Mając na uwadze powyższe, definiuje się cel tego artykułu, którym jest próba ukazania form księgowości stosowanych w Chinach w świetle ich historycznej ewolucji. Tezą tego opracowania staje się stwierdzenie, iż stosowana forma rachunkowości jest odbiciem uwarunkowań i zadań, jakie przed systemem rachunkowości formułują interesariusze jej podmiotu. Prowadzone w artykule rozważania opierają się na analizie źródeł literatury tematu. (fragment tekstu)
EN
The methodology of economic phenomena registration in Chinese bookkeeping was changing together with transformations in economic, social, political, legislative or cultural situation occurring in the Middle Kingdom. The objective of the hereby article to present forms of bookkeeping applied in China in the perspective of its historical evolution. The presented discussion is based on professional literature sources analysis. (original abstract)
W opracowaniu skupiono się głównie na historii rachunkowości. Przedstawiono pierwsze znaleziska ewidencji księgowej, początkowo prymitywnej, pojedynczej, a następnie z zastosowaniem podwójnego zapisu. Pominięto czasy współczesne, w których nastąpił lawinowy rozwój rachunkowości i pojawiło się wiele nowych jej zastosowań.
EN
The history of accountancy is very distant and unusually rich with events that contributed to shape of this domain of knowledge. There are several stages in accountancy history like antiquity, Middle Ages, Renaissance or closer for us period of great economic transformations. Each of these stages brought to the science of accountancy new elements that create its present aspect. While teaching the accountancy, it should be taken under consideration this part of the science that motivates immemorial need for registering economic events and that is a starting point for constant improvement of ways of gathering, processing and showing data in micro and macro scale.(original abstract)
Feliks Antoni Barciński (1803-1878), matematyk, magister filozofii, urzędnik państwowy, nauczyciel i autor podręczników z rachunkowości, spokrewniony z rodziną Chopinów. Stypendysta rządu polskiego w Paryżu. Autor popularnego w XIX w. trzytomowego dzieła O rachunkowości kupieckiej (1833-1835), w którym przedstawił w przystępny sposób teorię i praktykę rachunkowości w handlu, bankach, rolnictwie i przemyśle (fabrykach - gorzelniach). (abstrakt oryginalny)
EN
Feliks Antoni Barciński (1803-1878), a mathematician, a Master of Arts in Philosophy, a civil servant, a teacher and author of accounting textbooks, a fellow of the Polish Government in Paris, related to the Chopin family. The author of On Merchant Accounting (1833-1835), a three volume work popular in the 19th century in which he clearly presented the theory and practice of accounting in trade, banking, agriculture and industry (factories - distilleries). (original abstract)
Ujęto zagadnienie historii ewidencji księgowości od okresów zaborów. Przedstawiono również dalsze etapy rozwoju rachunkowości rolnictwa w Polsce.
EN
In the paper was show the history of agricultural accountancy problems in Poland: from Polish land anexation to integration with Europe Union. The development and changes of agricultural accountancy in different periods was study. (original abstract)
Celem autora było przedstawienie istoty oraz bogatej, ponad 40-letniej historii badania ksiąg rachunkowych w Polsce. Szczegółowo zaprezentowany został również zakres podmiotowy w badaniu ksiąg rachunkowych oraz znaczenie i udział dominujących podmiotów na rynku usług audytorskich.
EN
The author presented essence and over 40 years history of ledgers in Poland. In details showed scope of ledgers and meaning of dominating entities on market of auditing services. (MP)
Zadaniem opracowania jest analiza niepełnych informacji o rachunkowości prowadzonej w starożytnych miastach-państwach położonych w Mezopotamii, Syrii i na Peloponezie. W artykule przeprowadzono interpretacje starożytnej koncepcji pieniądza i rachunkowości.
