The dominant part of production and dispatch of natural gas goes through Gazprom, a company controlled by the state authorities of Russia. We analyze the threats resulting from the strengthening economic and political position of Gazprom. We analyze the most important symptoms of Gazprom's increasing market power (international price discrimination, elimination of competitors, overtaking companies on the related markets) making it a natural monopolist on the Europe an market of natural gas and its dispatch. We analyze Gazprom's ownership structure demonstrating increasing interdependence between the firm and Russia. We discuss potential scenarios of using Gazprom's supplies of gas as a weapon against European countries. (original abstract)
Według ogólnej teorii równowagi w gospodarce rynkowej, jeżeli wszystkie rynki są doskonale konkurencyjne, równowaga, która wynika z ich działalności jest najbardziej wydajną. To najlepszy przydział zasobów, ale konieczność występowania państwa w gospodarce zmusza do poszukiwania innego rozwiązania mniej korzystnego, ale gdzie pojawiają się wszystkie zjawiska charakterystyczne dla rzeczywistych rynków, które zakłócające alokację zasobów: opodatkowanie, cykle koniunkturalne, niedoskonała konkurencja, brak rynków.
EN
According to the theory of general balance in the market economy, if all the markets are perfectly competitive, the balance which results from their operations is the most efficient one. This best allocation of resources is deteriorated by the necessity of taxation and other negative phenomena inherent to real markets. Real markets are affected by disturbances which occur in relation to allocation of resources. They result from: economic cycles; imperfect competition; lack of markets. (original abstract)
Artykuł poświęcony problemowi konkurencji między przedsiębiorstwami o zasoby i o klienta, na rynkach o zakresie coraz bardziej globalnym, o charakterze niedoskonałym. Za pomocą schematów przedstawiono strukturę konkurencyjności przedsiębiorstw.
Zaprezentowano i przedyskutowano model CGE (Computable General Equilibrium) z niedoskonałą konkurencją i rosnącym efektem skali dla gospodarki polskiej. Włączenie niedoskonałej konkurencji do modelu uzasadniono na gruncie analizy struktury przemysłowej i ścieżki dostosowawczej w okresie transformacji. Wyniki symulacji na modelu w porównaniu z modelem zakładającym konkurencję doskonałą pokazują, że założenie konkurencji niedoskonałej jest uzasadnione, choć zróżnicowanie wyników nie jest tak spektakularne, jak przedstawia się w literaturze.
EN
A CGE model with market imperfections and increasing returns to scale as applied to Poland is presented and discussed. The inclusion of market imperfections into the model is justified on the grounds of analysis of industrial structure and adjustment pattern during transition. The results of the simulation (trade liberalization) as compared to pefectly competitive case show that market imperfections matter but the differences of result are not that spectacular as sometimes quoted in the literature.
Przedstawiono model równowagi ogólnej AGE, uwzględniający zachowania monopolistyczne zarówno producentów jak i gospodarstw domowych. Parametry modelu oszacowano, wykorzystując do tego macierz rachunków społecznych SAM za 1990 rok, a następnie wykorzystano model do symulacji potencjalnych efektów eliminacji zachowań monopolistycznych. Zaprezentowany model jest silnie uproszczonym obrazem rzeczywistości gospodarczej Polski na początku okresu transformacji i pokazuje głównie możliwość stosowania modeli tej klasy do podobnych analiz.
Zaprezentowano rynkowe aspekty zarządzania rozwojem szkoły wyższej w warunkach niedoskonałej konkurencji. Przedstawiono strategię rozwoju edukacji i nauki w Polsce. Opisano zachowanie uczelni na niedoskonałym rynku usług edukacyjnych i badawczych.
EN
The development of higher education institutions in Poland is depending from the pace and tempering the time or best on the elimination of basic irregularities and negative features in functioning of college, particularly in financing them and in managing them. The strategy for developing education in Poland raises doubts. Every college working out one's strategies of the development he must taking the insufficient state spending into consideration to science and the higher education and the state and forecasts of the number of students, alone to take care of one's market of educational and research services. The modern college must put up for oneself for being self-financing of the development and implement pro-quality system of managing the college, particularly the quality of education. Managing the development of the higher education institution denotes at present the competent, pro-quality managing the self-financing of this development.(original abstract)
Opisano rynki, na których niedoskonałości konkurencji są wywołane istnieniem specyficznych preferencji nabywców. Firmy konkurują na nich nie tylko ceną, lecz także różnorodnością produktów. Uwagę skoncentrowano na poziomym (pozajakościowym) różnicowaniu produktu, pomijając różnicowanie pionowe (jakościowe).
