W artykule przedstawiono analizę regionalnego zróżnicowania potencjału ekonomicznego obszarów wiejskich. Badaniami objęto 16 województw w Polsce, a wszystkie dane pochodzą z roku 2000.
EN
Research was carried out for 16 regions, all the data comes from the year 2000. The presented ranking of voivodships shows a regional diversity of economical potential of rural areas in Poland. The possibilities of practical use of the presented method in elaborating regional policy basis were also indicated. (original abstract)
W artykule przedstawiono metodę silhouette width/value. Metoda ta stosowana jest w analizie skupień do ustalania liczby grup, na jaką należy rozdzielić badane obiekty. Pierwotnie miała służyć jedynie do oceny jakości grupowania. Zdaniem autorów uzyskaną tą metodą liczbę skupień należy traktować bardziej jako dobry początek niż koniec badań.
EN
One of the critical parameters required for several standard methods of grouping is defining the number of clusters, into which a given set should be divided. In the above article the silhouette method is introduced as one of uncomplicated ways of establishing the number of clusters in a given set. Moreover, the article presents the methodology of the silhouette index, two numerical examples and results of the conducted analysis.
Podstawowym celem prezentowanego artykułu jest przedstawienie wybranych metod badań przestrzenno-ekonomicznych, ze szczególnym uwzględnieniem metody Michalskiego (2002). Poszerzenie Unii Europejskiej o nowe kraje to ważna przesłanka dla prowadzenia studiów porównawczych, pozwalających na śledzenie i ocenę konkurencyjności regionów oraz przestrzenne i regionalne zróżnicowania ośrodków wzrostu. Zaprezentowane metody wizualizacji są skromnym wkładem autorów do literatury w tej dziedzinie. Wkład ten polega na zebraniu rodzimych metod, wdrożeniu do badań oraz ich pewnych modyfikacjach. Celem tych metod było zbadanie procesów przestrzennych (w dziedzinach takich, jak: gospodarka, demografia, rolnictwo, jakość życia czy budownictwo) w różnych przekrojach przestrzennych, dla okresu 1990-1992. Istnieje wiele metod badania podobieństwa (niepodobieństwa) struktury regionów. Wszystkie one w sposób zasadniczy zależą od pojęcia struktury. W referacie zostaną przedstawione dwa odmienne podejścia do tego pojęcia i związane z tym miary. Dodatkowo zaprezentowane zostaną różnorodne metody wizualizacji uzyskanych miar. (abstrakt oryginalny)
EN
The main purpose of this paper is to present selected methods of spatial--economic research with a special focus on Michalski's method. The enlargement of the European Union by new countries is an important opportunity to carry out comparative studies, making it possible to analyse and assess the competitiveness of regions as well as spatial and regional diversity of growth centres. The presented visualisation methods are the authors' modest contribution to literature on this subject. This contribution includes collecting domestic methods, their implementation in research and some modifications. The purpose of these methods was to examine spatial processes (in such areas as: economy, demography, agriculture, quality of life or building) in different spatial sections, in the years 1990-1992. There are many methods of examining similarity (dissimilarity) of regional structures. All of them fundamentally depend on the concept of structure. In this paper, two different approaches of this concept and the relevant measures shall be presented. Furthermore, various methods of visualisation of the obtained measures shall be presented. (original abstract)
Przedstawiono słabe i mocne strony wybranych gospodarstw polskich. Porównano koszty, przychody oraz dochody wybranych gospodarstw polskich ze średnimi gospodarstw należących do Europejskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka (EDF - European Dairy Farmers). Do przeprowadzenia badania wykorzystano dane z gospodarstw specjalizujących się w produkcji mleka zebrane dla Europejskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka w 2007 roku. (abstrakt oryginalny)
EN
Strong and weak points of farms specializing in milk production in 2007 are analyzed in this paper. The comparison made by using European Dairy Farmers data. Research includes costs of milk production, returns and income from milk production. (original abstract)
Głównym celem artykułu jest opis badania regionalnego zróżnicowania i koncentracji występowania chorób zawodowych według województw oraz grup chorób zawodowych w Polsce w latach 2003-2010. Dokonanie tego pomiaru dla ostatniego roku analizy było możliwe dzięki wykorzystaniu przestrzennych mierników koncentracji. Celem pomocniczym natomiast jest prezentacja struktury i dynamiki zjawiska chorób zawodowych w kraju oraz w kontekście regionalnym poprzez syntetyczną, a zarazem prostą analizę porównawczą. (fragment tekstu)
EN
