W artykule przedstawiono cieszącą się coraz większym zainteresowaniem badaczy dziedzinę nauki, jaką jest ekonomia behawioralna, oraz podjęto próbę przybliżenia jej dokonań. W pierwszej części artykułu skupiono się na genezie ekonomii behawioralnej. W części drugiej omówiono wybraną terminologię i metodologię badawczą stosowaną w tej nauce. Część trzecia opisuje najważniejsze zarzuty wobec podejścia behawioralnego. W części czwartej przedstawiono behawioryzm w innych nurtach ekonomii(abstrakt oryginalny)
EN
The paper presents a field of science which enjoys growing interest from researchers that is behavioral economics and attempts to present closer its achievements. First part of the article focuses on the genesis of behavioral economics. The second part discusses selected terminology and research methodology used in this science. The third part describes main charges against the behavioral approach. The fourth part presents behaviorism in other trends in the economy.(original abstract)
Każdy biznesmen jeśli chce prowadzić działalność gospodarczą musi dostosować swoje działania do kulturowych uwarunkowań danego kraju. Jego głównymi zaletami będą wewnętrzna niezależność, zdolność do ryzyka, śmiałość pomysłów oraz stała aktualność informacji.
EN
Contemporary manager has to be characterized by inner independence, a gift for the risk, the boldness of ideas and constant accumulation of new informations. He is obligated to be - what in the West is described by the term - political correctens. (original abstract)
Celem artykułu jest wskazanie głównych czynników determinujących kierunki i poziom aspiracji pracowników. Autorka przedstawiła wybrane koncepcje zajmujące się tymi czynnikami oraz interpretację koncepcji teoretycznych.
EN
In the article the author presents selected conceptions concerning factors determining the choice of the direction of an individual's development (a career). A career development process is affected by numerous facts such as sex, family background, biology and personality, way of thinking and learning, values, potential and interests, stage in life, needs. All of them along with the difficulties and obstacles arising in their realization may be diagnosed and explained. Knowledge in this sphere will help a personnel manager to make the right prognosis of the direction of employees' professional development thus making their work more effective. (original abstract)
Artykuł wprowadza pokrótce w metody, wyniki i problemy nowej interdyscyplinarnej dziedziny nauki, jaką jest neuroekonomia oraz jej pochodne. Nacisk położony jest na praktyczne pożytki, jakie mogą wynieść z niej ekonomiści. Dotyczą one przede wszystkim wytyczania obiecujących kierunków badań oraz dostarczania doskonalszych narzędzi dających nadzieję na możliwość bezpośredniego obserwowania preferencji. Autor omawia także metodologiczne i etyczne wyzwania stojące przed neuroekonomią. (abstrakt oryginalny)
EN
This paper serves as a brief introduction into the methods, results and problems of the new interdisciplinary field of neuroecomics (and its relatives). The focus is on the practical benefits that may result from it for the economic profession. These primarily involve the possibility of setting new promising research directions and providing novel tools raising hopes of enabling direct observation of human preference. The author also discusses methodological and ethical challenges that neuroeconomics is or will soon be facing. (original abstract)
Zrozumiałe - choć z góry skazane na niepowodzenie - są wysiłki decydentów starających się wyabstrahować proces podejmowania decyzji od wpływów emocji. Tak długo, jak decyzja jest sprawdzianem sposobu myślenia menedżera i weryfikuje jego przydatność dla organizacji, tak długo ego decydenta uwikłane będzie w proces decyzyjny, burząc warunki pełnej racjonalności. Zamiast więc ostrzeżeń wysuwanych pod adresem menedżerów, aby nie podejmowali decyzji pod wpływem emocji, znacznie więcej sensu zdaje się mieć próba wyjaśnienia, w jaki sposób emocje wpływają na procesy poznawcze oraz jak ich obecność przekłada się na ostateczną decyzję.(fragment tekstu)
EN
Decision making process is deeply involvement in emotion influences. Therefore it is interesting to recognize how emotion affects the final decisions. Managers can use numerous strategies to process information. Nevertheless, the more consideration and reflection, the more possibilities to emotion affect into decision making process. Also the mood appears to be something like a valid suggestion about decision correctness. There are some evidences that decision maker in good mood makes some better and more creative decisions.(original abstract)
Artykuł stanowi próbę uporządkowania rozlicznych koncepcji teoretycznych podejmujących kwestię preferencji oraz zachowań wyborczych. Zarówno sam akt głosowania (jego polityczne i symboliczne znaczenie, wewnętrzne i zewnętrzne uwarunkowania, towarzyszące mu typy motywacji itd.) jak i poprzedzający go proces decyzyjny (jego determinanty, struktura, dynamika, psychologiczne i społeczne podłoże) stanowią ważny obszar badawczy i ważny element współczesnej teorii socjologicznej.