EN
The authors analyze imperfect competitive markets with specific consumers' preferences. The companies compete there not only with prices but also with product characteristics. The authors analyze horizontally differentiated goods. The presentation concerns markets on which consumers choose their optimal characteristics of a product (love of characteristics). Such preferences are analyzed in the location theory of Hotelling (1929) and approaches of Lancaster (1979, 1980) and Salop (1979). Depending upon a number of companies constituting an industry such markets are treated in microeconomic theory as an oligopoly or a monopolistic competition. The authors usually present a model with 2 companies as a simplification of a model of an industry with n firms. The authors reject this simple presentation only when look for a number of firms in the industry in the equilibrium state. (original abstract)
Stosowanie dumpingu w praktyce nie jest zjawiskiem sporadycznym, ponieważ rynki zarówno krajów rozwiniętych, jak i rozwijających się działają w warunkach konkurencji niedoskonałej, co wymusza dostosowywanie strategii sprzedaży do warunków panujących w otoczeniu. Z tego powodu niektóre przedsiębiorstwa uciekają się do dumpingu jako formy rywalizacji z zagranicznym konkurentem, co może wywoływać poważne skutki dla gospodarki. Zamierzeniem Autorki jest zdefiniowanie podstawowych pojęć oraz omówienie teoretycznych fundamentów dotyczących tego zjawiska. W tym celu przedstawiono kwestie związane z pojęciem dyskryminacji cenowej, dumpingu, przyczynami jego powstawania oraz skutkami oddziaływania na kraj importujący i eksportujący. Rozważania zostały uzupełnione współczesną teorią rozwoju handlu wewnątrzgałęziowego, zaprezentowaną na przykładzie modelu "wzajemnego dumpingu" Brandera i Krugmana. (abstrakt oryginalny)
Artykuł omawia konkurencję niedoskonałą i jej wpływ na efektywność ekonomiczną przedsiębiorstw. Przedstawia wpływ monopolizacji produkcji na wyniki ekonomiczne przedsiębiorstw.
Przedmiotem rozważań w artykule jest diagnoza cech współczesnej gospodarki światowej oraz zachowań wielkich korporacji w różnych formach rynku niedoskonałego (konkurencja monopolistyczna, monopol, oligopol), a następnie ocena roli tradycyjnej i "nowej" teorii handlu międzynarodowego w wyjaśnieniu istoty zachodzącej pomiędzy nimi walki konkurencyjnej o przechwycenie rent ekonomicznych i zwiększenie udziału rynkowego.
EN
The world economy in all its dimensions, starting from the megaeconomic to the microeconomic one, is subject to intensive transformations. Transformations of the market from free competition towards imperfect market determine the change of behaviour of multinational companies. Under certain forms of the imperfect market, more and more frequently they behave in a strategic way which may lead to conflicts. A traditional theory of international trade, based on the model assumptions of perfect competition, cannot explain the phenomena which occur in the contemporary world economy. This role has been taken over by the "new" theory of international trade which, using analytical instruments of the economics of industry, has obtained a tool facilitating interpretation of the strategic behaviour of large corporations. (original abstract)
Podstawowym celem pracy jest odpowiedź na pytania: czy nieefektywniść społeczna rynkowych struktur skoncentrowanych w praktyce jest tak duża, jak przedstawia się ją w teoriach nieekonomicznych, czy istnieje zawsze i w każdym przypadku, czy też struktury te mogą przynosić (i przynoszą) również określone korzyści społeczne? Główne hipotezy pracy sformułowano następująco:Zastosowanie metody równowagi cząstkowej rynków pozwala na ustalenie poziomu wielkości zagregowanych strat monopolistycznych na przykładzie wybranych rynków skoncentrowanych w Polsce. Spadek stopnia koncentracji rynkowej nie jest jednoznaczny ze spadkiem poziomu zagregowanych strat monopolistycznych w skoncentrowanych strukturach rynku. Rynki skoncentrowane oprócz kreowania zagregowanych strat monopolistycznych powodują powstanie monopolistycznych korzyści społecznych. Skonstruowany przez autora wskaźnik efektywności społecznej umożliwia jej ocenę na rynkach skoncentrowanych. Cel pracy, postawione hipotezy i zadania badawcze wyznaczyły zakres merytoryczny rozprawy, na który składa się 6 rozdziałów i aneks. (fragment tekstu)
EN