EN
In principle, one can claim that the essence of money has been recognised only to a small degree given that currently in practice and in policy the quantitative theory of money is dominant, the effects of which give rise to controversy all over the world. Neither the barter economy nor money began with the introduction of coins; perhaps then a certain epoch came to an end in which accounting performed a significant role in economic life and in money matters. In this work, the author presents examples that demonstrate that in ancient times people thought in very modern categories and that the value o f work shaped the value of products and their exchange value. In this system, labour cost accounting played an indispensable role. The scheme that the author presents in the article summarises this model of accounting, highlighting its differences from modern financial accounting in which capital is the focal point. Based on this analysis, money emerges as a bookkeeping entry for an amount due for work performed, and as such arises in the process of work; more money is involved as the utility of the work performed increases. (original abstract)
Tytuł artykułu narzuca pytanie, dlaczego inaczej? Dlatego, że w związku z transformacją ustrojową zmieniły się nie tylko zasady funkcjonowania mechanizmu gospodarczego, polityki gospodarczej i społecznej państwa, ale także zasady gospodarki finansowej przedsiębiorstw. Poza tym zmianie uległy, zależnie od form własności, metody finansowania, zmieniają się też źródła finansowania działalności, struktury źródeł. Proces ten obejmuje również amortyzację majątku trwałego przedsiębiorstw, która zyskała na znaczeniu po upadku zasady centralizowania części lub całości dokonywanych przez przedsiębiorstwa odpisów amortyzacyjnych na rzecz budżetu państwa czy innych instytucji systemu finansowego państwa. Warto przypomnieć, że w warunkach gospodarki scentralizowanej amortyzacja przedsiębiorstw była stale przedmiotem redystrybucji, a więc ograniczonych praw do jej wykorzystania w przedsiębiorstwie. (fragment tekstu)
Ewolucja rachunkowości zarządczej pozwala stwierdzić, że jest to zarówno wiedza praktyczna, jak teoretyczna. Motorem rozwoju była praktyka i potrzeby decydentów, którzy poszukiwali rozwiązań oraz systemu informacyjnego pozwalającego na podejmowanie efektywnych decyzji. Teoria rachunkowości zarządczej miała znaczenie wtórne i powstawała wówczas, gdy praktyka wywoływała taka potrzebę. Dlatego też ewolucję rachunkowości zarządczej można analizować z punktu widzenia praktyki i teorii. (fragment tekstu)
W artykule zaprezentowano badanie dotyczące zastosowania teorii agencji do objaśnienia rozwiązań rachunkowości kameralnej stosowanej na ziemiach polskich w XVII i XVIII w. W wyniku badania stwierdzono, że rachunkowość taka opierała się na podejściu do minimalizowania kosztów agencji przez właściciela. Dostosowane do relacji agent - pryncypał procedury kontrolne i rozliczania odpowiedzialności, oparte na rachunkowości, umożliwiały sprawne administrowanie majątkiem ziemskim. Na potrzeby badania wykorzystano źródła historyczne pochodzące z XVII i XVIII w. w postaci: prac drukowanych pierwotnych (J.K. Haura oraz J. Hermana), rękopisów S. Bieniewskiego, drukowanych wtórnych ("Instruktarzy ekonomicznych") zebranych przez S. Pawlika w 1915 r. (abstrakt oryginalny)
EN
This article presents a study on the use of the agency theory to explain the cameral accounting practices used in the Polish lands in the seventeenth and eighteenth centuries. The study found that this type of accounting was based on the approach to minimize agency costs by the owner. The control procedures and accounting responsibilities adapted to the agent - master relations were based on the accounting enable efficient management of the assets of the earth. For the purpose of the study the historical sources from the seventeenth and eighteenth century were used in the form of the original printed work (J.K. Haur and J. Herman), S. Bieniewski's manuscripts, printed secondary (Economic Instructions) collected by S. Pawlik in 1915. (original abstract)
"Zawód biegłego rewidenta ma kilkuwiekową tradycję." W artykule omówiono powstanie, rozwój oraz kształtowanie się zawodu biegłego rewidenta i organizacji zawodowej w Polsce.
