Rosnące zadłużenie, będące rezultatem utrzymywania się przez długi okres deficytu budżetowego może osiągnąć poziom, który będzie zagrażał stabilności nie tylko finansów publicznych, ale i całej gospodarki1. Państwo, płacąc odsetki od długu, potrzebuje dodatkowych dochodów, które otrzymuje z podatków. Natomiast wyższe podatki zmniejszają korzyści, jakie ludzie mogą osiągać z produktywnych zachowań, takich jak praca, podnoszenie kwalifikacji, oszczędzanie i inwestowanie czy wprowadzanie innowacji2. Aby nie nastąpił nadmierny wzrost zadłużenia, ustawodawca ograniczył możliwość zaciągania przez jednostki sektora finansów publicznych zobowiązań, wprowadzając limit długu do Konstytucji. W celu zwiększenia jego skuteczności wprowadził również tzw. procedury ostrożnościowe i sanacyjne, które są uruchamiane, gdy państwowy dług publiczny do PKB przekroczy kolejne trzy progi: 50%, 55% i 60%3. Zatem celem opracowania jest zaprezentowanie długu publicznego w świetle konstytucyjnego limitu zadłużenia.(fragment tekstu)
EN
Growing public debt and its servicing costs in Poland are an important burden for the budget and the economy. To avoid an excessive increase in debt the legislator introduced a limit on the debt to the Constitution. The aim of this article is to present the public debt in light of the constitutional debt limit. The analysis was based on several index, such as public debt in nominal value and in relation to GDP, dynamism and public debt servicing costs. The empirical analysis is also made in relation to the structure public debt by instrument, which will assess the risk of exceeding the limit of 60% of GDP (original abstract)
To firma, dzięki której polska przedsiębiorczość może się rozwijać bez gigantycznych upadków ciągnących za sobą w reakcji łańcuchowej kryzysy w całych sektorach gospodarki. Jesień pamiętnego 1109 roku – na Psim Polu odbywa się bitwa między wojami Bolesława Krzywoustego a zbrojnymi niemieckiego króla Henryka V – według Wincentego Kadłubka – zakończona zwycięstwem Polaków i rzezią, po której psy rozwłóczyły ciała poległych mając całonocną ucztę nad zwłokami. To ważna dla Polaków bitwa, bo zastosowali wobec Niemców manewr taktyczny, pozorując odwrót i wciągając wroga w zasadzkę. Oddajmy głos mistrzowi Kadłubkowi: „(...) istnieje jeszcze nazwa miejsca, bowiem zbiegła się tam niezmierna sfora psów, które pożerając tyle trupów zapadły w jakąś szaleńczą dzikość, tak że nikt nie śmiał tamtędy przejść, i dlatego owo miejsce nazywa się Psim Polem”. (abstrakt oryginalny)
Troska, jaką wykazują niektórzy sternicy państwa o dewizowe zasoby NBP, stoi w sprzeczności z samodzielnością, jaką zostawia się innym dużym tworom gospodarczym. W równym co najmniej tempie jak rezerwy przyrasta nam zadłużenie Skarbu Państwa. Artykuł dotyczy między innymi ryzyka w świecie finansów. Znaleźć można także informacje o typach rezerw i ich właściwościach.