The presented habilitation dissertation is based on neoeconomics theory of concentrated markets and presents the assessment of its influence on social security and economy, markets and its entitles. The main objectives of the work are as follows: a) is the social inefficiency of concentrated market structures in practice as big as in neoeconomics theories, b) has this penomenon ever existed, if so in every case or not, c) can these structures give (and really give) social benefits? The afore-stated objectives influence on the hypothesis of the habilitation dissertation. There are four main hypothesis are listed below:The application of partial market equilibrium allows calculating the level of aggregated monopolistic losses on the base of selected concentrated marked in Poland. The decrease in market concentration level does not explicitly mean the decrease of aggregated monopolistic losses on the concentrated market structure. Concentrated markets next to aggregated monopolistic losses create monopolistic social benefits. The social efficiency indicator created by the author allows assessing its efficiency on the concentrated markets. The habilitation dissertation is an original contribution to the science of economics by the important novelties proposed in the work. Firstly, the dissertation presents a modified concept of calculation method of monopolistic losses. Secondly, the new research method was used to assess the Polish concentrated market activity. Thirdly, in the habilitation dissertation, a new concept of monopolistic social benefits was implemented. It allowed the author to overall assess concentrated markets. (original abstract)
W artykule przedstawiono teoretyczne koncepcje konkurencji doskonałej, niedoskonałej, efektywnej, oligopolistycznej, monopolistycznej. Omówiono zależności między strukturą rynku a intensywnością konkurencji w badaniach szkół: harwardzkiej, chicagowskiej, freiburskiej. Zwrócono uwagę na liberalizację polityki konkurencji i działalności antymonopolowej w latach osiemdziesiątych w Stanach Zjednoczonych (wpływ szkoły chicagowskiej) oraz w Europie Zachodniej.
Artykuł podejmuje problem zagranicznych inwestycji bezpośrednich funkcjonujących w warunkach niedoskonałej konkurencji panującej na międzynarodowych rynkach. Omawia następujące rodzaje przewag, które są eksploatowane przez transnarodowe korporacje dokonujące ZIB: przewagę finansową, przewagę technologiczną, przewagę menedżerską oraz przewagę marketingową. Na zakończenie omówiono przewagę konkurencyjną.
We współczesnej gospodarce dominującą formą rynku jest rynek oligopolistyczny. Głównym problemem przy formułowaniu strategii marketingowej przedsiębiorstwa w warunkach rynku oligopolistycznego jest skuteczne uplasowanie się wśród konkurentów, poprzez osiągnięcie najwyższej efektywności działania. Omówiono istotę przewagi konkurencyjnej, jej cechy i typy i konieczne działania marketingowe.
Artykuł rozważa problem sprawiedliwości społecznej i efektywności gospodarki. Zadaniem państwa jest dbałość o efektywność poprzez m.in.: ochronę konkurencji. Może to przybierać formę zapobiegania fuzjom przedsiębiorstw czy dzielenia zbyt dużych firm, dalej zwalczania zmowy cenowej. Specjalny charakter ma polityka ochrony konkurencji w przypadku monopolu naturalnego. Dużym problemem państwa są efekty zewnętrzne i regulacje z nimi związane. Autor wymienia dalej, jako element polityki państwa, dobra publiczne, ochronę konsumenta. Dalszą sferą ma być sprawiedliwość, dotyczy to rozkładu podatków oraz krajowych płatności transferowych. Na koniec rozważany jest problem podziału dochodów w Polsce.
Artykuł zawiera teoretyczne przesłanki wpływu stosowania strategicznej polityki handlu międzynarodowego w warunkach niedoskonałej konkurencji na dobrobyt kraju i gospodarki światowej.
EN
The theory of strategic policy of international trade considers model approaches to the effects of the application of certain instruments of government intervention in the sphere of welfare. Its recommendations refer to the markets where imperfect competition dominates. With certain assumptions, advantages resulting from the application of trade policy instruments prove to be higher than the level of welfare reached under the absence of trade barriers. Rigorous character of the assumptions accepted in the constructed models, deciding about the adequacy of recommendations formulated on their basis, significantly reduces implementation value of the instruments of trade policy. Advantage of free trade, based to a greater and greater extent on this premise, requires increased involvement of international institutions and organisations in the co-ordination of activities in the sphere of trade policies of particular countries in order to smooth out the differences between rationality at the national level and rationality at the global level. (original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.