Autor przedstawił najważniejsze fakty z życia jednego z najwybitniejszych ekonomistów Polski, Profesora Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie Edwarda Łukawera, przebieg Jego kariery naukowej, zainteresowania Profesora oraz ważniejsze publikacje.
EN
Professor Edward Łukawer is one of Poland's most outstanding economists. Born in Warsaw on 28 March 1920. Graduated from Warsaw School of Economics. Professor of Cracow University of Economics and its employee in 1952-1969, and 1980-1990. An extraordinary man of great wisdom, showing great respect for others and uncompromising in his pursuit of the truth. In 1940 -deported to Siberia by the Russians and "exiled for life"; he managed to come back to his homeland as late as in 1946. As a result of his support for the students fighting for civil rights and the sovereignty of culture in March 1968, he was regarded to be "the enemy of the People's Republic of Poland", forced to abandon his teaching activities and one year later expelled from the university. Rehabilitated by the Senate of Cracow University of Economics as late as in 1980. Dedicated to his research work, focused on the economic thought of socialism, the history of Polish economic thought and the transformation of the Polish economic system. Author of nearly 200 publications including 5 books published both in Poland and abroad, translated into English, German, Russian, Ukrainian and Japanese. He died unexpectedly in Krakow on 9 November 2007. (abstract original)
W opracowaniu rozważania zostały skoncentrowane na dyskusji o miejscu ekonomii wśród innych nauk, połączonej z kwestiami metodologicznymi oraz spojrzeniu na ekonomię przez pryzmat głównych współczesnych programów czy stanowisk metodologicznych. Poza obszarem zainteresowań autora, w tym opracowaniu, pozostają w związku z tym tak istotne kwestie, jak np. dyskusja o osiągnięciach poszczególnych szkół czy kierunków współczesnej ekonomii (np. ekonomia głównego nurtu versus tzw. ekonomia alternatywna), czy też rozważania odnoszące się do pozaekonomicznego kontekstu nauki o gospodarce i gospodarowaniu związanego np. z ideami liberalizmu czy neoliberalizmu. (fragment tekstu)
EN
The paper presents the author's views on the major dilemmas faced by contemporary economics and related to the question: what kind of science is economics? The phrase "what kind" may be referred both to the classification of economics among other sciences and its links with other areas, and to an approach to economics from the perspective of major contemporary programmes or methodological views. The above question may also be referred to the disputes over the internal complexity of this area and its division into different schools, trends and their mutual relations, or, last but not least, economics may be viewed from the point of view of its successes and failures. The paper focuses on the position of economics among other sciences in the context of methodological issues and its links with major contemporary programmes and methodological views. The author is consistent in expressing the view that economics is part of social sciences which, along with natural sciences, constitute the foundation of empirical sciences. One of the characteristics of economics - as well as other sciences - is the co-existence of a number of concepts which sometimes refer to different paradigms. It would be advisable, however, not to treat the methodological acceptance of the versatile and unique character of economics as an excuse not to conduct in-depth methodological analyses - such an approach would expose economics and economists to the accusation of remaining in a pre-scientific area of activity. (original abstract)
Nurt zarządzania humanistycznego rozwija się ostatnimi czasy zarówno w Polsce, jak i na świecie. W naszym kraju uzyskał nawet oficjalne uznanie jako odrębna dyscyplina naukowa. Pomimo to w dostępnej literaturze, zwłaszcza w języku polskim, rzadko spotyka się refleksję nad związkami zarządzania i humanistyki oraz nad możliwością i zasadnością rozdzielenia humanistycznego i ekonomicznego podejścia do zarządzania. W celu rozpoczęcia zapełniania owej luki artykuł przedstawia genezę, charakterystykę oraz główne punkty programowe nurtu humanistycznego zarządzania. (abstrakt oryginalny)
EN
The humanistic turn in management is rapidly developing in the broader international academic context, as well as in Poland, where it even has acquired an official status as a specific academic discipline. However, there is a distinct paucity of published reflections on the links between management and the humanities and the legitimacy of the separation of a humanistic and economic approach to management. The article aims at launching the process of filling this gap by presenting the genesis and proposing characteristics and the main leading principles of humanistic management. (original abstract)
Artykuł poświęcony jest osiągnięciom życiowym Leonida Hurwicza - jednego z trzech laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii z 2007 roku. Stworzyli oni podstawy teorii projektowania mechanizmów ekonomicznych.