EN
Along with the development of capital to finance company assets and investment processes, accounting, together with financial reporting, has developed, reflecting the operations of a business establishment and its financial results in a given period. In order to ensure an appropriate level of reliability of both accounting books and financial reports, accounting experts were appointed. Already in the Renaissance, in Italy - the cradle of modern accounting - a separate professional group was being formed - a collegium of accountants, which today might be termed accounting experts. The emergence of the independent registered auditor as a free profession evolved along with the economic development of nations and the development of the spheres of private and state finance. The foundations of contemporary financial review (audit) developed in the nineteenth century in England and the United States. (original abstract)
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie retrospektywnego ujęcia zysku według koncepcji opracowanej przez M. Lichtensztejna. Zasługuje ona na przybliżenie ze względu na jej historyczne uwarunkowania oraz fakt, że w literaturze z zakresu historii rachunkowości była dotychczas pomijana. Zasadne jest przy tym scharakteryzowanie uwarunkowań organizacyjnych i prawnych pracy naukowej w okresie międzywojennym oraz przedstawienie tematyki ówczesnych badań naukowych. (fragment tekstu)
EN
This paper is devoted to the presentation of the theory of profit developed in the interwar period by M. Lichtensztejn. He systematized theories of profit in terms of historical and emitted: "Theories natural" - that does not take into account the dynamic nature of the profit. They combine business profits with static elements of the social income such as wages and rent, or give the dynamic elements (e.g. risk) static by applying to them the rights of static (e.g. the law of supply-demand); "Theories consciously dynamic", based on the assumption that justification of the different types of social income is found in the functions performed by the enterprise. They are trying to explain profit businesses in conjunction with the role, importance and functions of the company and treat the entrepreneur through the prism of the basic functions and additional; "Theories of dynamic in the development" - deal with profits as a dynamic, which is a development of "theories consciously dynamic". M. Lichtensztejn doctoral dissertation, in an attempt to structure the economic concept of profit - in the author's opinion - deserves to be taken into account in the history of science in accounting. (original abstract)
W pierwszej części artykułu omówiono doświadczenia światowe w zakresie rewizji finansowej. Następnie omówiono znaczenia kontroli wewnętrznej w procesie badania sprawozdania finansowego. W zakończeniu zaprezentowano doświadczenia polskie w zakresie sprawozdań finansowych oraz omówiono regulacje prawne dotyczące problematyki rewizji finansowej.
EN
An important symptom of the functioning of accounting in a market economy is the review of financial statements. The market method of management gives rise to significant changes in the financial statement review methodology and clearly stresses the need to evaluate the reviewed firm's potential to continue business operations. Thus, in this article, the author attempts to show the origins and changes in the approach to financial statement review. The author also signals the problems that the modern economy creates for a proper review. (original abstract)
W artykule omówiono rachunek kosztów działań oraz zmiany, jakie w nim zachodziły na przestrzeni lat. Przedstawiono wady i ograniczenia tradycyjnego rachunku kosztów działań oraz scharakteryzowano Time-Driven Activity Based Costing jako efekt doskonalenia rachunku kosztów działań.
EN
The article presents the traditional Activity-Based Costing which was created in the 80s of the 20th century and its evolution in the last 20 years. The author underlines the weaknesses of the traditional model which led its authors to create a new system called Time-Driven Activity-Based Costing. The article presents the improvements made in the T-D ABC and its simplicity to implement and maintain. (original abstract)
Autor skoncentrował się na problematyce przemawiającej za naukowym charakterem rachunowości. W tym celu przedstawił przesłanki dotyczące uznania rachunkowości za naukę oraz omówił miejsce rachunkowości w klayfikacji nauk. W podsumowaniu, autor stwierdził, że rachunkowość posiada naukowy charakter, o czym przesądza jej metodologia, wiedza pewna pozyskiwana w sposób metodyczny, a także jej ranga akademicka. Jeżeli chodzi o miejsce rachunkowości wśród innych nauk, to zdaniem autora jest ona nauką realną, empiryczną, indukcyjną, jest też nauką systematyczną, typologiczną oraz należy do rodziny nauk humanistycznych, społecznych i ekonomicznych.