This paper presents the status, structure, and dynamics of occupational diseases, as well as the occurrence of spatial inequalities and concentration of the surveyed phenomenon in Poland. The analysis was conducted by voivodships and groups of diseases, using measures of spatial concentration. The study drew attention to the organizational innovation and technical development of new products and technologies that have an impact on reducing the number of employees in hazardous conditions. (original abstract)
Od początku lat 90. zmiany w poziomie i natężeniu bezrobocia znajdują się w centrum zainteresowania wielu dyscyplin naukowych. Celem artykułu jest ukazanie dokonujących się przestrzennych przekształceń populacji bezrobotnych według wybranych charakterystyk społeczno-demograficznych oraz konstrukcja miary syntetycznej uwzględniającej wszystkie te zmienne łącznie. Podejście to pozwoli na wyodrębnienie województw podobnych ze względu na omawiane charakterystyki, a tym samym na ukazanie pewnych specyfik regionalnego rynku pracy i określenie stabilności tego podziału w czasie. (abstrakt oryginalny)
EN
Since the early 1990s. changes in the level and intensity of unemployment are at the heart of many scientific disciplines. The objective of article is to show the transition in population engaged unemployed by selected socio-demographic characteristics and the design of the measure, which takes account of all these variables together. Considerations in terms of spatial resolution, allowing you to extract the provinces similar for these variables, and noting some specific regional labour market and their sustainability over time. (original abstract)
W artykule omówiono metodę (opartą na parametrycznym równaniu prostej) znajdowania w wielowymiarowej przestrzeni zmiennych ścieżki proporcjonalnego rozwoju przestrzennych obiektów. Metoda ta pozwala na wyznaczenie tym obiektom zadań, jakich wykonanie wprowadza je na wspomnianą ścieżkę. Procedurę metody uzupełnia przykład empiryczny.
Celem artykułu jest analiza przestrzennego zróżnicowania rozwoju ekonomicznego województw i powiatów w latach 2002-2011, z wykorzystaniem taksonomicznych wskaźników rozwoju oraz z uwzględnieniem zależności historyczno-politycznych, terytorialnych (odległość od centrów zarządzania) i gospodarczych, co pozwoliło na poszerzenie oceny i wnioskowania. (fragment tekstu)
EN
The aim of the article is to analyze the spatial differentiation of economic development of voivodships and poviats in the period 2002-2011 using taxonomic indicators. The inference based on historical-political, territorial (distance from the center management) and economic, which allowed for the expansion of and more flexible assessment. Analyses are based on homogeneous characteristics. For measuring were selected statistically stable variables: average salary, number of entities in the REGON registry (per 1000 inhabitants), the unemployment rate and sold production per capita, the gross value of fixed assets and investments. Using diagnostic variables were established indicators of economic development of the various local government units. The result of the work is the ranking voivodships and poviats, taking into account long-term conditions. (original abstract)
Celem opracowania jest analiza przestrzennego zróżnicowania poziomu rozwoju gospodarczego w Polsce oraz próba oceny zmian, jakie dokonały się od momentu rozpoczęcia reform gospodarczych, w tym odpowiedzi na pytanie czy w Polsce występuje konwergencja regionów? Za podstawowy obiekt badawczy przyjęto województwo wg podziału administracyjnego z 01.01. 1999 roku.
Na podstawie danych GUS przedstawiono zróżnicowanie sieci sklepowej w Polsce w układzie terytorialnym. Zaprezentowano stan z roku 2002, z próbą określenia zmian, jakie dokonały się w ostatnich pięciu latach.
Poruszono problem uzupełniania analiz taksonomicznych ilustracjami. Opisano typy wykresów taksonomicznych i związane z nimi koncepcje numeryczne. Przedstawiono koncepcję wykresu dla metody wzorcowej. Efektywność praktycznego zastosowania tej metody zbadano na przykładzie zróżnicowania powiatów województwa wielkopolskiego pod względem stanu ochrony środowiska w 2001 roku.
EN
In this paper we present most often used methods of visual presentation of differentiation of multi-feature objects, express their advantages and disadvantages and propose some different approach. The suggested method is an illustration of the taxonomical model based on the development pattern. Each object is presented as a point of the plane having special properties, which reflect its taxonomical measure and a degree of influence of the structure of importance of the diagnostic features as well as the factors on this value.(original abstract)
Autorzy przedstawili czynniki wpływające na zróżnicowanie przestrzenne obszarów wiejskich. Szczególny nacisk położyli na wskazanie obszarów najtrudniejszych, a więc tych, na których skumulowało się najwięcej barier ograniczających ich rozwój. Analiza dotyczyła 2122 jednostek terytorialnych i objęła cały obszar wiejski kraju. W szczegółowych badaniach autorzy wybrali i porównali po 4 gminy o skrajnych charakterystykach.
