Autorka przedstawiła problematykę konkurencji w aspekcie sensu jej istnienia i znaczenia dla funkcjonowania rynku w opinii wybranych ekonomistów, reprezentujących określone kierunki myśli ekonomicznej. Dokonany przez autorkę przegląd teoretycznych stanowisk dotyczących zjawiska konkurencji, jako mechanizmu ekonomicznego wskazuje, że nie ma jednoznacznego rozstrzygnięcia w kwestii znaczenia tej kategorii. Zasadniczo można wyróżnić dwojakiego rodzaju podejścia: dynamiczne -- rozumiane jako proces rywalizacji oraz statyczne - rozumiane jako pewien stan końcowy.
EN
The problem of competitiveness in a historical depiction against a background of the evolution of the theory of economics is presented in the paper. The review of theoretical standpoints shows that there is no unambiguous solution to the problem. Essentially, there are two main approaches: static which is understood as a kind of a final state and dynamic understood as the process of competition. The first approach concentrates on the type of the state of the balance where competition between participants of a market exchange is arbitrated. The second approach points out the stability of the existing state of the balance and shows the procedures of market adaptation to the new balance when the previous state was being pushed out by a new one. In this comprehension the competitiveness is understood as an active process of making discoveries, creating knowledge, "creative destruction ". (original abstract)
Pierwsza część artykułu została poświęcona wyjaśnieniu pojęcia konkurencji oraz krótkiemu przeglądowi teorii konkurencji. W drugiej częci zamieszczono charakterystykę polityki konkurencji Unii Europejskiej i podjęto próbę skonfrontowania jej ze współczesną teorią konkurencji.
EN
Competition is perceived as an indispensable element and a driving force of an efficiently functioning market economy. That is why there exists a wide consensus among economists about the need to protect competition. The notion of competition was differently understood at the consecutive stages of development of the competition theory and until today it is differently defined. Therefore the competition policies of particular countries differ from each other. For better understanding of the specificity of the competition policy of the European Union it is indispensable to analyze the current developments of competition theory. It allows to try to determine which concept is the closest one to this policy. However, one should be aware that the specificity of the EU's competition policy is influenced by many factors, among others, a fact it constitutes a consensus achieved by all Memberstates and that it fulfils one, very vital function - together with other common policies of the EU it suppose to contribute to the deepening of the economic integration of the EU. (original abstract)
Zrozumienie konkurencji jako procesu jest warunkiem koniecznym, ale nie wystarczającym do efektywnego konkurowania na rynku. Artykuł stanowi przegląd wybranych teorii konkurencji oraz ich rozwój w najważniejszych nurtach ekonomicznych.
EN
The article presents a way of looking at the issue of competition through particular schools of economics. Our main interest is in the process of competing and analysing how it is accomplished as a result of rivalry between entities for limited production factors. A chronological presentation of the most important accomplishments of economists allows for the links between their theories to be distinguished, and shows that each subsequent theory of competition, independently of its own innovative character, is connected to those that preceded it, thanks to which we may speak of the continuous evolution of competition theory. Properly defining the level of competition and the mutual position of market entities, taking into consideration extreme situations such as monopoly or unorganised laisser-faire conditions, is important equally for one's own proper understanding of the process and for providing a foundation for the creation of a complex theory of competition adapted for a rapidly changing environment. (original abstract)
Niniejszy artykuł analizuje związki pomiędzy ekonomicznymi teoriami konkurencji i praktyką prawa antymonopolowego. Głównym celem artykułu jest przeanalizowanie historycznego następstwa teoretycznych odkryć ekonomistów a decyzjami sędziów i jurorów w sprawach antymonopolowych. Główną hipotezą jest stwierdzenie, że ekonomia zaniedbuje potrzeby organów antymonopolowych i zazwyczaj analizuje wprowadzane mechanizmy ex post. Hipoteza ta jest uprawdopodobniona w dwóch przykładach: wprowadzenia i uzasadnienia Ustawy Shermana oraz analiz rynków właściwych, czynionych podczas wielu spraw antymonopolowych. (abstrakt oryginalny)
