Celem artykułu jest przybliżenie procesów zachodzących w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w powojennym pięcioleciu.
EN
The article deals with the issue that has not been dealt with in the literature of the subject, namely the shaping of the diocese and parish structure of the Evangelic- -Augsburg Church in the first 5 years after the war. The process was extremely complex and difficult. It was determined by numerous factors: the congregation's national structure and outpour of people of German nationality, the rehabilitation and verification of people from the so-called Volsklist; confiscation of the Church property by various organisations; shortage of pastors; the incorporation of the Regained Territories which were inhabited by evangelic population. Under those difficult circumstances by 1949 the Church authorities managed to establish around 350 missions which made it possible for believers to fulfil their religious needs, and, moreover, they performed an integrative function as many members of the Church were dispersed. (original abstract)
W opracowaniu przedstawiono węzłowe problemy związane z działalnością niemieckich ośrodków duszpasterskich Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce. W artykule poruszono tylko sprawy zborów niemieckich na Dolnym Śląsku i Pomorzu Zachodnim (z ówczesnym woj. gdańskim). W pracy wykorzystano archiwalia byłego Urzędu do Spraw Wyznań zgromadzone w Archiwum Akt Nowych w Warszawie.
EN
This article is concerned with specific structures of pastoral office in post-war Poland and namely with the German Protestant churches. These churches, which were differentiated according to nationality, were not, however, a constituent part of the Augsburg church and functioned with a certain autonomy. For many years the state treated the existence of the German Protestant churches as a temporary situation. This, though, turned out not to be the case, and they survived the entire era of the People's Republic and on into the 1990s. (original abstract)
Celem artykułu jest przybliżenie mało znanego fragmentu powojennej polityki wyznaniowej, realizowanej wobec Kościołów i związków religijnych w Polsce, w szczególności w odniesieniu do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego.
EN
The article presents one aspect of the policy that was implemented in Poland in the Stalinist period towards religious minorities, namely the one that pertained to the gathering by the state administration of information concerning clergy and people active in church life. Confidential information helped the authorities to exert pressure on clergy and lay active members and to achieve the adopted aims such as for example getting rid of people from the top ranks in a church hierarchy or people regarded as "hostile to the system". The author presents on the basis of the preserved materials how that mechanism functioned in relation to the Evangelical-Augsburg Church. The period considered is 1949-1950. According to the administrative authorities the information turned out to be useful in the removal of the leader of that Church - professor Jan Szeruda - and other members of the Church's central and diocese administration from their posts.(Original abstract)
Na podstawie analizy niektórych elementów stanu posiadania Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, Autor przybliża niektóre koncepcje i posunięcia władz administracyjnych w Polsce wobec tego Kościoła na przełomie lat 60-tych i 70-tych.
EN
The author takes up key issues regarding the situation of the Church in the late 1960s and focusses mainly on its assets. (short orig. abstract)
W opracowaniu omówiono politykę wyznaniową władz państwowych wobec Kościołów i związków religijnych prowadzących działalność wśród miejscowej ludności ziemi mazurskiej w latach 1952-1953.
EN
The aim of this article is to familiarise the reader with the measures undertaken by the Evangelical-Augsburg Church against the Masurian population during the 1952-1953 period. The measures formed part of the state's post-war repolonisation policy against this community. The fundamental aim of repolonisation was to eliminate the German language from social life, and to neutralise the gravitation of the Masurian community towards "Germany". The Evangelical-Augsburg Church played its part in this operation. It was also charged with eliminating from the territory of Masuria the Methodist Church, which had been accused by the state authorities of cosmopolitanism. This led to many inter-denominational conflicts and disrupted the ministration activities of both Churches. The unintended consequence of this repolonisation was the exodus of over 38,000 local people during the 1956-1959 period, which undermined Church influence in the Masurian region. (original abstract)
Zadaniem opracowania jest zaprezentowanie niektórych koncepcji polityki władz - głównie Urzędu do Spraw Wyznań - precyzowanych w odniesieniu do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce w początkach lata 60.