EN
Rural areas manifest a considerable growth potential diversification in Poland. In connection with the above, it was attempted to prepare a synthetic description and an analysis of the socio-economic diversification of Polish rural areas and of their growth potential before accession to European structures. The basic aim was to distinguish those rural areas where there is a considerable cumulation of barriers to growth making it impossible to achieve growth based on their own potential. All communes (gmina) were covered by the research (more than 2100 units at the lowers administrative level). Three methodologically independent synthesis procedures were applied to fractional results: the sum of weighted results of fractional measurements, the number of the most unfavourable results of a given unit, repeating combination of unfavourable results. It was revealed that irrespectively of the method applied, a nearly identical set of communes was obtained representing about 15 percent of units under research. An analysis of this set proved that it is composed of communes where there are barriers to growth in nearly all analysed fields requiring an external individual assistance. Moreover, it embraces groups of communes where there are specific combinations of barriers to growth only in certain analysed fields. It means that the external assistance should be directed to particular fields. (original abstract)
Autorka podjęła próbę oceny regionalnej struktury szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 1997-1998. W tym celu przeanalizowała uczelnie polskie ze względu na ich rozmieszczenie w planie województw, liczbę kształcących się tam studentów, liczbę nauczycieli akademickich oraz liczbę studentów przypadających na jednego wykładowcę. Autorka stwierdza, że z przebadanych regionów, połowa z nich gromadzi 77,5 procent wszystkich uczelni w kraju i 74,3 procent ogółu studentów.
EN
The article presents a preliminary assessment of the structure of tertiary education system in Poland in its regional aspect. It presents characteristics of the basic elements of Polish tertiary education system like the number of tertiary education institutions, their branches and affiliated faculties, number of students and academic teachers. (original abstrct)
W opracowaniu zawarto wielokryteriową ocenę rozwoju społeczno-gospodarczego miast województwa krakowskiego za lata 1987 i 1990 oraz uchwycono ważniejsze zmiany w ich gospodarce w okresie transformacji systemowej. Część pierwsza opracowania ma charakter rozważań nad problemami sieci osadniczej województwa. Część drugą tworzą empiryczne badania nad rozwojem społeczno-gospodarczym wszystkich miast woj. krakowskiego. W szczególności zawarto tu badania dotyczące przestrzennego zróżnicowania warunków i poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego 11 miast województwa za lata 1987 i 1990.
EN
In the article the authors, applying multiple criteria, have made an estimation of the socio-economic development of towns of the Kraków Voivodship in the years 1987 and 1990. Some major changes that took place in their economy in the period in which the country's economic system is undergoing transformation have Been presented, too. The analysis provides answers to the questions concerning the extent to which towns of the Kraków Voivodship affect the development of the region and what changes in the spatial structure could lead to the improvement of the settlement system. (original abstract)
Autorka dokonuje analizy procesu umieralności w przekroju dużych miast, tj. miast liczących 100 tys. i więcej mieszkańców.
EN
The paper is an analysis of mortality differentiation in big towns (numbering at least 100,000 inhabitants) in the 1980s. The analysis makes use of the following measures of the mortality level: general death rates (discussed against the background of the selected characteristics of the age structure), standardized death rates, death rates in the selected age groups. The analysis gives evidence of a considerably higher level of mortality in towns situated in industrial regions, especially in Upper Silesia, but also in Wałbrzych, Łódź, and Włocławek. (original abstract)
Przedstawiono decylowe rozpiętości miesięcznych wynagrodzeń nominalnych brutto w niektórych krajach europejskich przeliczone na dolary według kursu wymiany, parytetu siły nabywczej oraz w procentach mediany; relację najwcześniejszych i najpóźniejszych dostępnych wskaźników zróżnicowania decylowego wynagrodzeń nominalnych brutto (D9/D1) w niektórych krajach europejskich z lat 1992-2001; procentowe stosunki najpóźniejszych do najwcześniejszych dostępnych wskaźników zróżnicowania decylowego wynagrodzeń nominalnych brutto (D9/D1) w niektórych krajach europejskich z lat 1992-2001.
Celem opracowania było określenie aktualnego stanu i tempa procesu starzenia się ludności w świetle wybranych mierników w województwach Polski Południowo-Wschodniej (krośnieńskim, przemyskim i rzeszowskim) oraz ukazanie jego przestrzennego zróżnicowania w skali miast i gmin. Analizie poddano 35 miast i 119 gmin wg. podziału administracyjnego z końca 1996 roku. Zakres czasowy obejmował przekroje lat 1978, 1988 i 1996.