EN
The following paper examines the connections between economic competition theories and the practice of antitrust law. The main objective of this paper is to analyse the historical sequence of the theoretical findings of economists and rulings of judges and jurors in antitrust cases. The main hypothesis is that the theory of economics neglects the current needs of antitrust authorities and usually analyses implemented mechanisms ex post. This hy-pothesis is substantiated with two examples: Sherman Act introduction and justification and relevant market analyses conducted in many antitrust cases. (original abstract)
Artykuł prezentuje nowe zjawisko we współczesnej gospodarce, jakim jest kooperencja. Jest ona definiowana jako jednoczesne występowanie relacji konkurencji i kooperacji między przedsiębiorstwami. Kooperencja (obok koegzystencji, kooperacji i konkurencji) jest uznana jako jeden z czterech typów relacji między przedsiębiorstwami. W zależności od poziomu konkurencji i współpracy oraz liczby powiązań między stronami, kooperencja może tworzyć różnorodne typy relacji. Zjawisko kooperencji odgrywa coraz istotniejszą rolę w turbulentnym biznesie międzynarodowym. Jednakże przedsiębiorstwa muszą sprostać licznym wymaganiom, do których m.in. należą: posiadanie komplementarnych aktywów strategicznych, wspólnych celów, chęć uczenia i komunikowania się oraz tworzenia wspólnych wartości. (abstrakt oryginalny)
EN
The article deals with the new issue in the contemporary business - co-opetition. It is defined as simultaneously occurred competition and co-operation between enterprises. Co-opetition (among coexistence, co-operation and competition) is one of four basic types of inter company relations. Depending on relations between competition and co-operation levels as well as number of inter company linkages co-opetition may present various types of relationships. Co-opetition plays more and more significant role in the turbulent international business. However co-opetitos have to meet several requirements e.g. possessing complementary strategic assets, mutual objectives, willingness to learn, communicate and to create mutual values. (original abstract)
Celem niniejszego artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie o teoretyczne podstawy polityki konkurencji Unii Europejskiej. W literaturze przedmiotu rozpowszechnione jest przekonanie, że to koncepcja konkurencji zdolnej do działania J.M. Clarka jest jej teoretycznym fundamentem. W artykule zostało również postawione pytanie, czy takie twierdzenie jest słuszne. Przedstawiono też w zarysie ogólną problematykę teorii konkurencji. Następnie autor dokonuje przeglądu różnych koncepcji polityki konkurencji. Na początku przedstawiony został podział na politykę konkurencji w znaczeniu wąskim i szerokim, dalej zaprezentowane zostały strukturalne i behawioralne aspekty polityki konkurencji, a następnie instytucjonalne i ewolucyjne teorie polityki konkurencji oraz rozróżnienie na prewencyjną i korekcyjną politykę konkurencji. Ostatnia część artykułu przedstawia zarys polityki konkurencji Unii Europejskiej. W podsumowaniu autor zawarł wnioski wypływające z przedstawionych rozważań. (abstrakt oryginalny)
EN
The aim of this article is an attempt to answer the question concerning theoretical basis of the European Union's competition policy. In the literature, there is a widespread conviction, that the Clark's concept of workable competition makes its theoretical fundament. In the article, there is also a question posed whether such statement is justified. Firstly, a general outline of the competition theory is presented. Then the author presents a review of different concepts of competition policy. At the beginning, a division to the narrow and broad meaning of the policy is presented. Next, structural and behavioural aspects of the policy and institutional and evolutionary theories and the distinction for preventive and corrective competition policy are described. The last part of the article shows an outline of the EU's competition policy. In the summary, the author includes conclusions rising out of presented consideration. (original abstract)
Omówiono definicje i kierunki analizy konkurencyjności przedsiębiorstw.