EN
The article is dedicated to achievements of Leonid Hurwicz who is one of the three Nobel laureate in 2007 (besides Eryk S. and Roger B. Myerson) in economics. They created the base for theory of economy mechanism planning which has indisputable importance in economic and political sciences. (original abstract)
Autor, profesor ekonomii i nauk społecznych Graduate School of Business Uniwersytetu Chicago, przedstawia swoje przewidywania, w jaki sposób nauka ekonomii rozwinie się w ciągu następnych lat.
Postępujące procesy globalizacji i międzynarodowej integracji kształtują współczesny obraz cywilizacyjnych przemian. Towarzyszą im dynamiczne zmiany zjawisk i warunków determinujących procesy budowania gospodarki - nowoczesnej, konkurencyjnej i innowacyjnej. Powszechne jest przekonanie, że przełom XX i XXI w. zapoczątkował nową erę w tym procesie. Wykształca się nowe spojrzenie na światowe problemy gospodarcze, a dokonuje się to przez pryzmat innych, niekoniecznie zupełnie nowych, czynników: wiedzy i innowacji. Chociaż każdy z nich może istnieć jako samodzielny byt, to jednak dopiero ich współistnienie nadaje im wartość. Można to uogólnić do stwierdzenia, że podstawą innowacyjnego rozwoju jest umiejętność i zdolność tworzenia i/lub absorpcji wiedzy oraz jej zastosowania w praktyce. Uznanie tego za priorytet, nie tylko w sferze werbalnej, ale przede wszystkim w realnej, stanowi o istocie gospodarki opartej na wiedzy. Rozszerzenie tej koncepcji o uwarunkowania społeczno-kulturowe nadaje jej "nową wartość", którą odzwierciedla gospodarka kreatywna. Jej ideą jest funkcjonowanie w oparciu o model 3T, zgodnie z którym procesy "napędzające" gospodarkę zależą od technologii generowanej przez twórcze talenty tworzące klasę kreatywną, dla której źródłem aktywności jest tolerancja rozumiana jako otwartość i akceptacja różnorodności i odmienności. (abstrakt oryginalny)
EN
As in most other areas of human activity, science experiences specialization stemming from historical processes. The evolution of actual research has naturally created various domains, disciplines, sub-disciplines, and within them, even more specific specializations have emerged. This is an outcome of the rationalization and economization of research itself. Specialization is necessary because of the high inputs of time and effort needed to attain the knowledge required for advanced research in any field. Specialization is also a natural reaction towards objective processes in the economics research areas. A main feature of these processes has been an acceleration of technological progress, and its main manifestation is the rapid development of information technologies. This in turn has led to an increased pace and scope of collecting, processing, and transmitting information. The aim of the article is to determine interrelations between three disciplines of economic science, namely economics, management and finance in the context of contemporary economic and technological challenges. The current stage of globalization, with its structural and technological shifts, poses new research questions for these three disciplines. Both specialization in various fields and the ability to integrate their current output is needed to better comprehend the new economic environment and propose substantive normative solutions. (original abstract)
Artykuł jest próbą określenia zakresu ekonomiki jakości. Przedstawiono pojęcie ekonomiki oraz kryteria wyróżniania ekonomiki. Omówiono pojęcie ekonomiki jakości, jej przedmiot oraz zakres. Zwrócono uwagę na istotę ekonomiki jakości przedsiębiorstw.