Dług publiczny, w tym deficyt budżetowy jest istotną zmienną makroekonomiczną, której wielkość określa możliwości rozwojowe danego kraju. Na deficyt budżetowy wpływa wiele różnorodnych czynników, są to głównie nadmierne wydatki budżetowe lub zbyt niskie dochody budżetowe. W konsekwencji wybuchu światowego kryzysu finansowego ostatnich lat, pogarszające się otoczenie makroekonomiczne oraz wzrost obaw o kondycję Unii Gospodarczej i Walutowej (UGiW), kraje Unii Europejskiej (UE) zanotowały spadek dochodów budżetowych i wzrost poziomu wydatków. Często w okresie kryzysu rosnące potrzeby pożyczkowe oraz dodatkowo wzrost rentowności obligacji przyczynia się do zwiększenia kosztów obsługi długu sektora publicznego według zasady, że wzrost ryzyka przekłada się na wzrost wydatków na obsługę zadłużenia. Dodatkowo zdolność do regulowania zobowiązań danego państwa jest weryfikowana przez rynki finansowe, w tym przez agencje ratingowe, których ocena wpływa na koszty obsługi długu. Dlatego istotne jest odpowiednie zarządzanie zadłużeniem głównie budżetu państwa poprzez finansowanie niedoborów budżetowych oraz minimalizowanie kosztów obsługi długu przy danym poziomie ryzyka. Celem artykułu jest analiza poziomu kosztów obsługi długu publicznego w na tle rosnącego zadłużenia sektora publicznego w krajach Unii Europejskiej. (fragment tekstu)
EN
Public debt, including the budget deficit is an important macroeconomic variable that affects the development of the country. As a result, the outbreak of the global financial crisis in recent years the European Union (EU) recorded a decrease in revenue and increase in expenditure. Often in times of crisis, rising borrowing needs and further increase in bond yields also affect the growth of the debt servicing costs of the public sector. Therefore, it is important to proper management of the state budget debt mainly by financing the budget deficit and to minimize debt service costs for a given level of risk. Based on the analysis it can be concluded that the state of public finances in Poland compared to other countries of European Union in a debt crisis, has remained relatively stable. However, the unsatisfactory phenomenon is the high cost of servicing the public debt in Poland, especially in comparison with other countries that have significant problems with the repayment of their debt (Greece, Italy, Portugal, Spain, Ireland). (original abstract)
Autorka prezentuje wybrane zagadnienia związane z długiem publicznym krajowym. W ostatnich latach silna presja w kierunku zrównoważenia budżetu jest ściśle powiązana z bieżącą i perspektywiczną sytuacją finansową państwa. Pewne sukcesy jakie odniosła Polska w ograniczaniu deficytów budżetowych oraz długu publicznego były możliwe dzięki relatywnie wysokim stopom wzrostu gospodarczego (PKB).
EN
This article looks at selected issues connected with domestic public debt, i.e., its financing by economic units, the structure of debt in terms of instruments, and the costs of debt servicing. The author addresses the consequences of continuing budget deficits since 1991, which have impacted on the global costs of debt servicing, and in particular on the increasing costs of servicing domestic debt. Public debt servicing is absorbing an increasing amount of financial resources, which means that new loans have to be secured. This trend is dangerous, for it may cause the state to fall in to a debt trap. (original abstract)
Gospodarka Rosji charakteryzuje się powszechnym wzajemnym zadłużeniem. Autor stara się zanalizować zatory płatnicze jako najostrzejszy przejaw inflacji i długów.
Omówiono zagadnienie zadłużenia Polski. Dług ten rozpatrzono w dwóch wymiarach: zadłużenia sektora finansów publicznych w wyrażeniu złotowym i zadłużenia zagranicznego kraju wyrażonego w walutach obcych. Zamieszczono dane dotyczące: długu sektora finansów publicznych w latach 1998-2000, kosztów obsługi długu publicznego, zadłużenia zagranicznego kraju po trzech kwartałach 2000 r., spłat rat kapitałowych i odsetek z tytułu zadłużenia zagranicznego w latach 2000-2024.
Stosunki gospodarcze polsko-rosyjskie wykazują stałą tendencję wzrostową, pomimo wielu trudności stojących na drodze harmonijnej współpracy. Jedną z takich trudności jest dość powszechne w Rosji zjawisko nieregulowania płatności wobec kontrahenta, tak zagranicznego jak i krajowego. O ile w końcu 1992 r. wzajemne zadłużenie przedsiębiorstw i organizacji wraz z nie spłaconymi kredytami bankowymi wynosiło 3 tryliony rubli, tak obecnie suma ta wynosi ponad 600 trylionów rubli.
Metodą proponowaną przez rząd na zahamowanie wzrostu długu publicznego jest ograniczenie ilości środków przekazywanych z ZUS do OFE - z 7,3% do 2,3%. Propozycję tę omówiono w kontekście zmian, jakie przechodził polski system emerytalny.
W artykule omówiono wady i zalety propozycji ograniczenia ilości środków przekazywanych z ZUS do OFE - z 7,3% do 2,3%. Do zalet zaliczono ograniczenie deficytu budżetowego, ograniczenie niebezpieczeństwa podniesienia podatków oraz możliwość wzrostu poziomu emerytur. Wadą proponowanego rozwiązania jest to, że środki odłożone w ZUS będą tylko zapisem na koncie. Autor zauważa, że "fiskalny sukces rządu (...) zostanie osiągnięty dzięki przerzuceniu ryzyka na przyszłych emerytów".
