Artykuł poświęcony jest realizacji projektu badawczego Trendy rozwojowe Mazowsza w kontekście zmiany podejścia do zarządzania regionem. Projekt koordynowany przez Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego w Warszawie i współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego jest jednym z najważniejszych projektów badawczych, realizowanych przez Samorząd Województwa Mazowieckiego. Głównym celem projektu jest stworzenie systemu przewidywania zmian społecznych i gospodarczych na Mazowszu. W artykule omówiono strukturę projektu oraz wymieniono jego główne cele. Przedstawiono również hipotezy oraz wiodące tematy badawcze. W drugiej części artykułu pokrótce opisana została międzynarodowa konferencja Świat – Europa – Polska. Przyszłość Mazowsza (27-28 maja 2009 roku), poświęcona inauguracji projektu Trendy rozwojowe Mazowsza. Uwzględniona została również część warsztatowa, dotycząca wskazówek oraz sugestii metodologicznych na poczet realizacji projektu.
EN
The article describes „The development trends of Mazovia Region” project in the context of changing approaches to the management of the region. The project, coordinated by the Mazovia Office for Regional Planning in Warsaw and co - financed by the European Social Fund, is one of the most important research projects undertaken by local government of the Mazovia Region. The main aim of “The development trends of Mazovia Region” project is to create appropriate instruments of sustainable development of regional policy, focused on forecasting of social and economic changes. The article presents the structure of the project, its main objectives, the hypotheses and the leading research topics. The second part of the article briefly describes the international conference „World - Europe - Poland. The future of Mazovia” (27 - 28.05.2009 r.). The conference was devoted to the inauguration of the “The development trends of Mazovia Region” project. The article contains also some methodological suggestions towards the project made during workshops: society, economy, space.
The paper starts with the issue of estimating duality gaps – the differences in development measured in years between diverse districts (powiat in Polish) – in Mazovia, taking the number of computer laboratories per primary or secondary school as a basic index of the development of information society. This is based on a classical statistical approach of estimating the parameters of logistic curves. It turns out that these gaps amount up to 16-17 years – a very large differences in development even between neighboring districts. Then the paper turns to the issue of degree of causality of relations between diverse socio-economic indicators. It turns out that we can adapt a technique used typically in telecommunication signal analysis – but not in socio-economic analysis – for answering questions such as: do we earn money first and then buy computers and the Internet access, or vice versa, we buy computers and the Internet access first and then earn more money? We address this question on the level of voivodeships in Poland on two examples: the mentioned above example of causality relation of percentage of households having access to the Internet and GDP/capita percentage growth, and the example of causality relation of differences in GDP/capita and migrations between diverse voievodships of Poland. Both these themes illustrate the possibility of treating the Mazovian region as a system of sub-regions (districts) or entire Poland as a system of regions. They also contribute to the general theme “Quo Vadis Polonia” on the example of Mazovian region.
PL
Artykuł rozpoczyna się przedstawieniem kwestii oceny tzw. luki dualnej, a więc zróżnicowań rozwojowych między różnymi powiatami Mazowsza przy wykorzystaniu wskaźnika liczby laboratoriów komputerowych w szkołach podstawowych i średnich, który służy do pomiaru stopnia rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Jest to klasyczne podejście statystyczne oceny parametrów krzywych logistycznych. Okazuje się, że te zróżnicowania są bardzo duże, nawet jeśli chodzi o sąsiadujące ze sobą powiaty. Kolejna część artykułu poświęcona jest związkom przyczynowoskutkowym między różnymi wskaźnikami społeczno-ekonomicznymi. Okazuje się, że można w badaniach zastosować techniki używane w analizach sygnałów telekomunikacyjnych, by odpowiedzieć na pytania, czy najpierw musimy zarobić pieniądze, by kupić komputer i dostęp do internetu, czy też na odwrót: kupujemy najpierw komputery i dostęp do internetu, by zarabiać pieniądze? W artykule odpowiada się na to pytanie, analizując sytuację województw w dwóch ujęciach: związków między liczbą gospodarstw domowych, które mają dostęp do internetu a wzrostem PKB per capita oraz związków między zróżnicowanym PKB per capita i migracjami między województwami w Polsce. Te dwa ujęcia umożliwiają potraktowanie Mazowsza jako systemu subregionów (powiatów) albo całej Polski jako systemu regionów. Ujęcia te są także wkładem w dyskusję nad głównym problemem Quo Vadis Polonia na przykładzie Mazowsza.