EN
The goal of this article was presentation of current state and rate of aging process in the light of selectedf measures in south-eastern Poland. Analysed 35 cities and 119 communes. (MP)
Artykuł stanowi próbę określenia miejsca województwa podkarpackiego w strukturze regionalnej Polski. Do analizy przyjęto wybrane wskaźniki odnoszące sie do różnych aspektów życia ludności, m.in.: koncentracji demograficznej, warunków życia ludności, stopy bezrobocia, poziomu rozwoju gospodarczego oraz stopnia wyposażenia ludności w wybrane elementy infrastruktury. W świetle przyjętych mierników przestrzeń regionalna Polski odznacza się dużym zróżnicowaniem. Według powyższej analizy województwo podkarpackie zajmuje wśród 16 województw pozycje od 13 do 16.
EN
The article is an attempt to describing of position of Podkarpackie Province in regional structure of Poland. The authors used selected indexes connected with different aspects of population: demographic concentration, conditions of life, rate of unemploymentvel of economic development. In the light of this measures Polish regions characterised by large diversity. The Podkarpackie Province is between 13 and 16 position. (MP)
Teoria i badania empiryczne wiążą zróżnicowanie wyników szkolnych z dwoma głównymi czynnikami: edukacją rodzinną (dziedziczeniem kapitału ludzkiego) oraz jakością szkół. Zaproponowany w niniejszym artykule model ma służyć weryfikacji znaczenia tych czynników dla terytorialnego zróżnicowania jakości edukacyjnej w Polsce. Zmienną zależną modelu są wyniki zewnętrznie ocenianego testu umiejętności w szkołach podstawowych w 2002 roku uśrednione na poziomie gminy. Okazują się one silnie uzależnione od zasobów kapitału ludzkiego w dorosłej populacji gminy, co wskazuje na kluczową rolę edukacji rodzinnej w kształtowaniu wyników edukacyjnych. Rola zasobów szkolnych, w rozumieniu nakładów ponoszonych na edukację, jest natomiast niewielka. Przeciętne wyniki testu różnią się istotnie między historycznymi regionami Polski. Nieoczekiwanie Wielkopolska, Pomorze i tzw. ziemie odzyskane osiągają wyraźnie niższą jakość edukacji niż dawna Kongresówka czy Galicja. Różnice te mogą być tylko częściowo wyjaśnione przez dodatkowy czynnik środowiskowy, związany z silnym upaństwowieniem gospodarki przed 1990 rokiem (m.in. PGR) i obserwowanym dziś wysokim bezrobociem strukturalnym. Co ciekawe, odmienność dzielnic historycznych dotyczy nie tylko przeciętnego poziomu wyników szkolnych, ale także parametrów funkcji determinacji tych wyników. Przynależność historyczna ma istotny wpływ na elastyczność efektów kształcenia względem poszczególnych czynników wyjaśniających. (abstrakt oryginalny)
EN
Theory and empirical literature relates educational quality to two main explanatory factors: intergenerational transfer of human capital and the quality of schools, school composition and economic conditions. Based on these findings a model explaining territorial differentiation of educational quality is proposed. The dependent variable is test score of 6th grade students, averaged at municipality level. As it turns out, educational outcome is highly conditioned on local human capital stock. The role of traditionally meant school quality (resources) is minor (although higher in rural areas than in cities. Average school outcome differs significantly along historical divisions of Poland, not only in levels, but also in parameters of determining function. Legacies of the past and related socioeconomic processes have a substantial impact on the sensitivity of educational quality to different explanatory factors. (original abstract)
Artykuł prezentuje nową interpretację przestrzeni globalnej. Najważniejszym elementem tej przestrzeni są cztery megaprzestrzenie - Ameryki, Europy, Chin i Indii. Megaprzestrzeń jest wielkim obszarem geograficznym skupiającym istotny w skali globalnej potencjał demograficzny, gospodarczy, naukowy, kulturowy i militarny. Jest także obszarem zróżnicowanym regionalnie, na którym jednak nie występują istotne bariery hamujące wolne przepływy osób, dóbr, informacji i kapitału. Innowacyjne studia czterech megaprzestrzeni są wielkim wyzwaniem teoretycznym i pragmatycznym dla Regional Studies Association jako organizacji, która powinna otwierać nowe karty w interpretacji przestrzeni globalnej XXI wieku. (abstrakt oryginalny)
EN
The paper presents a new interpretation of global space. The most important elements of this space are four megaspaces of America, Europe, China and India. A megaspace is a grand geographical area representing a big demographic, political, economic, and scientific potential. The megaspace is a regionally differentiated area with no important barriers limiting free flows of persons, commodities, information, capital. The innovative studies of four megaspaces are a great theoretical and pragmatic challenge for Regional Studies Association as an organization which should open new chapters in the interpretation of the global space of the XXIst century. (original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.