EN
Competitiveness is acquiring an all new level of importance for the economic progress of countries across the world. Economic competition is a dynamic process shaped by a variety of factors. Originally economic competition was generally defined as an enterprise's ability to produce and distribute goods and services in competition with goods and services in other enterprises. Due to the demands of integration, globalisation and constant changes in economic, technological and industrial conditions, formulating competitive strategy is of the utmost importance for companies. The authors share different views on the role and strength of individual factors that decide company competitiveness and competitive advantage. They do however agree that currently being competitive does not depend on cost and price rivalry alone. Producing higher quality of products, formulating new prices, developing production technologies and increasing production efficiency may all be more important. (original abstract)
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem artykułu jest ukazanie roli dyplomacji ekonomicznej we wzroście konkurencyjności danego państwa. Autor prezentuje model dyplomacji ekonomicznej w oparciu o teorię konkurencyjności, sankcjonując jej stosowanie w świetle argumentów ekonomicznych. Wysunięta teza twierdzi, że do tej pory termin "dyplomacja ekonomiczna" był odnoszony jedynie do makroekonomicznych czynników konkurencyjności. Tymczasem korzystanie z instrumentów dyplomacji ekonomicznej na poziomie mikroekonomicznym pozwoli na podniesienie konkurencyjnej pozycji kraju w sposób efektywny i zgodny ze współczesnym paradygmatem wzrostu gospodarczego. (abstrakt oryginalny)
EN
The paper aims at presenting the issues of economic diplomacy from economic perspective within competitiveness framework. The author combines two separately existing in the literature theoretical frameworks in order to obtain a new model of economic diplomacy. In the paper the thesis stating that economic diplomacy has been underused and limited only to macroeconomic factors of national competitiveness is discussed. The postulate of economic diplomacy to operate in close relations to micro factors of national competitiveness in order to contribute to country's higher competitive position is proposed. Theoretical concept presented may serve both academics and policy makers as the reference point in their analysis, further empirical research and diplomatic strategy building. The novelty of the approach presented is competitiveness related model of economic diplomacy applied on both macro and micro-economic levels. (original abstract)
Celem niniejszej pracy jest wskazanie w ujęciu historycznym przesłanek, które miały wpływ na powstanie współczesnych teorii kształtowania pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa na rynku. Struktura pracy ma charakter badawczy, ale ogranicza się do twórczej kompilacji stanowisk przedstawicieli nauki na temat kształtowania pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa na rynku w aspekcie zarządzania strategicznego i konkurencji. Zaprezentowano poglądy różnych autorów na temat źródeł budowy przewagi konkurencyjnej. Szczególną uwagę poświęcono takim zagadnieniom, jak potencjał konkurencyjności, przewaga konkurencyjna, instrumenty konkurowania oraz pozycja konkurencyjna (fragment tekstu)
EN
The issue of enterprises' competitive position has been discussed in literature for many years. The theories and concepts of competitive management which have been developing since the mid XX century have also offered different solutions to questions about the construction of competitive advantage, business environment, organizational assessment, strategic choices, optimal work programs and the measurement of their effects. The aim of this paper is to distinguish historic premises which affected the development of contemporary theories of building the competitive advantage of an enterprise on the market. The structure of this paper is research in character but it is also limited to the compilation of positions expressed by different representatives of management sciences regarding the shaping of the competitive advantage of an enterprise on the market. Opinions of different authors on the sources of building a permanent competitive advantage were presented. Special attention was paid to such problems as: potential of competitiveness, competitive advantage, instruments of competing and competitive position.(original abstract)
Konkurencja to proces rywalizacji w dążeniu do osiągnięcia analogicznych celów. Natomiast konkurencyjność to zdolność do skutecznego konkurowania. Autor oparł tekst na analizie literatury dotyczącej konkurencji, zwłaszcza jej teorii, po to by wybrać najbardziej trafną definicję. W treści zamieścił też własne przemyślenia i wyniki obserwacji na temat konkurencji oraz konkurencyjności w dostosowaniu do sytuacji panującej w Polsce.