W artykule przedstawiono założenia i zakres działań, jakie podjęte będą w ramach realizacji programu badawczego Trendy rozwojowe Mazowsza. W artykule omówiono jego główne cele. Przedstawiono także wybrane wstępnie do badań obszary tematyczne, mieszczące się w dziedzinie „gospodarka”. Skrótowo omówiony został współczesny kontekst planowanych badań, ze wskazaniem, w jaki sposób i dlaczego powinna być w badaniach uwzględniona kwestia kryzysu gospodarczego. W artykule przedstawiono w szczegółowy sposób propozycje zakresu badań w rozbiciu na: diagnozę i prognozę makroekonomiczną, diagnozę i prognozę rynku pracy, diagnozę innowacyjności, diagnozę przedsiębiorczości, diagnozę rynku mieszkaniowego oraz siły nabywczej gospodarstw domowych. W artykule zawarto też sugestie metodologiczne, dotyczące zintegrowanego podejścia do badań nad gospodarką, społeczeństwem i przestrzenią Mazowsza. Wskazano także na znaczenie poznawcze studiów porównawczych, szczególnie tych o charakterze międzynarodowym.
EN
The article presents main assumptions and scope of activities that will be undertaken within a framework of a research program “The development trends of Mazovia Region”. Main goals of the program are presented and “thematic areas” initially selected to be included in the theme “economy” are discussed. Contemporary economic development context for the studies planned is addressed and some suggestions on how to incorporate issues of global crisis into research questions are presented. Detailed set of specific themes and topics to be studied is presented. Among these themes and topics are: macro- economic diagnosis and prognosis; diagnosis and prognosis of the situation on labour market; diagnosis of innovative capacity; diagnosis of entrepreneurship, diagnosis of the housing market and diagnosis of the purchase power of households. The article contains also some methodological suggestions that are related to integrated approach to studies on social, economic and spatial dimensions of the Mazovia Region development. Benefits of comparative studies, especially those of international character, are also pointed out.
The article addresses issues of regional development in the situation of global economic crisis and under conditions of necessity to use innovative approach to generate development incentives. These incentives shall mirror new ideas, values, and goals of the social and economic development. Mazowsze, as many other regions, faces development challenges of economic, social and environmental nature. These challenges are described in the article from the broad, European perspective. A set of values was identified as the moist important and instrumental for success of development efforts. In the article the social and economic characteristic of the Mazowsze Region is presented from the perspective of comparative advantages and structural weaknesses. In the article the Development Strategy for the region is discussed in the context of other strategic documents addressing issues of competitiveness and cohesion like Lisbon Strategy and programs implemented by the European Union. Referring to experience of other countries, including US, it was presented how innovations in the economy and development undertakings that respect rules of sustainable development impact development potential of a region and changes its attractiveness for inhabitants and entrepreneurs.