Autor artykułu omawia warunki emisji długoterminowych (10-letnich) skarbowych papierów wartościowych, a w szczególności: terminy, na które emituje się obligacje, oprocentowanie, przetargowy tryb sprzedaży, tryb składania ofert, sposób wyliczenia ceny zakupu, podmioty uprawnione do nabycia obligacji, rodzaj waluty, którą dokonywana jest płatność, zasady transferu za granicę dochodów z papierów wartościowych.
Jednym ze źródeł kreacji pieniądza, wpływającym na rozmiary jego podaży, jest zadłużenie netto sektora budżetowego. Najogólniej rzecz ujmując, stanowi ono dług podmiotów sektora budżetowego wobec krajowego systemu bankowego, zaciągnięty na finansowanie przeszłych lub obecnych deficytów budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz funduszów celowych, pomniejszony o stan wkładów utrzymywanych przez te podmioty na rachunkach w bankach i w banku centralnym. Wypada zaznaczyć, że możliwości finansowania deficytów takim długiem są prawnie ograniczone. Niesie on bowiem ze sobą określone skutki dla gospodarki. Wielkość zadłużenia netto sektora budżetowego ustala się na podstawie zestawienia bilansu banku centralnego i zbiorczego bilansu banków w ostatnim dniu miesiąca. Przyrost tego zadłużenia między dwoma okresami sprawozdawczymi oznacza zwiększenie długu sektora budżetowego wobec krajowego systemu bankowego. Zważywszy, iż szczegółowa analiza tej problematyki wykraczałaby poza zakres niniejszego opracowania, w jego treści zarysowanych zostanie jedynie kilka ważnych, zdaniem autora, kwestii. Na ogół uznaje się, że nadmierne finansowanie deficytu sektora budżetowego przez bank centralny poprzez monetyzację długu lub emisję dodatkowego tak zwanego "pustego" pieniądza prowadzi do wzrostu podaży pieniądza powodującego przyspieszenie procesów inflacyjnych. Zaspokajanie potrzeb pożyczkowych sektora budżetowego przez banki również niesie ze sobą ryzyko monetyzacji długu. Występuje ono zwłaszcza wtedy, gdy współpracujący z rządem bank centralny udziela kredytu wybranemu bankowi na zakup skarbowych papierów wartościowych. Wielu ekonomistów prezentuje pogląd, że zadłużanie się sektora budżetowego w bankach może powodować utrzymywanie się stóp procentowych na wysokim poziomie i ograniczać dostępność kredytu dla podmiotów sektora pozabankowego. Podkreśla się też, że banki mogą utrzymywać oprocentowanie kredytów na wysokim poziomie, ponieważ sektor budżetowy zazwyczaj nie jest wrażliwy na zmiany stóp procentowych. Wiąże się to z tak zwanym efektem wypychania. Zaznaczyć należy, że w artykule zagadnienie to nie jest rozpatrywane, zwłaszcza że problem efektu wypychania jest przedmiotem ożywionej dyskusji w literaturze. Kontrowersje dotyczą przy tym nie tylko jego mechanizmu, ale także tego, czy efekt ten w ogóle występuje. W praktyce, zadłużenie netto sektora budżetowego jest przedmiotem szczególnej uwagi ze strony banku centralnego, jego wzrost wywołuje bowiem odpowiedni przyrost podaży pieniądza. Zaś podaż pieniądza podlega regulacji banku centralnego, jako że jej zmiany warunkują możliwość realizacji podstawowego celu, czyli utrzymania stabilnego poziomu cen. W świetle przytoczonych poglądów powstaje pytanie, w jakim stopniu zadłużenie netto sektora budżetowego wpływało na wzrost podaży pieniądza w Polsce w latach 1996-2000 i jakie były tego konsekwencje. Podjęta w tym opracowaniu próba dotyczy badania przyczyn występowania zadłużenia netto sektora budżetowego w analizowanym okresie. (fragment tekstu)
EN
An important factor that plays a significant role in a process of money creation is net general government debt. This entry represents all amount within the national banking system due from central government, local government and the special purpose funds of the two, including amounts due on securities issued by central and local government and held by commercial banks and the central bank, less the total liabilities of the banks to these institutions, majority of which are funds of central government, local government and the special purpose funds gathered on accounts in commercial banks and the central bank. The aim of this paper was to examine how net general government debt influenced the process of money creation in Poland in years 1996-2000. The paper gives a sketch of some theoretical foundation, showing money creation within the framework of the consolidated balance sheet of the banking system. As it is usually known, this balance sheet allows to distinguish four sources of total money supply, i.e. net foreign assets, due from persons and corporates, net general government