W artykule przedstawiono istotę ujęć interdyscyplinarnych i warunki jakie muszą one spełniać aby podnosiły wartość poznawczą, oraz praktyczną użyteczność prowadzonych przez ekonomistów badań nad gospodarką i przedsiębiorstwami. (abstrakt oryginalny)
EN
The article presents major ideas of interdisciplinary approach and defines the conditions necessary to be met in order to achieve a better understanding of the problems as well as practical usefulness of current research in the field of economy and management carried out by the economists. (original abstract)
Artykuł przedstawia zarys historycznych powiązań ekonomii i zarządzania. Podstawę rozważań stanowi koncepcja ewolucji. Analizę przeprowadzono na podstawie dwóch podstawowych dzieł: Oikonomikos autorstwa Ksenofonta oraz Bogactwa narodów A.Smitha. Ewolucja cywilizacji na Ziemi, prowadzi do ewolucji pracy, co przejawia się w jej specjalizacji, a w tym – specjalizacji pracy naukowej. W ten sposób powstała jako nauka ekonomia, potem wyłoniło się naukowe zarządzanie, a z tego ostatniego – zarządzanie strategiczne. Ramy badawcze oparte na teorii ewolucji pozwalają uznać coraz szybszą zmienność świata za kategorię ekonomiczną. Pogłębienie zrozumienia zachodzących procesów może odbywać się tylko poprzez integrację wszystkich nauk społecznych. (abstrakt oryginalny)
Problem naukowego statusu marketingu stawiany jest od dawna, czy zatem warto do niego wracać? Mimo wszystko uważam, że warto, ponieważ w polskim środowisku akademickim dyskusja na ten temat dopiero zaczyna się rozwijać. Długo toczyła się leniwie, ale zdaje się zyskiwać na popularności. Jest sprawą bezdyskusyjną, że poglądy dotyczące statusu marketingu są wyraźnie spolaryzowane. Można wyróżnić dwa zasadnicze stanowiska, wokół których toczyła się dyskusja w tym obszarze: jedno, bliskie przekonaniu, któremu jeszcze z początkiem lat 50 minionego wieku niedawno dał wyraz K. Hutchinson, twierdząc, że marketing nie jest i nigdy nie będzie nauką, i drugie -- diametralnie przeciwne, które znajduje szczególny wyraz w poglądach Sh. Hunta. (abstrakt oryginalny)
Artykuł poświęcony jest przedstawieniu kontaktów polskich pionierów naukowej organizacji z Amerykanami. Amerykańskie doświadczenia we wdrażaniu metod naukowej organizacji traktowane były jako wzorzec również ze względu na rozwiązywanie problemów społecznych. Recepcja i rozwój metod naukowej organizacji w międzywojennej Polsce przyczynił się do kształtowania nowoczesnej kultury pracy.
EN
The article is concerned with the contacts between Polish pioneers of scientific management and their American friends. America was treated as a model not only in applying scientific methods of organization, but also in solving social problems. The adoption and development of scientific management in Poland during the inter-war period has prompted the shaping of modern culture of work. (original abstract)
Matetyka jest pojęciem obejmującym poglądy uczniów w interakcyjnym procesie nauczania i uczenia się. Okazuje się, że u źródeł tego paradygmatu pedagogicznego leżą idee Comeniusa. Matetyka charakteryzowana jest jako filozofia podkreślająca nadrzędność tematów wobec osób i świadomości wobec wiedzy. Do zasadniczych jej motywów należą kompetencja społeczna, czynne uczenie się, wykorzystanie zmysłów, interdyscyplinarność i prostota prezentacji. Na koniec omówione zostaje zastosowanie Matetyki do Towaroznawstwa na przykładzie przekazywania przez keczup informacji o pomidorach. (oryg. streszcz.)