PL
Artykuł poświecony jest problemom rozwoju regionalnego w sytuacji globalnego kryzysu gospodarczego i konieczności innowacyjnego podejścia do generowania impulsów rozwojowych, które będą odbiciem nowych wartości i celów rozwoju społeczno-ekonomicznego. Przed Mazowszem, podobnie jak przed innymi regionami, stoją wyzwania rozwojowe o charakterze ekonomicznym, społecznym i środowiskowym. Wyzwania te zostały scharakteryzowane z szerokiej, europejskiej perspektywy. Wskazano jednocześnie, jakie wartości i cele w rozwoju powinny być najważniejsze, by sprostać tym wyzwaniom. Artykuł zawiera charakterystykę społeczno-gospodarczą Mazowsza, ujętą z perspektywy przewag konkurencyjnych i słabości strukturalnych. Odnosi się do Strategii Rozwoju Województwa Mazowieckiego z perspektywy jej spójności z dokumentami takimi jak Strategia Lizbońska czy też programami realizowanymi w ramach finansowania przez Unię Europejską. Odwołując się do doświadczeń innych krajów, w tym Stanów Zjednoczonych, przedstawiono, jak innowacje w działalności gospodarczej i zorientowanie działań prorozwojowych na respektowanie zasad zrównoważonego rozwoju wpływa na potencjał rozwojowy regionu i jego atrakcyjność dla mieszkańców i przedsiębiorców.
Celem artykułu jest przedstawienie priorytetów i wyzwań badawczych, jakie stoją przed realizatorami programu badawczego Trendy Rozwojowe Mazowsza. W artykule przedstawiono ogólne i szczegółowe cele programu. Przedstawiono także pierwsze zadania badawcze, jakie zostały opracowane podczas określania założeń programu oraz sformułowane wstępne hipotezy badawcze. Następnie skoncentrowano się na dziedzinie „społeczeństwo”, wyróżnionej w celu uszczegółowienia zakresu badań. W artykule zarysowano także pożądaną logikę realizacji programu, sugerując jego kolejne etapy z zadaniami do wykonania.
EN
The goal of the article is to present priorities and research challenges that implementers of the research Program “The development trends of Mazovia Region” will face. General and specific goals of the program are described, in the article. Initial research tasks that were formulated while preparing the general concept of the Program are also presented. Initial research hypothesis are outlined. Then the research theme “society” is being discussed in details. The article also contains description of desirable logic of its implementation and suggests the sequence of phases with specific tasks to be performed.
Artykuł poświęcony jest konceptualizacji badań w ramach projektu badawczego Trendy rozwojowe Mazowsza. Omówiono w nim główne cele projektu. Przedstawiono znaczenie programu z punktu widzenia formułowania polityki rozwoju Mazowsza. Zarysowano w nim także główne uwarunkowania i cele rozwoju regionu. W artykule omówiono zakres znaczeniowy terminu „przestrzeń”, wskazując na związki i relacje z innymi dziedzinami, jak gospodarka i społeczeństwo, które to dziedziny będą także przedmiotem studiów w ramach programu. Omówiono również skrótowo, w kontekście konceptualizacji planowanych badań, problem relacji między regionem Mazowsza a Warszawą oraz pozycję Mazowsza w strukturze regionalnej kraju. Przedstawiono hipotezy badawcze oraz opisano w dyskusyjnej formule sugerowane główne obszary badań. W artykule krytycznie odniesiono się do wstępnych założeń programu. Zakwestionowano m.in. poprawność traktowania środowiska przyrodniczego jako bariery rozwojowej. Wskazano na konieczność uwzględniania w badaniach wymiaru przestrzennego rozwoju, także kontekstu społecznego i gospodarczego. Przedstawiono sugestie metodologiczne dotyczące m.in. badania konkurencyjności Mazowsza.
EN
The article addresses the problems of conceptualization of research activities under the research Program “The development trends of Mazovia Region”. The main goals of the program are presented in the article. The program is also described from the perspective of the regional development policy formulation. The term “space” is being interpreted in the context of relations and connections with two other themes: “economy” and “society”, which are also the subject of investigation under the Program. In the context of conceptualization of research activities relationships between the region of Mazovia and the City of Warsaw are briefly discussed. The role and position of the Mazovia Region in the system of Polish regions is outlined. Research hypothesis are presented and main research areas are suggested. The article presents critical approach to initial assumptions of the research Program “The development Trends of Mazovia Region”. Among others, an approach to conditions of natural environment as a barrier for development is questioned. The article points out that there is a necessity to incorporate into studies of spatial aspects of development two more dimensions: social and economic. There are also some suggestions concerning methodology of projected studies, among others studies of competitiveness of the Mazovia Region.
