a key monetary policy strategy is feasible when the central bank is able to exercise control over money supply, by applying the instruments at its disposal. The increase in money supply in Poland was caused by different factors. So the subject of that article is the analysis of the factors that influenced the money creation in Poland during 1994-1999. (original abstract)
Przedmiotem artykułu są procedury stosowane dla sterowania podażą pieniądza, jej pomiaru i prognozowania w krajach wysoko rozwiniętych. Autor przedstawił podejście mnożnikowe i strukturalne. W konkluzji doszedł do wniosku, że prowadzenie polityki pieniężnej w gospodarce rynkowej wymaga bogatego instrumentarium analitycznego oraz zestawu narzędzi i procedur oddziaływania na podaż pieniądza.
EN
The subject of this article is procedures used for supply of money management, forecasting and measurement in developed countries. The author presented multiplier and structural approach. In conclusion the author claims that leading monetary policy in market economy require rich set of analytical instruments and procedures influence on supply of money. (M.P.)
W artykule przedstawiono kilka uwag na temat dwóch szczególnie istotnych instrumentów polityki makroekonomicznej, wpływających na bilans płatniczy. Są to: kurs walutowy i podaż pieniądza.
Artykuł jest próbą przedstawienia skuteczności ograniczania podaży pieniądza w Polsce, przy wykorzystaniu podstawowych instrumentów Narodowego Banku Polskiego na przestrzeni ostatnich sześciu lat. (skróc. oryg. streszcz.)
EN
This paper is an attempt at showing the efficacy of basic tools used by National Bank of Poland to reduce excessive money supply in Poland during the last six years. (short original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.