EN
Competition is the process of rivalry that occurs between its participants when pursuing to gain similar objectives. But competitiveness means the ability to enter successful competition. According to the chosen criterion many kinds of competition can be distinguished. It uses a lot of tools, which can generally be described us price tools or off-price tools. Furthermore, competitiveness can also be classified in different ways. In addition, competitiveness can be managed by steering of competition tools. For that management to be successful, a great U knowledge and practical skills as well as indispensable resources shaping competitiveness are necessary. (original abstract)
Zarówno w literaturze, jak i praktyce przedsiębiorstw coraz bardziej powszechna staje się opinia, że teorie klasyczne oparte na tradycyjnych źródłach przewagi nie wyjaśniają w pełni mechanizmów tworzenia i umacniania przewagi konkurencyjnej. Dlatego też od początku lat 90. XX wieku rozwijane są nowe teorie konkurencyjności, w których wykorzystuje się bardziej złożone metody pozyskiwania i rozwoju konkurencyjnych zasobów oraz umiejętności przedsiębiorstw. W artykule tym podjęto próbę ukazania różnic w podejściu do obu grup teorii. Z uwagi na niewielką objętość tekstu zaprezentowano tylko wybrane koncepcje, które są najczęściej przywoływane w literaturze przedmiotu. (fragment tekstu)
EN
Competitive advantage is the field of study which has been being investigated and analyzed continuously since the '70s of the 20th century. Both in literature and in the enterprises' practices, there exist an opinion, that classical theories are based on traditional sources of advantage and they do not explain in full the mechanisms of creation and strengthening of the competitive advantage. That is why, since the early '90s, new theories of competitiveness have been being developed and are based on more complex methods of acquiring and development of enterprise competitive resources and skills. The subject of analysis in this article is an attempt to reveal differences in the approaches of the two groups of theories.(original abstract)
Pojęcie konkurowania, pomimo doniosłego jego znaczenia w teorii ekonomii, nie jest precyzyjnie zdefiniowane. Autor po szczegółowej analizie różnych określeń, przedstawia własną propozycję definicji.
W artykule zdefiniowano i omówiono pojęcie konkurencji rynkowej. Przedstawiono istotę i sens wolności ekonomicznej, która jest podstawowym warunkiem funkcjonowania konkurencji rynkowej, a rozumianej jako wolność wyrażania i realizacji własnych aspiracji, pragnień i celów przez przedsiębiorców, właścicieli, pracowników i konsumentów.
EN
One of the basic conditions to perform a market competition is an economic freedom. Author has presented some problems about an economic freedom, monopolization processes and relationships between economic freedom and economic effectiveness. (original abstract)
Problem przewagi konkurencyjnej jest przedmiotem zainteresowania menedżerów i badaczy od dawna. Jednak, mimo niewątpliwego rozpowszechnienia i żywego nią zainteresowania, kategoria ta nie jest interpretowana jednoznacznie, a czasami wręcz traktowana jest jako pojęcie pierwotne, niewymagające definicji. Sprzyja to powstawaniu licznych nieporozumień na gruncie analizy tego zjawiska, nasilających się w sytuacjach jednoczesnego czerpania z zupełnie różnych koncepcji. Badacze problemu w większości wyrażają opinię, że zdobycie przewagi konkurencyjnej jest (lub powinno być) przedmiotem aspiracji przedsiębiorstw. Nie są jednakże zgodni w kwestii tego, czym jest przewaga konkurencyjna, jakie rodzaje przewagi mogą występować, jakie czynniki i warunki sprzyjają jej powstawaniu oraz w jakim stopniu możliwa i wartościowa dla przedsiębiorstwa jest trwałość przewagi konkurencyjnej. Istnienie tych interpretacyjnych rozbieżności w mniejszym lub większym stopniu było uświadamiane przez badaczy, ale do tej pory na gruncie literatury polskiej nie zostało usystematyzowane całościowo. Prezentowane opracowanie ma częściowo wypełnić tę lukę. Podjęto w nim próbę identyfikacji głównych przekrojów analizy pojęcia "przewaga konkurencyjna" i przedstawienia ewolucji poglądów na jej temat. (abstrakt oryginalny)
EN
Competitive advantage has been studied for a long time both in management and marketing. A body of literature has emerged which addresses the content of competitive advantage. The purpose of this paper is to trace the origins of the concept and present its interpretations within environmental framework. (original abstract)