EN
The paper demonstrates that accountancy is of scientific character. The fact tha this discipline is a science is proved by its methodology - a general type of explanatory proceedings which is the same both for "pure", theoretical sciences and for the applied sciences - and knowledge which is acquired in a methodical manner as well as by its academic standing, to be in agreement with T. Kotarbiński. It is relatively easy to indicate the place of accountancy among other sciences. Taking into consideration various criteria of qualification, accountancy is a real, empirical and inductive science. It is a systematic and typological science as well. It belongs to the family of humanistic, social and economic sciences. (original abstract)
Początek rozwoju rachunkowości zarządczej datuje się na przełom XIX i XX wieku. Dalszy rozwój tej dyscypliny był oparty na metodach i narzędziach opracowanych w tym okresie i sprowadzał się głównie do udoskonalenia już isniejących instrumentów. W artykule przedstawiono genezę oraz rys historyczny kształtowania się rachunkowości zarządczej.
EN
The changes in the nature of organizations or in their structure seem to create a need for changes in their information systeme. While the changes in the 19th century economy were the basis for establishing "the corner stone" for management accounting, nowadays increasing competition yields new management techniques, i.e., activity-based costing. At present we face the next step in the development of management accounting which is geared to meet the needs of the Hi-Tech industry and companies' reengineering process. Therefore it is considered to be useful to understand the sources of today's practices, which reflect the new demand for planning and control information and development strategy to meet these new demands. This paper tries to desribe the origin and development of management accounting. (original abstract)
Niniejszy artykuł prezentuje regulacje Kodeksu Napoleona i Kodeksu handlowego z 1807 r. w zakresie ksiąg rachunkowych. Podstawową funkcją ówczesnych regulacji rachunkowości było zapewnienie bezpieczeństwa prowadzenia obrotu gospodarczego (w szczególności zabezpieczenie interesów wierzycieli), jego udokumentowania oraz jawności informacji finansowych. Służyły temu: obowiązek rzetelnego i wiarygodnego prowadzenia ksiąg handlowych, obowiązek archiwizowania ksiąg handlowych przez 10 lat, możliwość wykorzystania ksiąg handlowych spełniających określone warunki jako dowodów w postępowaniu sądowym, obowiązek sporządzania sprawozdania (bilansu) na potrzeby procedury upadłościowej, przechodzący – w przypadku śmierci kupca – na jego najbliższą rodzinę, rozbudowany system dotkliwych kar za nierzetelne prowadzenie ksiąg handlowych w przypadku stwierdzenia upadłości. (abstrakt oryginalny)
EN
This article is dedicated to the presentation of accounting regulations contained in the Napoleonic Code and the Commercial Code of 1807. The primary function of accounting regulation at that time was to ensure the safety of conducting business transactions (in particular the interests of creditors), their proper documentation and disclosure of financial information. Major provisions serving this objective included: the requirement to keep accurate and reliable business accounts, the requirement to preserve books of account for 10 years, the possibility of using books that meet certain criteria as evidence in judicial proceedings, the requirement to prepare a report (balance sheet) for the purpose of bankruptcy proceedings, which, in case of the merchant's death, passes to his closest family, in case of bankruptcy a severe penalty system for inaccurate bookkeeping. (original abstract)
Autor artykułu porusza kwestię rozwoju rachunkowości w Czechach od końca XIX wieku do czasów obecnych. Podstawowym celem artykułu było opisanie najważniejszych historycznych kroków milowych, które miały istotny wpływ na rozwój i formę obecnego systemu rachunkowości w Czechach. Można stwierdzić, że znajomość historii rozwoju rachunkowości jest istotna dla kompleksowego zrozumienia rachunkowości w Czechach. Rozwój rachunkowości w Czechach rozpoczął się w końcu XIX wieku. Do tego czasu nie było w Czechach literatury koncentrującej się na teoretycznych i praktycznych aspektach rachunkowości. Dynamiczny rozwój rachunkowości kontynuowany był przez drugą połowę XX wieku, aż do momentu, kiedy standardy rachunkowości czeskiej zostały zastąpione przez rosyjskie standardy koncentrujące się na gospodarce centralnie planowanej. Na początku lat 90. XX wieku nastąpiły radykalne reformy systemu rachunkowości w Czechosłowacji. Można stwierdzić, że od tego czasu rachunkowość stała się użytecznym narzędziem dla odbiorców informacji generowanych przez system rachunkowości.(abstrakt oryginalny)