EN
Mathetics is described to be a term subsuming the view of students in the interactive process of teaching and learning. Going back to the roots of this paradigm in pedagogic the ideas of Comenius are shown still to be actual. Mathetics is characterized to be a philosophy which forces the importance of topics before persons and consciousness before knowledge. Social competences, activity in learning, the use of senses, interdisciplinary and simplicity in presentation are demonstrated as guidelines too. Finally there's given an example of Mathetics with reference to Commodity Science in giving messages about tomatoes by ketchup. (original abstract)
Celem artykułu jest próba pokazania, na czym polega obecny "ferment" w ekonomii i w jaki sposób reaguje ona na wysuwane wobec niej zarzuty. W myśl głównej tezy artykułu, reakcja ta przebiega dwutorowo: z jednej strony, przede wszystkim za sprawą ekonomii behawioralnej, dokonuje się daleko idąca rekonstrukcja założeń koncepcji homo oeconomicus; z drugiej strony, za sprawą badań składających się na umowne pojęcie "ekonomia złożoności", kwestionowany jest tradycyjny sposób rozumienia równowagi i dynamiki systemów gospodarczych. Pomija się zmiany zachodzące w ekonomii pod wpływem nowych badań prowadzonych w ramach ekonomii instytucjonalnej, ekonomii politycznej oraz na styku ekonomii z prawem i socjologią. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że ekonomia głównego nurtu bardzo znacząco poszerza zakres przedmiotu badań, ale jednocześnie bardzo twardo broni swojej metody badawczej. Oznacza to, że w najbliższych latach należy oczekiwać dosyć szybkiego otwierania się jej na te wątki ekonomi behawioralnej, które stosują podobną metodologię. Ze względu na dużą złożoność "ekonomii złożoności" i jej transdyscyplinarny charakter, wczesny etap zmiany paradygmatu okaże się prawdopodobnie okresem dosyć długim. Procesy zmian będą się jwzmacniać, ponieważ program badawczy ekonomii behawioralnej jest jednocześnie częścią składową "ekonomii złożoności". (abstrakt oryginalny)
EN
The article aims to discuss the recent turmoil in economic theory and the way it responds to criticisms. The author argues that this response takes two parallel forms. On the one hand, advances in behavioral economics lead to a deep reconstruction of assumptions underlying the concept of homo oeconomicus. On the other hand, research carried out in the loosely defined area of "complexity economics" questions the traditional way of understanding the equilibrium and dynamics of economic systems. Due to article's size limits other interesting developments in institutional economics, political economics, as well as those related to law and sociology have not been addressed. The analysis leads to the conclusion that the mainstream economics significantly extends its subject matter, but at the same time strongly defends its methodology. This process suggests that in the near future one can expect its further opening to those strands in behavioral economics that apply a similar methodology. Given the entangled and transdisciplinary character of "complexity economics", the early stage of the paradigm shift is likely to be a fairly long-lasting process. However, both developments dis-cussed in the paper will proceed in a mutually reinforcing manner as the research program of behavioral economics constitutes a part of "complexity economics". (original abstract)
Przedstawiono analizę rozwoju ekonomii matematycznej prezentując problemy w tej dziedzinie nauki z punktu widzenia trzech kryteriów: historycznego, metodologicznego i pozycyjnego. Przeprowadzona w pracy analiza pozwala na sformułowanie ostrożnej konkluzji o rosnącej i ekspansywnej roli modeli matematycznych w ekonomii, a w szczególności modeli strukturalnych w teorii ekonomii.