Artykuł analizuje znaczenie wzmocnienia podejścia ekonomicznego w prawie konkurencji. Dotyczy to w szczególności rynków technologii IT i komunikacji elektronicznej, których określanie nie uwzględnia dynamiki innowacji. W centrum uwagi są rozwiązania dotyczące urządzeń kluczowych, granic narzucania licencji, zbiorowej dominacji rynkowej, transakcji wiązanych, kartelizacji i koncentracji, a także warunków skutecznej ochrony konsumenta. Wzmocnienie podejścia ekonomicznego stwarza takie problemy, jak: niebezpieczeństwo relatywizacji norm, brak pewności prawnej, wzrost kosztów oraz długości i złożoności procedur, kolizja między zakazami per se a tzw. zasadą rozsądku, a także postulat projektowania norm „optymalnie zróżnicowanych”, które zapewniają konkurentom „bezpieczne enklawy” – wolne od ingerencji państwa. (skrócony abstrakt oryginalny)
EN
Competition policy needs taking into account the more economic approach to competition law, in particular with regard to IT and electronic Communications, to deal with the problem of determining the dynamics of innovation. The challenging issues are those of applying Art.102 of the Treaty to, e.g,: essential facilities, imposing compulsory licenses, defining the collective market dominance, linked transactions, cartelization and concentration, as well as the determinants of effective consumer protection. Problems arising from the more economic approach in competition law are: the danger of relativization of rules; legal uncertainty; rising costs; length and complexity of procedures; conflict between the so-called per se. rule and rule of reason in the application of competition law; and designing optimally diversified rules and regulations to provide stable and secure competitive freedom to business. (short original abstract)
W opracowaniu przedstawiono najważniejsze argumenty ekonomiczne, uzasadniające wykorzystywanie pomocy państwowej jako instrumentu interwencjonizmu państwa oraz zagrożenia z tym związane. Zagadnieniem tym zajmują się przede wszystkim: 1) ekonomia dobrobytu, 2) teoria konkurencji i 3) teoria handlu międzynarodowego. Autorka próbowała także ocenić pomoc państwową udzielaną przez kraje członkowskie UE pod względem jej efektywności gospodarczej i potencjalnego wpływu na zakłócenia konkurencji na wspólnym rynku. Unia Europejska w coraz większym stopniu stara się stosować w swojej polityce pomocy państwowej argumenty ekonomiczne. Dąży więc zarówno do obniżenia ogólnego poziomu pomocy (w wartościach absolutnych i w relacji do PKB), jak i do zmiany jej struktury, w taki sposób, aby kraje członkowskie udzielały coraz więcej pomocy na cele horyzontalne, wspierające konkurencyjność gospodarki UE i by ograniczały najbardziej szkodliwą dla funkcjonowania wspólnego rynku pomoc dla wybranych sektorów gospodarki (gałęzi przemysłu) i przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. (abstrakt oryginalny)
EN
In the paper there were presented the most important economic arguments in favour of using state aid as a government intervention instrument and dangers connected with it. This issue lies in the centre of interests of: 1) welfare economics, 2) competition theory and 3) international trade theory. The author made an attempt at evaluating state aid granted by EU member countries in terms of its economic efficiency and its potential impact on the distortions of competition in the common market. The European Union tries to apply to a greater extent economic arguments in its state aid policy. It aims at decreasing in state aid general level (in absolute terms and in relation to GDP), as well as changing its structure in such a way that member countries would grant more aid to horizontal objectives, supporting competitiveness of the EU economy and limit the most detrimental aid to the functioning of the common market i. e. aid to specific sectors and to enterprises in financial difficulties. (original abstract)
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
This paper has two aims. The first one is to present a three-dimensional concept of the competitiveness of an enterprise. The concept of firm competitiveness discussed in the paper covers three dimensions: competitive position of an enterprise, competitive potential of an enterprise, competitive strategy of an enterprise. Each of the above-mentioned dimensions was subject to operationalisation sets of variables describing particular dimensions of firm competitiveness were suggested. The second aim of the paper is to present the results of empirical studies on the competitiveness of Polish firms in comparison with European Union firms in the light of Poland´s anticipated entry into the EU. The research is based on the concept of firm competitiveness developed in the first part of the paper. The studies, carried out in the year 2000, included 68 firms of the manufacturing industry registered in Poland. The results obtained indicate that, according to managers from the 68 enterprises, there is a significant competitive gap between the Polish firms and their rivals from the EU. This gap concerns all the three dimensions of firm competitiveness: competitive position, competitive potential and competitive strategy. (original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.