debt and other items (net). Such sources in format that reflects the requirements of monetary analyses are used by many central banks, including NBP, in order to control changes of money supply. The reason of doing so is that those changes may put serious difficulties on central bank's way to stabilising prices, which is essential to lay long lasting foundations for long-term economic growth. There are some conclusions that can be drawn from analysis conducted on the ground of gathered empirical data. The role of net general government debt in the process of money supply enlargement had been growing smaller and smaller during years 1996-1999, whereas this entry was the key factor that reduced growth of money supply in 2000. The major part of net general government debt in examined period fell to net debt to commercial banks, while remains referred to net debt in NBP. The volume of net general government debt and its structure brought some serious negative economic results. Net debt to commercial banks caused so called crowding out effect and intensified phenomenon of surplus of operational and structural liquidity in Polish banking sector, while net debt to NBP was significant enough to enhance an inflationary pressure. (original abstract)
Praca poświęcona jest omówieniu podstawowych zasad racjonalnego prowadzenia polityki podatkowej w jej roli makroekonomicznego stabilizatora. Ideą przewodnią opracowania jest pogląd, że deficyt budżetowy nie musi ani zagrażać wzrostowi, ani wywoływać inflacji, ani prowadzić do narodowego bankructwa. Autorzy bronią idei, której pionierami byli J.M. Keynes i M.Kalecki, że w pewnych standardowych warunkach wydatki powodujące deficyt, mogą być koniecznym, a nawet pożądanym, elementem polityki podatkowej. Przedstawili w swoim opracowaniu nową analityczną wersję podstawowych relacji między deficytem budżetowym i ogólnym poziomem aktywności gospodarczej. Omawiane w pracy fakty są zazwyczaj typowe dla gospodarczej sytuacji Polski.
Autor przedstawił i krótko omówił dostrzegane w danych statystycznych niekorzystne symptomy występujące w obecnej sytuacji społeczno-gospodarczej Polski i w tym kontekście wymagania Unii Europejskiej a także przedstawił wnioski, które z obu tych sytuacji powinny wynikać dla polityki gospodarczej.
EN
Author gives a survey of polish economy situation in respect with its readiness to integrate into West-European economic and political structures. On the ground of the comparative and descriptive analysis of the economies both Polish and Greece, Spam and Portugal, the author provides a list of decisions and political measures which are to be taken, especially in the polish banking and financial sector, in order to stimulate adoption processes. (original abstract)
Autorka omówiła charakter, rozwój i stan długu publicznego w Polsce w latach 1996-1999. Zdaniem autorki, w najbliższym okresie dług publiczny stanowić będzie poważne obciążenie budżetu państwa i istotnie wpływać na zakres redystrybucji PKB.
EN
The article describes the rate, structure and development of public debt in Poland in the years 1996-1999. It shows the development of domestic and foreign debt structure of the state budget. Domestic liabilities from public debt reached 50,9 procent in 1999, whereas foreign liabilities - 49,1 procent of all liabilities of the state budget. Domestic liabilities in public debt rose significantly in a studied period. (original abstract)
W rozwiniętych gospodarkach rynkowych rosnące zadłużenie firm zwykle towarzyszy okresom ożywienia gospodarczego. Tymczasem w Polsce zadłużenie krajowych przedsiębiorstw budzi poważny niepokój. Jest to kolejny dowód na to, iż ważna jest nie tyle sama wielkość zobowiązań finansowych, co zdolność do ich spłaty oraz terminowość.
Długi w gospodarce wolnorynkowej nie są niczym szczególnym, jednakże w Polsce przybrały niepokojący wymiar. Głównym bowiem źródłem finansowania podmiotów gospodarczych nie są kredyty bankowe lub pożyczki, ale zobowiązania z tytułu dostaw, robót i usług oraz podatków, ceł i ubezpieczeń. Zadłużenie sektora przedsiębiorstw na koniec roku 2001 sięgnęło aż 395,6 mld zł.
Na całym świecie samorządom lokalnym brakuje środków na finansowanie inwestycji infrastrukturalnych. Korzystają one ze środków zewnętrznych finansując w ten sposób rozwój lokalnej infrastruktury i podnosząc jakość usług. Takie finansowanie zadań inwestycyjnych to odłożona w czasie, często nawet na kilkanaście lat zapłata za usługę lub budowę obiektu danej infrastruktury.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.