EN
The undertaken analysis of the development of mathematical economics presents the problems of this field of learning from the viewpoint of three criteria: historical, methodological and positional one. Jointly, they allow to analyse the evolution of the theoretical models of mathematical economics: from the peripheries of economics in the period of classical school to the hard core of the Neo-Walrasian research programme in contemporary economics. (original abstract)
Artykuł rozpoczyna teza, że nie ma uzasadnienia utożsamianie zjawisk kryzysowych w gospodarce, ani w sferze realnej, ani regulacyjnej, z kryzysem nauki ekonomicznej, gdyż nauka nie traci swej wartości poznawczej i siły predykcji. Kolejny wątek dotyczy tezy, że „normalny” rozwój ekonomii jako nauki to rodzaj wędrówki idei, w której ważną rolę odgrywają inspiracje, wynikające nie tyle z realnego świata, ile ze „świata ekonomistów” czyli z idei dominujących w środowiskach akademickich, a także z takich zjawisk otoczenia zewnętrznego jak nowe ideologie społeczne i polityczne, trendy cywilizacyjne i kulturowe, jak również zmiany geopolityczne. W końcowej części artykułu podjęta jest próba identyfikacji tych trendów cywilizacyjnych i technologicznych oraz zmian strukturalnych w rozwiniętych gospodarkach, które nie są należycie analizowane w ekonomii głównego nurtu, co prowadzi do osłabienia poznawczej, predykcyjnej i utylitarnej wartości nauki ekonomii. Autor stawia tezę o potrzebie „eklektyzmu”, rozumianego jako postulat poszukiwania właściwych elementów analitycznych i propozycji polityk gospodarczych w różnych (niekiedy konkurujących ze sobą) teoriach i szkołach współczesnej ekonomii. (skrócony abstrakt oryginalny)
EN
The paper starts with the issue why crisis phenomena in the economy, both in its real and regulatory sphere, should not be identified with a crisis of economic science in cognitive and predictive terms. This is followed by presenting the idea of understanding the „normal" way of development of economic science as a from of migration of ideas in which a significant role is played by inspirations related not to the observation of real world but to the „world of economists" (ideas shared by academic communities), as well as phenomena of external environment such as new political and social ideologies, cultural and technological trends, and geopolitical changes. The paper ends with an attempt at identifying the civilization and technological trends and structural changes in modern economies which are not sufficiently analyzed in the mainstream economics, thus causing some crisis phenomena in its cognitive, predictive and utilitarian value. An „eclectic" approach is advocated, understood as a postulate to look for analytical and policy answers into various (sometimes competing) theories and schools in today's economics. (short original abstract)
Austriacki system edukacyjny w dziedzinie towaroznawstwa został ukazany jako powiązanie myśli towaroznawczej z takich dziedzin jak: ekonomia, ochrona środowiska i nauki społecznej w aspekcie historycznym. Kierunki rozwoju towaroznawstwa odzwierciedlają sposób, w jaki ten przedmiot rozwinął się: z nauki o charakterze analitycznym poprzez syntezę w naukę zintegrowaną. Towaroznawstwo jest przedstawione w postaci trójkąta zbudowanego na ekonomii, nauce o ochronie środowiska i socjologii (aspekt techniczny można uznać za część ekonomii). Ekonomiczny wymiar towaroznawstwa został pokazany w aspekcie interesów reprezentowanych przez producentów i konsumentów oraz trendów handlowych od materiałów do usług. Wyjaśniono również, że przedmiot ten powinien rozważać trendy zarówno materialne jak i niematerialne. Z punktu widzenia nauki o ochronie środowiska towaroznawstwo można zdefiniować jako stosowaną naukę przyrodniczą z powiązaniami ekonomicznymi i społecznymi. Jeżeli chodzi o wymiar społeczny towaroznawstwa to w tym wypadku mamy do czynienia z oceną szans. W artykule wymieniono również problemy przekazu, w szkołach, świadomości dotyczącej podtrzymywania rozwoju ekonomicznego. Jeżeli chodzi o metody nauczania interdyscyplinarnego towaroznawstwa to postuluje się stosowanie metody matematyczno-etycznej. Może być to sposób na rozwiązanie problemów metodyki nauczania przedmiotu o charakterze interdyscyplinarnym (oryg. streszcz.).