Wśród motywów, które skłaniają podmioty do oddania dóbr kapitałowych w leasing, wymienia się możliwość ograniczenia zjawiska selekcji negatywnej. Umowa leasingu jest kontraktem, którego cecha jest to, że każda ze stron kontraktu posiada prywatą informację, której nie zna druga strona. Możliwość działania stron umowy leasingu przeciwko sobie pozwala przypuszczać, iż w warunkach obustronnej asymetrii informacji zawarcie odpowiednio skonstruowanej umowy może doprowadzić rynek dóbr kapitałowych do stanu równowagi. (fragment tekstu)
EN
In this paper the author shows a rationale for leasing in a setting of asymmetric information where the lessor (manufacturer of capital good) has private information of the asset he leases to the lessee I (user of capital good).The lessee, however, can learn about the quality of his good over the time as he uses the asset. Thus, leasing emerges as a way of mitigating the adverse selection problem. However, another problem is that, since the lessee does not have rights to the residual value of the asset, he has an incentive to use the asset in such a way that he shifts value from the lessor to the lessee. One possibility is that various lessees have different cost of maintaining the capital good. In this case, the higher maintenance cost users have an incentive to devote less care to the maintenance than lower maintenance cost users. Leasing contracts with different provisions can emerge as an equilibrium solution to this double-sided asymmetric information problem in the capital goods market.(original abstract)
Artykuł ma być odpowiedzią na pytanie jak kierownicy powinni realizować swoje funkcje, czynności i role kierownicze, aby przekształcić sytuację kryzysową w okazję do pozytywnej odnowy na rzecz rozwoju organizacji. Jednocześnie podkreślono wagę roli menedżerów w obliczu sytuacji kryzysowej w organizacji.
EN
Managers are involved in crisis situations in organizations. The role of managers in anticrisis management process and the importance of leadership in overcoming crisis situate are the subject of this article.(original abstract)
Przedmiotem artykułu jest zagadnienie altruizmu w ekonomii, widziane przez pryzmat współczesnych osiągnięć biologii ewolucyjnej. Celem jest uwzględnienie zachowań altruistycznych w ramach modeli ekonomicznych. Na gruncie teorii dostosowania łącznego Hamiltona dotyczącej doboru krewniaczego, autor udowadnia też racjonalność przejawów zachowań altruistycznych względem krewnych osoby podejmujących takie działanie.
Opracowanie omawia istotę finansów behawioralnych oraz nakreśla, że waga nowego, interdyscyplinarnego podejścia może być nie oceniona dla dogłębnego poznania pewnych zagadnień ze świata finansów. Idea podejścia behawioralnego została w artykule zaprezentowana na podstawie najbardziej rozpoznanego zagadnienia w kontekście finansów behawioralnych tj. na bazie analizy zachowań inwestorów giełdowych.
EN
The aim of the article is behavioural finance essence presentation and showing that the importance of the new, interdisciplinary approach could be invaluable to gain the in-depth knowledge of certain financial issues. The essence of behavioural approach was shown on the basis of the most researched problem in the context of behavioural finance, i.e. the stock investor behaviour analysis.(original abstract)
Zdaniem autorki, poszczególne przyczyny mają różne znaczenie w procesie zakupu. Każda cecha produktu jest przez nabywcę ważona pod względem swego znaczenia lub tego, na ile jest pożądana. W zależności od rodzaju produktu oceny te mogą się dość znacznie od siebie różnić. Przy zakupie poszczególnych produktów konsumenci najczęściej stosują różne kryteria. Wpływ poszczególnych czynników na podejmowanie decyzji zakupu zaprezentowano na przykładzie konsumentów z gospodarstw ludzi młodych, prowadzących samodzielne gospodarstwo domowe, tzn. takich, w których głowa gospodarstwa domowego ma nie więcej niż 35 lat. Gospodarstwa ludzi młodych stanowią dużą grupę — według Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 r. jest to blisko co piąte gospodarstwo w Polsce.
W atykule autor przedstawił problem podejmowania decyzji inwestycyjnych w warunkach ryzyka. Podjął aspekt psychologiczny podejmowania decyzji na rynku kapitałowym z punktu widzenia jednostki.