EN
The publication brings to light the state of the Evangelical-Augsburski Church's possessions in Poland from 1956-1965, which was weakened by the mass exodus of more than 30% of its faithful to western Germany after 1956. Attempts by the Church Authority to rebuild and strengthen its priesthood structures, the repressive policies of the Government towards the Church (including rents, taxation, tight controls over their activities), as well as the creation of the Department of Religious Affairs to control the activities of churches both at home and abroad were identified in the publication. (original abstract)
Oceniając proces regulacji spraw majątkowych Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego po 1989 r. na terenie Gdańska należy stwierdzić, że możliwość pozyskiwania przez polski Kościół Luterański dawnych nieruchomości ewangelickich na terenie miasta została wykorzystana w wysokim stopniu. Wnioski złożono szybko po chwili zaistnienia prawa składania żądań rewindykacyjnych i zostały w stosunkowo niedługim czasie rozpatrzone. Rezultat tych starań był relatywnie zadawalający, lecz daleki od optymalnego. Ze względu na wcześniejsze przejęcie najbardziej prestiżowego i atrakcyjnego ewangelickiego majątku kościelnego przez inne związki wyznaniowe (w zdecydowanej większości przez Kościół Rzymskokatolicki), gdańska Parafia Ewangelicko-Augsburska miała nikłe szanse na pozyskanie interesujących obiektów kościelnych na terenie miasta. Spośród 9 złożonych wniosków odnoszących się do co najmniej 10 nieruchomości, tylko jedna została przekazana zgodnie z wnioskiem, przy czym była to wieża zburzonego w czasie działań wojennych kościoła. W miejsce pozostałych parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego otrzymała obiekty spoza dawnego zasobu sakralnego i ewangelickiego. Biorąc pod uwagę wielowiekową czołową pozycję luteranizmu na forum religijnym Gdańska efekt postępowania regulacyjnego trudno uznać za adekwatny. W toku procedury rewindykacyjnej postawa przedstawicieli Kościoła Luterańskiego była powściągliwa i realistyczna. W sprawach szczególnie drażliwych wnioskodawca zachowywał się z taktem, czego najmocniejszym dowodem było wycofanie wniosku dotyczącego obiektów szpitala im. Mikołaja Kopernika.
EN
When evaluating the process of regulation of property matters of the Lutheran Church after 1989 in the city of Gdańsk, it should be stated that the church has taken considerable advantage of regaining former evangelical property in the urban area. The relevant applications were submitted immediately the right of regaining became effective and were answered in a relatively short time. The effects of these attempts were comparatively satisfactory, yet far from most favourable. Due to a former seizure of the most prestigious and attractive evangelical church property by other religious associations (predominantly by the Roman Catholic Church), the Gdańsk Lutheran parish had but a mere chance to take possession of interesting church property in the city. From among 9 submitted applications involving at least 10 sites, only one was regained according to the application: the tower of a war-torn church. In lieu of other sites, the Lutheran parish was offered the property situated outside the former sacred and evangelical site. Taking into account a many centuries’ leading position of Lutheranism in the Gdańsk religious forum, the result of the regulatory proceeding appears far from adequate. In the course of the proceedings, a stance adopted by the representatives of the Lutheran Church was realistic and reticent. In most sensitive cases the applicant exercised tact, which was corroborated by the withdrawal of the application concerning the complex of Mikołaj Kopernik Hospital.
W artykule przedstawiono stanowisko środowiska ewangelickiego wobec wybranych kwestii międzynarodowych i społeczno-politycznych w Polsce po 1989 roku. Omówiono w nim zagadnienia związane ze stosunkami polsko-niemieckimi, przystąpieniem Polski do NATO i Unii Europejskiej. Przedstawiono stanowisko Kościołów ewangelickich wobec problematyki żydowskiej i państwa Izrael, konfliktu na Bałkanach, a także kwestię iracką i problem terroryzmu międzynarodowego. Nakreślono stosunek środowiska ewangelickiego do problemów społecznych współczesnego świata: homoseksualizmu, aborcji i eutanazji
EN
The article presents the position of the Protestant environment to a selected number of international issues and socio-political changes in Poland after 1989. The article discusses issues related to Polish-German relations, the Polish accession to NATO and the European Union. The article presents the position of evangelical churches to Jewish issues and the state of Israel, conflict in the Balkans, as well as the Iraqi issue and the problem of international terrorism. It shows the ratio of evangelical environment to social problems of the modern world: homosexuality, abortion and euthanasia
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.