W niniejszym artykule omówiono występujące w literaturze przedmiotu czynniki rozwoju regionalnego, a następnie odniesiono je do praktyki polityki regionalnej prowadzonej przez władze publiczne na Mazowszu. Celem artykułu jest ocena działań polityki spójności prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (JST) na Mazowszu w latach 2007–2011. Ocena jest dokonana przez pryzmat czynników rozwoju regionalnego. Aby polityka była racjonalna – priorytety finansowe powinny nawiązywać do katalogu najczęściej występujących w literaturze przedmiotu czynników rozwoju, a ponadto być zgodne z miejscowymi uwarunkowaniami wyrażonymi m.in. w strategii rozwoju regionalnego. Badanie dowodzi, że na Mazowszu pierwszoplanowe znaczenie ma konwencjonalne podejście do rozwoju, które kładzie nacisk głównie na budowę infrastruktury podstawowej. Podejmowane projekty w niewystarczającym stopniu oddziałują na poprawę spójności terytorialnej w województwie, choć głównym wyzwaniem dla polityki regionalnej na Mazowszu są nadmierne dysproporcje między stolicą a pozostałą częścią regionu.
EN
This article aims to assess the cohesion policy actions carried out by local and regional governments in the Mazovia region in 2007–2011. Assessment is made through the prism of the regional development factors. This is an attempt to examine the rationality of the cohesion policy. The main assumption of the study is that rational policy requires that financial priorities referred to the catalog of the most common factors in the development literature, and were in line with regional circumstances, among others expressed in the regional development strategy. The study shows that regional policy in the Mazovia is of primary directed to the conventional approach, which emphasizes mainly on the construction of basic infrastructure. Projects undertaken by this policy are insufficiently influencing the improvement of territorial cohesion in the region, although a major challenge for regional policy in Mazovia are excessive disparities between the capital city and the rest of the region.
The article is an introduction to the international experts panel, that took place during the conference “World – Europe – Poland: the Future of the Mazovia Region” organized in May 27-28, 2009. Main questions and problems that the panelists were focused on are presented. Possible approaches to the Mazovia Region development, as the region functioning within the system of European Union regions, are outlined. There are also three trajectories of this region development suggested for research: trajectory of OECD, World Bank, and transnational corporations. An issue of development dynamics of regions like Mazovia was raised. It was suggested to look at the Mazovia Region as a classical region experiencing dual mode development. The concept of diagnosis of the Mazovia Region transformation in the period of 1990 – 2010 is proposed and the question about the impact of the global crisis on the Mazovia Region development conditions is raised. In the prospective dimension development scenarios for the Mazovia Region for the period of 2010 – 2030 are proposed to discuss. In the last part of the article remarks on internal and external factors that impact development processes are presented.
PL
Artykuł jest wprowadzeniem do panelu międzynarodowych ekspertów, jaki odbył się w czasie konferencji Świat – Europa – Polska. Przyszłość Mazowsza, zorganizowanej w Warszawie w dniach 27-28 maja 2009 roku. Przedstawiono w nim główne pytania i problemy, które dyskutowali uczestnicy panelu. W artykule zarysowano możliwe podejścia do rozwoju Mazowsza jako regionu funkcjonującego w systemie regionów Unii Europejskiej. Zarysowano także problematykę umiejscowienia Mazowsza na scenie globalnej według perspektywy OECD, Banku Światowego i transnarodowych korporacji. W artykule zasygnalizowana została kwestia dynamiki rozwoju regionów takich jak Mazowsze. Mazowsze zostało także przedstawione do dyskusji jako klasyczny region o dualnym rozwoju. W artykule zaproponowana została również koncepcja przeprowadzenia diagnozy transformacji Mazowsza w latach 1990-2010 oraz postawione zostało pytanie o wpływ globalnego kryzysu na rozwój Mazowsza. W warstwie prospektywnej przedstawiona do dyskusji została kwestia scenariuszy rozwojowych Mazowsza w latach 2010-2030. W końcowej części znalazły się uwagi na temat wpływu czynników o charakterze endogenicznym i egzogenicznym na rozwój Mazowsza.