EN
The author of the article brings the issue of the accounting development in the Czech Republic from the end of the 19th century till the present time. The main purpose of the article was to describe the most important historical breakthroughs in that field, which had the essential influence on the development and the form of the present system of the accounting in the Czech Republic. It is possible to state that the knowledge of the historical development of the accounting is essential for complex understanding the accounting in the Czech Republic. The development of the accounting in the Czech Republic started in the end of the 19th century. It wasn't until then that theoretical and practical aspects of the accounting were undertaken in the literature. The rapid development of the accounting was continued through the second-half of the 20th century, all the way to the moment, when standards of the Czech accounting were replaced by the Russian principles – focused on the centrally planned economy. At the beginning of 90’s in 20th century, radical reform of the accounting system followed in Czechoslovakia. It is possible to state that since then the accounting became the useful tool for recipients of the information generated by this system. (AT)
Śledzenie rozwoju rachunkowości w Republice Czeskiej jest interesujące, pouczające i można zaobserwować, że jej prowadzenie zawsze odznaczało się stosowaniem wysokich standardów. Z obserwacji wynika, że rachunkowość w Czechach zawsze odpowiadała atmosferze czasów i dostosowywała się do różnorodnych wpływów gospodarczych i politycznych. W okresie międzywojennym dominuje duch gospodarki rynkowej wraz z naciskiem na precyzję i dokładność, która była typowa dla Czech w tym okresie. Kładziono nacisk na dokładność i prawdomówność oraz na umiejętności przedstawienia działalności gospodarczej światu zewnętrznemu oraz na dokumentowanie stanu aktywów i pasywów w dowolnym momencie. W okresie socjalizmu księgowość miała charakter przechowywania dowodów na piśmie, ponieważ w okresie centralnie planowanej gospodarki zarządzanie przedsiębiorstwem było bierne, nie można było podejmować jakichkolwiek znaczących decyzji. Po tym jak wrócono do zasad rynkowych w funkcjonowaniu gospodarki rachunkowość zyskała na znaczeniu, a nacisk został położony nie tylko na dokumentowanie działalności przedsiębiorstwa, ale także na dostarczanie danych do skutecznego zarządzania jego finansami. Ostatnie lata przyniosły proces międzynarodowej standaryzacji rachunkowości, co jest logiczną konsekwencją postępującej globalizacji i łączenia się przedsiębiorstw z różnych krajów. (A.T.)
EN
The development of accounting in the Czech Republic is certainly interesting, informative and we can see that its organization has always enjoyed high standard. What is clear from the development is the fact that accounting has always reflected the atmosphere of the time and it adopted itself to the economic and political influences. In the inter-war period the spirit of the market economy can be traced with the focus on precision and accuracy which was typical for the inter-war Czech Republic. The stress was put on accuracy and truthfulness of expression and on the ability to justify the suite's economic activities to the outside world and to be able to document the state of assets and liabilities at any time. In the period of socialism the evidentiary character used to be stressed as in the time of the central planned economy the company was put in a passive role where it was almost impossible to take any significant decision. After the market principles were reinstalled, accounting was given a new strength and the stress was put not only on the evidentiary abilities but especially on providing data for the effective financial management of a company. Over the recent years the process of international standardization of accounting has become a very significant phenomenon, which is a logical consequence of the proceeding globalization and the international interconnection of companies. (original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.