EN
In the article the author presents problem of making decisions in term of high risk of market investment. The author deals with philosophical aspect of making decisions on capital market. The article also contains some elements of utility theory and heuristic rules which can be useful on capital market. (original abstract)
Artykuł ten pokazuje zestaw typowych błędów towarzyszących nam przy podejmowaniu decyzji. Jednym z nich jest przeddecyzyjna stronniczość ocen, która polega na skłonności do powiększania różnicy między atrakcyjnością alternatywy wybieranej i odrzucanej. Od dawna znanym błędem jest przenoszenie ocen z jednych zadań na inne. Zjawisko to nosi miano efektu aureoli. Równie powszechnym błędem oceniania jest zjawisko znane jako efekt pierwszeństwa. Polega ono na przecenianiu pierwszych informacji, a niedocenianiu następnych. W ocenianiu dają o sobie znać także mniej znane efekty: kontekstu i sformułowania. Obserwuje się w szczególności dwie tendencje: (1) unikanie opcji skrajnych oraz (2) efekt asymetrycznej dominacji. Efekt sformułowania polega z kolei na tym, że ocena i wybór mogą zależeć od tego, czy ten sam wynik zostanie opisany w jeden, czy drugi sposób. Nie jest rzeczą łatwą przezwyciężyć błędy oceniania. Najlepszym sposobem wydaje się takie organizowanie warunków oceniania, żeby znane pułapki nie mogły się w ogóle pojawić. (abstrakt oryginalny)
EN
This paper presents a set of typical fallacies that accompany us in everyday decision-making. One of them is the pre-decisional distortion of information which consists in a tendency to increase the difference between attractiveness of the chosen and rejected alternatives. Another well-known bias is the influence of judgments made in one attribute on judgments in other attributes. This phenomenon is known as the halo effect. An equally common cognitive bias is the primacy effect which refers to overestimating information that appears first and underestimating data presented later in the serial position. The evaluation of choice alternatives is also influenced by other, less known phenomena: the context effect and the framing effect. The former is responsible in particular for to tendencies: (2) avoiding extreme choice options and (2) the effect of asymmetric dominance. The latter describes a situation where the evaluation and choice may depend on whether the same result is presented in one or another way. Overcoming cognitive biases of judgment is not easy. The best way seems to be to arrange evaluation conditions in such a way that will prevent fallacies from occurring. (original abstract)
Charakterystyka czynników ekonomicznych i pozaekonomicznych bezpośrednio oddziałujących na nabywcę i podejmowane przez niego decyzje pozwala na poznanie potencjalnych cech konsumentów i zrozumienie ich postępowania. Żadna z determinant nie może samodzielnie wpływać na ostateczny wybór. Różnorodne kombinacje tych czynników zależą tylko od jednostki podejmującej decyzje. Czynniki ekonomiczne to: cena towaru lub usługi, dochody konsumentów, podaż towarów i usług, instrumenty marketingowe. Wśród czynników pozaekonomicznych można rozpatrywać: - demograficzne (wiek, płeć, wykształcenie, zawód, miejsce zamieszkania), - psychologiczne (motywy, emocje, postawy, normy i wartości), - społeczne (rodzina, grupa odniesienia, liderzy opinii, status społeczny, kultura).
EN
Final decision about buy depend on indirect and direct determinants. Direct determinants split into two groups: I Group - economic determinants (for example: price, marketing, supply and earnings); II Group - non-economic determinants - to mean: - demographic determinants (for example: age, sex, education, occupation, permanent residence), - social determinants (for example: family, community, leaders, social class, culture), - psychological determinants (for example: attiude of mind, motives, excitements, rules and values). (original abstract)
W artykule przedstawiono ograniczenia decyzji menedżerskich, które tkwią w psychice osoby kierującej organizacją. Należą do nich bariery: percepcji, umysłowe, emocjonalno-motywacyjne i osobowościowe.
EN
A significant factor limiting effective managing of an organisation are a manager's decision barriers. They are in his psyche and in his environment or external circumstances. Among them the following should be included: perception, mental, motivational, emotional and personality barriers. The source of a manager's success and a guarantee of his abilities is a skillful overcoming of these barriers, good morals of his employees and clear defining of his company's goal granted. (original abstract)
Tematem artykułu są rozważania dotyczące partycypacji w kontekście podejmowania dezcyzji. Skoncentrowano się na teoretycznym modelu partycypacji decyzyjnej Vrooma-Yettona. W celu zweryfikowania tego modelu przeprowadzono badania wśród kadry kierowniczej jednostek organizacyjnych policji.
W opracowaniu ukazane zostały różnice w procesie podejmowania decyzji w miejscu zakupu między kobietami a mężczyznami. Przytoczono wybrane analizy i ogólne wnioski z badań środowiska zakupowego. W pierwszej części artykułu opisano przemiany w sferze biznesu umożliwiające między innymi rozwój nauk o zarządzaniu. Przybliżony został termin "zarządzanie kategorią" jako szansa zwiększenia sprzedaży w miejscu zakupu. W drugiej części przedstawione zostały hipermarkety i supermarkety jako miejsce zakupów kompleksowych. Opisano zabiegi marketingowe sieci handlowych oraz bodźce, którym poddawani są klienci sklepów wielkopowierzchniowych. W kolejnych częściach autor przedstawił wyniki najnowszych badań rynkowych oraz starał się wyjaśnić różnice w zachowaniu kobiet i mężczyzn. (abstrakt oryginalny)
EN
In his study, the author presented the differences in the process of decision making at the place of purchase between women and men. He referred to the selected analyses and general conclusions from the research of the purchasing environment. In the first part of the article, there are described transformations in the business sphere enabling, inter alia, development of the management sciences. The author looked closer at the term "category management" as a chance to increase sales at the place of purchase. In the second part, there were presented hypermarkets and supermarkets as the place of complex purchases. The author described the marketing procedures applied by commercial chains as well as the stimuli to which customers of large stores are subjected. In further parts, the author presented findings of the recent market surveys and he tried to explain the differences in women's and men's behaviour. (original abstract)