The paper discusses selected aspects of the impact of the Internet and information technologies on the development of Mazovian Region. We have selected four such aspects, typically not discussed in detail. These aspects are: the impact of social knowledge of information technologies on the use of such technologies and thus on socio-economic development; cultural impacts of the Internet use; the impact of the Internet on sports and tourism; the use of information technologies in systems of quality control and their impact on economic competitiveness. While this paper presents only preliminary results or even only plans of the studies of such impacts in Mazovia Region, it illustrates how diverse might be the dimensions of information society development and how the knowledge about such aspects is needed in regional policy formulations.
PL
W artykule przedstawiono wybrane aspekty wpływu internetu i technologii informacyjnych na rozwój regionu Mazowsza. Do badań wybrane zostały 4 aspekty, które zazwyczaj nie są dyskutowane w szczegółach. Aspektami tymi są: wpływ wiedzy na temat technologii informacyjnych na wykorzystanie tychże technologii, a tym samym na rozwój społeczno-ekonomiczny; kulturowe uwarunkowania korzystania z internetu; wpływ internetu na rozwój sportu i turystyki; wykorzystanie technologii informacyjnych dla kontrolowania jakości i ich wpływ na konkurencyjność gospodarczą. W artykule zawarte są wstępne wyniki badań oraz zaprezentowane plany badawcze, dotyczące takich wpływów w regionie Mazowsza. Obrazują one jednak dobrze, jak zróżnicowane mogą być płaszczyzny rozwoju społeczeństwa informacyjnego i jak potrzebna jest wiedza na ten temat dla formułowania polityki rozwoju regionu.
W artykule poruszono zagadnienie przestrzeni publicznych. Podjęto próbę ich zdefiniowania oraz wskazania roli, jaką odgrywają owe przestrzenie w tkance miejskiej i życiu mieszkańców. Szczególną uwagę zwrócono na problem marginalizacji i degradacji publicznych przestrzeni otwartych w województwie mazowieckim. Wśród powodów takiego stanu rzeczy wymieniono niekonsekwencje prawne, nieświadomość wagi i skutków podejmowanych decyzji oraz zwycięstwo wartości ekonomicznych nad społecznymi. W artykule w sposób syntetyczny przedstawiono także regulacje dotyczące publicznych przestrzeni otwartych w dokumentach, prawie oraz zwyczajach UE i na świecie. Ponadto wskazano zjawiska najbardziej rzutujące na jakość przestrzeni, m.in. takie jak wygradzanie osiedli oraz suburbanizację. W części końcowej przeanalizowano możliwości zahamowania procesu zawłaszczania publicznych przestrzeni otwartych, np. poprzez zmianę prawa, zmianę mentalności społeczeństwa oraz realizację konkretnych czynności planistycznych, przede wszystkim uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
EN
The article discusses the problem of public space. An attempt is undertaken to define the concept and the role public space plays in the urban fabric and the life of its inhabitants. Particular attention has been given to the problem of marginalization and degradation of open public spaces in the Mazovian voivodeship. Among the identified causes of such a process one may name: inconsistent legal provisions, a lack of awareness of the gravity and consequences of decisions undertaken and a primacy of economic over social values. The article presents in a comprehensive manner the regulations concerning public space to be found in documents, legal acts and customs in the EU and other parts of the world. Furthermore, phenomena having the strongest influence on the quality of public space have been identified, i.e. the building of fences and walls around housing estates and suburbanization. The final part consists of an analysis of how the successive enclosures of open public spaces can be stopped, i.e. through changing the law, changing the way people think or implementing specific planning activities, in particular preparing and adopting local land-use plans.