EN
Austrian education system in Commodity Science is demonstrated being a network of thinking in economic, ecological and social dimensions explained by a historical review of the subject. The steps of development are reflecting the way of this subject from an analytic kind of science via a synthetic step to an integrated one. The interpretation of Commodity Science is shown by a triangle built by Economy, Ecology and Sociology (The aspect of Technology could be seen as an integrated part of Economy). The economic dimension of Commodity Science is demonstrated by interests of producers and consumers and trends in trade from materials to services It also is explained that this subject has to consider material and immaterial trends. From ecological point of view Commodity Science is defined to be Applied Natural Science with economic and social links. Concerning the social dimension chances for sustainability are assessed There are also mentioned problems to transfer consciousness for sustainability in schools. With regard to education methods of Mathetics are proposed for interdisciplinary teaching in Commodity Science. It could be a way to solve methodical problems in teaching an interdisciplinary subject. (original abstract)
W artykule zaprezentowano przegląd paradygmatów nauk o zarządzaniu w aspekcie gospodarki opartej na wiedzy. Wskazano potencjalne i rzeczywiste paradygmaty teorii organizacji i zarządzania na tle złożoności organizacji i jej otoczenia. Porównano paradygmat „7F” zarządzania strategicznego, paradygmat współtworzenia wartości C.K. Prahalada i V. Ramaswamy oraz paradygmat generowania efekt dźwigni G. Hamela i C.K. Prahalada. Przedstawiono najnowsze propozycje współczesnych paradygmatów nauk o zarządzaniu, a mianowicie sustainability i neoevolutionism.
EN
Article presents review of paradigms that are compulsory in management sciences and applied in enterprises functioning in the knowledge economy. The starting point is the presentation of the paradigms conception of theory of organization and management that identifies different approaches due to organizational complexity and environment's turbulence. Then comparison of paradigms obligatory to strategic management is done in the background of deliberations dedicated to"7 F" paradigm, C.K. Prahalad and V. Ramaswamy value co-creating paradigm and G. Hamel and C. Prahalad paradigm of generating lever effect. The conclusion of these considerations is the discussion about the newest propositions of contemporary management paradigms, namely sustainability and neoevolutionism implicated in the management sciences area. (original abstract)
Artykuł zawiera wyniki badań dotyczące współczesnego towaroznawstwa jako efektu synergii trzech nauk: technicznych, ekonomicznych i przyrodniczych. Uzasadniono interdyscyplinarny charakter towaroznawstwa. Szczególną rolę znajduje tutaj odniesienie do jakości wyrobów, towarów i usług. Ponadto związek towaroznawstwa z naukami technicznymi dotyczy innowacji, badań, rozwoju, które prowadzą do doskonalenia lub wprowadzania nowych wyrobów i towarów do oferty rynkowej. Uwzględniono zaszłości historyczne i ewolucję systemów ekonomicznych oraz zmiany w systemach wytwórczych po roku 1945. Spowodowały one możliwość wyróżnienia trzech okresów, w których dominowała efektywność, potem jakość, a obecnie znaczenia nabiera elastyczność/dyferencjacja. Towaroznawstwo było zawsze obecne i potrafiło dostosować swój przedmiot zainteresowań do zmian otoczenia i na nie aktywnie wpływać. W zakończeniu przedstawiono kilka pytań dotyczących możliwości rozwoju towaroznawstwa i udzielono na nie pozytywnych odpowiedzi. Po tej analizie można konstatować towaroznawstwo jako naukę o dużych możliwościach, jako naukę przyszłości. (oryg. streszcz.)
EN
The paper consolidates the interdisciplinary character of commodity science as an effect of synergy of technical, economical and natural sciences. The special attention has been paid to systems strengthening quality of products, commodities and services. The links of commodity sciences with technical sciences has been exemplifide by innovations and R&D activity promoting introduction of new products to the market. Cohesion with management, marketing and microeconomy exemplifies the links with economy. Durable associations between natural science and commodity science are well known and understood and their discussion has been omitted in this paper. Changes of economical and production systems after 1945 have been described and three periods were distinguished: domination of efficiency, followed by quality, and now flexibility with diversification. Commodity science was always able to adopt its content to variability of economical environment and vice-versa. The answers to several questions dealing with prospects of commodity science support the opinion that it is a science of future. (original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.